Shadows over Camelot jest reklamowana jako gra, kt\u00f3ra jest “naprawd\u0119 inna”. Przede wszystkim gracze nie konkuruj\u0105 tu ze sob\u0105, a wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 w celu pokonania samej gry i jej mechanizm\u00f3w. Dodatkowo, jeden z nich mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 zdrajc\u0105…<\/p>\n
Zacznijmy jednak od pocz\u0105tku. Firma Days of Wonder przyzwyczai\u0142a graczy na ca\u0142ym \u015bwiecie do gier wydanych na najwy\u017cszym poziomie edytorskim. Nie inaczej jest w przypadku Shadows over Camelot.<\/p>\n
Po otwarciu pude\u0142ka naszym oczom ukazuj\u0105 si\u0119 kolorowe plansze (jest ich kilka, o czym za chwil\u0119), grubo ponad setka bardzo \u0142adnie ilustrowanych kart oraz szczeg\u00f3\u0142owe figurki siedmiu rycerzy Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, artefakt\u00f3w oraz o\u015bmiu Sakson\u00f3w i Pikt\u00f3w wraz z machinami obl\u0119\u017cniczymi. Do kompletu otrzymujemy sze\u015bcio\u015bcienne kostki w r\u00f3\u017cnych kolorach (po jednej dla ka\u017cdego gracza) oraz jedn\u0105 ko\u015b\u0107 o\u015bmio\u015bcienn\u0105. Wszystko to w du\u017cym pude\u0142ku o wymiarach takich samych jak poprzednie gry wydawnictwa (np. Ticket to Ride czy Memoir ’44).<\/p>\n
Instrukcja, z du\u017c\u0105 liczb\u0105 przyk\u0142ad\u00f3w i rysunk\u00f3w, bardzo przyst\u0119pnie obja\u015bnia zasady gry. Ju\u017c po pierwszej lekturze w zasadzie wiadomo o co chodzi i bardzo rzadko zachodzi potrzeba sprawdzenia czego\u015b w regu\u0142ach. S\u0105 one bardzo sp\u00f3jne i intuicyjne a ich wyja\u015bnienie wsp\u00f3\u0142graczom tak\u017ce nie zajmuje wiele czasu – maksymalnie 10 minut.<\/p>\n
Gracze, jako rycerze Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u musz\u0105 obroni\u0107 Camelot przed upadkiem. W tym celu wyruszaj\u0105 na wyprawy, takie jak poszukiwanie \u015awi\u0119tego Graala, legendarnego miecza Excalibur czy zdobycie zbroi Lancelota. Musz\u0105 te\u017c walczy\u0107 z r\u00f3\u017cnymi zagro\u017ceniami – Czarnym Rycerzem, najazdami Pikt\u00f3w i Sakson\u00f3w czy nawet smokiem. Cz\u0119\u015b\u0107 wypraw rozgrywana jest na planszy g\u0142\u00f3wnej (z zamkiem), do ilustracji pozosta\u0142ych s\u0142u\u017c\u0105 trzy dodatkowe.<\/p>\n
Co ciekawe, w\u015br\u00f3d graczy mo\u017ce znale\u017a\u0107 si\u0119 tak\u017ce zdrajca. Na pocz\u0105tku gry losujemy karty Lojalno\u015bci (jest ich osiem), w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych jedna oznacza zaprzedanie si\u0119 z\u0142u. Im wi\u0119ksza liczba graczy, tym wi\u0119ksza szansa, \u017ce jeden z nich b\u0119dzie dzia\u0142a\u0142 przeciwko pozosta\u0142ym – jednak nigdy nie ma pewno\u015bci, czy zdrajca w og\u00f3le znajduje si\u0119 w grze – dostarcza to dodatkowego dreszczyku emocji.<\/p>\n
Kolejka ka\u017cdego z graczy dzieli si\u0119 na dwie fazy. Pierwsza to post\u0119powanie z\u0142a (Progression of Evil), w kt\u00f3rej gracz musi wybra\u0107 jedn\u0105 z negatywnych sytuacji – wyci\u0105gni\u0119cie i rozegranie czarnej (z\u0142ej) karty lub dostawienie kolejnej machiny obl\u0119\u017cniczej pod mury Camelotu (pojawienie si\u0119 dwunastu takich maszyn oznacza przegran\u0105). Zamiast tego mo\u017ce po\u015bwi\u0119ci\u0107 jeden punkt \u017cycia.<\/p>\n
Nast\u0119pnie nast\u0119puje faza heroicznych czyn\u00f3w – gracz mo\u017ce wykona\u0107 jedn\u0105 czynno\u015b\u0107: przenie\u015b\u0107 swoj\u0105 posta\u0107 na wypraw\u0119, wyleczy\u0107 si\u0119 (po\u015bwi\u0119caj\u0105c trzy bia\u0142e karty), zagra\u0107 specjaln\u0105 bia\u0142\u0105 kart\u0119 lub wykona\u0107 akcj\u0119 specyficzn\u0105 dla wyprawy, na kt\u00f3rej akurat si\u0119 znajduje. Wszystkie przygody rozwi\u0105zane s\u0105 jedn\u0105 elastyczn\u0105 mechanik\u0105 opart\u0105 na kartach, mimo to r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie na tyle, by nie by\u0142y schematyczne. Przyk\u0142adowo wojna z Piktami wymaga u\u0142o\u017cenia pi\u0119ciu kart walki (Fight Card) o warto\u015bciach od 1 do 5, zanim na polu pojawi si\u0119 czterech przeciwnik\u00f3w. Zdobycie Excalibura polega natomiast na odrzucaniu dowolnych bia\u0142ych kart, co powoduje “przeci\u0105ganie” miecza na swoj\u0105 stron\u0119 jeziora. W tym czasie, na stosie czarnych kart pojawiaj\u0105 si\u0119 takie, kt\u00f3re przesuwaj\u0105 Excalibura w przeciwnym kierunku. Dotarcie miecza na jeden z brzeg\u00f3w oznacza pora\u017ck\u0119 lub wygran\u0105.<\/p>\n
Praktycznie przez ca\u0142\u0105 gr\u0119 czuje si\u0119 presj\u0119 “czasu”. W miar\u0119 zagrywania kolejnych czarnych kart – sytuacja stale si\u0119 pogarsza – rycerze trac\u0105 punkty \u017cycia, Graal i Excalibur oddalaj\u0105 si\u0119, Piktowie i Saksoni atakuj\u0105 granice, machiny obl\u0119\u017cnicze pojawiaj\u0105 si\u0119 na przedpolach zamku. Nawet zwyci\u0119stwo w wyprawie nie daje wytchnienia. Gdy zdob\u0119dziemy (lub stracimy) Graala \/ Excalibur, ka\u017cda nast\u0119pna czarna karta dotycz\u0105ca danej przygody powoduje dostawienie kolejnej machiny obl\u0119\u017cniczej.<\/p>\n
Co chwila trzeba wi\u0119c decydowa\u0107 – gdzie teraz wyruszy\u0107, czy jeszcze wytrzymamy nap\u00f3r Saxon\u00f3w, czy mo\u017cemy sobie pozwoli\u0107 na przegran\u0105 w tej czy tamtej wyprawie… <\/p>\n
Dyskutuj\u0105 o tym wsp\u00f3lnie wszyscy gracze, obieraj\u0105c pewn\u0105 strategi\u0119 – jednak ostateczna decyzja zawsze nale\u017cy do konkretnego gracza. Oczywi\u015bcie zdrajca musi dzia\u0142a\u0107 tak, aby przeszkodzi\u0107 pozosta\u0142ym graczom, przekonuj\u0105c ich do kiepskich ruch\u00f3w, odrzucaj\u0105c dobre karty, itp. Jest to z pewno\u015bci\u0105 trudna rola, ale te\u017c bardzo satysfakcjonuj\u0105ca i wymagaj\u0105ca sporego zaanga\u017cowania.<\/p>\n
Mechanika mechanik\u0105, ale najwa\u017cniejszy w tej grze jest jej klimat. O ile graj\u0105c w takie Ticket to Ride czy Osadnik\u00f3w z Catanu – nie odczuwamy go za bardzo, o tyle tutaj klimatem przesi\u0105kni\u0119ta jest ca\u0142a gra. Od \u015bwietnych plansz i ilustracji na kartach, poprzez bardzo przemawiaj\u0105ce do wyobra\u017ani figurki a\u017c po dob\u00f3r wypraw. Jednocze\u015bnie, gracze nie mog\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 rozmawia\u0107 o konkretnych bia\u0142ych kartach jakie maj\u0105 na r\u0119ku (np. mam 3 Graale i Fighty od 1 do 4) – zasady zmuszaj\u0105 ich do pos\u0142ugiwania si\u0119 og\u00f3lnikowymi stwierdzeniami – np. “Mam sporo informacji o lokalizacji Graala” czy “Czuj\u0119, \u017ce zwyci\u0119\u017cymy w wojnie z Saxonami, potrzebuj\u0119 tylko niewielkiej pomocy w ostatniej fazie kampanii”. Wraz z motywem zdrajcy i towarzysz\u0105cych mu podejrze\u0144 – powoduje to, \u017ce gracze naprawd\u0119 czuj\u0105 powiew arturia\u0144skich legend.<\/p>\n
Do tej pory rozegra\u0142em kilka gier z r\u00f3\u017cnymi ekipami – zawsze w 6-7 os\u00f3b (Shadows over Camelot pozwala na gr\u0119 od 3 do 7 os\u00f3b) i liczba wygranych i przegranych jest mniej wi\u0119cej r\u00f3wna. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce im bardziej do\u015bwiadczeni gracze – tym zwyci\u0119stwo przychodzi \u0142atwiej. Na szcz\u0119\u015bcie autorzy gry pomy\u015bleli tak\u017ce o tym. Na ko\u0144cu instrukcji znajduje si\u0119 kilka zasad opcjonalnych, kt\u00f3re mo\u017cna zastosowa\u0107, aby uczyni\u0107 rozgrywk\u0119 bardziej wymagaj\u0105c\u0105. Mo\u017cemy gra\u0107 ze zmniejszon\u0105 pocz\u0105tkow\u0105 liczb\u0105 punt\u00f3w \u017cycia (3 zamiast 4), bez zdolno\u015bci specjalnych rycerzy, itp. Przy takich obostrzeniach, gra staje si\u0119 o wiele trudniejsza – ale te\u017c zwyci\u0119stwo bardziej satysfakcjonuj\u0105ce.<\/p>\n
Wszystko to stanowi bardzo ciekaw\u0105 mieszank\u0119 – trudno przej\u015b\u0107 obok tego tytu\u0142u oboj\u0119tnie. O jego popularno\u015bci mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 te\u017c fakt, \u017ce pierwszy nak\u0142ad zosta\u0142 wyprzedany w ci\u0105gu nieca\u0142ego miesi\u0105ca (\u015bwiadczy to tak\u017ce o niesamowitych umiej\u0119tno\u015bciach marketingowych specjalist\u00f3w z Days of Wonder). Gra dostarcza niesamowitej frajdy, jest bardzo towarzyska i prosta. W rozgrywk\u0119 \u0142atwo wci\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna osoby, kt\u00f3re nigdy w plansz\u00f3wki nie gra\u0142y – temat kr\u00f3la Artura i jego rycerzy jest znany chyba ka\u017cdemu. Jej zorientowanie na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 powoduje, \u017ce przekonuj\u0105 si\u0119 nawet osoby, kt\u00f3re nie lubi\u0105 ostrej rywalizacji.<\/p>\n
Mimo, i\u017c gra jest wydana w po angielsku – w zasadzie znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka nie ma tu wi\u0119kszego znaczenia – wystarczy, \u017ce w grupie znajduje si\u0119 jedna osoba, kt\u00f3ra przeczyta instrukcj\u0119 a nast\u0119pnie b\u0119dzie odczytywa\u0142a teksty z odkrywanych czarnych kart. <\/p>\n
Przy tej grze praktycznie zawsze pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania – jak wygl\u0105da jej replayability – czyli jak d\u0142ugo w gruncie rzeczy mo\u017cna gra\u0107 przeciwko grze. Trudno mi niestety poda\u0107 jednoznacz\u0105 odpowied\u017a. Shadows over Camelot jest gr\u0105, kt\u00f3ra stanowi \u015bwietny przerywnik mi\u0119dzy innymi tytu\u0142ami, daje olbrzymie poczucie \u015bwie\u017co\u015bci i satysfakcji z samej gry. Mo\u017cna do niej wraca\u0107 wielokrotnie, ale w wi\u0119kszych odst\u0119pach czasu, za jednym razem rozgrywaj\u0105c 1-2 gry, chocia\u017c znam tak\u017ce grupy, kt\u00f3re graj\u0105 od wielu tygodni. Nie jest to jednak tytu\u0142, kt\u00f3rego zakup mozna zarekomendowa\u0107 grupom dopiero rozpoczynaj\u0105cym swoj\u0105 przygod\u0119 z grami planszowymi.<\/p>\n
Doskonale nadaje si\u0119 za to na rozpocz\u0119cie plansz\u00f3wkowego wieczoru, a tak\u017ce – dzi\u0119ki swemu wygl\u0105dowi i wysokiej grywalno\u015bci – do zach\u0119cenia nowych os\u00f3b oraz zawi\u0105zania troch\u0119 lepszych wi\u0119zi w grupie (np. s\u0142abo znaj\u0105cych si\u0119 os\u00f3b). Zdecydowanie polecam, szczeg\u00f3lnie osobom, kt\u00f3re maj\u0105 ju\u017c co najmniej kilka innych plansz\u00f3wek i chc\u0105 od czasu do czasu zagra\u0107 w co\u015b nowatorskiego.<\/p>\n