Railroad Tycoon to gra planszowa wpisuj\u0105ca si\u0119 jednocze\u015bnie w dwa nurty. Z jednej strony jest ona kolejnym tytu\u0142em Eagle Games opartym na grze komputerowej, z drugiej za\u015b gr\u0105 o cz\u0119sto spotykanej w ameryka\u0144skich plansz\u00f3wkach tematyce budowania kolei.<\/p>\n
Swoj\u0105 drog\u0105 to ciekawe, \u017ce tematyka ta w Polsce jest stosunkowo ma\u0142o popularna w\u015br\u00f3d graczy. Poza Ticket to Ride (kt\u00f3re jest bardzo lu\u017an\u0105 wariacj\u0105 na ten temat) nie znane s\u0105 u nas praktycznie \u017cadne inne tytu\u0142y – jak chcia\u017cby bardzo du\u017ca seria Rails firmy Mayfair Games (ameryka\u0144skiego wydawcy Osadnik\u00f3w). Mo\u017ce si\u0119 to zmieni\u0107 pod wp\u0142ywem nowych gier – jak opisywany Railroad Tycoon czy stosunkowo nowy Power Grid (b\u0119d\u0105cy w zasadzie odmian\u0105 gry kolejowej, tylko \u017ce… o energetyce).<\/p>\n
Magnatem by\u0107…<\/strong><\/p>\n Jest rok 1830 – czas gwa\u0142townego rozwoju kolei \u017celaznej w Ameryce, kt\u00f3ra w ci\u0105gu kilkudziesi\u0119ciu lat pokry\u0142a siatk\u0105 po\u0142\u0105cze\u0144 ca\u0142e wschodnie Stany Zjednoczone. Ka\u017cdy z graczy wciela si\u0119 w posta\u0107 jednego z legendarnych magnat\u00f3w kolejowych i buduj\u0105c linie na mapie USA oraz dostarczaj\u0105c towary z jednych miast do drugich stara si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 jak najwi\u0119ksze dochody.<\/p>\n Pud\u0142o a’la Eagle Games<\/strong><\/p>\n Railroad Tycoon, podobnie jak inne sztandarowe gry Eagle Games, jest zapakowany w wielkie pud\u0142o zawieraj\u0105ce mas\u0119 plastikowych figurek. W tym przypadku mamy ich niemal 200 sztuk i s\u0105 to lokomotywy w 6 kolorach (oznaczenia do kogo nale\u017cy dany tor) oraz szare znaczniki pustych miast. Co ciekawe – te ostatnie maj\u0105 kilka r\u00f3\u017cnych kszta\u0142t\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zupe\u0142nie bez znaczenia. Taki znacznik u\u0142atwia zorientowanie si\u0119 ile czasu zosta\u0142o do ko\u0144ca rozgrywki (gra ko\u0144czy si\u0119 gdy okre\u015blona liczba miast b\u0119dzie pusta) i dodaje odrobin\u0119 klimatu, ale zdaje si\u0119 by\u0107 drobnym przerostem formy nad tre\u015bci\u0105.<\/p>\n W pude\u0142ku mie\u015bci si\u0119 te\u017c gigantyczna plansza o wymiarach 110 x 90 cm (!), kt\u00f3ra nie mie\u015bci si\u0119 na \u017cadnym normalnym stole. Pozostaje wi\u0119c albo znalezienie dw\u00f3ch sto\u0142\u00f3w (o r\u00f3wnej wysoko\u015bci), co cz\u0119sto jest niemo\u017cliwe albo granie na pod\u0142odze, co nie jest zbyt wygodne przy oko\u0142o 3-godzinnej rozgrywce. Plansza przedstawia obszar wschodnich Stan\u00f3w Zjednoczonych, od wybrze\u017ca po Kansas. Jest \u0142adnie ilustrowana i klimatyczna – niestety tor punktacji, poprowadzony wok\u00f3\u0142 niej cz\u0119sto jest bardzo ci\u0119\u017cki w u\u017cyciu – pola s\u0105 ma\u0142e, tor nieczytelny po postawieniu na nim znacznik\u00f3w. Siedz\u0105c po drugiej stronie sto\u0142u cz\u0119sto nie da si\u0119 oceni\u0107, czy op\u0142aca si\u0119 zrobi\u0107 jeszcze jedn\u0105 dostaw\u0119 czy lepiej po\u015bwi\u0119ci\u0107 ruch na co\u015b innego.<\/p>\n Rozmiar planszy jest zreszt\u0105 problemem samym w sobie. Gracze cz\u0119sto skupiaj\u0105 si\u0119 na budowie linii blisko miejsca, w kt\u00f3rym siedz\u0105 – tak by nie musie\u0107 co chwila chodzi\u0107 wok\u00f3\u0142 sto\u0142u czy niebezpiecznie pochyla\u0107 si\u0119 nad plansz\u0105 aby postawi\u0107 tor na jej drugim ko\u0144cu. Z powodu losowego ustawienia towar\u00f3w w miastach, warto ca\u0142y czas mie\u0107 pe\u0142ny ogl\u0105d planszy a jest to po prostu niemo\u017cliwe.<\/p>\n Dodatkowo, cz\u0119\u015b\u0107 planszy jest prawie zupe\u0142nie niewykorzystywana. Nawet w grze z maksymaln\u0105 liczb\u0105 graczy nie zdarzy\u0142o mi si\u0119, aby kto\u015b zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 jakiekolwiek po\u0142\u0105czenia w po\u0142udniowo-zachodniej cz\u0119\u015b\u0107i mapy, poniewa\u017c znajduj\u0105 si\u0119 tam niewielkie i w wi\u0119kszo\u015bci puste miasta. Brak konkurencji (czyt. drugiego szale\u0144ca) w tamtym obszarze zupe\u0142nie nie rekompensuje znikomych mo\u017cliwo\u015bci dostarczania towar\u00f3w. Praktycznie nie zdarza si\u0119, aby nawet pod koniec gry (gdy zostaje ju\u017c mniej miejsca na dochodowe inwestycje) ktokolwiek zbudowa\u0142 co\u015b za lini\u0105 Memphis – Nowy Orlean. P\u00f3\u0142nocno-zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ratuje jeszcze mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbudowania po\u0142\u0105czenia na zach\u00f3d (o kt\u00f3rym p\u00f3\u017aniej), ale te\u017c nie jest ona raczej smacznym k\u0105skiem, szczeg\u00f3lnie na pocz\u0105tku.<\/p>\n Do og\u00f3lnie wysokiej jako\u015bci wydania nale\u017cy dorzuci\u0107 karty – s\u0105 one z dobrego, fakturowanego papieru. Pochwali\u0107 nale\u017cy ilustracje – mamy klimatyczne, czarno-bia\u0142e zdj\u0119cia z pocz\u0105tk\u00f3w XX wieku. Niestety tutaj znowu pojawia si\u0119 ma\u0142y problem. Niekt\u00f3re karty odnosz\u0105 si\u0119 do konkretnych miast – np. hotel w Bostonie czy budowa trasy mi\u0119dzy Baltimore i Toledo. Obrazek jest jednak zawsze taki sam dla danego rodzaju karty, bez \u017cadnego zaznaczenia gdzie dane miasto si\u0119 znajduje (jak np. na kartach bilet\u00f3w w Ticket to Ride). Cz\u0119sto wi\u0119c zdarza si\u0119, \u017ce gracze – nie znaj\u0105c na wyrywki geografii USA – nerwowo szukaj\u0105 konkretnego miasta na mapie, co jest jeszcze bardziej utrudnione tym, \u017ce podpisy pod miastami s\u0105 cz\u0119sto zakrywane przez budowane tory kolejowe.<\/p>\n Budujemy tory…<\/strong><\/p>\n Zasady gry s\u0105 bardzo proste i zajmuj\u0105 nieca\u0142e cztery strony A4. Przyda\u0142oby si\u0119 tam wi\u0119cej ilustracji, czasami brakuje te\u017c przyk\u0142ad\u00f3w czy odpowiedzi na niekt\u00f3re pojawiaj\u0105ce si\u0119 pytania – ale og\u00f3lnie napisane s\u0105 dobrze i co najwa\u017cniejsze – mo\u017cna je wyja\u015bni\u0107 w 10 minut.<\/p>\n Podstaw\u0105 gry jest oczywi\u015bcie budowanie tor\u00f3w i dostarczanie towar\u00f3w. Odcinki szyn budujemy k\u0142ad\u0105c heksagonalne \u017cetony na mapie, tak aby po\u0142\u0105czy\u0142y one dwa miasta. Koszt budowy jest zr\u00f3\u017cnicowany, w zale\u017cno\u015bci od terenu (teren p\u0142aski, wzg\u00f3rza, rzeki, kaniony). Tory mo\u017cna ze sob\u0105 krzy\u017cowa\u0107, nie mo\u017cna jednak budowa\u0107 rozjazd\u00f3w – co jest sporym zaskoczeniem. W innych grach tego typu budowanie tak, aby odcinki tor\u00f3w wykorzystywa\u0107 w kilku r\u00f3\u017cnych trasach by\u0142o powszechn\u0105 praktyk\u0105 – tutaj jednak w\u0119z\u0142ami s\u0105 jedynie miasta.<\/p>\n W tym momencie pojawia si\u0119 pytanie – po co w og\u00f3le mapa pokryta jest siatk\u0105 heks\u00f3w? Tak naprawd\u0119 miasta mog\u0142y by by\u0107 r\u00f3wnie dobrze po\u0142\u0105czone liniami o podanych kosztach budowy dla pierwszego, drugiego i ew. trzeciego gracza. Mapa by\u0142a by mniejsza, bardziej czytelna, nie by\u0142oby zabawy z wyszukiwaniem odpowiednich heks\u00f3w tor\u00f3w i ich rozje\u017cd\u017caniem si\u0119 po poruszeniu mapy. Nazwy miast nie by\u0142yby zas\u0142aniane a przy dobrym uk\u0142adzie ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142aby o wiele czytelniejsza ju\u017c na pierwszy rzut oka.<\/p>\n Niestety, nie rozumiem zamys\u0142u tw\u00f3rc\u00f3w gry. Mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce tak jest bardziej realistycznie…<\/p>\n Tylko gdzie ten realizm, je\u017celi nie mo\u017cna rozga\u0142\u0119zia\u0107 tor\u00f3w a ca\u0142a reszta mechaniki jest raczej lekka i cz\u0119\u015bciowo abstrakcyjna? Mog\u0119 si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, \u017ce fakt samodzielnego budowania tor\u00f3w by\u0142 w ich mniemaniu bardzo istotny, jednak w rezultacie nie wnosi on nic do mechaniki gry a jest tylko uci\u0105\u017cliwy. <\/p>\n Og\u00f3lnie mapa i budowanie tor\u00f3w (nieroz\u0142\u0105cznie ze sob\u0105 zwi\u0105zane) to wielka pora\u017cka i z pewno\u015bci\u0105 najgorzej przemy\u015blany element gry.<\/p>\n … dostarczamy towary …<\/strong><\/p>\n Bardzo fajnie zrobiony jest natomiast element dostawy towar\u00f3w. W grach z serii Rails mieli\u015bmy po prostu jeden poci\u0105g, do kt\u00f3rego \u0142adowali\u015bmy dany towar, wie\u017ali\u015bmy go na inn\u0105 stacj\u0119 i tam dostarczali\u015bmy za okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 got\u00f3wki. Jednak co to za przedsi\u0119biorstwo kolejowe z jednym poci\u0105giem i mas\u0105 tor\u00f3w?<\/p>\n W Tycoonie ca\u0142o\u015b\u0107 pomy\u015blana zosta\u0142a zupe\u0142nie inaczej. Na planszy znajduj\u0105 si\u0119 miasta, a w miastach losowo rozlokowane drewniane sze\u015bcianiki w r\u00f3\u017cnych kolorach reprezentuj\u0105ce towary, kt\u00f3re s\u0105 tu produkowane (od 1 do 5). Nie ma tu nawet informacji, \u017ce np. czerwony symbolizuje \u017cywno\u015b\u0107, bro\u0144 czy cokolwiek innego – jest to nieistotne. Te same kolory pojawiaj\u0105 si\u0119 jako otoczki miast, oznaczaj\u0105c zapotrzebowanie na dany towar. S\u0105 one sta\u0142e – np. do Memphis czy Bostonu dostarczamy zawsze \u017c\u00f3\u0142te klocki a do Atlanty niebieskie.<\/p>\n Niekt\u00f3re miasta nie maj\u0105 koloru – s\u0105 szare, wi\u0119c nie ma tu \u017cadnego zapotrzebowania. Miasta te mo\u017cemy w czasie gry urbanizowa\u0107 – za $10,000 wybra\u0107 dowolny, poza czerwonym, kolor jaki ma mie\u0107 to miasto. Jest to szczeg\u00f3lnie przydatne gdy w jakim\u015b rejonie znajdzie si\u0119 np. du\u017co fioletowych klock\u00f3w i nie mamy ich gdzie dowie\u017a\u0107.<\/p>\n Po zbudowaniu po\u0142\u0105czenia mi\u0119dzy miastami, mo\u017cemy wykona\u0107 akcj\u0119 dostawy – zabieramy kolorowy szcze\u015bcian z miejsca jego produkcji i przeprowadzamy po swoich torach do miejsca przeznaczenia (cz\u0119\u015bciowo mo\u017cemy korzysta\u0107 tak\u017ce z tor\u00f3w przeciwnik\u00f3w). W zamian za to otrzymujemy odpowiedni\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa (zale\u017cn\u0105 od odleg\u0142o\u015bci mi\u0119dzy miastami) a sam klocek usuwany jest z gry.<\/p>\n Losowe pocz\u0105tkowe ustawienie klock\u00f3w powoduje, \u017ce ka\u017cda gra jest troch\u0119 inna – pojawiaj\u0105 si\u0119 inne dochodowe trasy, zmieniaj\u0105 si\u0119 obszary zainteresowa\u0144 graczy. Czasami ledwie wi\u0105\u017ce si\u0119 koniec z ko\u0144cem, innym razem wszyscy maj\u0105 du\u017co got\u00f3wki i masowo urbanizuj\u0105 miasta czy buduj\u0105 d\u0142ugie trasy.<\/p>\n … i zarabiamy pieni\u0105dze.<\/strong><\/p>\n W Railroad Tycoon pieni\u0105dze zarabiamy g\u0142\u00f3wnie poprzez dostawy. Co kolejk\u0119 otrzymujemy kwot\u0119 zale\u017cn\u0105 od naszej pozycji na torze punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa – a wi\u0119c raz zestawione po\u0142\u0105czenie (dostawa) daje nam systematyczny doch\u00f3d zamiast jednorazowego zastrzyku got\u00f3wki. Takie podej\u015bcie jest du\u017co ciekawsze i bardziej realistyczne ni\u017c je\u017cdzenie jednym poci\u0105giem w t\u0119 i z powrotem w starszych tytu\u0142ach.<\/p>\n Dodatkowe punkty zwyci\u0119stwa mo\u017cna otrzyma\u0107 te\u017c za wykonywanie r\u00f3\u017cnych misji – np. po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch odleg\u0142ych miast, dostarczenie gdzie\u015b towaru jako pierwszy, itp. W kartach pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c hotele, kt\u00f3re mo\u017cna “zbudowa\u0107” aby otrzymywa\u0107 1 punkt za ka\u017cd\u0105 dostaw\u0119 do danego miasta (niezale\u017cnie od tego kto j\u0105 wykonuje).<\/p>\n Dziwne jest tylko jedno – po przekroczeniu 48 punkt\u00f3w doch\u00f3d zamiast rosn\u0105\u0107 – zaczyna powoli spada\u0107. Z jednej strony mo\u017cna to wyja\u015bni\u0107 mechanizmem balansuj\u0105cym (daj\u0105cym szans\u0119 graczom na dalszych pozycjach), z drugiej pewn\u0105 nieefektywno\u015bci\u0105 dzia\u0142a\u0144 firmy o zbyt du\u017cej wielko\u015bci. Trudno mi jednak przyj\u0105\u0107 te wyja\u015bnienia i rozwi\u0105zanie uwa\u017cam za ma\u0142o eleganckie.<\/p>\n Z pieni\u0119dzmy wi\u0105\u017ce si\u0119 inny ciekawy element mechaniki RRT. Na pocz\u0105tku ka\u017cdy gracz zaczyna posiadaj\u0105c zero got\u00f3wki! Fundusze pozyskujemy sprzedaj\u0105c do banku udzia\u0142y naszej firmy – s\u0105 one warte po $5,000 ale co kolejk\u0119 musimy p\u0142aci\u0107 $1,000 za ka\u017cdy z nich. Z jednej strony nie mo\u017cna wi\u0119c zbankrutowa\u0107 (zawsze mo\u017cna sprzeda\u0107 kolejne udzia\u0142y, nawet na sp\u0142at\u0119 poprzednich), ale graj\u0105c nieostro\u017cnie \u0142atwo popa\u015b\u0107 w p\u0119tl\u0119 d\u0142ug\u00f3w. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce raz sprzedanych udzia\u0142\u00f3w nie mo\u017cna odkupi\u0107 a na koniec gry ka\u017cdy oznacza jeden punkt zwyci\u0119stwa mniej.<\/p>\n Konieczno\u015b\u0107 zad\u0142u\u017cania si\u0119 jest bardzo fajnym rozwi\u0105zaniem. W innych grach tego typu zaczynamy zwykle z zawrotn\u0105 ilo\u015bci\u0105 got\u00f3wki, kt\u00f3ra najpewniej spad\u0142a nam z nieba – tutaj natomiast ka\u017cd\u0105 inwestycj\u0119 trzeba przemy\u015ble\u0107 tak, aby d\u0142ugoterminowo przynios\u0142a nam odpowiedni doch\u00f3d. Szkoda tylko, \u017ce inni gracze nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci wykupywania naszych udzia\u0142\u00f3w – my\u015bl\u0119, \u017ce podnios\u0142oby to mo\u017cliwo\u015bci interakcji oraz inwestowania swojej got\u00f3wki w po\u017aniejszych fazach gry (gdy cz\u0119sto nie bardzo jest co robi\u0107 z pieni\u0119dzmi).<\/p>\n Na koniec warto te\u017c wspomnie\u0107 o kartach operacji – cz\u0119\u015b\u0107 z nich to karty akcji, pozwalaj\u0105ce wykona\u0107 dodatkowe czynno\u015bci jak wybudowanie hotelu czy bezp\u0142atn\u0105 budow\u0119 tor\u00f3w na p\u0142askim terenie. Inne s\u0105 celami do wykonania – po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch miast, wykonanie pierwszej dostawy o odleg\u0142o\u015bci 3 odcink\u00f3w czy zmodernizowanie jako pierwszy lokomotywy do poziomu 4. Karty te nie tylko urozmaicaj\u0105 gr\u0119, ale przede wszystkim powoduj\u0105, \u017ce licytacja o pozycj\u0119 pierwszego gracza, kt\u00f3ra odbywa si\u0119 na pocz\u0105tku ka\u017cdej rundy – jest cz\u0119sto zaciek\u0142a i ekscytuj\u0105ca.<\/p>\n Posumowanie<\/strong><\/p>\n Co ciekawe – wbrew mojemu utyskiwaniu na plansz\u0119 i spos\u00f3b budowania tor\u00f3w – w Railroad Tycoona mimo wszystko gra si\u0119 bardzo dobrze. Gdyby nie wspomniane problemy – by\u0142aby to gra prawie idealna dla ka\u017cdego mi\u0142o\u015bnika gier ekonomicznych, a tak jest tylko bardzo dobra – w skali szkolnej daj\u0119 jej 4+.<\/p>\n Trudno powiedzie\u0107, czy warta jest swojej – niema\u0142ej przecie\u017c – ceny. Je\u017celi lubisz gry ekonomiczne, w kt\u00f3rych obraca si\u0119 pieni\u0119dzmi i element losowy jest nik\u0142y – z pewno\u015bci\u0105 tak. Je\u017celi dodatkowo cenisz sobie figurki i osza\u0142amiaj\u0105cy wygl\u0105d – Railroad Tycoon to dla Ciebie konieczno\u015b\u0107. Mimo wszystko – mimo wad – na pewno b\u0119dziesz do niego wraca\u0142. Jest to po prostu rasowa, klimatyczna gra o poci\u0105gach i finansach, kt\u00f3ra trwa wystarczaj\u0105co d\u0142ugo by si\u0119 w niej rozsmakowa\u0107, ale nie tyle, by straci\u0107 p\u00f3\u0142 dnia. W naszej grupie nie raz wygrywa\u0142a z takimi hitami hitami jak Osadnicy (z dodatkiem Seafarers), Caylus czy Power Grid – po prostu chce si\u0119 do niej wraca\u0107.<\/p>\n Je\u017celi jednak najwi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 przyk\u0142adasz do eleganckiej mechaniki, mniej zale\u017cy Ci na temacie gry i og\u00f3lnie cenisz bardziej abstrakcyjne gry niemieckie – lepiej si\u0119gn\u0105\u0107 po zbli\u017conego tematycznie Power Grid, kt\u00f3ry jest tytu\u0142em rewelacyjnym i dla odmiany pozbawionym zasadniczych wad.<\/p>\n