{"id":15974,"date":"2010-05-13T12:48:19","date_gmt":"2010-05-13T10:48:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=15974"},"modified":"2014-08-13T09:43:46","modified_gmt":"2014-08-13T07:43:46","slug":"boze-igrzysko-dzieje-rzeczpospolitej-szlacheckiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2010\/05\/13\/boze-igrzysko-dzieje-rzeczpospolitej-szlacheckiej\/","title":{"rendered":"Bo\u017ce Igrzysko – Dzieje Rzeczpospolitej Szlacheckiej"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>\u201eBo\u017ce Igrzysko\u201d od momentu pojawienia si\u0119 pierwszych zapowiedzi skazane by\u0142o na wzbudzanie silnych emocji. Po pierwsze: jeden z najbardziej rozpoznawalnych projektant\u00f3w na \u015bwiecie, Martin Wallace, podj\u0105\u0142 si\u0119 stworzenia gry planszowej o naszym kraju. Po drugie: inspirowa\u0142 si\u0119 nie mniej s\u0142awn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 Normana Daviesa, sztandarowym tytu\u0142em popularyzuj\u0105cym nasz\u0105 histori\u0119 poza granicami kraju. Po trzecie: Wallace znany jest z tego, \u017ce swoje gry silnie osadza w realiach, na kt\u00f3rych si\u0119 opiera, lubi dodawa\u0107 smaczki wynikaj\u0105ce z tematu, nawet je\u015bli mia\u0142oby si\u0119 to odby\u0107 kosztem elegancji zasad. Po czwarte: gra traktuje o czasach, o kt\u00f3rych chyba ka\u017cdy wykszta\u0142cony Polak ma swoj\u0105 opini\u0119, a nie zawsze s\u0105 one zgodne. Po pi\u0105te: zapowiadane wymuszenie element\u00f3w kooperacji w grze silnie konkurencyjnej wr\u00f3\u017cy\u0142o oryginaln\u0105 mechanik\u0119 i ciekawe rozwi\u0105zania. Po sz\u00f3ste wreszcie, a z pewno\u015bci\u0105 nie najmniej istotne: Phalanx Games Polska podj\u0119\u0142o decyzj\u0119, by gr\u0119 dodatkowo zmodyfikowa\u0107 w specjalnej wersji przeznaczonej tylko na nasz rynek.<\/p>\n

<\/p>\n

Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, nawet gdy pude\u0142ka z gr\u0105 trafi\u0142y wreszcie pod strzechy, emocje wcale nie opad\u0142y. Do\u015b\u0107 rzec, \u017ce mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spotka\u0107 z opiniami obejmuj\u0105cymi ca\u0142e mo\u017cliwe spektrum, od zachwyt\u00f3w i uznania a\u017c po oskar\u017cenia, \u017ce gra jest nieprzemy\u015blana, czy wr\u0119cz zepsuta.<\/p>\n

Ja sam, jako wielki zwolennik \u201estylu Wallace\u2019a\u201d, a zarazem mi\u0142o\u015bnik Sarmatii, r\u00f3wnie\u017c niecierpliwie czeka\u0142em na moment, kiedy b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 zweryfikowa\u0107 wszystkie te oczekiwania. Pr\u00f3ba by\u0142a tym trudniejsza, \u017ce od razu zdecydowa\u0142em si\u0119 na wersj\u0119 polsk\u0105, co przed\u0142u\u017cy\u0142o moje oczekiwanie o par\u0119 miesi\u0119cy. Dlatego od razu musz\u0119 zastrzec, \u017ce pude\u0142ka z wariantem oryginalnym nigdy nie mia\u0142em w r\u0119kach, tym samym jakichkolwiek por\u00f3wna\u0144 w tej recenzji nie nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107.<\/p>\n

Nie uprzedzajmy jednak fakt\u00f3w.<\/p>\n

Polski st\u00f3\u0142 zastawiony
\nNa chor\u0105gwi obrusach<\/strong><\/p>\n

Wchodz\u0105c w posiadanie \u201eBo\u017cego Igrzyska\u201d otrzymujemy pude\u0142ko rozmiar\u00f3w mniej wi\u0119cej Agricoli, chocia\u017c odrobin\u0119 ni\u017csze i nieco szersze. Sam jego wygl\u0105d mo\u017ce nieco zaskakiwa\u0107, poniewa\u017c odbiega od tradycyjnego schematu spotykanego w wi\u0119kszo\u015bci plansz\u00f3wek \u2013 niekt\u00f3rzy wyra\u017cali opini\u0119, \u017ce opakowanie przypomina nieco bombonierk\u0119, prawdopodobnie ze wzgl\u0119du na jednolit\u0105 kolorystyk\u0119 i niewielk\u0105 liczb\u0119 element\u00f3w graficznych. Moim zdaniem prezentuje si\u0119 to bardzo pozytywnie, statecznie i estetycznie, od razu wskazuj\u0105c na to, \u017ce nie mamy tu do czynienia z pozycj\u0105 familijn\u0105, ale powa\u017cnym tytu\u0142em dla dobrze zdefiniowanego odbiorcy.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Rzeczpospolita z lotu or\u0142a<\/p><\/div>\n

Bior\u0105c gr\u0119 do r\u0105k, odbiorca \u00f3w nie powinien poczu\u0107 si\u0119 oszukany \u2013 pude\u0142ko zawiera solidn\u0105 ilo\u015b\u0107 drewna i tektury, co przek\u0142ada si\u0119 na mas\u0119, jak te\u017c i nie pozostawia wra\u017cenia, \u017ce kupujemy powietrze. Szczeg\u00f3lnie korzystnie prezentuje si\u0119 plansza, bardzo elegancko stylizowana i (mia\u0142o nie by\u0107 por\u00f3wna\u0144, ale to jedno wr\u0119cz si\u0119 narzuca) moim zdaniem lepiej oddaj\u0105ca ducha epoki, ni\u017c cokolwiek pstrokaty orygina\u0142. Jedyne, czego mog\u0119 si\u0119 przyczepi\u0107, to zupe\u0142nie niepotrzebne logo wydawcy umieszczone na tej\u017ce planszy. Przy innej pozycji pewnie przesz\u0142oby to zupe\u0142nie niezauwa\u017cone, jednak gdy ca\u0142o\u015b\u0107 stara si\u0119 by\u0107 jak najbardziej \u201ew klimacie\u201d, mur hoplit\u00f3w z Phalanxa pasuje tu jak pi\u0119\u015b\u0107 do nosa.<\/p>\n

Natomiast nie mog\u0119 nie pochwali\u0107 innego pomys\u0142u \u2013 zamiast jednocz\u0119\u015bciowej, rozk\u0142adanej planszy, jak w wi\u0119kszo\u015bci gier chocia\u017cby z Fantasy Flight Games, mamy tu dziesi\u0119\u0107 osobnych element\u00f3w \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 ze sob\u0105 za pomoc\u0105 puzzlopodobnych wypustek. Wszystko pasuje do siebie idealnie, a przy okazji unikamy problem\u00f3w z nadrywaniem, przecieraniem czy nier\u00f3wno\u015bciami.<\/p>\n

Poza plansz\u0105 w pude\u0142ku znajdzie si\u0119 masa drewnianych kostek i dysk\u00f3w do oznaczania wszelkich aspekt\u00f3w gry, od przewag w wyprawach wojennych po latyfundia i wp\u0142ywy w sejmie. Ponadto gar\u015b\u0107 \u017ceton\u00f3w reprezentuj\u0105cych wojska, kilka ko\u015bci oraz obszerne i nadzwyczaj u\u017cyteczne skr\u00f3ty zasad dla ka\u017cdego z graczy.<\/p>\n

Wykonanie gry sprawia zdecydowanie pozytywne wra\u017cenie, sp\u00f3jne i przemy\u015blane, cho\u0107 nie wystawne w ameryka\u0144skim stylu.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Polski st\u00f3\u0142 zastawiony<\/p><\/div>\n

Same zasady, jak na gr\u0119 Wallace\u2019a, s\u0105 raczej zrozumia\u0142e i dobrze przedstawione (cho\u0107 jest w tym tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zas\u0142ugi os\u00f3b odpowiedzialnych za polskie wydanie). Kontrowersje dotycz\u0105ce ich interpretacji (w szczeg\u00f3lno\u015bci s\u0142ynnej kwestii habsburskiej) wynikaj\u0105 raczej ze skomplikowania samych regu\u0142, ni\u017c ze z\u0142ej ich prezentacji. Natomiast bardzo wygodnie si\u0119 owe zasady t\u0142umaczy: cho\u0107 runda gry sk\u0142ada si\u0119 z je\u017c\u0105cych w\u0142os na g\u0142owie szesnastu a\u017c faz, zwyk\u0142e ich opisanie jedna po drugiej jest w zasadzie wystarczaj\u0105ce, by prowadzi\u0107 rozgrywk\u0119, nie dodaj\u0105c ani s\u0142owa wi\u0119cej.<\/p>\n

Twoja sprawa strzec Ojczyny
\nCzyli w\u0142asnej ojcowizny<\/strong><\/p>\n

Dostajemy zatem pod kontrol\u0119 jeden z wielkich rod\u00f3w magnackich Rzeczypospolitej (do dyspozycji s\u0105, do\u015b\u0107 arbitralnie wybrani: Sapiehowie, Radziwi\u0142\u0142owie, Potoccy oraz Leszczy\u0144scy) i trafiamy w czasy jagiello\u0144skie, kiedy kraj nasz jest pot\u0119\u017cny, granice (wzgl\u0119dnie) bezpieczne, za to nasze w\u0142asne maj\u0105tki \u2013 skromne i niezbyt okaza\u0142e. Ten stan rzeczy wkr\u00f3tce si\u0119 zmieni. Naszym zadaniem b\u0119dzie zadba\u0107 o to, by s\u0142awa i presti\u017c naszego nazwiska ros\u0142y, a przede wszystkim by\u0142y lepsze ni\u017c opinia o naszych konkurentach. Kondycja kraju natomiast, przy wydatnej pomocy s\u0105siad\u00f3w, pod\u0105\u017cy w przeciwnym kierunku \u2013 o ile nie b\u0119dziemy temu aktywnie i rozs\u0105dnie przeciwdzia\u0142a\u0107.<\/p>\n

Rozgrywka trwa cztery rundy odpowiadaj\u0105ce r\u00f3\u017cnym okresom historii Polski, a\u017c po czasy Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. Dzi\u0119ki r\u00f3\u017cnym niewielkim smaczkom dodanym do poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w (o czym p\u00f3\u017aniej) podzia\u0142 ten nie jest jedynie zabiegiem formalnym, ale wprowadza ciekawe mo\u017cliwo\u015bci zmieniaj\u0105ce si\u0119 wraz z przebiegiem gry. Podczas naszych zmaga\u0144 b\u0119dziemy mieli okazj\u0119 \u015bciera\u0107 si\u0119 z odwiecznymi oponentami Rzeczypospolitej \u2013 Moskw\u0105, Tatarami, Imperium Osma\u0144skim czy Koron\u0105 Szwedzk\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c stawi\u0107 czo\u0142a habsburskim intrygom. Szczeg\u00f3\u0142owy opis zasad i opcji by\u0142by tu nie na miejscu, zw\u0142aszcza \u017ce nie jest ich ma\u0142o, nakre\u015bl\u0119 jednak pokr\u00f3tce podstawowe kwestie.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Szesna\u015bcie faz<\/p><\/div>\n

Rzeczpospolita Obojga Narod\u00f3w podzielona jest na pi\u0119\u0107 prowincji, kt\u00f3rym odpowiednio przypisani s\u0105 wspomniani wcze\u015bniej przeciwnicy\u2013naje\u017ad\u017acy. Podczas pierwszej cz\u0119\u015bci ka\u017cdej z rund rozbudowujemy swoje wp\u0142ywy w rzeczonych obszarach. Najbardziej kluczowe b\u0119d\u0105 tu trzy aspekty \u2013 rozmieszczenie klienteli szlacheckiej w poszczeg\u00f3lnych dzielnicach (co umo\u017cliwia nam wykonywanie p\u00f3\u017aniejszych dzia\u0142a\u0144 na tych terenach), zdobycie miejsc w Sejmie (pozwalaj\u0105cych na skorzystanie z najpot\u0119\u017cniejszych akcji, w tym z pomocy Armii Koronnej), oraz op\u0142acenie i wystawienie prywatnych armii, zar\u00f3wno w celach zaczepnych, jak i obronnych.<\/p>\n

Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zapomina\u0107 o rozs\u0105dnym gospodarowaniu got\u00f3wk\u0105 (kt\u00f3rej mamy bardzo niewiele, szczeg\u00f3lnie je\u015bli cho\u0107 raz wrogowi uda si\u0119 wedrze\u0107 na cenne dla nas obszary) oraz o prowadzeniu inwestycji (lokowanie latyfundi\u00f3w, fundacja miast), kt\u00f3re na ko\u0144cu gry dostarcz\u0105 nam presti\u017cu decyduj\u0105cego o zwyci\u0119stwie. O ile oczywi\u015bcie przetrwaj\u0105 do tego czasu.<\/p>\n

Jest nas patriot\u00f3w si\u0142a
\n\u017baden nam nie straszny wr\u00f3g<\/strong><\/p>\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 rundy posiada charakter znacznie bardziej militarny, cho\u0107 nie nale\u017cy si\u0119 tu \u0142udzi\u0107 (lub obawia\u0107, zale\u017cnie od preferencji gracza) \u2013 \u201eBo\u017ce Igrzysko\u201d to nie jest gra wojenna, nie doczekamy si\u0119 przemieszczania wojsk, manewr\u00f3w i formacji. Starcia s\u0105 maksymalnie uproszczone, w stylu \u201ePeryklesa\u201d tego samego autora. Najpierw gracze maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uderzy\u0107 na pa\u0144stwa o\u015bcienne, by os\u0142abi\u0107 ich pot\u0119g\u0119 oraz zdoby\u0107 chwa\u0142\u0119 i presti\u017c. Nast\u0119pnie wrogowie naje\u017cd\u017caj\u0105 Polsk\u0119, przed czym magnaci maj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 si\u0119 broni\u0107. Wreszcie, je\u015bli kt\u00f3ra\u015b prowincja ulegnie naporowi wroga, pozostaje jeszcze opcja odsieczy z pomoc\u0105 Armii Koronnej, ale wymaga to posiadania odpowiednich wp\u0142yw\u00f3w na dworze. Gdy i to nie pomo\u017ce, a obce wojska s\u0105 liczne, mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, i\u017c dokonaj\u0105 ekspansji na przyleg\u0142e prowincje, a ostatecznie spl\u0105druj\u0105 okupowane obszary, obni\u017caj\u0105c ich dobrobyt i niszcz\u0105c maj\u0105tki szlacheckie. Dlatego te\u017c nie mo\u017cna koncentrowa\u0107 si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie na najcenniejszych dla siebie obszarach, ale te\u017c bacznie obserwowa\u0107 sytuacj\u0119 na terenach przyleg\u0142ych, by w razie potrzeby m\u00f3c tam interweniowa\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Ma\u0142opolska w ogniu<\/p><\/div>\n

Nie wiesz, gdzie si\u0119 czai zdrada
\nUczy\u0144 zajazd na s\u0105siada<\/strong><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy mo\u017cnow\u0142adcami jest raczej dyskusyjna, przynajmniej w takim rozumieniu, w jakim spotkamy j\u0105 w grach w pe\u0142ni zas\u0142uguj\u0105cych na miano kooperacyjnych. Nie nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 omawiania co rund\u0119 szczeg\u00f3\u0142owych plan\u00f3w obrony ojczyzny, po\u015bwi\u0119cania jednych dla drugich za obietnic\u0119 rewan\u017cu i tego typu zagra\u0144. Dzia\u0142ania wsp\u00f3lne wynikaj\u0105 tu raczej z konieczno\u015bci, a przede wszystkim z sytuacji geopolitycznej: prowincji i lokacji pod nasze latyfundia jest niewiele, wrog\u00f3w ca\u0142a chmara, nie ma mo\u017cliwo\u015bci jednoznacznego podzia\u0142u Rzeczypospolitej na strefy wp\u0142yw\u00f3w i koncentrowania si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie na swoim poletku. Jest to wr\u0119cz szkodliwe \u2013 je\u015bli uda nam si\u0119 uzyska\u0107 jaki\u015b teren \u201ena wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107\u201d, mamy gwarancj\u0119, \u017ce nikt inny palcem nie kiwnie, by nam pom\u00f3c.<\/p>\n

Szcz\u0119\u015bliwie (dla kraju) istniej\u0105 mechanizmy, kt\u00f3re zach\u0119caj\u0105 do inwestycji nawet tam, gdzie nie bronimy bezpo\u015brednio w\u0142asnych d\u00f3br. Przede wszystkim \u2013 chwa\u0142a zdobywana na polu bitwy jest jedna, nie wa\u017cne, czy bijemy si\u0119 o swoje, czy s\u0105siedzkie regiony. Ponadto pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce je\u015bli kt\u00f3ra\u015b prowincja zostanie ca\u0142kowicie \u201eodpuszczona\u201d, niebawem rozochocony wr\u00f3g zapuka do drzwi teren\u00f3w okolicznych. Doprawdy nie jest komfortow\u0105 sytuacja, gdy Moskal i Turek hasaj\u0105 sobie swobodnie po ca\u0142ym kraju, a resztki szlachty t\u0142ocz\u0105 na jedynej ocala\u0142ej ziemi, wyrywaj\u0105 sobie ostatnie odrobiny gruntu i czekaj\u0105 na nieuchronny koniec.<\/p>\n

Ten Prusom gard\u0142uje ten Wiednia partyzant
\n\u00d3w ruskiej si\u0119 chwyta sukienki<\/strong><\/p>\n

Nie znaczy to oczywi\u015bcie, \u017ce panowie szlachta zgodnie i zwartym szeregiem stoj\u0105 na stra\u017cy bezpiecze\u0144stwa wszystkich pi\u0119ciu dzielnic. Wr\u0119cz przeciwnie, gra daje ogromne mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania wbrew intencjom konkurent\u00f3w, czy nawet wprost na ich szkod\u0119. Wprawdzie nie b\u0119dziemy mieli mo\u017cliwo\u015bci bezpo\u015bredniego zrobienia krzywdy posiad\u0142o\u015bci s\u0105siada, poza jednym wyj\u0105tkiem, jakim jest zajazd \u2013 niewielki mechanizm, kt\u00f3ry do\u015b\u0107 sprytnie dzia\u0142a jako swoista anty-kula \u015bnie\u017cna, pozwalaj\u0105ca graczowi z najmniejsz\u0105 liczb\u0105 punkt\u00f3w przej\u0105\u0107 latyfundium jednego z lider\u00f3w. Sposob\u00f3w po\u015brednich jest jednak a\u017c nadto: pos\u0142anie armii kr\u00f3lewskiej w niew\u0142a\u015bciwe miejsce, zerwanie sejmu, zablokowanie mo\u017cliwo\u015bci negocjacji pokojowych, usuni\u0119cie swojej szlachty z atakowanego terenu, a\u017c po zdradzieckie wpuszczenie wroga w granice kraju. Tak tak, i do tego mo\u017cemy si\u0119 posun\u0105\u0107, by s\u0105siad przypadkiem nie okaza\u0142 si\u0119 lepszy od nas.<\/p>\n

Obserwowanie, jak ka\u017cda czynno\u015b\u0107 i ka\u017cda decyzja w \u201eBo\u017cym Igrzysku\u201d ma wp\u0142yw na pozosta\u0142e, i wykorzystywanie tych zale\u017cno\u015bci jest dla mnie najbardziej satysfakcjonuj\u0105cym elementem rozgrywki. Przeniesienie jednego szlachcica w inne miejsce, wys\u0142anie wojsk kr\u00f3lewskich na niepotrzebn\u0105, a os\u0142abiaj\u0105c\u0105 je wypraw\u0119, umieszczenie swojej posiad\u0142o\u015bci o jedn\u0105 pozycj\u0119 bli\u017cej lub dalej od granicy \u2013 to wszystko mo\u017ce mie\u0107 znacz\u0105cy wp\u0142yw na globalny obraz polityczny. Decydowa\u0107 o tym, czyje latyfundia s\u0105 zagro\u017cone, kto b\u0119dzie musia\u0142 skoncentrowa\u0107 si\u0119 na obronie, a kto ma szans\u0119 realizowa\u0107 swoje w\u0142asne cele.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie ciekawie przedstawia si\u0119 to w ostatnich rundach, kiedy (przewa\u017cnie) mimo mniej lub bardziej patriotycznych dzia\u0142a\u0144 graczy, wrogowie zaczynaj\u0105 na dobre wlewa\u0107 si\u0119 w granice kraju. A \u017ce wspomniani wrogowie r\u00f3wnie\u017c nie pa\u0142aj\u0105 do siebie mi\u0142o\u015bci\u0105, zr\u0119czny polityk jest w stanie tak manipulowa\u0107 ich liczb\u0105, by ju\u017c krocz\u0105c przez nasze ziemie wpadali na siebie i likwidowali si\u0119 nawzajem, zmniejszaj\u0105c zagro\u017cenie dla naszych posiad\u0142o\u015bci (albo te\u017c wr\u0119cz przeciwnie \u2013 nie wpadali na siebie i puszczali z dymem maj\u0105tki konkurencji).<\/p>\n

\"\"<\/a>

Habsburskie knowania<\/p><\/div>\n

Nie dostaniesz si\u0119 w pokorze
\nNa kr\u00f3lewskie przedpokoje
\nStanie w ogniu Zaporo\u017ce
\nP\u00f3jdzie w dym dziedzictwo twoje<\/strong><\/p>\n

Wspomnia\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej, \u017ce poszczeg\u00f3lnym rundom rozgrywki towarzysz\u0105 specyficzne smaczki, bez kt\u00f3rych gra spokojnie by si\u0119 oby\u0142a, ale moim zdaniem dodaj\u0105 jej ogromnie wiele uroku. Takie zreszt\u0105 szczeg\u00f3\u0142owe zasady, wynikaj\u0105ce z reali\u00f3w, na kt\u00f3rych opiera si\u0119 gra, natomiast niekoniecznie elegancko wpasowuj\u0105ce si\u0119 w reszt\u0119 mechaniki, to niejako znak rozpoznawczy Martina Wallace\u2019a. Starczy tu wspomnie\u0107 o s\u0142ynnym po\u0142\u0105czeniu do Birkenhead w \u201eBrassie\u201d, czy te\u017c poci\u0105gach z mi\u0119sem w \u201eRailroad Tycoon\u201d. Niekt\u00f3rym b\u0119dzie to przeszkadza\u0142o, szczeg\u00f3lnie je\u015bli nade wszystko ceni\u0105 sobie mechanik\u0119 prost\u0105 i sp\u00f3jn\u0105, dla mnie jednak jest dodatkowym atutem. I tak w drugiej rundzie, z okazji powstania Chmielnickiego, maj\u0105 szans\u0119 opu\u015bci\u0107 nas wynaj\u0119te oddzia\u0142y kozackie, przechodz\u0105c na stron\u0119 zbuntowanego hetmana. Z kolei do rundy czwartej Habsburgowie miast wojsk u\u017cywaj\u0105 przeciw naszemu krajowi wp\u0142yw\u00f3w politycznych, tak te\u017c trzeba ich odpiera\u0107 \u2013 nawet wielka armia nie b\u0119dzie w stanie oprze\u0107 si\u0119 ich knowaniom. W rundzie trzeciej Turcy, zamiast zajmowa\u0107 si\u0119 pustoszeniem Rzeczpospolitej, uwag\u0119 sw\u0105 koncentruj\u0105 na Wiedniu, czemu zreszt\u0105, niczym Sobieski, mamy szans\u0119 zapobiec. Je\u015bli tego nie zrobimy, w ostatniej rundzie znajdziemy si\u0119 w realiach historii alternatywnej, czyli b\u0119dziemy \u015bwiadkami najazdu Imperium Osma\u0144skiego na Wielkopolsk\u0119.<\/p>\n

Przyznaj\u0119, \u017ce zasady zwi\u0105zane z Habsburgami, Turkami i ich wzajemnymi zale\u017cno\u015bciami s\u0105 tak pokr\u0119cone (chyba jako jedyne w ca\u0142ej grze), \u017ce tu akurat zastanawia\u0142em si\u0119, czy Wallace nieco nie przesadzi\u0142. W ka\u017cdym razie bardzo trudno ogarn\u0105\u0107 je przed pierwsz\u0105 gr\u0105, jednak po partii czy dw\u00f3ch, kiedy pozosta\u0142e regu\u0142y staj\u0105 si\u0119 ju\u017c oczywiste, tak\u017ce i odsiecz wiede\u0144ska uk\u0142ada si\u0119 w logiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Sejmy sejmiki wnioski veto
\nI nie oddamy praw o w\u0142os<\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d zarzut\u00f3w, kt\u00f3re gracze przedstawili \u201eIgrzysku\u201d, prym wiod\u0142y skargi na mechanizm liberum veto. Jest to akcja specjalna, kt\u00f3ra pozwala jednemu z graczy usun\u0105\u0107 wp\u0142ywy wszystkich magnat\u00f3w z sejmu, tym samym przede wszystkim niemal\u017ce uniemo\u017cliwiaj\u0105c p\u00f3\u017aniejsze u\u017cycie Armii Koronnej. Opcja ta, je\u015bli zostanie wykorzystana, wed\u0142ug krytyk\u00f3w znacz\u0105co zuba\u017ca rozgrywk\u0119, blokuj\u0105c przed graczami cz\u0119\u015b\u0107 zagra\u0144 taktycznych, a w szerszej perspektywie, je\u015bli jest nadu\u017cywana, prowadzi do wyniszczenia kraju i \u201ewegetacji\u201d pod koniec rozgrywki. Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce jest ona niejako obowi\u0105zkowa dla osoby, kt\u00f3ra wp\u0142yw\u00f3w w Sejmie nie uzyska\u0142a, by dzi\u0119ki niej pozbawi\u0107 przeciwnik\u00f3w przewagi, kt\u00f3r\u0105 tam osi\u0105gn\u0119li. O ile jestem w stanie zgodzi\u0107 z cz\u0119\u015bci\u0105 argument\u00f3w, o tyle z \u201eobowi\u0105zkowo\u015bci\u0105\u201d liberum veto b\u0119d\u0119 polemizowa\u0142, przede wszystkim dlatego, \u017ce jego zastosowanie wymaga zmarnowania akcji specjalnej, kt\u00f3rych na rund\u0119 mamy jedynie dwie. Osobi\u015bcie widz\u0119 kilka innych akcji, kt\u00f3re w odpowiednich okoliczno\u015bciach mog\u0105 przynie\u015b\u0107 wi\u0119cej korzy\u015bci: fundowanie kolegi\u00f3w jezuickich, budowa miast, dyplomacja (je\u015bli jakie\u015b wp\u0142ywy w sejmie jednak mamy, a przecie\u017c nie w ka\u017cdej rundzie znajdzie si\u0119 kto\u015b zupe\u0142nie ich pozbawiony), czy te\u017c konfederacja (dla przegrywaj\u0105cego).<\/p>\n

Sam zreszt\u0105 oceniam fundowanie kolegi\u00f3w za r\u00f3wnie zgubne dla obronno\u015bci kraju jak nieopatrznie wypowiedziane \u201enie zgadzam si\u0119\u201d. Starczy, \u017ce dwie osoby po\u0142akomi\u0105 si\u0119 na \u201e\u0142atwe\u201d punkty w tej samej rundzie (akcja ta daje natychmiastowy profit w presti\u017cu kosztem solidnej kwoty w z\u0142ocie i utraty klienteli szlacheckiej), a nie ma ju\u017c gdzie i za co wystawi\u0107 armii.<\/p>\n

W dotychczasowych rozgrywkach spotka\u0142em si\u0119 zar\u00f3wno z trzykrotnym veto (kt\u00f3re bynajmniej nie doprowadzi\u0142o do wegetacji, trzy prowincje przetrwa\u0142y), jak i z parti\u0105, w kt\u00f3rej nikomu nie op\u0142aca\u0142o si\u0119 go zastosowa\u0107. Faktem jest, \u017ce jest to pot\u0119\u017cne zagranie i nale\u017cy go u\u017cywa\u0107 dopiero po oszacowaniu zysk\u00f3w i strat, a nie za ka\u017cdym razem, kiedy nie mamy wi\u0119kszo\u015bci w Sejmie.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Moskal na Litwie<\/p><\/div>\n

Czas ratowa\u0107 pa\u0144stwo chore
\nSzlag mnie trafia ergo sum<\/strong><\/p>\n

Innym zarzutem by\u0142 \u201estandardowy\u201d podzia\u0142 mapy na prowincje bezpieczne (Ukraina, tak\u017ce Litwa) i nie-do-wybronienia (Wielkopolska, Ma\u0142opolska). Owszem, pocz\u0105tkuj\u0105cemu graczowi, kt\u00f3ry jeszcze nie do ko\u0144ca intuicyjnie ogarnia kwesti\u0119 wp\u0142yw\u00f3w politycznych Habsburg\u00f3w, ekspansji wrog\u00f3w i paru innych subtelno\u015bci, z pewno\u015bci\u0105 \u0142atwiej jest co rund\u0119 wystawia\u0107 wielk\u0105 armi\u0119 na Kresach i liczy\u0107 na to, \u017ce b\u0119dzie si\u0119 tu mierzy\u0142 jedynie ze s\u0142abymi Kozakami, ni\u017c kombinowa\u0107, jak tu z\u0142apa\u0107 wi\u0119cej srok za ogon. Tyle tylko, \u017ce taka strategia mo\u017ce nie wystarczy\u0107 do zwyci\u0119stwa. A i owo bezpiecze\u0144stwo wschodnich prowincji mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 z\u0142udne \u2013 widzia\u0142em i Litw\u0119 spalon\u0105 do fundament\u00f3w, i Ukrain\u0119 pod tureckim jarzmem, i prosperuj\u0105c\u0105 do ostatniej rundy Wielkopolsk\u0119 \u2013 wszystko zale\u017cy od tego, jak rozlokuj\u0105 si\u0119 interesy pan\u00f3w magnat\u00f3w i komu na czym bardziej b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o.<\/p>\n

Je\u017celi natomiast mia\u0142bym wytoczy\u0107 jaki\u015b konkretny zarzut, to przyznam, \u017ce nie bardzo podoba mi si\u0119 mechanizm \u0142amania traktat\u00f3w pokojowych. Sam traktat, je\u015bli zostanie zawarty z powodzeniem, ca\u0142kowicie powstrzymuje jednego z wrog\u00f3w od atak\u00f3w w danej rundzie. Chyba \u017ce\u2026 no w\u0142a\u015bnie. Chyba \u017ce przy pewnym rzucie kostkami wypadnie dublet, co powoduje, \u017ce traktat jest zrywany, a najazd jednak ma miejsce. Najgorsze jest to, \u017ce dochodzi do w momencie, kiedy na pechowe wydarzenie nie bardzo da si\u0119 jakkolwiek zareagowa\u0107 \u2013 po zakupie wojsk, a nawet po kampaniach magnackich, pozwalaj\u0105cych os\u0142abi\u0107 wrog\u00f3w. W ekstremalnych przypadkach jest to rzut, po kt\u00f3rym jednemu z uczestnik\u00f3w, dotychczas graj\u0105cemu zupe\u0142nie poprawnie, mo\u017cna powiedzie\u0107 \u201eprzykro mi, stary, przegra\u0142e\u015b\u201d.<\/p>\n

Rzeczpospolita jest wielka
\nStarczy dla nas jej!<\/strong><\/p>\n

Na koniec nale\u017cy si\u0119 jeszcze par\u0119 s\u0142\u00f3w temu, co przede wszystkim odr\u00f3\u017cnia polskie \u201eBo\u017ce Igrzysko\u201d od oryginalnego \u201eGod\u2019s Playground\u201d, czyli wariantowi czteroosobowemu. Na szcz\u0119\u015bcie nie zmienia on wiele w kwestii zasad: podnosi (do\u015b\u0107 istotnie) si\u0142\u0119 wrogich mocarstw, by zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci defensywne polskich mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w, wprowadza niewielkie zmiany na etapie rozstawienia pocz\u0105tkowego i w\u0142a\u015bciwie na tym modyfikacje si\u0119 ko\u0144cz\u0105. Co wa\u017cniejsze, w najmniejszym stopniu nie burzy balansu gry, jedynie nieco zmienia jego roz\u0142o\u017cenie \u2013 na planszy robi si\u0119 cia\u015bniej, wa\u017cniejsze jest szybkie zaj\u0119cie op\u0142acalnych pozycji. Z drugiej jednak strony wi\u0119ksza liczba prowincji staje si\u0119 \u201edobrem wsp\u00f3lnym\u201d, a wi\u0119c bronionym (przynajmniej w za\u0142o\u017ceniu) przez kilku graczy. Polskiemu wydaniu nie mog\u0119 niczego zarzuci\u0107, a nawet wypada je pochwali\u0107, zar\u00f3wno sam\u0105 inicjatyw\u0119, jak i wykonan\u0105 prac\u0119, chocia\u017cby nad przepisaniem i u\u015bci\u015bleniem instrukcji.<\/p>\n

Jak pewnie mo\u017cna domy\u015bli\u0107 si\u0119 z poprzednich akapit\u00f3w, moja ocena \u201eBo\u017cego Igrzyska\u201d jest bardzo wysoka. Gra spe\u0142ni\u0142a wszystkie moje nadzieje, spodoba\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142graczom, dostarczy\u0142a doskona\u0142ej rozrywki w jak\u017ce fascynuj\u0105cych dla nas realiach. Tr\u0105ci\u0142a r\u00f3wnie\u017c nut\u0119 patriotyczn\u0105 \u2013 nie do\u015b\u0107, \u017ce powsta\u0142a pozycja ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119cona Polsce, ale przede wszystkim \u2013 gra dobra, stworzona po rzetelnym zapoznaniu si\u0119 z tematem i temat ten dobrze oddaj\u0105ca.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie \u201eIgrzysko\u201d nie wszystkim musi si\u0119 spodoba\u0107. Nie jest to klasyczne, eleganckie i minimalistyczne w zasadach euro. Zbyt wiele zale\u017cy od innych graczy i rzut\u00f3w kostk\u0105, by traktowa\u0107 gr\u0119 jako analityczne wyzwanie, gdzie za\u0142o\u017con\u0105 na pocz\u0105tku strategi\u0119 wytrwale realizujemy przez ca\u0142\u0105 parti\u0119. Nie jest to te\u017c gra \u015bci\u015ble historyczna, na poziomie powa\u017cnych pozycji wojennych. Produkt zdecydowanie nie jest przeznaczony dla pocz\u0105tkuj\u0105cych \u2013 pogubi\u0105 si\u0119, zanim jeszcze zaczn\u0105 gra\u0107.<\/p>\n

Natomiast do\u015bwiadczeni gracze, kt\u00f3rzy nie s\u0105 purystami, je\u015bli chodzi o planszowe gatunki, otrzymaj\u0105 bardzo solidny i dopracowany amalgamat, kt\u00f3ry mo\u017ce im dostarczy\u0107 wiele satysfakcji.<\/p>\n

\u015ar\u00f3dtytu\u0142y s\u0105 cytatami z piosenek Jacka Kaczmarskiego, g\u0142\u00f3wnie (acz nie jedynie) z albumu \u201eSarmatia\u201d.<\/em><\/p>\n

folko (5\/5):<\/strong> Moja ocena jest mo\u017ce troch\u0119 na wyrost, bo gra\u0142em tylko raz, ale ten raz by\u0142 \u015bwietny. To co w grze mnie urzek\u0142o, to przede wszystkim klimat. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tzw. gier klimatycznych opiera si\u0119 na planszy, figurkach i s\u0142abej mechanice, w Bo\u017cym Igrzysku Wallace \u015bwietnie wykorzysta\u0142 jak\u017ce pokr\u0119con\u0105 histori\u0119 naszego kraju i przedstawi\u0142 j\u0105 za pomoc\u0105 ciekawej mechaniki… a wyj\u0105tki w regu\u0142ach (za ktorymi nie przepadam) dodaj\u0105 tylko smaczku. Sama rozgrywka nie jest prosta, ciekaw jestem czy gra ma szanse sprawdzi\u0107 si\u0119 w gronie rodzinnym (sprawdz\u0119). Z niecierpliwo\u015bci\u0105 oczekuj\u0119 na kolejn\u0105 rozgrywk\u0119, wi\u0119cej takich gier. <\/em><\/p>\n

Veridiana (5\/5):<\/strong> Gra\u0142am kilka razy i co prawda nadal nie mam na t\u0119 gr\u0119 pomys\u0142u, ale niezmiennie od pierwszej rozgrywki wszystko mi si\u0119 w niej podoba. Nawet kulanie \ud83d\ude42 Niestety mia\u0142am w r\u0119ku wydanie zagraniczne i p\u0142acz\u0119 rzewnymi \u0142zami za drewnianymi klockami wp\u0142yw\u00f3w i wojsk.\u00a0U\u017cywaj\u0105c jednak zast\u0119pczych figurek i tak jest pi\u0119knie. Co prawda manipulacja zr\u0119cznego polityka w kwestii napuszczania na siebie wrog\u00f3w zale\u017cy a\u017c nadto od ilo\u015bci wyrzuconych oczek – lecz\u00a0Bo\u017ce Igrzysko to\u00a0nadal gra wed\u0142ug mnie bardzo dobra. A plansza z puzli genialnie le\u017cy na stole \ud83d\ude42<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eBo\u017ce Igrzysko\u201d od momentu pojawienia si\u0119 pierwszych zapowiedzi skazane by\u0142o na wzbudzanie silnych emocji. Po pierwsze: jeden z najbardziej rozpoznawalnych projektant\u00f3w na \u015bwiecie, Martin Wallace, podj\u0105\u0142 si\u0119 stworzenia gry planszowej o naszym kraju. Po drugie: inspirowa\u0142 si\u0119 nie mniej s\u0142awn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 Normana Daviesa, sztandarowym tytu\u0142em popularyzuj\u0105cym nasz\u0105 histori\u0119 poza granicami kraju. Po trzecie: Wallace znany …<\/p>\n","protected":false},"author":147,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-15974","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/147"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15974"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15974\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15974"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=15974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}