![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/2009\/11\/drogi_do_wolnosci_logo-200x65.jpg\"){kind=logo}
Drogi do \u2026 Czyli takie b\u0119d\u0105 Rzeczypospolitej losy, jakie jej m\u0142odzie\u017cy chowanie.<\/p>\nDrogi do \u2026 Czyli takie b\u0119d\u0105 Rzeczypospolitej losy, jakie jej m\u0142odzie\u017cy chowanie.<\/p>\n
<\/p>\n
Kolejny miesi\u0105c i kolejny artyku\u0142 do portalu. Du\u017co si\u0119 dzia\u0142o natenczas w pa\u0144stwie nadmorskim, oj du\u017co. I test\u00f3w by\u0142o du\u017co i pracy by\u0142o du\u017co. I wyjazd\u00f3w te\u017c zgo\u0142a niema\u0142o. \u2026 Na pohybel PKP \u2013chcia\u0142o by si\u0119 zakrzykn\u0105\u0107\u2026 dlaczego? C\u00f3\u017c podejrzewam i\u017c pr\u0119dzej doczekam si\u0119 porz\u0105dnej autostrady z Gda\u0144ska do Berlina ni\u017c rzetelno\u015bci\u00a0 kolei. Takie czasy takie obyczaje\u2026<\/p>\n
Jako\u015b te ostatnie miesi\u0105ce obfitowa\u0142y dla mnie w wydarzenia smutne i radosne. By\u0142o du\u017co test\u00f3w, du\u017co poprawek zasad. Du\u017co smutk\u00f3w rodzinnych i kilka szcz\u0119\u015bliwych wiadomo\u015bci zwi\u0105zanych z wydaniem \u201eDr\u00f3g\u2026\u201d<\/p>\n
Po pierwsze jak zwykle gar\u015b\u0107 odpowiedzi parafialnych przed g\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 artyku\u0142u.<\/p>\n
Czas samej rozgrywki \u2013 po tej ilo\u015bci test\u00f3w jakie dokonali\u015bmy autorytarnie mo\u017cemy stwierdzi\u0107\u00a0 i\u017c nie powinien przekracza\u0107 pi\u0119ciu godzin! Tak, na pocz\u0105tku sami byli\u015bmy przera\u017ceni\u00a0 czasem rozgrywki. Zw\u0142aszcza i\u017c sama gra to w sumie maksymalnie 10 tur po 5 lub 6 rund (w zale\u017cno\u015bci od epoki). Czyli ca\u0142o\u015b\u0107 nie powinna przekracza\u0107 maksymalnie dw\u00f3ch godzin. Tyle bowiem zazwyczaj trwa\u0142a rozgrywka w TS-ie. A tu taka niespodzianka. Na szcz\u0119\u015bcie w p\u00f3\u017aniejszych testach, gdy gracze nie sp\u0119dzaj\u0105 godzin wertuj\u0105c karty (tworzenie trzech talii kart), korzystaj\u0105 z upraszczaj\u0105cych mechanik\u0119 pomocy na planszy i pomocy gracza. Nie rozwa\u017caj\u0105 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 czy organizowa\u0107 ko\u015bcio\u0142y na Pomorzu, a strajki na \u015al\u0105sku. Czas gry ulega redukcji i spokojnie do w miar\u0119 rozs\u0105dnych 3 godzin \u2013 je\u015bli si\u0119 rozegra gr\u0119 od pierwszej do 10 tury.<\/p>\n
Takie postawienie sprawy (czaso\u017cerno\u015b\u0107) spowodowa\u0142o i\u017c od razu pojawi\u0142a si\u0119 odpowied\u017a na kolejne pytanie. Postanowili\u015bmy przygotowa\u0107 kilka wariant\u00f3w talii startowych dla graczy. Tak by pocz\u0105tkuj\u0105cy mieli r\u00f3wne szanse siadaj\u0105c do gry, a nie los przewa\u017ca\u0142 i\u017c jeden z nich w\u0142o\u017cy\u0142 lepsze dla siebie\u00a0 karty do talii ni\u017c drugi.<\/p>\n
Co za\u015b si\u0119 tyczy wygl\u0105du samej gry to jest to zar\u00f3wno territory control (walka o wp\u0142ywy w poszczeg\u00f3lnych obszarach Polski) jak i gra ekonomiczna (w uproszczeniu i dla komunisty) oraz polityczna.\u00a0 Ca\u0142o\u015b\u0107 przypomina \u2026 c\u00f3\u017c w\u0142a\u015bciwie to nie wiem co przypomina bo og\u00f3lnie to nawet dla mnie takie po\u0142\u0105czenie zasad jest nowo\u015bci\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 gracze graj\u0105cy w takie tytu\u0142y jak : \u015acie\u017cki chwa\u0142y, Twilight Struggle, Hannibal, Brass odnajd\u0105 znajome elementy ale nie b\u0119dzie to \u017cadna z powy\u017cszych gier. Co gorsza aby mie\u0107 szanse na wygran\u0105 trzeba b\u0119dzie si\u0119 pozby\u0107 odruch\u00f3w wyuczonych w tamtych rozgrywkach.<\/p>\n
Ostatnie zdanie powy\u017cszego akapitu jest chyba najlepszym wst\u0119pem do dzisiejszych rozwa\u017ca\u0144. Testuj\u0105c gr\u0119 zauwa\u017cy\u0142em ciekawe zjawisko. Chyba nawet spo\u0142eczne. Gracze\u00a0 urodzeni po 89 roku, albo gracze kt\u00f3rzy przed 89 rokiem nie przekroczyli wieku postrzegania rzeczywisto\u015bci spo\u0142eczno politycznej (w skr\u00f3cie m\u00f3wi\u0105c nic nie pami\u0119taj\u0105 z tamtych czas\u00f3w) maj\u0105 problemy ze zrozumieniem systemu w kt\u00f3rym toczy si\u0119 gra. Wi\u0119cej \u2013 podczas test\u00f3w by\u0142em wr\u0119cz atakowany i\u017c zasady s\u0105 abstrakcyjne i nierzeczywiste. \u017be to niemo\u017cliwe by\u015bmy musieli np.: budowa\u0107 przemys\u0142 ci\u0119\u017cki, nie dbaj\u0105c o potrzeby ludno\u015bci. \u017be przetwarzano efektywne gospodarstwa rolne w nieefektywne PGR-y. \u017be np. centralne planowanie nie pozwala\u0142o praktyczne nic osi\u0105gn\u0105\u0107 w gospodarce. \u017be cenzura, \u017ce ludzie bali si\u0119 ubecji.. \u017ce si\u0119 nie zbuntowali.. \u017ce\u2026 \u017ce to po prostu nielogiczne i musz\u0119 przesadza\u0107. Bo inaczej to by przecie\u017c nie dzia\u0142a\u0142o. I tu pojawi\u0142 si\u0119 dylemat jak wyt\u0142umaczy\u0107 \u015blepcowi co to jest czerwony. Jak zaczyna\u0142em testy mia\u0142em wra\u017cenie i\u017c obecnie \u0142atwiej wyt\u0142umaczy\u0107 m\u0142odzie\u017cy przyczyny i skutki upadku Liberii w dalekiej Afryce (takie pa\u0144stwo za\u0142o\u017cone przez by\u0142ych niewolnik\u00f3w \u2013 dla ma\u0142o zorientowanych) ni\u017c wyt\u0142umaczy\u0107 jak dzia\u0142a\u0142 komunizm w Polsce.\u00a0 Po kt\u00f3rej\u015b tam dyspucie mia\u0142em dosy\u0107. Zacz\u0105\u0142em opryskliwie rzuca\u0107 \u2013 poczytaj sobie ksi\u0105\u017cki albo obejrz kroniki z tamtych czas\u00f3w z komentarzem. Wtedy do mnie dotar\u0142o. Wniosek kt\u00f3ry narzuci\u0142 si\u0119 sam. Przy obecnym trybie nauczania nie ma szans by m\u0142odzie\u017c zrozumia\u0142a PRL. Jest to niemal\u017ce aksjomat. Null, zero, kropka. Na szcz\u0119\u015bcie jest to raczej tabula rasa (\u0142ac. czysta tablica \u2013 niezapisana ksi\u0105\u017cka) ni\u017c wyrobiony pogl\u0105d. Na nieszcz\u0119\u015bcie nikomu nie chce si\u0119 nawet przeczyta\u0107\u00a0 informacji o tamtych czasach. Po prostu brakuje \u201ePRL-u dla opornych\u201d. Nie jestem jakim\u015b fanatykiem martyrologii narodu Polskiego ale jak zobaczy\u0142em jak mo\u017cna zrealizowa\u0107 muzeum powstania Warszawskiego, to po prostu odpowied\u017a narzuca\u0142a si\u0119 sama. Zw\u0142aszcza, jak po kilku grach moi testerzy zacz\u0119li si\u0119 z grubsza interesowa\u0107 okresem i sami zacz\u0119li mi wyszukiwa\u0107 zjawiska spo\u0142eczne i osoby do wykorzystania w grze. By\u0142o to mi\u0142e. Wtedy te\u017c zrozumia\u0142em i\u017c dysponuj\u0119 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko gr\u0105. No do fajnego muzeum to jej wiele brakuje ale jako uzupe\u0142niacz wiedzy i zrozumienia okresu PRL-u? Czemu by nie\u2026 Wzi\u0105\u0142em si\u0119 w sobie i napisa\u0142em maila do pewnej Wa\u017cnej Instytucji Pa\u0144stwowej:), kt\u00f3rej to nazwy jeszcze z kilku wzgl\u0119d\u00f3w nie ujawni\u0119 (cho\u0107 pewno ju\u017c nied\u0142ugo) i uzyska\u0142em wi\u0119cej ni\u017c pozytywny odzew. Kosztowa\u0142o mnie to co prawda kilka wycieczek w g\u0142\u0105b Polski\u2026 Na pohybel PKP!!!\u00a0 Oj chyba si\u0119 powtarzam :).\u00a0 Wycieczki zaowocowa\u0142y nag\u0142\u0105 zmian\u0105 priorytet\u00f3w w wydawnictwie, zintensyfikowaniem prac \u2013 ot, taki masowy wysi\u0142ek spo\u0142eczny. Efekty? Bardziej ni\u017c zadowalaj\u0105ce \u2013 tak my\u015bl\u0119 \u2013 s\u0105dz\u0105c z dotychczasowych ustale\u0144. Je\u015bli wszystko odb\u0119dzie si\u0119 zgodnie z przewidywaniami (zak\u0142adaj\u0105c nawet du\u017cy margines b\u0142\u0119du) to gra ma szans\u0119 ukaza\u0107 si\u0119 pod koniec tego roku. W \u0142adnej szacie graficznej . Z dobrze wykonanymi\u00a0 pionkami i \u017cetonami. A co najwa\u017cniejsze dobrze opracowana pod wzgl\u0119dem komentarza historycznego. Zadbana od strony edukacyjnej. Bo o tym, \u017ce gra b\u0119dzie dobrze wykonana od strony zasad i instrukcji, jestem przekonany bo sam tego pilnuj\u0119. Maj\u0105c du\u017ce do\u015bwiadczenie w dziedzinie zar\u00f3wno przebijania si\u0119 przez niezrozumia\u0142e instrukcje jak i niezbalansowane gry mocno wzi\u0105\u0142em sobie do serca konieczno\u015b\u0107 unikni\u0119cia takich b\u0142\u0119d\u00f3w. St\u0105d te\u017c du\u017cy wysi\u0142ek w\u0142o\u017cony zar\u00f3wno w wybalansowanie gry jak i stworzenie instrukcji.<\/p>\n
Co za\u015b si\u0119 tyczy samego wysi\u0142ku w\u0142o\u017conego w zbalansowanie to oczywi\u015bcie jeszcze du\u017co pracy przede mn\u0105. Tu pewno wy\u0142azi ze mnie natura perfekcjonisty, zawsze jest zbyt ma\u0142o test\u00f3w, zbyt niedoskona\u0142e wyniki, zbyt\u2026 c\u00f3\u017c kiedy\u015b trzeba b\u0119dzie powiedzie\u0107 do\u015b\u0107.\u00a0 Liczba parametr\u00f3w kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na rozgrywk\u0119 jest zbyt wielka by mo\u017cna by\u0142o przetestowa\u0107\u00a0 gr\u0119 w spos\u00f3b matematyczny. Podeszli\u015bmy wi\u0119c do smoka od \u201ezadniej\u201d tak by mo\u017cna powiedzie\u0107 strony. Zamiast sprawdza\u0107 parametr po parametrze, z aptekarsk\u0105 miar\u0105 podeszli\u015bmy do tematu metod\u0105 heurystyczn\u0105 (mniej wi\u0119cej).\u00a0 Przeanalizowali\u015bmy mechanizmy i uda\u0142o nam si\u0119 stworzy\u0107 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 konstrukcj\u0119 w miar\u0119 odporn\u0105 na b\u0142\u0119dy balansu pojedynczych parametr\u00f3w. Oczywi\u015bcie na pocz\u0105tku nie by\u0142o tak s\u0142odko. Raz jedna strona bi\u0142a drug\u0105 po g\u0142owie \u017ceby potem, w nast\u0119pnym te\u015bcie (po wprowadzeniu poprawek) sytuacja si\u0119 odwraca\u0142a. Obecnie jeste\u015bmy ju\u017c na etapie dopieszczania poszczeg\u00f3lnych parametr\u00f3w. Gra chodzi w miar\u0119 g\u0142adko. Istnieje w niej co prawda moment krytyczny. Okres zaraz po \u015bmierci Stalina gdzie je\u015bli jedna ze stron (oboj\u0119tnie kt\u00f3ra) nie b\u0119dzie pilnowa\u0142a drugiej to mo\u017ce przegra\u0107. Jest to jednak element zamierzony\u00a0i informacja o nim b\u0119dzie t\u0142ustym drukiem (ze wzgl\u0119du na t\u0142o historyczne) umieszczona w rozdziale o taktyce grania.<\/p>\n
Jak wida\u0107 prace posuwaj\u0105 si\u0119 g\u0142adko. Powoli dochodzimy do momentu gdy ujrzy \u015bwiat\u0142o dzienne pierwsza wersja (stabilna) instrukcji przeznaczona dla tester\u00f3w nie b\u0119d\u0105cych w zasi\u0119gu mojego g\u0142osu. Jak tylko to si\u0119 stanie (a podejrzewam okres ko\u0142o dw\u00f3ch tygodni) egzemplarze testerskie rusz\u0105 w Polsk\u0119. Ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 kart przygotowujemy talie do nauki gry (co\u015b w rodzaju talii podstawowych), na kt\u00f3rych da si\u0119 gra\u0107 \u2013 my\u015bl\u0119 jednak i\u017c ju\u017c po jednej rozgrywce gracze b\u0119d\u0105 testowali swoje w\u0142asne uk\u0142ady talii. Ze wzgl\u0119du na du\u017c\u0105 liczb\u0119 mo\u017cliwych taktyk.<\/p>\n
Dodatkowo przyszed\u0142 mi do g\u0142owy pomys\u0142 (wrzucony w stos rzeczy do zrobienia) rozgrywki scenariuszowej. Trwaj\u0105cej po kilka rund obejmuj\u0105cej jaki\u015b okres PRL-u. Ot tak na przyk\u0142ad lata osiemdziesi\u0105te zajmuj\u0105 mniej wi\u0119cej trzy rundy w grze. Po odpowiednim dodaniu kart i uk\u0142adzie startowym b\u0119dzie mo\u017cliwe rozegranie ich bardziej szczeg\u00f3\u0142owo \u2013 nawet przez dziesi\u0119\u0107 (oczywi\u015bcie przesadzam) tur.\u00a0 Sam pomys\u0142 na razie jest od\u0142o\u017cony ad acta ale je\u015bli nawet nie doczeka si\u0119 realizacji w wersji podstawowej to na pewno b\u0119dzie dost\u0119pny jako darmowe rozwini\u0119cie zasad (po ostatnich aferach z s\u0142owem Dodatek \u2013 wol\u0119 go unika\u0107).<\/p>\n
Z rzeczy bardziej przyziemnych \u2013 bardzo spodoba\u0142 mi si\u0119 pomys\u0142 z instrukcji gracza dotycz\u0105cej TTA. Tam \u017ceby si\u0119 nauczy\u0107 gra\u0107 proponuj\u0105 najpierw zagranie w wersj\u0119 prost\u0105 , potem rozszerzon\u0105, a na ko\u0144cu pe\u0142n\u0105. Prawdopodobnie b\u0119d\u0119 zmuszony podchwyci\u0107 temat. Jak si\u0119 okaza\u0142o podczas wielu test\u00f3w cho\u0107 gra nie jest skomplikowana na pierwszy rzut oka, to aby j\u0105 zrozumie\u0107 trzeba par\u0119 razy zagra\u0107. Bo jak sam PRL \u2013 drogi s\u0105 dziwne\u2026 Po pierwsze trzeba si\u0119 nauczy\u0107 my\u015ble\u0107 w kategoriach zarz\u0105dzania polityczno-ekonomicznego . Po drugie trzeba t\u0119 wiedz\u0119 przepu\u015bci\u0107 przez socjalistyczn\u0105 maszynk\u0119 do krojenia rzeczywisto\u015bci. Na moje nieszcz\u0119\u015bcie nie da si\u0119 odj\u0105\u0107 zasad w pierwszej rozgrywce tak by nie ucierpia\u0142y mechanizmy gry. Przynajmniej teraz tak s\u0105dz\u0119 (kto wie jednak co b\u0119dzie p\u00f3\u017aniej). Tak wi\u0119c na dzie\u0144 dzisiejszy przyj\u0105\u0142em za norm\u0119 przy nauce rozegranie 2 niepe\u0142nych gier \u2013 do trzeciej tury i do si\u00f3dmej tury\u00a0 (2 okresy w historii PRL \u2013u: Do \u015bmierci Stalina i do wydarze\u0144 roku 80).<\/p>\n
Uff, ale si\u0119 rozpisa\u0142em\u2026 Na dzisiaj to ju\u017c chyba wszystko. Ten felieton by\u0142 bardziej informacyjny \u2013 z dzia\u0142u \u201epropagandy sukcesu\u201d : co nam si\u0119 ostatnio uda\u0142o.\u00a0 Bardziej mi\u0119sisty kawa\u0142ek tekstu dotycz\u0105cy zasad\u00a0nast\u0119pnym razem.\u00a0 Za sugestie dzi\u0119kuj\u0119 \u2013 jak wida\u0107 (no mo\u017ce nie a\u017c tak bardzo na pierwszy rzut oka) wprowadzam jak tylko mog\u0119 poprawki i u\u0142atwienia sugeruj\u0105c si\u0119 waszymi g\u0142osami. Jako bonus do dzisiejszej bibu\u0142y\u2026 nielegalna\u2026 zakazana\u2026 (makieta planszy gry). Uwaga jest to makieta maj\u0105ca pom\u00f3c w zorientowaniu si\u0119 autorowi jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a ca\u0142o\u015b\u0107 na stole, a nie docelowa plansza wi\u0119c prosz\u0119 nie kw\u0119ka\u0107 na jako\u015b\u0107 i merytoryk\u0119 \u2013 zreszt\u0105 ju\u017c jest nast\u0119pna wersja . Nied\u0142ugo nast\u0119pne zdj\u0119cia.<\/p>\n
![\"ju\u017c](\"\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/planszadro.jpg\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"