![\"silaC\"](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/silaC-1024x802.jpg\")
<\/p>\nHistoryczne plansz\u00f3wki wojenne odwzorowuj\u0105 walki, do kt\u00f3rych dochodzi podczas rozmaitych kampanii i bitew. Aby przedstawi\u0107 takie walki trzeba zasymulowa\u0107 dzia\u0142ania oddzia\u0142\u00f3w wojskowych. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 one reprezentowane przez \u017cetony umieszczone na mapie pokrytej heksagonaln\u0105 siatk\u0105. \u017betony te s\u0105 opisane pewnym zestawem parametr\u00f3w opisuj\u0105cych charakter i zdolno\u015bci bojowe reprezentowanych oddzia\u0142\u00f3w. Standardowo s\u0105 to dwa wsp\u00f3\u0142czynniki \u2013 jednym z nich s\u0105 punkty ruchu opisuj\u0105ce mobilno\u015b\u0107 oddzia\u0142u, drugim za\u015b si\u0142a oddzia\u0142u (czasem rozbita na atak i obron\u0119). O ile z mobilno\u015bci\u0105 najcz\u0119\u015bciej nie ma problem\u00f3w, o tyle si\u0142a przypisana do konkretnych jednostek, bywa szeroko dyskutowana na forach \u201ewojennik\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Kiedy\u015b wiele os\u00f3b uto\u017csamia\u0142o si\u0142\u0119 oddzia\u0142u z jego liczebno\u015bci\u0105 oraz ewentualnie wyposa\u017ceniem. Wyra\u017anie by\u0142o to widoczne w wielu dyskusjach oraz np. w grach wydawanych przez TiS. Obecnie nikt nie dyskutuje z opini\u0105, \u017ce warto\u015b\u0107 ta powinna te\u017c uwzgl\u0119dnia\u0107 wyszkolenie oraz morale \u017co\u0142nierzy. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce uwzgl\u0119dnienie tych czterech parametr\u00f3w jest w zupe\u0142no\u015bci wystarczaj\u0105ce. Jednak moim zdaniem to dopiero pocz\u0105tek schod\u00f3w. Dlaczego? Dlatego, \u017ce lista parametr\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 totalnie odmieni\u0107 si\u0142\u0119 wojska jest du\u017co d\u0142u\u017csza. I nie m\u00f3wi\u0119 tu zmianach rz\u0119du 10% – to mo\u017ce by\u0107 50% i wi\u0119cej\u2026<\/p>\n
Pierwszym takim parametrem b\u0119dzie zaopatrzenie. Co z tego, \u017ce mamy teoretycznie bardzo siln\u0105 dywizj\u0119, je\u017celi jej artyleria ma ledwie par\u0119 pocisk\u00f3w na dzia\u0142o? Kto\u015b mo\u017ce teraz powiedzie\u0107 \u2013 ale przecie\u017c w grach zaopatrzenie jest uwzgl\u0119dniane \u2013 najcz\u0119\u015bciej jak \u017ceton jest odci\u0119ty od swoich wojsk, to ma po\u0142ow\u0119 si\u0142y, a po dw\u00f3ch \u2013 trzech etapach bez zaopatrzenia jest \u015bci\u0105gany z planszy. Tyle tylko, \u017ce nie o to mi chodzi. Najlepszy przyk\u0142ad to walki w Afryce p\u00f3\u0142nocnej, gdy z uwagi na d\u0142ug\u0105 i stale atakowan\u0105 lini\u0119 dostaw, wojska Osi otrzymywa\u0142y zaopatrzenie na poziomie 20% zapotrzebowania. Cho\u0107 wi\u0119c teoretycznie nie by\u0142y odci\u0119te, to ich realna skuteczno\u015b\u0107 by\u0142a o wiele ni\u017csza od oczekiwanej.<\/p>\n
Kolejnym aspektem jest osoba dow\u00f3dcy. Ta sama dywizja dowodzona przez r\u00f3\u017cnych genera\u0142\u00f3w, b\u0119dzie mia\u0142a totalnie odmienn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 bojow\u0105. Tam gdzie Rommel skutecznie wykorzysta\u0142by wszystkie atuty swoich oddzia\u0142\u00f3w, tam Monty bezmy\u015blnie trwoni\u0142by \u017cycie swoich \u017co\u0142nierzy. Wp\u0142yw takich dow\u00f3dc\u00f3w na skuteczno\u015b\u0107 oddzia\u0142u jest bardzo znacz\u0105cy.<\/p>\n
Trzeci\u0105 kwesti\u0105 jest regulamin oraz podstawowe zasady i tradycje, wg kt\u00f3rego dzia\u0142a dane wojsko. Pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 dwoma przyk\u0142adami. W wojskach niemieckich podczas II wojny \u015bwiatowej obowi\u0105zywa\u0142a zasada, \u017ce gdy zgin\u0105\u0142 \u017co\u0142nierz obs\u0142uguj\u0105cy karabin maszynowy, to jego bro\u0144 przejmowa\u0142 kto\u015b inny. W innych armiach nie by\u0142o takiej zasady. Jaki to mia\u0142o efekt? Nawet zadanie bardzo du\u017cych strat niemieckiej piechocie, nie powodowa\u0142o drastycznego zmniejszenia jej si\u0142y ognia \u2013 gdy\u017c ta by\u0142a generowana g\u0142\u00f3wnie przez km-y. Drugi przyk\u0142ad dotyczy kampanii wrze\u015bniowej 1939. Polski regulamin przewidywa\u0142, \u017ce dywizja piechoty w obronie powinna rozwija\u0107 w pierwszej linii jeden pu\u0142k piechoty, a pozosta\u0142e dwa powinny pozostawa\u0107 w odwodzie gotowe da\u0107 wsparcie. Za\u0142o\u017cenie og\u00f3lnie nieg\u0142upie, ale niestety zupe\u0142nie nie dostosowane do sytuacji. Braki w \u0142\u0105czno\u015bci naszych wojsk oraz si\u0142a niemieckich jednostek pancernych i lotnictwa powodowa\u0142y, \u017ce linia obrony by\u0142a prze\u0142amywana, zanim odwodowe pu\u0142ki by\u0142y w stanie wesprze\u0107 koleg\u00f3w. Co gorsza, przy\u0142apane nieprzygotowane do obrony, szybko ulega\u0142y przeciwnikowi. Gdyby w pierwszej linii by\u0142y dwa pu\u0142ki, to realna si\u0142a obrony by\u0142aby znacz\u0105co wi\u0119ksza.![\"silaB\"](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/silaB.jpg\")
<\/p>\n
Mo\u017cna by jeszcze przywo\u0142a\u0107 kilka innych czynnik\u00f3w (np. awaryjno\u015b\u0107 sprz\u0119tu), jednak nie ma si\u0119 co oszukiwa\u0107, w grze planszowej nie ma realnych mo\u017cliwo\u015bci uwzgl\u0119dnienia ich wszystkich. A nawet jakby je wszystkie uwzgl\u0119dni\u0107 to w pewnych sytuacjach i tak natrafimy na problem nie do przeskoczenia, gdy rzeczywisto\u015b\u0107 mia\u0142a oczekiwania w zupe\u0142nym powa\u017caniu.
\nNajbardziej klasycznym tego przyk\u0142adem jest operacja Barbarossa podczas II wojny \u015bwiatowej. Jakby na sucho, samymi bezwzgl\u0119dnymi liczbami por\u00f3wnywa\u0107 si\u0142y Armii Czerwonej i Wehrmachtu, to okaza\u0142oby si\u0119, \u017ce komuni\u015bci nie tylko nie byli s\u0142absi od narodowych socjalist\u00f3w, ale wprost przeciwnie. Najprawdopodobniej, gdyby to Sojuz uderzy\u0142 jako pierwszy, to wiele spraw mog\u0142oby wygl\u0105da\u0107 inaczej. Jednak og\u00f3lna panika i demoralizacja do jakiej dosz\u0142o po niemieckim ataku spowodowa\u0142a, \u017ce oddzia\u0142y, kt\u00f3re powinny dysponowa\u0107 du\u017cym potencja\u0142em bojowym, znika\u0142y nawet nie nawi\u0105zuj\u0105c kontaktu z przeciwnikiem. Dla projektant\u00f3w gier jest to wielki problem, bo co w tym momencie z nimi zrobi\u0107? Usun\u0105\u0107 je w og\u00f3le z OdB (Ordre de Bataille \u2013 z fr. porz\u0105dek bitewny lub pro\u015bciej – lista wojsk)? Czy te\u017c zostawi\u0107, ale os\u0142abione lub te\u017c ze specjalnymi regu\u0142ami?<\/p>\n
Przedstawienie takiej sytuacji w grze wymaga albo ci\u0119\u017ckiej ekwilibrystyki zasadami albo te\u017c zupe\u0142nej zmiany podej\u015bcia do problemu.
\nCzym tak naprawd\u0119 jest si\u0142a oddzia\u0142u? Przesta\u0144my wpatrywa\u0107 si\u0119 w poszczeg\u00f3lne drzewa i spr\u00f3bujmy zobaczy\u0107 ca\u0142y las. Si\u0142a to zdolno\u015b\u0107 do wywierania wp\u0142ywu na przeciwnika. Tym wp\u0142ywem mo\u017ce by\u0107 zadawanie strat, zmuszanie do odwrotu, zdolno\u015b\u0107 do flankowania (w skali mikro), powstrzymywanie natarcia itd. Jak mo\u017cemy t\u0119 zdolno\u015b\u0107 oceni\u0107 inaczej ni\u017c opisa\u0142em wcze\u015bniej?<\/p>\n
Cytuj\u0105c klasyka: \u201ePo owocach ich poznacie\u201d.<\/p>\n
Nale\u017cy zastosowa\u0107 in\u017cynieri\u0119 odwrotn\u0105. To technika polegaj\u0105ca na tym, \u017ce na podstawie dzia\u0142ania czego\u015b oceniamy jak to zosta\u0142o zrobione. W tym wypadku chodzi o to, \u017ce si\u0142\u0119 oddzia\u0142u mo\u017cna oceni\u0107 po efektach jakie osi\u0105gn\u0105\u0142 on w danej kampanii. Co z tego, \u017ce jedna dywizja mia\u0142a o po\u0142ow\u0119 mniej czo\u0142g\u00f3w i ludzi ni\u017c druga, je\u017celi ta pierwsza by\u0142a skuteczniejsza i odnios\u0142a por\u00f3wnywalne albo i lepsze wyniki? Oznacza to po prostu, \u017ce zapewne pozosta\u0142e parametry cz\u0105stkowe by\u0142y du\u017co lepsze w\u0142a\u015bnie dla niej. Mo\u017ce zachodzi\u0107 jeszcze inna opcja. By\u0107 mo\u017ce przewaga jak\u0105 posiada\u0142y obie te dywizje nad przeciwnikiem by\u0142a na tyle du\u017ca, \u017ce r\u00f3\u017cnica w ich bezwzgl\u0119dniej sile tak naprawd\u0119 nie by\u0142a ju\u017c istotna.<\/p>\n
![\"silaD\"](\"\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/silaD.jpg\")
<\/a>Znaczenia w tym momencie nabiera system walki jaki jest u\u017cywany. Najcz\u0119\u015bciej stosowany polega na sumowaniu si\u0142y obu stron, a nast\u0119pnie podzieleniu si\u0142y ataku przez si\u0142\u0119 obrony, i po rzucie kostk\u0105 sprawdzeniu wyniku walki w tabelce. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce na og\u00f3lny efekt walki mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw elementy, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej si\u0119 pomija w rozwa\u017caniach o sile, takie jak modyfikatory przesuni\u0119cia lub spos\u00f3b dzia\u0142ania Strefy Kontroli (to obszar, na jakim oddzia\u0142 wywiera wp\u0142yw na przeciwnika \u2013 wymusza zatrzymanie lub atak, blokuje zaopatrzenie itp). Na og\u00f3ln\u0105 efektywno\u015b\u0107 w walce mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw czy taka strefa istnieje czy nie, czy oddzia\u0142y kt\u00f3re si\u0119 w niej znajduj\u0105 musz\u0105 by\u0107 atakowane czy nie oraz jaki dok\u0142adnie ma wp\u0142yw na poruszanie si\u0119\u2026 Te aspekty mog\u0105 by\u0107 kluczowe, gdy\u017c mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce w danym systemie oddzia\u0142 musi by\u0107 du\u017co silniejszy (lub s\u0142abszy) aby osi\u0105ga\u0107 za\u0142o\u017cone efekty zgodne z oczekiwaniami historycznymi.