![\"Niemal](\"\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/overv.jpg\")
<\/a>Niemal wszystko zaplanowane, zaraz si\u0119 zacznie<\/p><\/div>\n
Kolejn\u0105 komplikacj\u0105 jest fakt, \u017ce \u201eSzogun\u201d recenzj\u0119 na \u0142amach Games Fanatic ju\u017c posiada \u2013 Ze Starej P\u00f3\u0142ki<\/a> \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a go swego czasu Veridiana i przedstawi\u0142a tym, kt\u00f3rzy min\u0119li si\u0119 z nim, kiedy by\u0142 jeszcze dost\u0119pny w sklepach i popularny na sto\u0142ach.<\/p>\n Dobre wie\u015bci zatem \u2013 \u201eSzogun\u201d ponownie trafia na p\u00f3\u0142ki sklepowe, acz tym razem za spraw\u0105 innego wydawcy \u2013 REBEL.pl<\/a>. To pierwszy i podstawowy pow\u00f3d, by o nim ponownie wspomnie\u0107. Drugi za\u015b jest bardziej prywatny \u2013 by\u0142a to jedna z tych gier, kt\u00f3re swego czasu odkrywa\u0142y przede mn\u0105 \u015bwiat mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych plansz\u00f3wek. Kronikarze twierdz\u0105, \u017ce moja pierwsza partia \u201eSzoguna\u201d odby\u0142a si\u0119 w 2009 roku, chocia\u017c g\u0142ow\u0119 bym da\u0142, \u017ce mia\u0142o to miejsce co najmniej rok wcze\u015bniej. Cho\u0107 musia\u0142em ju\u017c wtedy zna\u0107 sporo nowoczesnych gier, to nagromadzenie ciekawych i nie tak zn\u00f3w powszechnie stosowanych mechanizm\u00f3w robi\u0142o wra\u017cenie. I nie chodzi jedynie o wspomnian\u0105 wie\u017c\u0119.<\/p>\n Wobec powy\u017cszych fakt\u00f3w, zamiast po kolei t\u0142umaczy\u0107, co to jest \u201eSzogun\u201d i z czym go si\u0119 je, spr\u00f3buj\u0119 po pierwsze przybli\u017cy\u0107, kt\u00f3re to konkretnie mechanizmy by\u0142y dla mnie tak znacz\u0105ce, a po drugie spojrze\u0107 krytycznie z perspektywy ponad pi\u0119ciu lat i sprawdzi\u0107, czy nowa edycja s\u0142awnej gry to nie jest przypadkiem zesz\u0142oroczny \u015bnieg na dzisiejszej scenie gier planszowych.<\/p>\n Daimyo Tokugawa – bo Ink gra czerwonym<\/p><\/div>\n Najpierw jednak niech formalno\u015bci stanie si\u0119 zado\u015b\u0107 – trzy zdania o wykonaniu. Je\u015bli widzieli\u015bcie kiedy\u015b poprzednie wydanie \u201eSzoguna\u201d, to wiecie ju\u017c wszystko, co potrzeba. Nowe nie b\u0119dzie si\u0119 niczym r\u00f3\u017cni\u0142o, tak je\u015bli chodzi o form\u0119, jak i jako\u015b\u0107 element\u00f3w. Je\u017celi jednak wcze\u015bniej nie mieli\u015bcie w r\u0119kach omawianej gry, to przygotujcie si\u0119 przede wszystkim na ogromne pud\u0142o (odrobin\u0119 kr\u00f3tsze od starych wielkich \u201eprostok\u0105t\u00f3w\u201d jak \u201eAge of Empires\u201d czy \u201eRailroad Tycoon\u201d, ale za to jeszcze od nich wy\u017csze). W \u015brodku skomplikowana wypraska i wszelkie dobra w du\u017cej ilo\u015bci, od wielkiej planszy i masy drewna po fiku\u015bne komponenty wie\u017cy. Teoretycznie na wszystko jest elegancko przygotowane miejsce, ale bez (wielu) woreczk\u00f3w strunowych si\u0119 nie ob\u0119dzie, chyba \u017ce trzymacie swoje gry idealnie poziomo przez ca\u0142y czas. W sumie jednak to, co dostajemy, jest moim zdaniem warte swojej ceny.<\/p>\n Instrukcja \u201eSzoguna\u201d za\u0142atwia ca\u0142y setting, klimat i takie tam dok\u0142adnie dwoma zdaniami, wi\u0119c i ja si\u0119 nie b\u0119d\u0119 rozwodzi\u0142. Japonia, XVI wiek, walka o pozycj\u0119 tytu\u0142owego wodza. Mamy przed sob\u0105 map\u0119 cz\u0119\u015bci Japonii, podzielon\u0105 na prowincje, kt\u00f3re b\u0119dziemy sobie odbiera\u0107 nawzajem si\u0142\u0105 zbrojn\u0105, by nast\u0119pnie stawia\u0107 w nich budynki. Dwa razy w ci\u0105gu gry (pod koniec ka\u017cdego roku) przeprowadzamy podsumowanie, podczas kt\u00f3rego liczba prowincji i budynk\u00f3w przek\u0142ada si\u0119 na nasze zdobycze punktowe. W mi\u0119dzyczasie trzeba jeszcze zadba\u0107 o zabranie ch\u0142opom pieni\u0119dzy (\u017ceby zbudowa\u0107 rzeczone budynki i si\u0142\u0119 zbrojn\u0105) oraz ry\u017cu (paradoksalnie – \u017ceby wykarmi\u0107 ch\u0142op\u00f3w i powstrzyma\u0107 ich przed buntami).<\/p>\n Kaga to dobra prowincja – w nieunikniony spos\u00f3b nied\u0142ugo zmieni w\u0142a\u015bciciela<\/p><\/div>\n Po kr\u00f3tkim wprowadzeniu, nie zwlekaj\u0105c wi\u0119cej, przejd\u017amy do meritum, czyli dobrych i ciekawych pomys\u0142\u00f3w. Przekornie nie zaczn\u0119 od wie\u017cy bitewnej, tylko od planowania akcji. Zastosowany zosta\u0142 tu jeden z moich ulubionych mechanizm\u00f3w, w kt\u00f3rym zakocha\u0142em si\u0119 jeszcze podczas pierwszej partii w \u201eGr\u0119 o Tron\u201d, u zarania mego planszowego \u017cywota. Chodzi o r\u00f3wnoczesne niejawne wydawanie rozkaz\u00f3w. O ile we wspomnianej \u201eGrze o Tron\u201d robimy to wyk\u0142adaj\u0105c zakryte \u017cetony polece\u0144 na poszczeg\u00f3lne prowincje na planszy, tu niejako odwracamy sytuacj\u0119. Mamy na r\u0119ku karty wszystkich zdobytych prowincji (oraz kilka kart do blefowania), a przed sob\u0105 planszetk\u0119 z dost\u0119pnymi akcjami. W zwi\u0105zku z powy\u017cszym ka\u017cd\u0105 akcj\u0119 (jest ich dziesi\u0119\u0107 dost\u0119pnych) mo\u017cna realizowa\u0107 w jednej tylko prowincji, co stawia przed graczem mas\u0119 wykr\u0119caj\u0105cych umys\u0142 decyzji. Czy ry\u017c zbiera\u0142 b\u0119d\u0119 w prowincji mniej \u017cyznej, ale za to bezpiecznej, kt\u00f3rej na pewno nie strac\u0119 wcze\u015bniej na rzecz przeciwnika? A mo\u017ce zaryzykuj\u0119 i wybior\u0119 lepszy region frontowy, przewiduj\u0105c, \u017ce wr\u00f3g ma inne priorytety. Mo\u017ce wreszcie zbior\u0119 ry\u017c w tej najlepszej prowincji, w kt\u00f3rej robi\u0119 to co rund\u0119 i ch\u0142opi s\u0105 ju\u017c tak zdesperowani, \u017ce wychodz\u0105 na mnie z wid\u0142ami? Kolejnym smaczkiem jest to, \u017ce zaplanowan\u0105 akcj\u0119 mamy obowi\u0105zek wykona\u0107 niezale\u017cnie od tego, jak zmieni\u0142y si\u0119 w mi\u0119dzyczasie okoliczno\u015bci (co ma klimatyczny sens, bo nie mamy wszak telefonu kom\u00f3rkowego, \u017ceby za jego pomoc\u0105 odwo\u0142a\u0107 wydany przez pos\u0142a\u0144ca rozkaz wymarszu na drugim ko\u0144cu wyspy). Tak wi\u0119c je\u015bli zdecydowali\u015bmy si\u0119 zbudowa\u0107 pa\u0142ac, a dopiero w toku rundy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przez to zabraknie nam funduszy na dokonanie zaci\u0105gu – trzeba przyj\u0105\u0107 ten zwrot akcji z godno\u015bci\u0105 i stawia\u0107 pa\u0142ac.<\/p>\n Wie\u017ca podczas bitwy czerwonego z fioletowym<\/p><\/div>\n To wszystko by\u0142oby znacznie prostsze i mniej emocjonuj\u0105ce, gdyby nie drugi z mechanizm\u00f3w, a mianowicie zmienna, losowa kolejno\u015b\u0107 wykonywania akcji w danej rundzie. Co wi\u0119cej – nie do\u015b\u0107, \u017ce losowa, to jeszcze w momencie wydawania rozkaz\u00f3w wiadoma nam jedynie w po\u0142owie – znamy kolejno\u015b\u0107 pierwszych pi\u0119ciu akcji, kolejne pi\u0119\u0107 odkrywa\u0107 b\u0119dziemy w trakcie trwania rundy. Niby nic niezwykle innowacyjnego, ale jednak w wi\u0119kszo\u015bci gier, kiedy mamy istotnie r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 etapy rozgrywki takie jaki zbieranie zasob\u00f3w, budowanie i przemieszczanie armii, odbywa si\u0119 to w z g\u00f3ry okre\u015blonej kolejno\u015bci, cz\u0119sto wr\u0119cz w osobnych fazach rozgrywki. Nie w \u201eSzogunie\u201d. Tu w jednej rundzie spokojnie zbierzemy fundusze, nast\u0119pnie kupimy za nie wojska, by na koniec pot\u0119\u017cnymi armiami ruszy\u0107 do boju. W kolejnej jednak przetrzebione armie najpierw zetr\u0105 si\u0119 w wyniszczaj\u0105cej walce, by dopiero p\u00f3\u017aniej dokona\u0107 zbior\u00f3w – o ile oczywi\u015bcie prowincje, w kt\u00f3rych to zaplanowali\u015bmy, nadal nale\u017c\u0105 do nas. Jeszcze ciekawiej jest, gdy te najbardziej kluczowe akcje s\u0105 na ko\u0144cu kolejki, zatem na przyk\u0142ad mo\u017cna zaplanowa\u0107 swoje ataki, ale dopiero p\u00f3\u017aniej dowiemy si\u0119, w jakiej kolejno\u015bci nast\u0105pi\u0105, albo czy przeciwnik b\u0119dzie mia\u0142 okazj\u0119 zrobi\u0107 przed nimi zaci\u0105g, czy nie. Wszystkie te ewentualno\u015bci trzeba bra\u0107 pod uwag\u0119 podczas planowania, co niejednokrotnie ko\u0144czy si\u0119 rozk\u0142adaniem kart, nast\u0119pnie sprawdzaniem, co si\u0119 roz\u0142o\u017cy\u0142o, po kt\u00f3rym nast\u0119puje g\u0142o\u015bne pla\u015bni\u0119cie si\u0119 w czo\u0142o i zupe\u0142na reorganizacja wszystkich rozkaz\u00f3w, bo dostrzeg\u0142o si\u0119 nagle scenariusz, kt\u00f3ry z genialnej strategii czyni\u0142 genialn\u0105 wpadk\u0119.<\/p>\n Wreszcie mamy wie\u017c\u0119. Mechanizm tyle\u017c oryginalny, co atrakcyjny wizualnie i manualnie. Zbieramy wszystkie wojska, czyli kostki bior\u0105ce udzia\u0142 w bitwie. Ciskamy nimi do tajemniczej, nieprzejrzystej konstrukcji (d\u017centelme\u0144skie zasady zabraniaj\u0105 do niej zagl\u0105da\u0107 podczas partii). Cz\u0119\u015b\u0107 wypada, cz\u0119\u015b\u0107 zostaje w trybach mechanizmu, nie wiadomo czy utkn\u0119\u0142y na sta\u0142e, czy te\u017c chwiej\u0105 si\u0119 na kraw\u0119dzi i wyskocz\u0105 przy najbli\u017cszej okazji. Poza tym wypadaj\u0105 jakie\u015b kostki z poprzednich potyczek. Je\u015bli to nasze lub przeciwnika – licz\u0105 si\u0119 do wyniku bitwy. Je\u015bli inne – s\u0142u\u017c\u0105 jako element przysz\u0142ych przewag lub… czynnik zastraszaj\u0105cy: \u201eWidzia\u0142e\u015b, ile moich kostek utkn\u0119\u0142o? Dodaj do tego te trzy, kt\u00f3re teraz wypad\u0142y, i policz sobie, czy warto mnie atakowa\u0107. To co, \u017ce w prowincji mam tylko jednego samuraja.\u201d<\/p>\n Spora armia czerwonego szachuje przeciwnik\u00f3w i umo\u017cliwia rozbudow\u0119 na ty\u0142ach. W przysz\u0142o\u015bci ruszy na po\u0142udnie, gdzie zostanie rozgromiona, a niebronione zaplecze przyczyni si\u0119 do kl\u0119ski czerwonego.<\/p><\/div>\n Z pomniejszych kwestii, o kt\u00f3rych chcia\u0142bym wspomnie\u0107, powiem jeszcze o setupie, kt\u00f3ry odbywa si\u0119 za pomoc\u0105 rodzaju draftu – draftu prowincji. Wybieramy po kolei spo\u015br\u00f3d dw\u00f3ch ods\u0142oni\u0119tych i trzeciej – zupe\u0142nie losowej. Oczywi\u015bcie pragniemy takich, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 mn\u00f3stwa ry\u017cu, mn\u00f3stwa pieni\u0119dzy i s\u0105 w pobli\u017cu naszych pozosta\u0142ych ziem. Oczywi\u015bcie te pragnienia s\u0105 zazwyczaj realizowane w spos\u00f3b ca\u0142kowicie roz\u0142\u0105czny…<\/p>\n Jak uwa\u017cny czytelnik z pewno\u015bci\u0105 zauwa\u017cy\u0142, wiele mechanizm\u00f3w, o kt\u00f3rych pisa\u0142em, zawiera w sobie doz\u0119 (lub i trzy dozy) losowo\u015bci oraz doz\u0119 (lub trzy) decyzji. I taki w\u0142a\u015bnie jest ca\u0142y \u201eSzogun\u201d. Daje nam mn\u00f3stwo okazji do podejmowania znacz\u0105cych wybor\u00f3w, a nast\u0119pnie elementem losowym sprawdza, czy naprawd\u0119 przewidzieli\u015bmy wszelkie ewentualno\u015bci. Pozwala (wr\u0119cz wymaga) my\u015ble\u0107 g\u0142\u0119boko strategicznie, a po chwili weryfikuje, czy strategia ta odporna jest na kaprysy fortuny. Nie jest gr\u0105, w kt\u00f3rej wyliczymy sobie przebieg jakiej\u015b rundy co do kostki i co do ruchu. Przeciwnie, potrafi brutalnie zaskoczy\u0107 i skrzywdzi\u0107 gracza. Czasem setup nie pozwoli na sensown\u0105 konsolidacj\u0119 ziem. Czasem kolejno\u015b\u0107 akcji b\u0119dzie sprzyja\u0142a jednemu z graczy. Czasem ogromna przewaga zostanie poch\u0142oni\u0119ta przez \u017car\u0142oczn\u0105 wie\u017c\u0119. Jak to na wojnie.<\/p>\n Wspomina\u0142em, \u017ce gra ma charakter strategiczny. Pocz\u0105tkuj\u0105cy gracz musi pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie wygrywa si\u0119 przez dora\u017ane podbijanie s\u0142abiej bronionych prowincji przeciwnika. Wygrywa si\u0119 poprzez przemy\u015blne zabezpieczenie kluczowych prowincji tak, by m\u00f3c w nich spokojnie zbudowa\u0107 najcenniejsze budynki i dotrwa\u0107 z nimi do ko\u0144ca roku. W przypadku rozgrywki na maksymaln\u0105 liczb\u0119 graczy, czyli pi\u0119ciu, jest to sztuka doprawdy nie\u0142atwa, szczeg\u00f3lnie gdy specyficzny setup spowoduje rozproszenie si\u0142 po ca\u0142ej wyspie. Jako \u017ce ca\u0142a rozgrywka trwa tak naprawd\u0119 zaledwie sze\u015b\u0107 rund (dwie pozosta\u0142e s\u0105 jedynie liczeniem punkt\u00f3w), nie ma wi\u0119c czasu na przeprowadzenie d\u0142ugotrwa\u0142ej konsolidacji czy wdawanie si\u0119 w dalekosi\u0119\u017cne podboje. W przypadku rozgrywki trzyosobowej, cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 prowincji nie bierze w niej udzia\u0142u, \u0142atwiej jest stworzy\u0107 jednolit\u0105 domen\u0119 i ufortyfikowa\u0107 najcenniejsze obszary, st\u0105d partia mo\u017ce by\u0107 nieco bardziej statyczna, a zwroty akcji mniej radykalne.<\/p>\n<\/a><\/a><\/a><\/a>