{"id":47756,"date":"2014-06-06T16:06:41","date_gmt":"2014-06-06T14:06:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=47756"},"modified":"2017-03-31T08:55:02","modified_gmt":"2017-03-31T06:55:02","slug":"block-in-the-west-wojenna-epopeja-cz-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2014\/06\/06\/block-in-the-west-wojenna-epopeja-cz-1\/","title":{"rendered":"Blocks in the West &#8211; Wojenne epopeje cz. 1"},"content":{"rendered":"<p>Jak tu trafi\u0107 ze swoj\u0105 gr\u0105 planszow\u0105 do mo\u017cliwie du\u017cej liczby graczy? To zmartwienie niejednego wydawcy. Cz\u0119sto ma ono wielki wp\u0142yw na podejmowane decyzje co do ich ostatecznej formy i przyj\u0119tego sposobu projektowania. Jedn\u0105 z dr\u00f3g jest \u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w i mechanik gier. Pozwala to zadowoli\u0107 jednocze\u015bnie kilka grup odbiorc\u00f3w. Przynajmniej w teorii. Ostatnio da si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 trend \u0142\u0105czenia gier bloczkowych, wcze\u015bniej zazwyczaj \u201e\u0142atwych, prostych i przyjemnych\u201d (g\u0142\u00f3wnie mam na my\u015bli produkcje Columbia Games) z innymi rodzajami gier. Przyk\u0142adem takiego eksperymentu jest gra \u201eCrown of Roses\u201d oraz recenzowana tutaj \u201eBlocks in the West\u201d. Przy czym, o ile w przypadku tej pierwszej \u0142\u0105czenie i mieszanie mechanik by\u0142o do\u015b\u0107 ograniczone, i sam produkt adresowano do graczy wojennych, to \u201eBlocks in the West\u201d (dalej \u201eBITW\u201d) idzie pod tym wzgl\u0119dem krok dalej (a przynajmniej stara si\u0119), bo sw\u00f3j produkt wydawca zaadresowa\u0142 nie tylko to graczy wojennych. Co z tego wysz\u0142o, o tym w niniejszej recenzji.\u00a0<!--more--><\/p>\n<p>Sama idea BITW ju\u017c na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 ambitna. Gra ma bowiem przedstawia\u0107 ca\u0142\u0105 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 toczon\u0105 na zachodzie, czyli w zachodniej Europie. Poszczeg\u00f3lne scenariusze oczywi\u015bcie nie obejmuj\u0105 zakresem ca\u0142ego konfliktu, ale wybrane kampanie. W za\u0142o\u017ceniu gra projektowana by\u0142a tak by ukaza\u0107 okres pocz\u0105wszy od inwazji na Francj\u0119 w 1940 roku, do kapitulacji Berlina w roku 1945. Po rozegraniu cz\u0105stkowych scenariuszy, na ko\u0144cu, po nabytym dzi\u0119ki temu do\u015bwiadczeniu, powinni\u015bmy by\u0107 w stanie rozegra\u0107 ca\u0142\u0105 wojn\u0119 na zachodzie (scenariusz kampanijny). Ma\u0142o tego, BITW ma swoje dope\u0142nienie przedstawiaj\u0105ce front wschodni, o nazwie \u201eBlocks in the East\u201d (dalej \u201eBITE\u201d), a tak\u017ce kolejne cz\u0119\u015bci (\u201eBlocks in the Pacific\u201d, \u201eBlocks in Africa\u201d), kt\u00f3re mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 tworz\u0105c jedn\u0105 mega gr\u0119 (g\u0142\u00f3wnie jednak BITW i BITE). Napisa\u0142em wcze\u015bniej, \u017ce idea takiej gry jest ambitna. Nie chcia\u0142bym przez to powiedzie\u0107, \u017ce nie da si\u0119 zrobi\u0107 ciekawej gry przedstawiaj\u0105cej ca\u0142\u0105 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 w skali strategicznej (czyli konfliktu na poziomie pa\u0144stw), ale by by\u0142a ona grywalna, wymaga wielu uproszcze\u0144.<\/p>\n<p><b>1. Grafika, wykonanie element\u00f3w gry<\/b><\/p>\n<p>Zanim przejdziemy do zasad i oceny mechaniki gry oraz opis\u00f3w rozgrywki par\u0119 s\u0142\u00f3w o tym jak gra wygl\u0105da i o wykonaniu jej element\u00f3w. Wiele na ten temat mo\u017cna przeczyta\u0107 i zobaczy\u0107 na prezentacji (filmiku) przygotowanej przez wydawc\u0119. Znajdziecie go pod tym LINKIEM. Gdyby o ocenach gier decydowa\u0142y wy\u0142\u0105cznie dzia\u0142ania marketingowe, wydawca \u201eBlocks in the West\u201d mia\u0142by sukces w kieszeni i m\u00f3g\u0142by uchodzi\u0107 za jednego z najlepszych wydawc\u00f3w na \u015bwiecie. W taki spos\u00f3b nale\u017cy promowa\u0107 gry planszowe (zw\u0142aszcza te o tematyce historycznej, wojennej).<\/p>\n<p>Samo wykonanie element\u00f3w gry i grafika zachwyca. Dostajemy du\u017ce, solidne pud\u0142o, o wymiarach 45 x 32 x 6 cm, a wi\u0119c wi\u0119ksze ni\u017c standardowe pude\u0142ka do gier (co mo\u017ce by\u0107 pewnym problemem podczas transportu). Wielko\u015b\u0107 niekt\u00f3rych element\u00f3w (plansz) uzasadnia takie rozmiary. Sama ilustracja na pude\u0142ku mo\u017ce nie powala, ale nie mo\u017cna jej te\u017c niczego zarzuci\u0107. W \u015brodku pude\u0142ka mn\u00f3stwo kolorowych drewnianych bloczk\u00f3w, na kt\u00f3re musimy naklei\u0107 oznaczenia oddzia\u0142\u00f3w. Pocz\u0105tkowo mo\u017ce by\u0107 problem z orientacj\u0105 co nale\u017cy na co naklei\u0107, bo bloczk\u00f3w jest kilka rodzaj\u00f3w i nalepek r\u00f3wnie\u017c. I w praktyce problemy chyba wyst\u0105pi\u0142y, bo wydawca rozsy\u0142a\u0142 p\u00f3\u017aniej dodatkowo uzupe\u0142niaj\u0105cy wykaz, kt\u00f3re naklejki na kt\u00f3re bloczki naklei\u0107 (ja przynajmniej taki dosta\u0142em). Bloczki s\u0105 mniejsze ni\u017c na og\u00f3\u0142 w podobnych grach. Ich wykonaniu nie mog\u0119 niczego zarzuci\u0107. Oznaczenia nalepek z pocz\u0105tku mog\u0105 si\u0119 wyda\u0107 nieczytelne i z uwagi na wielo\u015b\u0107 jednostek gracze mog\u0105 mie\u0107 problem z po\u0142apaniem si\u0119, ale da si\u0119 to opanowa\u0107. Jak mo\u017cna wyczyta\u0107 w sieci, zrobione zosta\u0142y natomiast dwa rodzaje nalepek, z symbolami natowskimi i z ikonkami czo\u0142g\u00f3w itp. ale niekt\u00f3rym graczom w\u0142o\u017cono do pude\u0142ka jeden z wariant\u00f3w nie pytaj\u0105c ich, kt\u00f3ry sobie \u017cycz\u0105. Jak kto\u015b b\u0119dzie kupowa\u0142, warto si\u0119 tym zainteresowa\u0107 i spyta\u0107 wydawc\u0119 przed zakupem. Ja dosta\u0142em wersj\u0119 z symbolami natowskimi (nie jestem pod tym wzgl\u0119dem wybredny i dlatego nie narzekam), wi\u0119c w takiej wersji bloczki b\u0119d\u0105 widoczne na zdj\u0119ciach.<\/p>\n<p>Kolejnym elementem s\u0105 plansze. Jest ich bazowo trzy i s\u0105 r\u00f3\u017cnych rozmiar\u00f3w \u2013 do r\u00f3\u017cnych scenariuszy. Wszystkie sk\u0142adane. Mniejsza, pojedyncza, dwustronna, o wymiarach 59 x 42 cm. Dwie wi\u0119ksze, jednostronne, o wymiarach 88 x 62 cm \u2013 obie mo\u017cna po\u0142\u0105czy\u0107 i uzyskujemy wtedy ca\u0142\u0105 zachodni\u0105 Europ\u0119 (taka po\u0142\u0105czona plansza b\u0119dzie mie\u0107 124 x 88 cm, a wi\u0119c ju\u017c znacznie powy\u017cej rozmiar\u00f3w standardowych sto\u0142\u00f3w). Mniejsza plansza jest na grubym papierze (o grubo\u015bci zbli\u017conej do mi\u0119kkiej tekturki) dwie kolejne na mi\u0119kkiej, ale do\u015b\u0107 solidnej tekturce. Do tego w swoim egzemplarzu znalaz\u0142em jeszcze jedn\u0105 wielk\u0105 plansz\u0119 (do ca\u0142ej kampanii) o wymiarach 145 x 102 cm, nie na tekturce ani papierze, ale na elastycznym materiale, podobnym do tych, na jakich drukowane s\u0105 banery reklamowe. \u015awietna sprawa, chocia\u017c plansza ta chyba nie jest do\u0142\u0105czana standardowo do wszystkich egzemplarzy gry, bo dubluje dwie plansze tekturowe (wszystkim zainteresowanym proponuj\u0119 upewni\u0107 si\u0119 na stronie wydawcy). Graficznie plansze prezentuj\u0105 si\u0119 bardzo dobrze. Je\u015bli chodzi o gusta plastyczne, mia\u0142bym tu mo\u017ce pewne uwagi, ale nie ma si\u0119 czego czepia\u0107. Ostatecznie to jest sfera bardzo subiektywnych ocen i wydawca przygotowuj\u0105c gr\u0119 te\u017c ma swoje gusta i musi si\u0119 na jak\u0105\u015b grafik\u0119 zdecydowa\u0107.<\/p>\n\n        <style type='text\/css'>\n            #gallery-1 {\n                margin: auto;\n            }\n            #gallery-1 .gallery-item {\n                float: left;\n                margin-top: 10px;\n                text-align: center;\n                width: 50%;           }\n            #gallery-1 img {\n                border: 2px solid #cfcfcf;\n            }\n            #gallery-1 .gallery-caption {\n                margin-left: 0;\n            }\n        <\/style>\n        <!-- see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php -->\n        <div id='gallery-1' class='gallery-images gallery galleryid-47756'><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-2.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-2-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-2-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-2-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-2-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-5.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-5-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-5-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-5-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-5-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n            <br style='clear: both;' \/>\n        <\/div>\n\n<p>Na tym nie koniec wykazu element\u00f3w gry. Poza bloczkami i planszami zawiera ona jeszcze:<\/p>\n<ul>\n<li>karty<\/li>\n<li>ma\u0142e kolorowe (\u017c\u00f3\u0142te, niebieskie i czerwone) kosteczki (o wygl\u0105dzie typowym dla gier euro, s\u0142u\u017c\u0105 do oznaczania punkt\u00f3w produkcji)<\/li>\n<li>plastikowe symbole beczek (bia\u0142e, \u201epuste\u201d s\u0142u\u017c\u0105 do oznaczania braku zaopatrzenia, czarne do oznaczania ilo\u015bci posiadanego paliwa)<\/li>\n<li>plastikowe symbole fabryk (s\u0142u\u017c\u0105 do oznaczania nowo zbudowanych fabryk)<\/li>\n<li>niebieskie dyski (s\u0142u\u017c\u0105 do oznaczania partyzant\u00f3w)<\/li>\n<li>pojedyncze specjalne bloczki (dwa d\u0142ugie pomara\u0144czowe bloczki do oznaczania \u201emulberries\u201d czyli sztucznych port\u00f3w, pojedynczy niepomalowany bloczek do oznaczana tur gry oraz pojedynczy czerwony bloczek do oznaczania morale USA)<\/li>\n<li>kostki.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wszystkie te elementy wykonane zosta\u0142y starannie i solidnie. Od strony wykonania nie mo\u017cna wydawcy niczego zarzuci\u0107. Jak mo\u017cna wyczyta\u0107 na niekt\u00f3rych zagranicznych portalach, jest on szczeg\u00f3lnie dumny z beczek do oznaczania paliwa, kt\u00f3re podobno wykorzystywane s\u0105 szeroko nie tylko do tej gry, ale spotka\u0142y si\u0119 z zainteresowaniem graczy bitewnych, u\u017cywaj\u0105cych je do swoich cel\u00f3w jako markery, i by\u0142y sprzedawane oddzielnie od gry. Rzeczywi\u015bcie, wszystkie elementy zosta\u0142y odlane bardzo dok\u0142adnie. \u015awietnie wygl\u0105daj\u0105 tak\u017ce karty \u2013 je\u015bli chodzi o sam\u0105 grafik\u0119 moim zdaniem najlepszy element BITW. Efektowne s\u0105 zw\u0142aszcza kolorowe flagi pa\u0144stw wplecione jako t\u0142o w czarno-bia\u0142e zdj\u0119cia. Inna niespotykana przeze mnie (przynajmniej w grach wojennych) rzecz to b\u0142yszcz\u0105ce elementy (np. napisy) na niekt\u00f3rych kartach na matowym tle jaki stanowi reszta karty. Do samych zdj\u0119\u0107 i zawarto\u015bci merytorycznej kart mam jednak zastrze\u017cenia (o czym dalej).<\/p>\n<p>Na koniec zostawi\u0142em jeszcze jeden element, kt\u00f3ry zwykle wspomina si\u0119 osobno, czyli instrukcj\u0119 i inne opisy, karty i pomoce z ni\u0105 zwi\u0105zane. Sama g\u0142\u00f3wna instrukcja BITW, na kredowym papierze i miejscami z kolorowymi obrazkami graficznie jako\u015b szczeg\u00f3lnie si\u0119 nie wyr\u00f3\u017cnia. Wydawca postara\u0142 si\u0119 natomiast bardzo je\u015bli chodzi o opis scenariuszy, kt\u00f3ry liczy sobie 8 du\u017cych stron (w formacie A3). Przede wszystkim do ka\u017cdego scenariusza poza opisem, warunkami zwyci\u0119stwa, zasadami specjalnymi i innymi opisami do\u0142\u0105czony jest du\u017cy kolorowy obrazek z rozstawieniem pocz\u0105tkowym bloczk\u00f3w. Wszystkim, kt\u00f3rzy graj\u0105 w gry tego typu, nie musz\u0119 m\u00f3wi\u0107 jak to u\u0142atwia rozstawienie, tym bardziej, \u017ce obrazek ten w BITW zosta\u0142 przygotowany wyj\u0105tkowo dobrze. Cz\u0119\u015b\u0107 instrukcyjn\u0105 dope\u0142niaj\u0105 dwie karty ze skr\u00f3tami i tabelami, po jednej dla ka\u017cdej ze stron.<\/p>\n<p>Og\u00f3lnie o grafice i wykonaniu element\u00f3w gry mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wszystko zosta\u0142o zrobione z rozmachem i prezentacja przygotowana przez wydawc\u0119 nie odbiega od prawdy. Jest na co popatrze\u0107 i czym si\u0119 zachwyca\u0107. Gdyby granie w gry planszowe polega\u0142o tylko na ich ogl\u0105daniu i kontemplowaniu ich walor\u00f3w estetycznych, by\u0142aby to jedna z najlepszych gier planszowych na \u015bwiecie.<\/p>\n<p><b>2. Pierwszy kontakt z gr\u0105. Og\u00f3lnie o instrukcji gry i zasadach scenariuszy<\/b><\/p>\n<p>Aby zagra\u0107 w gr\u0119, trzeba najpierw zapozna\u0107 si\u0119 z jej zasadami, zrozumie\u0107 je, przyswoi\u0107 i potem potrafi\u0107 zastosowa\u0107. Zasady zawiera instrukcja gry (a na og\u00f3\u0142 tak\u017ce dodatkowe \u201eksi\u0105\u017cki scenariuszy\u201d itp.). Od tego jak ona jest napisana du\u017co zale\u017cy. W przypadku tej gry szczeg\u00f3lnie, bowiem patrz\u0105c na ca\u0142okszta\u0142t dzia\u0142a\u0144 autora, jednym z jego cel\u00f3w by\u0142o uczynienie tej gry przyst\u0119pnej nie tylko dla graczy wojennych, ale tak\u017ce dla os\u00f3b, kt\u00f3re grami wojennymi og\u00f3lnie si\u0119 nie interesuj\u0105. Bior\u0105c pod uwag\u0119: 1) dob\u00f3r element\u00f3w gry nawi\u0105zuj\u0105cych do eurogier, 2) d\u0105\u017cenie do atrakcyjnego wizualnie i przejrzystego wprowadzenia nowego gracza w tematyk\u0119 i zasady gry, 3) przygotowanie prostych scenariuszy wst\u0119pnych, nadaj\u0105cych si\u0119 do opanowania dla ka\u017cdego, 4) og\u00f3lnie atrakcyjn\u0105, przyci\u0105gaj\u0105c\u0105 oko opraw\u0119 graficzn\u0105, 5) szeroko zakrojone dzia\u0142ania marketingowe, kt\u00f3rych przes\u0142anie sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce BITW to mia\u0142a by\u0107 gra wojenna, ale \u201eprzyjazna dla ka\u017cdego\u201d, wida\u0107, \u017ce autor stara\u0142 si\u0119 dotrze\u0107 do szerokiego grona odbiorc\u00f3w. Pod wzgl\u0119dem graficznym (czy szerzej edytorskim) w pe\u0142ni si\u0119 uda\u0142o. Niestety spos\u00f3b, w jaki opracowana zosta\u0142a instrukcja i zasady scenariuszy wiele z tego pozytywnego efektu psuje.<\/p>\n\n        <style type='text\/css'>\n            #gallery-2 {\n                margin: auto;\n            }\n            #gallery-2 .gallery-item {\n                float: left;\n                margin-top: 10px;\n                text-align: center;\n                width: 50%;           }\n            #gallery-2 img {\n                border: 2px solid #cfcfcf;\n            }\n            #gallery-2 .gallery-caption {\n                margin-left: 0;\n            }\n        <\/style>\n        <!-- see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php -->\n        <div id='gallery-2' class='gallery-images gallery galleryid-47756'><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-3.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-3-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-3-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-3-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-3-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-4.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-4-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-4-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-4-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-4-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n            <br style='clear: both;' \/>\n        <\/div>\n\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">a) Poziomy trudno\u015bci zasad<\/span><\/p>\n<p>Zasady gry dziel\u0105 si\u0119 na: 1) podstawowe (Basic Game), 2) zaawansowane (Advanced Game) i 3) opcjonalne (Optional Rules). Idea jest prosta i znana od dawna: na pocz\u0105tek gracze zapoznaj\u0105 si\u0119 tylko z zasadami podstawowymi, \u017ceby nie by\u0142o im za trudno i \u017ceby \u0142atwiej mogli si\u0119 oswoi\u0107 z gr\u0105. Potem, jak ju\u017c je opanuj\u0105, przechodz\u0105 na wy\u017csze poziomy. R\u00f3wnie\u017c scenariusze u\u0142o\u017cone s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci wed\u0142ug stopnia trudno\u015bci. Pierwsze trzy maj\u0105 w og\u00f3le charakter szkoleniowy (tutorial). Autor zaleca na pocz\u0105tek gra\u0107 tylko z zasadami podstawowymi. Scenariusze te powinny by\u0107 \u2013 wed\u0142ug zalece\u0144 autora \u2013 rozegrane na pocz\u0105tek co najmniej 2 razy ka\u017cdy wed\u0142ug zasad podstawowych i dopiero potem gracze powinni przechodzi\u0107 do rozgrywania ich wed\u0142ug zasad zaawansowanych b\u0105d\u017a si\u0119ga\u0107 po dalsze scenariusze. Patrz\u0105c na ca\u0142o\u015b\u0107 instrukcji do BITW, autor przyk\u0142ada\u0142 do podzia\u0142u zasad na podstawowe, zaawansowane i opcjonalne du\u017c\u0105 wag\u0119.<\/p>\n<p>Wszystko to brzmi pi\u0119knie. Zasady podstawowe to zaledwie 12 stron (po\u0142owa instrukcji). Patrz\u0105c na sam\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 nie powinno by\u0107 zbyt trudno nawet dla os\u00f3b nieobeznanych z grami wojennymi, tym bardziej, \u017ce pierwsze scenariusze s\u0105 kr\u00f3tkie, stosunkowo proste, a rozstawienie pocz\u0105tkowe obja\u015bniaj\u0105 \u0142adne, kolorowe ilustracje. Niestety, opracowuj\u0105c scenariusze autor nie rozdzieli\u0142 zasad podstawowych od zaawansowanych. Co konkretnie mam na my\u015bli? Ano np. \u017ce w scenariuszu pierwszym (najprostszym, od kt\u00f3rego gracze powinni zaczyna\u0107) jako jeden z warunk\u00f3w zwyci\u0119stwa mamy zniszczenie bloczka Mussoliniego. Tymczasem bloczki dow\u00f3dc\u00f3w nie wyst\u0119puj\u0105 w cz\u0119\u015bci podstawowej (tak stwierdza wprost definicja \u201eHeadquarters (HQ)\u201d w 3.9). Zasady nakazuj\u0105 nam od\u0142o\u017cy\u0107 bloczki dow\u00f3dc\u00f3w na bok (gra\u0107 bez nich). Nie wiadomo wi\u0119c co z tym bloczkiem Mussoliniego zrobi\u0107. Bez niego alianci maj\u0105 w scenariuszu jeden cel mniej i nie da si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 maksymalnej liczby punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa. Ponadto, poniewa\u017c ci\u0119\u017cko opanowa\u0107 oba pozosta\u0142e cele, w tej sytuacji ci\u0119\u017cko w tym scenariuszu aliantami zwyci\u0119\u017cy\u0107. Problem ten wyst\u0119puje na szersz\u0105 skal\u0119, bo dow\u00f3dcy pojawiaj\u0105 si\u0119 w rozstawieniu wszystkich scenariuszy pocz\u0105tkowych, kt\u00f3re powinny by\u0107 rozgrywane wed\u0142ug zasad podstawowych.<\/p>\n<p>Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, w podobny spos\u00f3b jak to pokaza\u0142em na przyk\u0142adzie z Mussolinim, w scenariuszach pocz\u0105tkowych pojawia si\u0119 wiele regu\u0142 z cz\u0119\u015bci zaawansowanej, a nawet zasady opcjonalne, stanowi\u0105ce w za\u0142o\u017ceniu \u201eostatni stopie\u0144 wtajemniczenia\u201d. Cz\u0119sto nie wiadomo co z tymi zasadami zrobi\u0107, bo wida\u0107, \u017ce potrafi\u0105 one mocno wp\u0142ywa\u0107 na kszta\u0142t rozgrywki i pomijanie ich jest bez sensu. Generalnie instrukcja radzi sobie z tym w ten spos\u00f3b, \u017ce w grze podstawowej nakazuje pomija\u0107 wszystkie przepisy z cz\u0119\u015bci zaawansowanej i dalszych. Tyle, \u017ce aby ustali\u0107 dok\u0142adnie, z kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci dany przepis pochodzi (cz\u0119\u015b\u0107 z nich jest bowiem wspominana tak\u017ce w opisie scenariuszy), w\u0142a\u015bciwie gracz pocz\u0105tkuj\u0105cy powinien od razu zapozna\u0107 si\u0119 z zasadami zaawansowanymi i opcjonalnymi. W ten spos\u00f3b idea by poprzez podzia\u0142 zasad na podstawowe i zaawansowane pom\u00f3c graczom przyst\u0105pi\u0107 do gry (by mogli zacz\u0105\u0107 gra\u0107 bez czytania zasad zaawansowanych) leg\u0142a w gruzach. Przyczyn\u0105 jest to, \u017ce w regu\u0142ach scenariuszy i w ramach rozstawienia wojsk, zasady podstawowe s\u0105 wymieszane z zaawansowanymi, albo inaczej m\u00f3wi\u0105c, scenariusze opracowane s\u0105 dla wersji zaawansowanej, z kt\u00f3rej gracz pocz\u0105tkuj\u0105cy samodzielnie ma \u201ewyrzuca\u0107\u201d zasady zaawansowane, tak \u017ceby zosta\u0142y mu tylko podstawowe. Na tym ma polega\u0107 uproszczenie gry dla niego, kt\u00f3re w tej sytuacji z pocz\u0105tku niczego nie upraszcza.<\/p>\n<p>By\u0107 mo\u017ce w dalszych scenariuszach takie rozwi\u0105zanie by\u0142oby jeszcze akceptowalne, ale w trzech pierwszych tutorialach, kt\u00f3re maj\u0105 \u201ezielonego\u201d gracza wprowadzi\u0107 w \u015bwiat gier wojennych umieszczanie zasad zaawansowanych jest dla mnie kompletnie niezrozumia\u0142e. Je\u015bli autorowi zale\u017ca\u0142o na tym, \u017ceby jego gra by\u0142a przyst\u0119pna dla nowych graczy, nale\u017ca\u0142o te scenariusze opracowa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w wersji podstawowej by nie m\u0105ci\u0107 pocz\u0105tkuj\u0105cym w g\u0142owie zasadami zaawansowanymi. Nale\u017ca\u0142o przyj\u0105\u0107 dok\u0142adnie odwrotn\u0105 zasad\u0119 ni\u017c autor: opracowa\u0107 pierwsze scenariusze w wersji podstawowej, a dla chc\u0105cych rozegra\u0107 je wed\u0142ug wersji zaawansowanej osobno zamie\u015bci\u0107 regu\u0142y i modyfikacje zasad wynikaj\u0105ce z wprowadzenia zasad zaawansowanych. Inaczej m\u00f3wi\u0105c: to gracze zaawansowani, jako obeznani ju\u017c z instrukcj\u0105, powinni samodzielnie dok\u0142ada\u0107 sobie dalsze zasady (bo oni ju\u017c je znaj\u0105), a nie gracze pocz\u0105tkuj\u0105cy \u201ewyrzuca\u0107\u201d zasady zaawansowane (w sytuacji gdy ich nie znaj\u0105). Z kolei dalsze, bardziej skomplikowane scenariusze, powinny by\u0107 do grania tylko w wersji z zasadami zaawansowanymi.<\/p>\n<p>Nie b\u0119d\u0119 zasypywa\u0142 kolejnymi przyk\u0142adami problem\u00f3w jakie takie rozwi\u0105zanie generuje. Wspomn\u0119 tylko o kartach. W BITW karty, inaczej ni\u017c w innych grach, s\u0142u\u017c\u0105 tylko jako przypomnienie zasad opcjonalnych, czyli tych najbardziej zaawansowanych. Nie maj\u0105 \u017cadnej innej specjalnej funkcji. Zasady opcjonalne s\u0105 oczywi\u015bcie opisane w instrukcji, i to dok\u0142adniej, a karty j\u0105 w\u0142a\u015bciwie dubluj\u0105. Karty te, mimo \u017ce stanowi\u0105 zasady zaawansowane, pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w pierwszym scenariuszu. Ich specjalne uwzgl\u0119dnienie (opis ka\u017cdego scenariusza zawiera \u0142adnie narysowane karty, jakimi rozporz\u0105dza gracz) sugeruje, \u017ce powinno si\u0119 ich u\u017cy\u0107. To najlepszy przyk\u0142ad, w jaki spos\u00f3b idea trzech poziom\u00f3w trudno\u015bci zasad rozchodzi si\u0119 z tym jak zosta\u0142y przygotowane scenariusze. Na tym nie koniec, bo te specjalne karty cz\u0119sto dobrano do scenariuszy w ten spos\u00f3b, \u017ce w\u0142a\u015bciwie nie wiadomo po co gracz je dosta\u0142. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 karta \u201eGotterdammerung\u201d do scenariusza \u201eLa Gotica \u201945 (kart\u0119 t\u0119 mo\u017cna zagra\u0107 najwcze\u015bniej w lipcu 1945 r., a scenariusz ko\u0144czy si\u0119 w maju 1945 r.) albo karta \u201eRadar Chain\u201d (bonusy dla lotnictwa brytyjskiego dzia\u0142aj\u0105cego w Anglii) do scenariusza \u201eHusky\u201d rozgrywaj\u0105cego si\u0119 wy\u0142\u0105cznie we W\u0142oszech. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c karty, kt\u00f3re s\u0105 wymieniane w opisie scenariusza, przedstawione jest tam nawet ich dzia\u0142anie, tymczasem w talii takiej karty w og\u00f3le nie ma. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu karta konferencji w Casablance (\u201eCasablanca Conference\u201d), kt\u00f3ra pojawia si\u0119 ju\u017c dla pierwszego scenariusza (w opisie scenariuszy widnieje w kilku miejscach jej ilustracja), a w talii w og\u00f3le takiej karty nie ma.<\/p>\n<p>Efekt ko\u0144cowy tego wszystkiego jest taki, \u017ce tak naprawd\u0119 nale\u017cy od pocz\u0105tku zapozna\u0107 si\u0119 z ca\u0142o\u015bci\u0105 przepis\u00f3w i gra\u0107 z wykorzystaniem wszystkich zasad (cz\u0119\u015b\u0107 z opcjonalnych w praktyce cz\u0119sto nie b\u0119dzie mia\u0142a zastosowania, poniewa\u017c odnosi si\u0119 do okre\u015blonych, specyficznych sytuacji, np. zasady dot. kapitulacji Belgii i Holandii w 1940 r., czy fortu Eben-Emael, b\u0119d\u0105 mia\u0142y zastosowanie tylko do scenariusza przedstawiaj\u0105cego dzia\u0142ania wojenne w tym roku). W instrukcji nazywa si\u0119 to \u201eMaster Level\u201d. Podzia\u0142 na poziomy nie do\u015b\u0107, \u017ce graczom pocz\u0105tkuj\u0105cym w og\u00f3le nie pomaga, to utrudnia zrozumienie instrukcji wszystkim. Dalsz\u0105 przyczyn\u0105 tego jest to, \u017ce autor cz\u0119sto sztucznie porozdziela\u0142 zasady mi\u0119dzy wersj\u0119 podstawow\u0105 a zaawansowan\u0105. Niekt\u00f3re z tak porozdzielanych zasad tworz\u0105 pewn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 i \u017ceby mia\u0142y sens, obie ich \u201epo\u0142\u00f3wki\u201d powinny by\u0107 grane razem. Najlepszym przyk\u0142adem takiego sztucznego rozdzielenia zasad mo\u017ce by\u0107 podrozdzia\u0142 6.7 Mulberries (Orange Plates), po\u015bwi\u0119cony sztucznym portom i zamieszczony w cz\u0119\u015bci podstawowej. Samodzielne wykorzystanie tych zasad nie ma sensu. Nabieraj\u0105 one sensu dopiero w po\u0142\u0105czeniu z obszernym rozdzia\u0142em o desancie morskim (24.0 AMPHIBIOUS LANDINGS). Z kolei samo zamieszczenie podrozdzia\u0142u 6.7 w zasadach podstawowych by\u0142o r\u00f3wnie\u017c bez sensu z tego powodu, \u017ce w pierwszych trzech scenariuszach sztuczne porty i desanty morskie nie wyst\u0119puj\u0105.<\/p>\n\n        <style type='text\/css'>\n            #gallery-3 {\n                margin: auto;\n            }\n            #gallery-3 .gallery-item {\n                float: left;\n                margin-top: 10px;\n                text-align: center;\n                width: 50%;           }\n            #gallery-3 img {\n                border: 2px solid #cfcfcf;\n            }\n            #gallery-3 .gallery-caption {\n                margin-left: 0;\n            }\n        <\/style>\n        <!-- see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php -->\n        <div id='gallery-3' class='gallery-images gallery galleryid-47756'><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-9.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-9-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-9-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-9-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-9-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-8.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-8-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-8-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-8-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-8-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n            <br style='clear: both;' \/>\n        <\/div>\n\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">b) \u201eStepy\u201d, czyli poziomy si\u0142y i wytrzyma\u0142o\u015bci<\/span><\/p>\n<p>Podobnie jak w wi\u0119kszo\u015bci gier bloczkowych, tak i w tej ponoszenie strat przez jednostki wojskowe, reprezentowane na planszy przez drewniane bloczki, zorganizowane zosta\u0142o w ten spos\u00f3b, \u017ce gdy bloczki te ponosz\u0105 strat\u0119, to s\u0105 obracane na inny bok (kraw\u0119d\u017a) i w ten spos\u00f3b, zale\u017cnie od tego, kt\u00f3ra kraw\u0119d\u017a bloczka jest u g\u00f3ry, tak\u0105 oddzia\u0142 ma si\u0142\u0119. Brzmi skomplikowanie, ale rozwi\u0105zanie jest proste jak drut. I w wi\u0119kszo\u015bci gier tak to wygl\u0105da. Zwykle oddzia\u0142y maj\u0105 cztery poziomy si\u0142y (cztery \u201estepy\u201d), odpowiadaj\u0105ce czterem kraw\u0119dziom kwadratowego bloczka. Czasami s\u0142abszym oddzia\u0142om daje si\u0119 mniej \u201estep\u00f3w\u201d \u2013 wtedy 1 albo 2 kraw\u0119dzie bloczka s\u0105 \u201epuste\u201d \u2013 ale nie mo\u017cna da\u0107 wi\u0119cej, bo kwadratowy bloczek ma tylko cztery kraw\u0119dzie i nie by\u0142oby go jak dalej obraca\u0107. Przez to, \u017ce mamy tylko cztery \u201estepy\u201d, zazwyczaj maksymalna si\u0142a oddzia\u0142u wynosi 4, a minimalna 1. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce \u201estepy\u201d oznaczaj\u0105 tutaj jednocze\u015bnie: 1) si\u0142\u0119, i 2) wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 jednostki.<\/p>\n<p>Autora BITW to proste rozwi\u0105zanie nie zadowoli\u0142o i postanowi\u0142 je nieco skomplikowa\u0107. Ot\u00f3\u017c bloczki maj\u0105 zwykle 4 poziomy wytrzyma\u0142o\u015bci (bo wi\u0119cej mie\u0107 nie mog\u0105 \u2013 kwadrat ma tylko 4 boki), natomiast si\u0142\u0119 oddzia\u0142 mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c 4. Wyst\u0119puj\u0105 wi\u0119c w BITW np. oddzia\u0142y o sile 5 i 6, a nawet 7. Co wi\u0119cej, zdarza si\u0119, \u017ce na ostatnim poziomie wytrzyma\u0142o\u015bci oddzia\u0142y maj\u0105 si\u0142\u0119 0. Strata poziom\u00f3w tak\u017ce jest nieregularna. Wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym system uzupe\u0142niania oddzia\u0142\u00f3w. Zale\u017cnie od tego, jakiego koloru jest cyfra z si\u0142\u0105 na danym \u201estepie\u201d, uzupe\u0142nienie tego poziomu sprawno\u015bci bojowej poch\u0142ania r\u00f3\u017cn\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w produkcji. R\u00f3\u017cnica si\u0142y mi\u0119dzy s\u0105siednimi \u201estepami\u201d ma te\u017c wp\u0142yw podczas ponoszenia strat. Je\u017celi wynosi wi\u0119cej ni\u017c 1, to \u017ceby oddzia\u0142 poni\u00f3s\u0142 strat\u0119, musi otrzyma\u0107 dwa \u201etrafienia\u201d. Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tutaj rozwodzi\u0142 o tych szczeg\u00f3\u0142ach, chcia\u0142em jedynie og\u00f3lnie pokaza\u0107, na czym polegaj\u0105 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy standardowymi rozwi\u0105zaniami z gier bloczkowych a BITW.<\/p>\n<p>Wszystko to wygl\u0105da ciekawie i dzia\u0142a\u0142oby dobrze, niestety wskutek wprowadzenia przez autora powy\u017cszych modyfikacji podstawowego mechanizmu, poj\u0119cie \u201estep\u201d, kt\u00f3re np. w grach Columbia Games oznacza\u0142o to samo (bo punkty si\u0142y by\u0142y r\u00f3wnowa\u017cne punktom wytrzyma\u0142o\u015bci), sta\u0142o si\u0119 <b>wieloznaczne<\/b>. Autor u\u017cywa go w instrukcji dla okre\u015blenia r\u00f3\u017cnych rzeczy (a wi\u0119c w r\u00f3\u017cnych znaczeniach):<\/p>\n<p>1) \u201eStep\u201d \u2013 liczba punkt\u00f3w si\u0142y, jakie posiada oddzia\u0142 (mo\u017ce wynosi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 4, ale te\u017c wyst\u0119puje \u201estep 0\u201d)<\/p>\n<p>2) \u201eStep\u201d \u2013 liczba poziom\u00f3w wytrzyma\u0142o\u015bci, jakie posiada oddzia\u0142 (nigdy nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksza ni\u017c 4, poniewa\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z obracaniem bloczka na kolejne boki, kt\u00f3rych ten posiada zawsze 4).<\/p>\n<p>Mo\u017cna by wyodr\u0119bni\u0107 jeszcze dalsze znaczenia, ale te dwa s\u0105 podstawowe. Poza tym instrukcja okre\u015bla jeszcze jako \u201estep\u201d cz\u0119\u015b\u0107 fazy, np. faza walki dzieli si\u0119 na \u201estepy\u201d.<\/p>\n<p>Najlepiej wyst\u0119powanie tu\u017c ko\u0142o siebie r\u00f3\u017cnych znacze\u0144 s\u0142owa \u201estep\u201d ilustruje ten fragment instrukcji (podkre\u015blenia moje):<\/p>\n<p>\u201e<b>7.7.4 Artillery <span style=\"text-decoration: underline;\">Step<\/span> Fire<\/b><\/p>\n<p>The artillery of the attacker fires first, then the defender artillery returns fire. (This combat is <i>not<\/i> simulataneous). Every military unit rolls 1 die per <span style=\"text-decoration: underline;\">step<\/span>. Hits are immediately applied. For determination of the firepower of each GSU (Groud Support Unit \u2013 przyp. m\u00f3j) consult Tech Level Chart. Every hit reduces 1 enemy ground unit by 1 <span style=\"text-decoration: underline;\">step<\/span>. Some ground units need to suffer 2 hits before they are reduced by 1 <span style=\"text-decoration: underline;\">step<\/span> (7.7.8). After the dice are rolled, an artillery unit is immediately reduced by 1 <span style=\"text-decoration: underline;\">step<\/span> (rotate it counterclockwise) to simulate the use of ammunition. (<span style=\"text-decoration: underline;\">4-step<\/span> artillery is reduced to <span style=\"text-decoration: underline;\">2-step<\/span> strength after it has fired.).<\/p>\n<p><i>Remember: artillery in a combat hex must fire. <span style=\"text-decoration: underline;\">0-Step<\/span> artillery cannot fire any longer.<\/i>\u201d<\/p>\n<p>T\u0142umacz\u0105c na polski:<\/p>\n<p>\u201e<b>7.7.4 <span style=\"text-decoration: underline;\">Segment<\/span> ognia artylerii<\/b><\/p>\n<p>Artyleria atakuj\u0105cego strzela pierwsza, potem przeprowadza ogie\u0144 obro\u0144ca (ta walka <i>nie<\/i> jest jednoczesna). Ka\u017cda jednostka bojowa rzuca 1 kostk\u0105 za <span style=\"text-decoration: underline;\">poziom<\/span>. Trafienia s\u0105 uwzgl\u0119dniane natychmiast. Dla okre\u015blenia si\u0142y ognia ka\u017cdej l\u0105dowej jednostki wsparcia sprawd\u017a tabel\u0119 poziom\u00f3w technologicznych. Ka\u017cde trafienie zmniejsza si\u0142\u0119 jednej jednostki l\u0105dowej o 1 <span style=\"text-decoration: underline;\">poziom<\/span>. Niekt\u00f3re jednostki l\u0105dowe musz\u0105 otrzyma\u0107 2 trafienia zanim zostan\u0105 zredukowane o 1 <span style=\"text-decoration: underline;\">poziom<\/span> (7.7.8). Po tym gdy ko\u015bci zostan\u0105 rzucone, artyleria jest natychmiast redukowana o 1 <span style=\"text-decoration: underline;\">poziom<\/span> (obr\u00f3\u0107 j\u0105 w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskaz\u00f3wek zegara), by odda\u0107 zu\u017cycie amunicji (artyleria <span style=\"text-decoration: underline;\">4-poziomowa<\/span> jest redukowana do <span style=\"text-decoration: underline;\">2-poziomowej<\/span> po tym jak strzeli\u0142a).<\/p>\n<p><i>Pami\u0119taj: artyleria na polu, gdzie ma miejsce walka, musi strzela\u0107. Artyleria <span style=\"text-decoration: underline;\">0-poziomowa<\/span> nie mo\u017ce wi\u0119cej strzela\u0107.<\/i>\u201d<\/p>\n<p>Kolejno s\u0142owo \u201estep\u201d (\u201epoziom\u201d; w pierwszym wypadku przet\u0142umaczy\u0142em jako \u201esegment\u201d), wyst\u0119puje tu w nast\u0119puj\u0105cych znaczeniach (nie licz\u0105c tytu\u0142owego \u201esegmentu\u201d):<\/p>\n<p>1 \u2013 w\u0142a\u015bciwie nie wiadomo, ale raczej liczba punkt\u00f3w si\u0142y, czyli znaczenie 1-sze; 2, 3 i 4 \u2013 znaczenie 2-gie; 5 i 6 \u2013 znaczenie 1-sze; 7 \u2013 znaczenie 1-sze, w specyficznym kontek\u015bcie.<\/p>\n<p>U\u017cywanie tego samego, wielokrotnie wyst\u0119puj\u0105cego terminu w r\u00f3\u017cnych znaczeniach jest ewidentnym b\u0142\u0119dem autora i redaktora przepis\u00f3w. W przypadku gry bloczkowej te \u201estepy\u201d w przepisach gry wyst\u0119puj\u0105 praktycznie wsz\u0119dzie, poniewa\u017c obracanie bloczk\u00f3w (ponoszenie strat z r\u00f3\u017cnego powodu, a z drugiej strony odbudowywanie jednostek) to jedna z podstawowych operacji w tej grze (w ko\u0144cu to gra bloczkowa). Niejednokrotnie mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107, ale nie zawsze, i mog\u0119 o tym pisa\u0107 i jako do\u015bwiadczony gracz dokonywa\u0107 takich analiz jak wy\u017cej dopiero po kilkukrotnej lekturze instrukcji. Osoba, kt\u00f3ra zaczyna j\u0105 czyta\u0107, zw\u0142aszcza je\u015bli nie ma wi\u0119kszego do\u015bwiadczenia z tego typu grami, b\u0119dzie mia\u0142a problemy. Sam, kiedy po raz pierwszy czyta\u0142em zasady, gubi\u0142em si\u0119 kiedy s\u0142owo \u201estep\u201d wyst\u0119puje w kt\u00f3rym ze znacze\u0144, a w niekt\u00f3rych przypadkach w oparciu o sam\u0105 tre\u015b\u0107 przepis\u00f3w nie da si\u0119 tego jednoznacznie rozstrzygn\u0105\u0107. Podobnie gubi\u0142 si\u0119 kilkukrotnie m\u00f3j wsp\u00f3\u0142gracz, mimo \u017ce te\u017c jest do\u015bwiadczonym wargamerem.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">c) Redakcja instrukcji \u2013 inne problemy i og\u00f3lna ocena<\/span><\/p>\n<p>Powy\u017cej wyodr\u0119bni\u0142em osobno dwa powa\u017cne problemy, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c przy pierwszym kontakcie z zasadami. Teraz, nieco bardziej og\u00f3lnie, o dalszych problemach, jakie ona nastr\u0119cza.<\/p>\n<p>Niestety przepisy napisane s\u0105 miejscami bardzo niejasno. Zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki, \u017ce mo\u017cna powa\u017cnie zw\u0105tpi\u0107 w znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka angielskiego osoby, kt\u00f3ra by\u0142a redaktorem ich angloj\u0119zycznej wersji (zasady wymieniaj\u0105 j\u0105 jako \u201eEnglish Linguistic Consultant\u201d, co wskazywa\u0142oby, \u017ce pierwotna wersja zasad zosta\u0142a napisana po w\u0142osku, a problemy mog\u0142y pojawi\u0107 si\u0119 p\u00f3\u017aniej, na etapie ich t\u0142umaczenia). Ni\u017cej najbardziej uderzaj\u0105cy przyk\u0142ad:<\/p>\n<p>\u201e<b>3.23 Tropicalization\/Winterization<\/b><\/p>\n<p>Some units have a palm\/ice crystal icon on the Upper left corner. <span style=\"text-decoration: underline;\">These units <b>only<\/b> are allowed to operate in Africa and Scandinavia respectively.<\/span>\u201d<\/p>\n<p>Chodzi o zdanie, kt\u00f3re podkre\u015bli\u0142em (pogrubienie s\u0142owa \u201eonly\u201d r\u00f3wnie\u017c moje). W tym przypadku daruj\u0119 sobie t\u0142umaczenie na polski, bo ze wzgl\u0119du na to jak zosta\u0142o to sformu\u0142owane jest ono do\u015b\u0107 problematyczne. Bior\u0105c pod uwag\u0119 <b>mo\u017cliwy sens<\/b> (a nie tylko znaczenie j\u0119zykowe wynikaj\u0105ce z samego bezpo\u015bredniego t\u0142umaczenia) mo\u017cna by to moim zdaniem rozumie\u0107 nast\u0119puj\u0105co (i s\u0105 to r\u00f3wnorz\u0119dne interpretacje):<\/p>\n<p>1) Tylko jednostki z palm\u0105\/p\u0142atkiem \u015bniegu mog\u0105 operowa\u0107 w Afryce i Skandynawii (odpowiednio). Innymi s\u0142owy: \u017cadne inne jednostki poza oznaczonymi palm\u0105\/p\u0142atkiem \u015bniegu nie mog\u0105 operowa\u0107 w ww. rodzajach terenu.<\/p>\n<p>2) Jednostki z palm\u0105\/p\u0142atkiem \u015bniegu mog\u0105 operowa\u0107 tylko w Afryce i Skandynawii (odpowiednio). Innymi s\u0142owy: jednostkom oznaczonym palm\u0105\/p\u0142atkiem \u015bniegu nie wolno operowa\u0107 w innych rodzajach terenu ni\u017c wy\u017cej wymienione.<\/p>\n<p>Jednak, bior\u0105c pod uwag\u0119 szyk zdania w j\u0119zyku angielskim, to jak zosta\u0142o to zapisane, moim zdaniem nie odpowiada to dok\u0142adnie \u017cadnej z tych wersji.<\/p>\n<p>Gdyby chodzi\u0142o o pierwsze znaczenie, zdanie powinno brzmie\u0107 tak:<\/p>\n<p>\u201e<b>Only<\/b> these units are allowed to operate in Africa and Scandinavia respectively\u201d<\/p>\n<p>a w znaczeniu drugim:<\/p>\n<p>\u201eThese units are allowed to operate <b>only<\/b> in Africa and Scandinavia respectively\u201d.<\/p>\n<p>Niema\u0142o zamieszania wprowadzaj\u0105 jednostki morskie. Ot\u00f3\u017c w grze takich jednostek nie ma. Wyst\u0119puj\u0105 co prawda u Niemc\u00f3w (i tylko u nich) pojedyncze bloczki okr\u0119t\u00f3w podwodnych, ale symuluj\u0105 one jedynie og\u00f3lnie prowadzenie przez Niemc\u00f3w wojny podwodnej. Nie ma w grze \u017cadnych star\u0107 mi\u0119dzy okr\u0119tami obu stron. O tym, \u017ce w BITW nie ma jednostek morskich mo\u017cemy przeczyta\u0107 na pocz\u0105tku rozdzia\u0142u 18.0 NAVAL MOVEMENT (strona 18). Jest on jednak dopiero w zasadach opcjonalnych\u2026 Tymczasem wcze\u015bniej w instrukcji jednostki morskie si\u0119 pojawiaj\u0105. I tak np. na stronie 16, w 13.8.1.1 mamy podrozdzia\u0142y o \u201ePlanie Z (Raeder)\u201d i \u201ePlanie Doenitza (Doenitz)\u201d. Zasady dotycz\u0105ce obu plan\u00f3w okre\u015blaj\u0105 kiedy i ile jednostek morskich, z podzia\u0142em na nawodne i podwodne, Niemcy mog\u0105 budowa\u0107. Mowa jest tak\u017ce o niemieckich lotniskowcach (\u201eGraf Zeppelin\u201d i \u201ePeter Strasser\u201d \u2013 historycznie Niemcy ich nie wybudowali). Jednostki morskie pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c czasami w innych przepisach, sprawiaj\u0105c, \u017ce z pocz\u0105tku czytaj\u0105cy instrukcj\u0119 ma jeszcze wi\u0119cej w\u0105tpliwo\u015bci o co tu chodzi. Co wi\u0119cej, w grze mamy bloczki admira\u0142\u00f3w Raedera i Doenitza, wyst\u0119puj\u0105ce ju\u017c w scenariuszach pocz\u0105tkowych, z kt\u00f3rymi cz\u0119\u015b\u0107 graczy nie b\u0119dzie wiedzia\u0142a co zrobi\u0107.<\/p>\n\n        <style type='text\/css'>\n            #gallery-4 {\n                margin: auto;\n            }\n            #gallery-4 .gallery-item {\n                float: left;\n                margin-top: 10px;\n                text-align: center;\n                width: 50%;           }\n            #gallery-4 img {\n                border: 2px solid #cfcfcf;\n            }\n            #gallery-4 .gallery-caption {\n                margin-left: 0;\n            }\n        <\/style>\n        <!-- see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php -->\n        <div id='gallery-4' class='gallery-images gallery galleryid-47756'><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-7.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-7-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-7-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-7-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-7-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-6.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-6-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-6-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-6-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-6-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n            <br style='clear: both;' \/>\n        <\/div>\n\n<p>Kolejny problem, pojawiaj\u0105cy si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku, przy pierwszym kontakcie, i utrudniaj\u0105cy zrozumienie i przyswojenie zasad, to okre\u015blanie modyfikacji. Autor operuje poj\u0119ciami: \u201ebonus\u201d (dodatni modyfikator) i \u201emalus\u201d (ujemny modyfikator). Po \u0142acinie s\u0142owo \u201ebonus\u201d oznacza \u201edobry\u201d, a \u201emalus\u201d \u2013 \u201ez\u0142y\u201d, podejrzewam, \u017ce po w\u0142osku podobnie. Samo to nie by\u0142oby problemem, cho\u0107 jak mo\u017cna poczyta\u0107 opinie graczy angloj\u0119zycznych, dla nich tego typu terminologia jest dziwna (wed\u0142ug nich \u201ebonus to bonus\u201d). Zamieszanie wprowadza natomiast to, \u017ce te same poj\u0119cia, kt\u00f3re autor stara\u0142 si\u0119 konsekwentnie stosowa\u0107, raz t\u0142umaczy on inaczej, a innym razem inaczej. Przyk\u0142adowo, raz w tabelach \u201emalus\u201d opisywany jest w ten spos\u00f3b, \u017ce gracz ma o po\u0142ow\u0119 kostek mniej, innym razem, \u017ce np. jak uzyskiwa\u0142 trafienia na \u201e5\u201d i \u201e6\u201d, to teraz uzyskuje tylko na \u201e6\u201d itp. \u201eMalus\u00f3w\u201d i \u201ebonus\u00f3w\u201d jest w tej grze bardzo wiele i cz\u0119sto potrafi\u0105 si\u0119 nak\u0142ada\u0107, wi\u0119c wszelkie niejasno\u015bci tutaj dzia\u0142aj\u0105 ze spot\u0119gowan\u0105 si\u0142\u0105.<\/p>\n<p>Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, instrukcja napisana jest pod wieloma wzgl\u0119dami s\u0142abo i niejasno. W zasadach podstawowych pojawiaj\u0105 si\u0119 regu\u0142y, kt\u00f3re dotycz\u0105 tylko pojedynczych scenariuszy i mo\u017cna by je spokojnie do\u0142\u0105czy\u0107 do zasad dla tych scenariuszy. Z kolei niekt\u00f3re zasady og\u00f3lne, kt\u00f3re przyda\u0142yby si\u0119 wcze\u015bniej (np. o rozpoznaniu lotniczym, co zmienia bardzo rozgrywk\u0119) poprzesuwane zosta\u0142y do regu\u0142 opcjonalnych. Na pocz\u0105tku pojawiaj\u0105 si\u0119 przepisy, kt\u00f3rych zrozumienie mo\u017cliwe jest dopiero \u0142\u0105cznie z zasadami zamieszczonymi du\u017co dalej. Przewijaj\u0105 si\u0119 te\u017c w niekt\u00f3rych miejscach, ju\u017c w ramach zasad podstawowych, zasady dotycz\u0105ce tego jak gra\u0107 razem w BITW i BITE (czyli bli\u017aniacz\u0105 gr\u0119, po\u015bwi\u0119con\u0105 frontowi wschodniemu). Zwykle dotycz\u0105 one \u0142\u0105czenia obu tych gier. Tego typu zasady r\u00f3wnie\u017c powinny by\u0107 w ramach regu\u0142 opcjonalnych, a nie podstawowych, adresowanych przede wszystkim do pocz\u0105tkuj\u0105cych. Nie wiem zupe\u0142nie, jaki sens ma zawracanie nowym graczom g\u0142owy przepisami dotycz\u0105cymi \u0142\u0105czenia obu gier, kt\u00f3re przecie\u017c mog\u0105 mie\u0107 zastosowanie tylko przy rozgrywaniu po\u0142\u0105czonej kampanii, czyli ca\u0142ej wojny.<\/p>\n<p><b>3. Mechanika gry<\/b><\/p>\n<p>Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tutaj rozpisywa\u0142 o poszczeg\u00f3lnych regu\u0142ach. Instrukcja jest do \u015bci\u0105gni\u0119cia na stronie wydawnictwa, ponadto jest dost\u0119pna prezentacja autora w postaci filmiku, kt\u00f3ry linkowa\u0142em na pocz\u0105tku recenzji. Skupi\u0119 si\u0119 na czym innym: pr\u00f3bie po\u0142\u0105czenia w ramach jednej gry rozwi\u0105za\u0144 charakterystycznych dla r\u00f3\u017cnych mechanik, i tym co z tego wysz\u0142o.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">a) BITW jako pr\u00f3ba po\u0142\u0105czenia gry bloczkowej i heksowej<\/span><\/p>\n<p>Po pierwsze, autor stara\u0142 si\u0119 w jakiej\u015b mierze po\u0142\u0105czy\u0107 gr\u0119 bloczkow\u0105 z plansz\u0105 heksow\u0105 i nada\u0107 jej inne cechy gier heksowych. Zwykle gry bloczkowe wykorzystuj\u0105 inne typy plansz: point-to-point albo strefowe. Umo\u017cliwia to \u0142atwiejsze rozmieszczenie bloczk\u00f3w i pasuje do skali tych gier (zwykle strategicznej). Gry wykorzystuj\u0105ce plansze heksowe i bloczki tak\u017ce oczywi\u015bcie si\u0119 zdarzaj\u0105, ale autor BITW poszed\u0142 tu dalej, poniewa\u017c dopu\u015bci\u0142 do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 koncentracj\u0119 bloczk\u00f3w na jednym polu. I tak w BITW pole mog\u0105 okupowa\u0107 3 bloczki l\u0105dowe i 2 lotnicze, czyli razem 5 bloczk\u00f3w. Na tym nie koniec, bo aby dosz\u0142o do walki, to zgodnie z zasadami bloczki przeciwnych stron musz\u0105 si\u0119 znale\u017a\u0107 na tym samym polu. Poniewa\u017c z obu stron mo\u017ce by\u0107 po 5 bloczk\u00f3w, wi\u0119c mamy razem 10 bloczk\u00f3w. Tego \u017caden heks wielko\u015bci tych, jakie s\u0105 w grze, ani zbli\u017conych, nie pomie\u015bci. W zwi\u0105zku z tym bloczki ustawiane s\u0105 jeden za drugim (przez co mamy gorsz\u0105 orientacj\u0119 gdzie co jest), a podczas walki nie pozostaje nic innego jak budowa\u0107 z nich wie\u017ce czy inne podobne konstrukcje, co wygl\u0105da troch\u0119 zabawnie. Mog\u0142oby si\u0119 to jeszcze uda\u0107, gdyby bloczk\u00f3w og\u00f3\u0142em w grze nie by\u0142o wiele, i takie koncentracje wyst\u0119powa\u0142y na pojedynczych, oddalonych od siebie polach. Jednak w BITW, przynajmniej w cz\u0119\u015bci scenariuszy, bloczk\u00f3w mamy du\u017co i takie \u201estosy\u201d mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 jeden obok drugiego.<\/p>\n\n        <style type='text\/css'>\n            #gallery-5 {\n                margin: auto;\n            }\n            #gallery-5 .gallery-item {\n                float: left;\n                margin-top: 10px;\n                text-align: center;\n                width: 33%;           }\n            #gallery-5 img {\n                border: 2px solid #cfcfcf;\n            }\n            #gallery-5 .gallery-caption {\n                margin-left: 0;\n            }\n        <\/style>\n        <!-- see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php -->\n        <div id='gallery-5' class='gallery-images gallery galleryid-47756'><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-14.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-14-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-14-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-14-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-14-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-12.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-12-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-12-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-12-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-12-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-15.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-15-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-15-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-15-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-15-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n            <br style='clear: both;' \/>\n        <\/div>\n\n<p>Patrz\u0105c na rozwi\u0105zania zastosowane w BITW, dobrze wida\u0107, jakie zalety maj\u0105 w tym przypadku, w stosunku do plansz heksowych, plansze point-to-point i strefowe. Po prostu tam pola planszy znajduj\u0105 si\u0119 dalej od siebie albo s\u0105 wi\u0119ksze i bloczki swobodnie si\u0119 na nich mieszcz\u0105. R\u00f3wnie\u017c wida\u0107 dlaczego w grach bloczkowych zwykle ogranicza si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia du\u017cych koncentracji jednostek (bloczk\u00f3w) na jednym polu i og\u00f3lnie dba si\u0119 o to, \u017ceby bloczk\u00f3w na planszy nie by\u0142o zbyt wiele. BITW pokazuje do jakich sytuacji mo\u017ce dochodzi\u0107, gdy zrobi si\u0119 inaczej. By\u0107 mo\u017ce rozwi\u0105zaniem by\u0142o przyj\u0119cie obowi\u0105zuj\u0105cej w wi\u0119kszo\u015bci gier zasady, \u017ce walka toczy si\u0119 mi\u0119dzy bloczkami stoj\u0105cymi na s\u0105siednich polach, \u017ce nie trzeba wchodzi\u0107 na pole zajmowane przez przeciwnika, \u017ceby go zaatakowa\u0107. Jednak autor chcia\u0142 by\u0107 bardziej szczeg\u00f3\u0142owy, co przy tej skali gry (przedstawiaj\u0105cej w zasadzie ca\u0142\u0105 wojn\u0119 i gdy jedno pole przedstawia kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w) jest trudne. To d\u0105\u017cenie ma sw\u00f3j ci\u0105g dalszy w zasadach. Pewne rozwi\u0105zania, kt\u00f3re autor pr\u00f3bowa\u0142 wprowadzi\u0107, mo\u017cna oceni\u0107 jako ciekawe, ale ostatecznie przy tej skali gry, w po\u0142\u0105czeniu z mechanik\u0105 bloczkow\u0105, powoduj\u0105 efekty uboczne obni\u017caj\u0105ce grywalno\u015b\u0107.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">b) BITW jako gra <i>card driven<\/i><\/span><\/p>\n<p>Druga pr\u00f3ba symbiozy, tylko po\u0142owiczna, to karty, kt\u00f3re mia\u0142y stworzy\u0107 wra\u017cenie, \u017ce BITW ma co\u015b wsp\u00f3lnego z grami <i>card driven<\/i>. W praktyce tak nie jest, bo karty s\u0142u\u017c\u0105 tylko jako przypomnienie zasad opcjonalnych, stanowi\u0105c ich powielenie. Gracz w zasadzie w og\u00f3le ich nie zagrywa, a tylko posiada \u2013 by wiedzia\u0142, \u017ce dana zasada obowi\u0105zuje. By\u0107 mo\u017ce w przypadku gdy np. gracz decyduje si\u0119 na \u201ePlan Z\u201d zamiast \u201ePlanu Doenitza\u201d, albo na odwr\u00f3t, mo\u017ce wy\u0142o\u017cy\u0107 jedn\u0105 z tych kart i w ten spos\u00f3b j\u0105 \u201ezagra\u0107\u201d, ale w praktyce, jak np. o\u015bwiadczy przeciwnikowi, \u017ce decyduje si\u0119 na dan\u0105 opcj\u0119 zamiast innej, to wystarczy. Same karty wygl\u0105daj\u0105 rewelacyjnie i przyci\u0105gaj\u0105 oko, jak wiele element\u00f3w w tej grze. Niestety, jak ju\u017c wspomina\u0142em, mamy w nich braki, a poza tym uwzgl\u0119dnianie niekt\u00f3rych kart w zasadach scenariuszy budzi w\u0105tpliwo\u015bci, bo nie wiadomo po co s\u0105 (nie za bardzo nadaj\u0105 si\u0119 do wykorzystania).<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">c) BITW jako gra euro<\/span><\/p>\n<p>Cho\u0107 mo\u017ce si\u0119 to wyda\u0107 dziwne, moim zdaniem autor mia\u0142 du\u017ce ambicje, \u017ceby BITW przypomina\u0142o gry euro. Efekt jest tu znowu tylko po\u0142owiczny, ale jednak w por\u00f3wnaniu z pr\u00f3bami \u201epodpi\u0119cia si\u0119\u201d pod gry <i>card driven<\/i>, uda\u0142o si\u0119 autorowi du\u017co wi\u0119cej osi\u0105gn\u0105\u0107, i co najmniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych osi\u0105gni\u0119\u0107 oceniam pozytywnie. Wystarczy popatrze\u0107 na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kolorowych element\u00f3w, efektown\u0105 grafik\u0119, karty, \u0142adnie zrobion\u0105, kolorow\u0105 instrukcj\u0119 i zw\u0142aszcza na opis scenariuszy. Gr\u0119 rozpoczynaj\u0105 kr\u00f3tkie scenariusze, kt\u00f3re da si\u0119 rozegra\u0107 w ci\u0105gu 2 godzin, a nawet mniejszym. Starano si\u0119 zrobi\u0107 rozstawienie w miar\u0119 proste, tak \u017ceby gracze mogli szybko je ogarn\u0105\u0107. Jak ju\u017c pisa\u0142em wcze\u015bniej, grafika gry i wykonanie element\u00f3w wypada znakomicie, wr\u0119cz powala. Sam pomys\u0142 niew\u0105tpliwie by\u0142 dobry. Efekt ko\u0144cowy psuj\u0105 niestety zasady i to jak s\u0105 one zredagowane. Potem, jak zaczniemy si\u0119 zag\u0142\u0119bia\u0107 w mechanik\u0119 gry, to te\u017c jest ju\u017c raczej gorzej ni\u017c lepiej.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">d) BITW jako gra strategiczna, z kt\u00f3rej usi\u0142owano zrobi\u0107 taktyczn\u0105<\/span><\/p>\n<p>Gdy zaczynamy gra\u0107 w BITW, trafiamy na ma\u0142e scenariusze. Kr\u00f3tkie 2-etapowe rozgrywki, gdzie mamy ju\u017c z g\u00f3ry ustawione do walki wojska, z kt\u00f3rymi cz\u0119sto nie za wiele mo\u017cemy zrobi\u0107 (w sensie zmiany rozstawienia, co wymusza tutaj kierunki natarcia). Szczeg\u00f3lnie w tutorialach rozgrywka przypomina troch\u0119 uk\u0142adanie pasjansa, a nie prawdziw\u0105 gr\u0119. S\u0105 to cz\u0119sto g\u0142\u00f3wne historyczne kampanie II wojny \u015bwiatowej: ofensywa w Ardenach w 1944 r.,<\/p>\n<p>inwazja na Francj\u0119 i kraje Beneluksu w 1940 r., niedosz\u0142a operacja \u201eLew morski\u201d w 1940 r. czyli plan inwazji na Angli\u0119 itd. P\u00f3\u017aniej mamy kolejne, podobne operacje: l\u0105dowanie aliant\u00f3w na Sycylii (operacja \u201eHusky\u201d w 1943 r.), l\u0105dowanie w Normandii w 1944 r. Oczywi\u015bcie im dalej, tym scenariusze d\u0142u\u017csze i wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci. Jednak, generalnie im d\u0142u\u017cej b\u0119dziemy gra\u0107, tym bardziej wida\u0107, \u017ce ta gra zosta\u0142a zaplanowana jako gra strategiczna, kampanijna \u2013 przedstawiaj\u0105ca ca\u0142\u0105 wojn\u0119 na zachodzie, albo du\u017c\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107. Inaczej wiele regu\u0142 w niej wyst\u0119puj\u0105cych ma ograniczone zastosowanie, np. zasady o budowie nowych fabryk, kt\u00f3ra trwa 10 etap\u00f3w. Jak tu skorzysta\u0107 z tej zasady w sytuacji, gdy scenariusz ko\u0144czy si\u0119 po kilku etapach. Dopiero w pe\u0142nym uk\u0142adzie ta gra ma szans\u0119 rozwin\u0105\u0107 skrzyd\u0142a. Wiele uproszcze\u0144, kt\u00f3re musia\u0142y si\u0119 pojawi\u0107 przy takiej skali gry, ju\u017c nas nie razi, albo mniej razi. Niestety, rozgrywka kampanijna wymaga od gracza du\u017co wi\u0119kszej ilo\u015bci czasu i miejsca ni\u017c to na og\u00f3\u0142 jest potrzebne przy grach wojennych (nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o grach euro). Na to nie ka\u017cdy mo\u017ce sobie pozwoli\u0107.<\/p>\n<p>Patrz\u0105c na to jak ta gra zosta\u0142a zrobiona, jak napisana jest instrukcja, s\u0105dz\u0119, \u017ce pocz\u0105tkowo autor przygotowywa\u0142 j\u0105 jako gr\u0119 kampanijn\u0105 i taki by\u0142 podstawowy wariant. Wszystkie wcze\u015bniejsze scenariusze w za\u0142o\u017ceniu mia\u0142y by\u0107 tylko wprowadzeniem. Mia\u0142y obezna\u0107 graczy z zasadami i pozwoli\u0107 im si\u0119 przygotowa\u0107 do rozgrywki kampanijnej. Jednocze\u015bnie mia\u0142y ich oswoi\u0107 z grami wojennymi i przyzwyczai\u0107 do d\u0142u\u017cszego grania. Bior\u0105c pod uwag\u0119 jak rozbudowana i wymagaj\u0105ca (zw\u0142aszcza czasowo) jest kampania, nietrudno sobie wyobrazi\u0107 co by by\u0142o, gdyby autor nie przygotowa\u0142 tych kr\u00f3tszych scenariuszy. Rozpoczynanie od razu od kampanii by\u0142oby na tyle ci\u0119\u017ckim zadaniem, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 graczy da\u0142aby sobie od razu spok\u00f3j, a o tym, \u017ceby gr\u0105 zainteresowali si\u0119 gracze euro nie by\u0142oby mowy. St\u0105d kr\u00f3tsze scenariusze wprowadzaj\u0105ce, liczne pomoce i inne s\u0142uszne posuni\u0119cia autora, kt\u00f3re uczyni\u0142y gr\u0119 bardziej strawn\u0105. Mimo tych zabieg\u00f3w, polegaj\u0105cych na przerobieniu tej gry po cz\u0119\u015bci na co\u015b przypominaj\u0105cego gr\u0119 taktyczn\u0105, BITW nadal pozosta\u0142a gr\u0105 na poziomie strategicznym i esencja rozgrywki wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie na tym poziomie.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">e) BITW jako gra \u201ecywilizacyjna\u201d<\/span><\/p>\n<p>Dla ka\u017cdego co\u015b mi\u0142ego\u2026 W BITW co\u015b mi\u0142ego dla siebie znale\u017a\u0107 mieli tak\u017ce fani gier takich jak planszowa (i komputerowa) \u201eCywilizacja\u201d i innych b\u0119d\u0105cych w tym nurcie. Najog\u00f3lniej chodzi o to by w grze wyst\u0119powa\u0142y wyra\u017anie wyr\u00f3\u017cnione elementy rozwoju technologicznego, mo\u017cliwo\u015bci powi\u0105zanej z nim rozbudowy infrastruktury i w\u0142asnych si\u0142 zbrojnych itd. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce to bardzo og\u00f3lne stwierdzenia, ale ka\u017cdy chyba mniej wi\u0119cej wie o co chodzi. W BITW tak\u017ce mamy takie elementy, cho\u0107by w postaci fabryk, gdzie gracz niemiecki mo\u017ce odwr\u00f3ci\u0107 bieg historii i rozbudowuj\u0105c przemys\u0142, skierowa\u0107 produkcj\u0119 przemys\u0142ow\u0105 III Rzeszy na nieco inne tory ni\u017c to mia\u0142o miejsce w rzeczywisto\u015bci. Wspomina\u0142em wcze\u015bniej o niejasnych opcjach dotycz\u0105cych budowy niemieckich lotniskowc\u00f3w. Mamy tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 kierowania rozbudow\u0105 niemieckiej floty (kt\u00f3rej niby w BITW nie ma). Za to nie za bardzo mo\u017cemy wp\u0142ywa\u0107 na rozw\u00f3j technologiczny \u2013 kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych dziedzinach, i jest istotny dla parametr\u00f3w bojowych jednostek. Najwa\u017cniejszym rozwi\u0105zaniem w tej sferze jest jednak przeznaczanie surowc\u00f3w na rozbudow\u0119 si\u0142 zbrojnych wed\u0142ug uznania gracza, mo\u017cliwo\u015b\u0107 atakowania konwoj\u00f3w dostarczaj\u0105cych surowce Wielkiej Brytanii czy niszczenia produkcji przemys\u0142owej z u\u017cyciem lotnictwa.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline;\">f) BITW \u2013 prostota kontra z\u0142o\u017cono\u015b\u0107, tabelki i rzuty wieloma ko\u015b\u0107mi<\/span><\/p>\n<p>Wiele kwestii, o kt\u00f3rych pisa\u0142em wcze\u015bniej, sprowadzi\u0107 mo\u017cna tak\u017ce do og\u00f3lniejszego dylematu: prostota kontra z\u0142o\u017cono\u015b\u0107. Patrz\u0105c na ca\u0142\u0105 gr\u0119 BITW mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce autor do ko\u0144ca nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 zdecydowa\u0107. Bardzo chcia\u0142 zrobi\u0107 gr\u0119 prost\u0105 i z\u0142o\u017con\u0105 zarazem, \u0142\u0105cz\u0105c r\u00f3\u017cne elementy mechanik gier. Z jednej strony, zdecydowa\u0142 si\u0119 na oddanie jednostek za pomoc\u0105 drewnianych bloczk\u00f3w, na wprowadzenie wielu gad\u017cet\u00f3w i przyci\u0105gaj\u0105cej oko graczy grafiki. Z drugiej strony, gra komplikuje w wielu miejscach podstawowe rozwi\u0105zania spotykane w grach bloczkowych. Mamy w niej np. bardziej rozbudowan\u0105, jak na tego typu gry, procedur\u0119 walki. Najlepszym przyk\u0142adem tego swego rodzaju rozdwojenia jest opieranie si\u0119 przez autora na typowych dla prostszych gier mechanizmach rzucania wieloma kostkami (potem przerzucania cz\u0119\u015bci tych rzut\u00f3w itp.), a jednocze\u015bnie stosowanie tabel, rozwi\u0105zania charakterystycznego dla klasycznych gier heksowych, zwi\u0105zanego z ograniczeniem liczby rzut\u00f3w do jednego (wykonywanego tylko przez jedn\u0105 ze stron, zwykle atakuj\u0105cego) i z u\u017cyciem nie wi\u0119cej ni\u017c trzech kostek. Walka rozstrzygana jest wi\u0119c w BITW poprzez rzucanie mn\u00f3stwem ko\u015bci, i dalej standardowo w tym systemie ka\u017cda jednostka to jedna ko\u015b\u0107, z kolei mamy wiele tabel okre\u015blaj\u0105cych parametry jednostek, np. na ile trafiaj\u0105, w zale\u017cno\u015bci od poziomu technologicznego. Osobne tabele dotycz\u0105 modyfikacji, jakie daje teren. Wyst\u0119powanie tych tabel sprawia, \u017ce pierwotna idea systemu uproszczonego (czyli tego, gdzie rzuca si\u0119 wieloma ko\u015b\u0107mi) upada. Bo sprowadza\u0142a si\u0119 ona w\u0142a\u015bnie do tego, \u017ceby ca\u0142kowicie obywa\u0107 si\u0119 bez tabel, a zamiast nich rzuca\u0107 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 ko\u015bci i wi\u0119cej razy. Ten przyk\u0142ad najlepiej ilustruje sprzeczno\u015bci, jakie znale\u017a\u0107 mo\u017cna w ramach tej gry. Z jednej strony d\u0105\u017cenie do bardziej szczeg\u00f3\u0142owego, realistycznego ukazania konfliktu (cho\u0107 ta szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 nie jest du\u017ca \u2013 bo ze wzgl\u0119du na skal\u0119 nie mo\u017ce by\u0107). Z drugiej strony zachowanie prostych rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re niby na pierwszy rzut oka maj\u0105 przekonywa\u0107 graczy, \u017ce jest to prosta gra, a kt\u00f3re w powi\u0105zaniu z innymi trac\u0105 sw\u00f3j sens.<\/p>\n<p><b>4. Gra a historia<\/b><\/p>\n<p>Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tutaj rozwodzi\u0142 nad p\u0142aszczyzn\u0105 historyczn\u0105 (b\u0119dzie na to miejsce gdzie idziej), ale dw\u00f3ch spraw nie mog\u0119 pomin\u0105\u0107 (zw\u0142aszcza jednej). Ot\u00f3\u017c w kartach dla Niemc\u00f3w (czy szerzej \u2013 pa\u0144stw Osi) wyst\u0119puje karta \u201eVolkssturm\u201d. Autor nie szuka\u0142 niestety zbyt wnikliwie w\u0142a\u015bciwych ilustracji i jako niemiecki Volkssturm wykorzysta\u0142\u2026 polskich \u017co\u0142nierzy z Powstania Warszawskiego. Dok\u0142adniej zdj\u0119cie przedstawia \u017co\u0142nierzy z powsta\u0144czego batalionu \u201eMiot\u0142a\u201d. Nawet nie znaj\u0105c tego zdj\u0119cia, gdy przyjrzymy si\u0119 \u017co\u0142nierzowi w \u015brodku wida\u0107, \u017ce ma on na czapce bia\u0142ego orze\u0142ka i og\u00f3lnie \u017co\u0142nierze ci nie wygl\u0105daj\u0105 jak niemieccy.<\/p>\n\n        <style type='text\/css'>\n            #gallery-6 {\n                margin: auto;\n            }\n            #gallery-6 .gallery-item {\n                float: left;\n                margin-top: 10px;\n                text-align: center;\n                width: 50%;           }\n            #gallery-6 img {\n                border: 2px solid #cfcfcf;\n            }\n            #gallery-6 .gallery-caption {\n                margin-left: 0;\n            }\n        <\/style>\n        <!-- see gallery_shortcode() in wp-includes\/media.php -->\n        <div id='gallery-6' class='gallery-images gallery galleryid-47756'><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-11.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-11-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-11-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-11-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-11-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><dl class='gallery-item'>\n            <dt class='gallery-icon'>\n                <a href='https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-10.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-10-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-10-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-10-50x50.jpg 50w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/Blocks-in-the-West-10-70x70.jpg 70w\" sizes=\"auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px\" \/><\/a>\n            <\/dt><\/dl><br style=\"clear: both\" \/>\n            <br style='clear: both;' \/>\n        <\/div>\n\n<p>Druga uwaga dotyczy kolejnej karty niemieckiej pt. \u201eJericho Trumpets\u201d, czyli \u201eTr\u0105by Jerycho\u0144skie\u201d. Karta symbolizuje atak Sztukas\u00f3w. Moim zdaniem taki tytu\u0142 karty jest wyj\u0105tkowo niefortunny. Wystarczy wiedzie\u0107 sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142o i pochodzi okre\u015blenie \u201etr\u0105by jerycho\u0144skie\u201d. Ze Starego Testamentu, a rzecz dotyczy podboju przez \u017byd\u00f3w (Izraelit\u00f3w) p\u00f3\u017aniejszej Ziemi \u015awi\u0119tej (Kanaanu). Bior\u0105c pod uwag\u0119, jaki by\u0142 og\u00f3lny stosunek Niemc\u00f3w do \u017byd\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej, u\u017cywanie okre\u015blenia odwo\u0142uj\u0105cego si\u0119 do \u015bwi\u0119tej ksi\u0119gi \u017byd\u00f3w (i chrze\u015bcijan tak\u017ce) i wi\u0105\u017c\u0105cego si\u0119 z histori\u0105 narodu \u017cydowskiego, jest nienajlepszym posuni\u0119ciem, tym bardziej, \u017ce tej karcie mo\u017cna by\u0142o z \u0142atwo\u015bci\u0105 wymy\u015bli\u0107 inny tytu\u0142.<\/p>\n<p><b>5. Rozgrywka<\/b><\/p>\n<p>Pora w ko\u0144cu napisa\u0107 co\u015b o samej rozgrywce, czyli jak gra sprawdza si\u0119 w praktyce. Przyznam, \u017ce trudno mi oceni\u0107 gr\u0119 pod pewnymi wzgl\u0119dami, np. balansu, z uwagi na niejasno\u015bci w zasadach, kt\u00f3re maj\u0105 istotny wp\u0142yw na mo\u017cliwo\u015bci stron. Przyk\u0142adowo, to czy i w jaki spos\u00f3b b\u0119dziemy uwzgl\u0119dnia\u0107 rozpoznanie lotnicze wp\u0142ywa na mo\u017cliwo\u015bci lotnictwa, co z kolei przek\u0142ada si\u0119 na skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 i szanse graczy. W zasadach jest wiele niejasno\u015bci, przez co nie spos\u00f3b wdawa\u0107 si\u0119 w jakie\u015b szczeg\u00f3\u0142owe analizy, natomiast je\u015bli mia\u0142bym uog\u00f3lnia\u0107 to odnosz\u0119 wra\u017cenie, \u017ce autor faworyzuje troch\u0119 Niemc\u00f3w i pa\u0144stwa Osi.<\/p>\n<p>Pierwsze scenariusze pokazuj\u0105 wa\u017cne historyczne kampanie, mimo to miejscami ich filozofia nie jest zbyt skomplikowana. W \u201eLa Gotica \u201845\u201d chodzi po prostu o przebicie si\u0119 na ty\u0142y Niemc\u00f3w w jednym miejscu. Pewne punkty s\u0105 s\u0142absze, inne silniejsze, i trzeba uderza\u0107 w te pierwsze, a potem spr\u00f3bowa\u0107 wykona\u0107 rajd pancerny, o ile przeciwnik nie zabezpieczy ty\u0142\u00f3w. Drugi scenariusz \u201eArdennes \u201944: The Battle of the Bulge\u201d pokazuje ofensyw\u0119 w Ardenach w 1944 r. Przyznam, \u017ce na starcie mieli\u015bmy tutaj sporo w\u0105tpliwo\u015bci, zw\u0142aszcza odno\u015bnie zasad o zaopatrzeniu, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142oby uwzgl\u0119dnia\u0107, je\u015bli ca\u0142o\u015b\u0107 ma mie\u0107 sens. W scenariuszu okazuje si\u0119, \u017ce Niemcy posiadaj\u0105 silne lotnictwo, i to ono jest z pocz\u0105tku kluczem do sukcesu. Historycznie by\u0142o oczywi\u015bcie zupe\u0142nie inaczej. Jedn\u0105 z interesuj\u0105cych obserwacji jest fakt, \u017ce scenariusz umo\u017cliwia (i wr\u0119cz to zak\u0142ada) zatoczenie Niemcami jeszcze szerszego \u0142uku ni\u017c to mia\u0142o miejsce historycznie, i z uwagi na ustawienie pocz\u0105tkowe bloczk\u00f3w jest to nawet \u0142atwiejsze. Jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w strony niemieckiej jest Antwerpia.<\/p>\n<p>Trzeci scenariusz \u201eFall Gelb\u201d, czyli ofensywa niemiecka na zachodzie z 1940 r., kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do opanowania kraj\u00f3w Beneluksu i Francji, jest jednym z najbardziej \u201eustawionych\u201d. Autor interpretowa\u0142 fakty historyczne, tak by na koniec maksymalnie dopasowa\u0107 je do skali gry i by wszystko mu si\u0119 zgadza\u0142o. I tak np. zmniejszono o po\u0142ow\u0119 si\u0142\u0119 francuskiej artylerii p-lot., bo rzekomo Francuzi byli w ni\u0105 s\u0142abo zaopatrzeni i wyj\u0105tkowo wra\u017cliwi na ataki z powietrza. Kluczem do zwyci\u0119stwa w ca\u0142ym scenariuszu okazuje si\u0119 \u201eodkrycie\u201d uliczki, kt\u00f3ra biegnie za pozycjami wojsk francuskich i prowadzi do\u2026 Dunkierki. Wcze\u015bniej trzeba jednak t\u0119 uliczk\u0119 odblokowa\u0107, niszcz\u0105c \u201ezatykaj\u0105cy\u201d j\u0105 od strony niemieckiej korek w postaci francuskich jednostek. Okazuje si\u0119, \u017ce najbardziej pomocne jest tu, ponownie, niemieckie lotnictwo.<\/p>\n<p>W scenariuszu tym uderzaj\u0105ca jest natomiast zupe\u0142nie bierna rola oddzia\u0142\u00f3w belgijskich i holenderskich. Przy w\u0142a\u015bciwej grze strony niemieckiej te jednostki powinny zosta\u0107 w ca\u0142o\u015bci wyeliminowane po fazach Niemc\u00f3w w pierwszym etapie, zanim w og\u00f3le zd\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ruszy\u0107 i cokolwiek zrobi\u0107. Tymczasem w grze autor pieczo\u0142owicie odda\u0142 armie belgijsk\u0105 i holendersk\u0105, wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce specjalne bloczki przedstawiaj\u0105ce ich naczelnych wodz\u00f3w. Nie wiadomo po co to wszystko, skoro scenariusz jest tak skonstruowany, \u017ce te jednostki pe\u0142ni\u0105 tylko rol\u0119 figurant\u00f3w. Niestety, nie po raz pierwszy daje tu o sobie zna\u0107 skala czasowa gry: jeden etap to jeden miesi\u0105c i ca\u0142a operacja \u201eFall Gelb\u201d trwa\u0142a mniej wi\u0119cej tyle, tymczasem mimo tych zabieg\u00f3w autora umo\u017cliwiaj\u0105cych szybkie wyeliminowanie z gry Belgii i Holandii, zwykle zdobycie przez Niemc\u00f3w Pary\u017ca w pierwszym etapie nie b\u0119dzie mo\u017cliwe i b\u0119d\u0105 potrzebowali jeszcze jednego etapu, a wi\u0119c por\u00f3wnuj\u0105c z realiami historycznymi dwa miesi\u0105ce.<\/p>\n<p>Wdzi\u0119cznym obiektem do por\u00f3wna\u0144 mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce scenariusz przedstawiaj\u0105cy operacj\u0119 \u201eLew morski\u201d. Niby nie jest to ju\u017c tutorial, ale wszystko ustawione tak jak w tych pierwszych scenariuszach. Okazuje si\u0119, \u017ce l\u0105dowanie Niemcami w Wielkiej Brytanii wcale nie jest takie trudne, jak mog\u0142oby si\u0119 to niekt\u00f3rym wydawa\u0107. Przede wszystkim flota brytyjska jako\u015b specjalnie w tym nie przeszkadza, a lotnictwo niemieckie w praktyce nie po raz pierwszy w tej grze okazuje si\u0119 silniejsze od alianckiego (\u017ceby by\u0142o \u015bmieszniej t\u0119 si\u0142\u0119 zapewniaj\u0105 mu w walkach powietrznych bombowce, kt\u00f3re dzi\u0119ki posiadanemu przez Niemc\u00f3w 2 poziomowi technologicznemu, ca\u0142kiem skutecznie walcz\u0105 z my\u015bliwcami przeciwnika). Natomiast jak ju\u017c Niemcy wyl\u0105duj\u0105, trudn\u0105 do zdobycia twierdz\u0105 okazuje si\u0119 Londyn. Zw\u0142aszcza je\u015bli Anglicy skupi\u0105 tam komplet oddzia\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p>W\u0142a\u015bnie w tym scenariuszu wida\u0107 jak bardzo autor potrafi faworyzowa\u0107 stron\u0119 niemieck\u0105. Jednak, podobnie jak w poprzednich scenariuszach, trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju w\u0105tpliwo\u015bci co do zasad, np. w odniesieniu do lotnictwa granie z albo bez zasad rozpoznania lotniczego mo\u017ce bardzo wiele zmieni\u0107. Wreszcie podczas rozgrywek potrafi dochodzi\u0107 do sytuacji wyj\u0105tkowo komicznych. U nas dosz\u0142o do tego, \u017ce Niemcy nie mog\u0105c zdoby\u0107 Londynu otoczyli go. Nie spowodowa\u0142o to odci\u0119cia Londynu od zaopatrzenia, ale\u2026 odci\u0119cie wszystkich innych oddzia\u0142\u00f3w brytyjskich od zaopatrzenia, poniewa\u017c Londyn, nawet ca\u0142kowicie okr\u0105\u017cony, zgodnie z zasadami jest ich baz\u0105 zaopatrzenia i je\u015bli nie mog\u0105 sobie od niego poprowadzi\u0107 zaopatrzenia, to go nie posiadaj\u0105 i po up\u0142ywie 1 etapu powinny si\u0119 podda\u0107.<\/p>\n<p>Patrz\u0105c na ca\u0142okszta\u0142t scenariuszy, g\u0142\u00f3wnym motywem, kt\u00f3ry si\u0119 w nich powtarza, jest desant morski. Tak jest w przypadku l\u0105dowania w Normandii, na Sycylii, czy podczas wcze\u015bniejszych operacji Niemc\u00f3w w pocz\u0105tkowej fazie wojny: uderzenia z morza na Norwegi\u0119 czy niedosz\u0142ej operacji \u201eLew morski\u201d. Wszystkie g\u0142\u00f3wne operacje na zachodzie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z desantem morskim. Wydaje si\u0119, \u017ce ten wiod\u0105cy motyw jest mniej interesuj\u0105cy ni\u017c zmagania l\u0105dowe, jakie mia\u0142y miejsce na froncie wschodnim, a jakie przedstawia bli\u017aniacza cz\u0119\u015b\u0107 systemu, czyli BITE. Co wi\u0119cej, s\u0105dz\u0119, \u017ce do tamtych zmaga\u0144 rozwi\u0105zania przyj\u0119te przez autora bardziej pasuj\u0105. Stanowi\u0105 one pewn\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107, podczas gdy na zachodzie wojna z pocz\u0105tku zosta\u0142a przez Niemc\u00f3w rozstrzygni\u0119ta na ich korzy\u015b\u0107. Francja, Belgia i Holandia zosta\u0142y pokonane w ci\u0105gu miesi\u0105ca w 1940 roku. Podobnie by\u0142o z innymi inwazjami. L\u0105dowanie w Normandii to dopiero 1944 rok. Wcze\u015bniej w 1943 roku zacz\u0119\u0142y si\u0119 co prawda dzia\u0142ania na po\u0142udniu W\u0142och, ale to by\u0142 jednak drugorz\u0119dny teatr wojenny. Mi\u0119dzy tymi wydarzeniami mamy d\u0142ugi czas, gdy na froncie zachodnim \u017cadnych walk l\u0105dowych nie by\u0142o. Z punktu widzenia gry to okres rozbudowy potencja\u0142\u00f3w i og\u00f3lnej bezczynno\u015bci. Mam powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci jak to si\u0119 sprawdza w scenariuszu kampanijnym.<\/p>\n<p><b>6. Podsumowanie<\/b><\/p>\n<p>Si\u0119gaj\u0105c po \u201eBlocks in the West\u201d mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce znalaz\u0142em gr\u0119, kt\u00f3r\u0105 b\u0119d\u0119 m\u00f3g\u0142 poleci\u0107 przede wszystkim tym z graczy, kt\u00f3rzy do tej pory nie mieli do czynienia z grami wojennymi, albo mieli, ale w niewielkim stopniu. Obserwuj\u0105c znakomit\u0105 grafik\u0119 i wykonanie element\u00f3w gry, to w jaki spos\u00f3b jest ona promowana i jak du\u017co wysi\u0142ku w\u0142o\u017cy\u0142 autor w to, by uczyni\u0107 j\u0105 przyst\u0119pn\u0105, wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce trafi\u0142em na w\u0142a\u015bciwy tytu\u0142. Nie ma zbyt wielu dobrych gier historycznych tego typu. Ta zdawa\u0142a si\u0119 pasowa\u0107 idealnie jako swego rodzaju pomost mi\u0119dzy grami wojennymi i l\u017cejszymi tytu\u0142ami. Niestety, po lekturze instrukcji czar prysn\u0105\u0142, a rozgrywki w kolejne scenariusze tylko pog\u0142\u0119bi\u0142y moje negatywne wra\u017cenia. Gra zupe\u0142nie nie nadaje si\u0119 do zak\u0142adanych cel\u00f3w i zw\u0142aszcza osobom preferuj\u0105cym eurogry oraz nowym graczom nie polecam si\u0119gania po ten tytu\u0142. Z gr\u0105 t\u0105 mog\u0105 sobie poradzi\u0107 lepiej lub gorzej wargamerzy, albo osoby, kt\u00f3re grywa\u0142y wcze\u015bniej w jakie\u015b bardziej skomplikowane tytu\u0142y i s\u0105 do\u015bwiadczonymi graczami. Nie chcia\u0142bym skre\u015bla\u0107 ca\u0142kowicie tej produkcji. S\u0105dz\u0119, \u017ce po przer\u00f3bkach i poprawieniu instrukcji mo\u017ce by\u0107 ona jeszcze grywalna. Gra firmy VentoNuovo Games ma znakomit\u0105 grafik\u0119 i wykonanie element\u00f3w, wi\u0119c z tych wzgl\u0119d\u00f3w warto by wydawca spr\u00f3bowa\u0142 j\u0105 poprawi\u0107 (tym bardziej, \u017ce w oparciu o te zasady stworzy\u0142 ca\u0142\u0105 seri\u0119 gier), cho\u0107 co do pewnych mechanizm\u00f3w b\u0119dzie to w najlepszym razie bardzo utrudnione. Reasumuj\u0105c, \u201eBlocks in the West\u201d mog\u0119 poleci\u0107 jedynie najbardziej zdeterminowanym wargamerom, o ile interesuj\u0105 si\u0119 tym teatrem dzia\u0142a\u0144 wojennych w II wojnie \u015bwiatowej i tym typem gier. Potrzebne b\u0119dzie jednak du\u017co cierpliwo\u015bci by przebija\u0107 si\u0119 przez m\u0119tne zasady gry.<\/p>\n<p>Przedstawiona og\u00f3lna ocena dotyczy wargamer\u00f3w, dla eurograczy oceni\u0142 bym to na 2\/10.<\/p>\n<p>Dzi\u0119kujemy wydawnictwu <a href=\"http:\/\/www.ventonuovo.net\/\">VENTONUOVO GAMES<\/a> za przekazanie gry do recenzji.<\/p>\n<p><em>PS od Redakcji &#8211; tym tekstem otwieramy nowych cykl nieco bardziej obszernych recenzji\u00a0 gier wojennych <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak tu trafi\u0107 ze swoj\u0105 gr\u0105 planszow\u0105 do mo\u017cliwie du\u017cej liczby graczy? To zmartwienie niejednego wydawcy. Cz\u0119sto ma ono wielki wp\u0142yw na podejmowane decyzje co do ich ostatecznej formy i przyj\u0119tego sposobu projektowania. Jedn\u0105 z dr\u00f3g jest \u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w i mechanik gier. Pozwala to zadowoli\u0107 jednocze\u015bnie kilka grup odbiorc\u00f3w. Przynajmniej w teorii. Ostatnio da &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1575,"featured_media":47896,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-47756","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1575"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47756\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47756"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=47756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}