Staro\u017cytno\u015b\u0107 fascynuje nas niezmiennie. Od surowej i zdyscyplinowanej Sparty, po kipi\u0105ce kultur\u0105 i filozofi\u0105 Ateny, od dumnego i pr\u0119\u017cnego Rzymu, po spalon\u0105 s\u0142o\u0144cem Kartagin\u0119. Wielkie imperia, spektakularne bitwy, cudowne budowle i kawa\u0142 europejskiej historii. Kolebka \u0142aci\u0144skiej cywilizacji. Nie dziw wi\u0119c, \u017ce ten fragment historii jest niewyczerpany \u017ar\u00f3d\u0142em dla tw\u00f3rc\u00f3w gier planszowych. I raz po raz powstaj\u0105 nowe tytu\u0142y. <\/p>\n
Jedn\u0105 z nich jest Mare Nostrum. Zaprojektowana przez Serge’a Lageta i wydana w roku 2003 przez wydawnictwo Eurogames. Polskim graczom jej autor znany jest przede wszystkim z takich produkcji jak Mystery of the Abbey (powsta\u0142y przy wsp\u00f3\u0142pracy z Brunem Faiduttim) oraz Shadows over Camelot (tworzony w kooperacji z Brunem Cathal\u0105). <\/p>\n
Warto wspomnie\u0107, \u017ce sama koncepcja gry rozwija\u0142a si\u0119 w g\u0142owie Lageta przez oko\u0142o dwadzie\u015bcia lat. Zauroczony na pocz\u0105tku lat osiemdziesi\u0105tych Civilization z Avalon Hill szuka\u0142 w\u0142asnej, lepszej wersji tej gry. Skoncentrowanej na staro\u017cytno\u015bci, jednak nie wymagaj\u0105cej o\u015bmiu godzin rozgrywki. Prostej, kt\u00f3rej regu\u0142y mo\u017cna zapisa\u0107 na trzech stronach, a jednocze\u015bnie zawieraj\u0105cej i handel i budowanie i wojn\u0119. Jak chcia\u0142 tak po dw\u00f3ch dekadach zrobi\u0142, a Mare Nostrum sta\u0142o si\u0119 jego magnum opus – najwa\u017cniejszym dzie\u0142em. <\/p>\n
Ab ovo<\/STRONG><\/p>\n Mare Nostrum to tytu\u0142 gry, a co oznacza sam zwrot? Nie mniej, nie wi\u0119cej a Nasze Morze. Jest nazw\u0105 na Morze \u015ar\u00f3dziemne, kt\u00f3r\u0105 przyj\u0119li ok. I wieku przed nasz\u0105 er\u0105 rz\u0105dz\u0105cy staro\u017cytnym Rzymem. Po zwyci\u0119skich kampaniach w wojnach punickich z Kartagin\u0105, po podbiciu Iberii, Macedonii, Grecji, Galii, Syrii, Palestyny, Egiptu i licznych teren\u00f3w w Afryce P\u00f3\u0142nocnej morze to sta\u0142o si\u0119 wewn\u0119trznym akwenem ich imperium. I od tej pory mogli dumnie go nazywa\u0107 swoj\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105. Mogli i nazywali. Dopiero arabskie podboje w VII wieku naszej ery zmieni\u0142y t\u0105 sytuacj\u0119 i termin si\u0119 nieco zdezaktualizowa\u0142.<\/p>\n Gra przenosi nas do staro\u017cytno\u015bci i pozwala wcieli\u0107 si\u0119 we w\u0142adc\u0119 jednej z cywilizacji – Rzymu, Grecji, Babilonu, Egiptu lub Kartaginy. Ka\u017cdy z graczy poprowadzi swoj\u0105 cywilizacj\u0119 podbijaj\u0105c kolejne prowincje, rozbudowuj\u0105c gospodark\u0119 i stawiaj\u0105c budowle, kt\u00f3re przejd\u0105 do historii jako cudy \u015bwiata.<\/p>\n Mare Nostrum przeznaczone jest dla trzech, czterech i pi\u0119ciu graczy. Pojedyncza rozgrywka zajmuje najcz\u0119\u015bciej od dw\u00f3ch do trzech godzin i najlepiej jak uczestnicy b\u0119d\u0105 mieli przynajmniej dwana\u015bcie lat. <\/p>\n Wygl\u0105d<\/STRONG> Nie mo\u017cna te\u017c nic zarzuci\u0107 kolorowej instrukcji. Oko\u0142o trzech stron zajmuj\u0105 g\u0142\u00f3wne zasady, a pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107: FAQ oraz szczeg\u00f3\u0142owa rozpiska wszystkich wyst\u0119puj\u0105cych w grze bohater\u00f3w i cud\u00f3w \u015bwiata. Dobrym pomys\u0142em s\u0105 te\u017c karty pomocy dla ka\u017cdego gracza. Z jednej strony znajduj\u0105 si\u0119 informacje o pocz\u0105tkowych ustawieniach dla danej cywilizacji. Z drugiej tabelki z cenami budynk\u00f3w i jednostek, cechy specjalne bohater\u00f3w i cud\u00f3w \u015bwiata oraz informacje potrzebne do toczenia bitew. Wszystko w jednym miejscu. Bardzo u\u0142atwia to prowadzenie rozgrywki, szczeg\u00f3lnie pocz\u0105tkuj\u0105cym graczom. <\/p>\n W pude\u0142ku znajdziemy jeszcze osiem kostek potrzebnych do rozstrzygania walk, \u017cetony budynk\u00f3w oraz karty: bohater\u00f3w, cud\u00f3w \u015bwiata, stanowisk i towar\u00f3w (surowc\u00f3w). Przy tych ostatnich warto si\u0119 jeszcze zatrzyma\u0107. Karty wykonane s\u0105 starannie i na pierwszy rzut sprawiaj\u0105 mi\u0142e wra\u017cenie. Niestety podczas rozgrywki okazuj\u0105 si\u0119 bardzo ma\u0142o por\u0119czne. Po pierwsze maj\u0105 wielko\u015b\u0107 standardowych kart, przez co, gdy ich jest do\u015b\u0107 du\u017co na r\u0119ce, ci\u0119\u017cko si\u0119 z nich korzysta. Lepiej gdyby mia\u0142y wielko\u015b\u0107 kart surowc\u00f3w z Osadnik\u00f3w. Po drugie ma\u0142o r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 kolorami i symbolami. Przez co cz\u0119sto \u0142atwo pomyli\u0107 ryby z \u017cywym inwentarzem, perfumy z winem lub oliw\u0105 z oliwek. A, \u017ce cz\u0119sto korzysta si\u0119 z kart towar\u00f3w, liczba pomy\u0142ek ro\u015bnie i wszystkich zaczyna to irytowa\u0107. Grafik powinien si\u0119 skupi\u0107 na tym, aby przede wszystkim \u0142atwo si\u0119 ich u\u017cywa\u0142o, a nie \u017ceby jedynie \u0142adnie wygl\u0105da\u0142y. Prosi\u0142oby si\u0119 o podej\u015bcie bardziej ergonomiczne.<\/p>\n Ostatnie co znajdziemy w pude\u0142ku to drewniane elementy, przedstawiaj\u0105ce nasze wojska, flot\u0119, fortece oraz kr\u0105\u017cki wp\u0142yw\u00f3w. Wszystkie w pi\u0119ciu kolorach odpowiadaj\u0105cym graczom. <\/p>\n Przygotowanie do gry<\/STRONG><\/p>\n Mare Nostrum zajmuje wi\u0119cej miejsca ni\u017c przeci\u0119tne gry. Na zwyk\u0142ym stole ci\u0119\u017cko wszystko pomie\u015bci\u0107. Sporo miejsca zajmuj\u0105 posortowane wzgl\u0119dem typ\u00f3w karty, pomoce graczy oraz drewniane klocki. Jednak je\u017celi dobrze wszystko zorganizujemy to da si\u0119 gra\u0107 na zwyk\u0142ym, obiadowym stole. Cho\u0107 komfortowo nie b\u0119dzie.<\/p>\n Pocz\u0105tkowo gracze otrzymuj\u0105 swoje prowincje wraz ze startow\u0105 zabudow\u0105 – kilka karawan i miast. Do tego ka\u017cda z nacji otrzymuje charakterystycznego dla siebie bohatera. Dostarcza on unikalny dla cywilizacji bonus. Grecy szybciej buduj\u0105 okr\u0119ty i maj\u0105 przewag\u0119 w bitwach morskich, Egipt mo\u017ce wymienia\u0107 jeden ze swoich towar\u00f3w na pieni\u0105dze (i vice versa), Kartagina posiada przewag\u0119 w bitwach l\u0105dowych, Rzym szybciej ni\u017c inni organizuje wojska oraz stawia fortece, wreszcie Babilon pozwala rozszerza\u0107 swoje wp\u0142ywy bez p\u0142acenia za to standardowej op\u0142aty. <\/p>\n Zwyci\u0119stwo w grze ka\u017cda z cywilizacji mo\u017ce uzyska\u0107 na dwa sposoby:<\/p>\n przez zbudowanie Piramidy Handel<\/STRONG> Zanim przejdziemy do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w wymiany towarowej warto wspomnie\u0107 o koncepcji Zestaw\u00f3w. Jest ona dosy\u0107 ciekawa i ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na to czego chcemy si\u0119 pozby\u0107, a co zyska\u0107 od innych graczy. Po pierwsze Zestaw to zbi\u00f3r pieni\u0119dzy uzyskanych z podatk\u00f3w. Po drugie jeden Zestaw to zbi\u00f3r towar\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017caden typ towaru si\u0119 nie powtarza. Na przyk\u0142ad Metal, Z\u0142oto i Niewolnicy s\u0105 Zestawem, a trzy Metale ju\u017c nie.<\/p>\n Zestaw to jednostka p\u0142atnicza u\u017cywana w Mare Nostrum. Jej warto\u015b\u0107 okre\u015bla liczba unikalnych kart. Czyli Metal, Z\u0142oto i Niewolnicy maj\u0105 warto\u015b\u0107 trzy. W\u0142a\u015bnie za ich pomoc\u0105 b\u0119dziemy dokonywa\u0107 zakup\u00f3w w fazie budowania.<\/p>\n Kiedy ju\u017c wiadomo na czym polega to poj\u0119cie mo\u017cna \u0142atwo zorientowa\u0107 si\u0119 do czego d\u0105\u017c\u0105 gracze w czasie wymiany handlowej. Ich celem b\u0119dzie najcz\u0119\u015bciej pozbywanie si\u0119 typ\u00f3w towar\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 duplikuj\u0105. B\u0119d\u0105 chcieli zdoby\u0107 takie, kt\u00f3re s\u0105 dla nich unikalne i nimi nie dysponuj\u0105, ewentualnie zyska\u0107 takie, kt\u00f3re zbuduj\u0105 im jak\u0105\u015b now\u0105 konfiguracje zestaw\u00f3w. <\/p>\n Sam przebieg handlu jest bardzo prosty. Dyrektor Handlowy o\u015bwiadcza ile kart bierze udzia\u0142 w wymianie. Ka\u017cdy z graczy wystawia przed sob\u0105 odwr\u00f3cone rewersem karty do sprzeda\u017cy. Nast\u0119pnie wszyscy razem je odwracaj\u0105. Dyrektor Handlowy pierwszy wybiera dla siebie jedn\u0105 kart\u0119, kt\u00f3r\u0105 sprzedaj\u0105 gracze. Teraz osoba, od kt\u00f3rej wzi\u0105\u0142 towar, decyduje co we\u017amie dla siebie. Jedynym warunkiem jest zakaz brania dwa razy od tej samej osoby. Handel ko\u0144czy si\u0119 gdy wszystkie karty zostan\u0105 wybrane przez przyw\u00f3dc\u00f3w cywilizacji. <\/p>\n Budowa<\/STRONG> Gospodark\u0119 mo\u017cemy rozwija\u0107 przede wszystkim za pomoc\u0105 karawan i miast. Karawany postawione na danym surowcu, w jednej z naszych prowincji, dostarczaj\u0105 konkretnego towaru. Zbudowane miasta generuj\u0105 natomiast pieni\u0105dze z podatk\u00f3w. Obie budowle mo\u017cemy nast\u0119pnie ulepszy\u0107. Karawany zast\u0105pi\u0107 sklepami, a miasta \u015bwi\u0105tyni\u0105. Wtedy doch\u00f3d z poszczeg\u00f3lnych budynk\u00f3w zostaje podwojony.<\/p>\n Oczywi\u015bcie, \u017ceby m\u00f3c budowa\u0107, dana prowincja musi nale\u017ce\u0107 do nas. Rozszerzanie wp\u0142yw\u00f3w nie jest darmowe i znacznik naszej w\u0142asno\u015bci te\u017c ma swoj\u0105 cen\u0119. Mo\u017cemy jednak przejmowa\u0107 tylko te tereny, kt\u00f3re s\u0105 w naszym bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie lub zdobyli\u015bmy je militarnie.<\/p>\n Do pilnowania naszych w\u0142asno\u015bci, a przede wszystkim do zdobywania przewagi w basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego potrzebujemy r\u00f3wnie\u017c wojsk. Do ochrony naszych w\u00f3d terytorialnych oraz transportu przez morze warto zakupi\u0107 okr\u0119ty. Gdy ju\u017c dostaniemy si\u0119 na teren przeciwnika potrzebne b\u0119d\u0105 wojska l\u0105dowe. Tutaj przyda si\u0119 zakupi\u0107 troch\u0119 legion\u00f3w. Wreszcie do ochrony ju\u017c posiadanych ziem warto postawi\u0107 fortec\u0119. Warto wspomnie\u0107, \u017ce poszczeg\u00f3lne obiekty, kt\u00f3re mo\u017cemy postawi\u0107 maj\u0105 r\u00f3\u017cn\u0105 cen\u0119. Podstawowe takie jak karawany czy miasta kosztuj\u0105 zestaw o warto\u015bci trzy. \u015awi\u0105tynie i sklepy wymagaj\u0105 ju\u017c zestawu o warto\u015bci sze\u015b\u0107, a bohaterowie i cuda \u015bwiata a\u017c o nominale dziewi\u0119\u0107. \u017beby wygra\u0107 gr\u0119 i postawi\u0107 Piramid\u0119 potrzebujemy dwunastu unikalnych towar\u00f3w lub pieni\u0119dzy uzyskanych z podatk\u00f3w. Co nie jest proste i wymaga albo sporej liczby miast oraz \u015bwi\u0105ty\u0144 albo du\u017cej liczby podbitych prowincji.<\/p>\n Nale\u017cy te\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce liczba rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cemy zakupi\u0107 jest ograniczona. Liczy si\u0119, wi\u0119c szybko\u015b\u0107 i rozs\u0105dek przy zakupach. Cz\u0119sto obiekt, kt\u00f3ry chieliby\u015bmy naby\u0107 nie jest akurat dost\u0119pny i musimy obej\u015b\u0107 si\u0119 ze smakiem.<\/p>\n Karty towar\u00f3w za kt\u00f3re nie uda\u0142o nam si\u0119 nic kupi\u0107 zostaj\u0105 odrzucone. Jedyne co mo\u017cemy sobie zostawi\u0107 to maksymalnie dwie karty pieni\u0119dzy z podatk\u00f3w. Wojna<\/STRONG> Przede wszystkim w tej fazie poruszamy legionami i flot\u0105. Ka\u017cda z jednostek mo\u017ce si\u0119 poruszy\u0107 o jedno s\u0105siaduj\u0105ce pole. Wojska l\u0105dowe po l\u0105dzie, wojska morskie po wodzie. Atrakcyjnie rozwi\u0105zano kwestie transportu morskiego. Dana jednostka l\u0105dowa mo\u017ce przej\u015b\u0107 z l\u0105du na przyk\u0142ad na wysp\u0119, je\u017celi przynajmniej jeden okr\u0119t znajduje si\u0119 na wodzie pomi\u0119dzy punktem \u017ar\u00f3d\u0142owym, a docelowym. Co wi\u0119cej mo\u017cna tworzy\u0107 \u0142a\u0144cuchy okr\u0119t\u00f3w wtedy w ci\u0105gu jednej fazy mo\u017cna przenie\u015b\u0107 armi\u0119 przez ca\u0142e Morze \u015ar\u00f3dziemne, na przyk\u0142ad z Kartaginy do Antiochii. Powi\u0119ksza to mobilno\u015b\u0107 wojsk i rozszerza mo\u017cliwo\u015bci taktyczne. Mo\u017cemy dokona\u0107 cho\u0107by zaskakuj\u0105cego ataku na ty\u0142y przeciwnika.<\/p>\n Bitwy l\u0105dowe i morskie odbywaj\u0105 si\u0119 przy u\u017cyciu kostek i tu pojawia si\u0119 jedyny wyst\u0119puj\u0105cy w grze element losowy. Ka\u017cdy z graczy rzuca tyloma kostkami iloma jednostkami dysponuje w potyczce. Wynik sumuje i za ka\u017cd\u0105 pi\u0105tk\u0119 likwiduje si\u0119 przeciwnikowi jedn\u0105 figurk\u0119.<\/p>\n Je\u017celi dany gracz pokona\u0142 wszystkie wojska przeciwnika na jego prowincji mo\u017ce teraz zdecydowa\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z trzech mo\u017cliwo\u015bci. Po pierwsze szybko z\u0142upi\u0107 prowincje przez zniszczenie jakie\u015b budowli. Przynosi to korzy\u015bci gdy chcemy szybko os\u0142abi\u0107 gracza, pozbawi\u0107 go jakiego\u015b wa\u017cnego towaru lub pieni\u0119dzy z podatk\u00f3w. Przydaje si\u0119 to te\u017c gdy wyczerpa\u0142a si\u0119 liczba danych obiekt\u00f3w do zakupu. Wtedy zniszczony budynek pojawi si\u0119 w puli element\u00f3w do kupienia i mo\u017ce uda nam si\u0119 go zdoby\u0107 dla swoich prowincji. Po drugie mo\u017cna okupywa\u0107 dane budynki innej cywilizacji. Wtedy cho\u0107 prowincja nie b\u0119dzie nasza to b\u0119dziemy mogli czerpa\u0107 od razu z niej korzy\u015bci. Gracz, kt\u00f3ry jest jej w\u0142a\u015bcicielem nadal mo\u017ce pobiera\u0107 doch\u00f3d z nieokupowanych budynk\u00f3w, ale nie mo\u017ce w tej prowincji nic nowego postawi\u0107. Na koniec mo\u017cemy przyst\u0105pi\u0107 do rozpocz\u0119cia procesu przy\u0142\u0105czania do naszej cywilizacji danej prowincji. Wtedy podczas najbli\u017cszej fazy budowy trzeba zakupi\u0107 znacznik wp\u0142yw\u00f3w i przej\u0105\u0107 panowanie nad danym obszarem.<\/p>\n Spostrze\u017cenia<\/STRONG> W samych zasadach nie ma opisanych sojuszy mi\u0119dzy graczami. Ale naturaln\u0105 kolej\u0105 rzeczy jest, \u017ce b\u0119d\u0105 takowe powstawa\u0107. Szczeg\u00f3lnie gdy jeden gracz wybija si\u0119 ponad innych i dumnie kroczy po zwyci\u0119stwo. Wtedy do\u015b\u0107 szybko organizuj\u0105 si\u0119 alianse, aby mu to uniemo\u017cliwi\u0107. Oczywi\u015bcie trwaj\u0105 one do momentu gdy sojusznicy nie nabior\u0105 zbyt du\u017cej pot\u0119gi – wtedy sami rzucaj\u0105 si\u0119 sobie do garde\u0142.<\/p>\n Panuje og\u00f3lna opinia, \u017ce Mare Nostrum jest mocno niezbalansowane. \u017be niekt\u00f3re cywilizacje z racji swoich unikalnych bonus\u00f3w lub po\u0142o\u017cenia geograficznego maj\u0105 \u0142atwiej od innych. Zgadzam si\u0119, \u017ce takie co\u015b ma miejsce, ale nie demonizowa\u0142bym tego. Te r\u00f3\u017cnice nie s\u0105 takie wielkie. Co prawda na przyk\u0142ad Grecja dzi\u0119ki szybkiej budowie floty i du\u017cej liczbie miast w okolicy ma lepszy start od niekt\u00f3rych, ale nie zamyka to zupe\u0142nie drogi do zwyci\u0119stwa na przyk\u0142ad Kartaginie. Brak idealnego zbalansowania na pewno wyst\u0119puje, ale nie spisuje gry na straty. Przeprowadzi\u0142em rozgrywki w Mare Nostrum w trzy i cztery osoby. W pi\u0119\u0107 niestety nie mia\u0142em okazji, ale dosy\u0107 wyra\u017anie wida\u0107 jakby taka gra przebiega\u0142a. Przy mniejszej liczbie os\u00f3b gracze maj\u0105 wi\u0119cej czasu na rozw\u00f3j. D\u0142u\u017cej zajmuje podbijanie teren\u00f3w neutralnych, wi\u0119cej czasu mija do pierwszego spotkania i potyczki. Przy wi\u0119kszej liczbie uczestnik\u00f3w odwrotnie. Kr\u00f3cej si\u0119 rozwijamy, szybciej dochodzi do konflikt\u00f3w, budowy armii i floty oraz wojen. Jednak przy dowolnej liczbie graczy gra si\u0119 bez problem\u00f3w i ciekawie.<\/p>\n Podsumowanie<\/STRONG><\/p>\n Mare Nostrum w wersji angielskiej nie jest tani\u0105 gr\u0105. Wersja niemiecka jest prawie dwa razy ta\u0144sza. Niestety na kartach bohater\u00f3w i cud\u00f3w \u015bwiata oraz kartach pomocniczych graczy wyst\u0119puje do\u015b\u0107 sporo tekstu. Tak, wi\u0119c na zakup wersji niemieckiej mo\u017cna si\u0119 zdecydowa\u0107 tylko na w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. Na przyk\u0142ad gdy gracze znaj\u0105 j\u0119zyk niemiecki lub mieli ju\u017c do czynienia z gr\u0105 i nie potrzebuj\u0105 korzysta\u0107 z kart pomocy lub czyta\u0107 opis\u00f3w bohater\u00f3w i cud\u00f3w \u015bwiata.<\/p>\n W roku 2005 Mare Nostrum doczeka\u0142 si\u0119 sporego rozszerzenia – Mythology Expansion. Gra wprowadza element fantasy do rozgrywki. Dochodzi sz\u00f3sta nacja – Atlantydzi (i mo\u017cliwo\u015b\u0107 tym samym grania w sze\u015bciu), nowa plansza z Atlantyd\u0105, p\u00f3\u0142wyspem iberyjskim, Gali\u0105 i Afryk\u0105 P\u00f3\u0142nocn\u0105, karty bog\u00f3w, nowych bohater\u00f3w, sze\u015b\u0107 mitologicznych stworze\u0144 (Feniks, Kraken, Centaury, Behemoty itd.) oraz nowy surowiec. <\/p>\n Podsumowuj\u0105c musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce Mare Nostrum to ciekawa strategiczna gra, bez w\u0105tpienia godna polecenia. Przy prostych zasadach dostarcza ca\u0142kiem sporo mo\u017cliwo\u015bci. Nie koncentruje si\u0119 tylko na wojnie, handel i rozw\u00f3j s\u0105 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozgrywki. Chocia\u017c czas partii oscyluj\u0105cy w okolicach dw\u00f3ch, a nawet trzech godzin nie jest kr\u00f3tki, ale mog\u0119 zapewni\u0107, \u017ce na pewno nie b\u0119dzie nudno. Sytuacja potrafi si\u0119 zmienia\u0107 do\u015b\u0107 diametralnie i potencjalny pokonany mo\u017ce si\u0119 odrodzi\u0107 niczym Feniks z popio\u0142\u00f3w. I uderzy\u0107 gwa\u0142towniej ni\u017c przedtem. <\/p>\n Zalety<\/strong><\/p>\n proste zasady
\n<\/STRONG>
\nGra umieszczona jest w sporym pude\u0142ku, identycznej wielko\u015bci co opakowanie do Tikala i nie co wi\u0119kszym ni\u017c te od Power Grid. Znajdziemy w nim mi\u0119dzy nimi plansz\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 ziemie wok\u00f3\u0142 basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Jednym s\u0142owem centrum \u017cycia gospodarczego i kulturowego staro\u017cytnej Europy. Plansza wykonana bardzo starannie, bez dw\u00f3ch zda\u0144 jest naj\u0142adniejszym elementem gry. Jednoznacznie i wyra\u017anie wyznaczone granice prowincji oraz teren\u00f3w morskich, elegancko narysowane ikony przedstawiaj\u0105ce surowce produkowane przez dany kraj. Trzeba szczerze przyzna\u0107 – sprawia bardzo pozytywne wra\u017cenie. <\/p>\n
\nprzez posiadanie czterech bohater\u00f3w lub cud\u00f3w \u015bwiata
\nGracze zarz\u0105dzaj\u0105 swoimi Imperiami poprzez trzy fazy. Faz\u0119 handlu, budowy oraz faz\u0119 militarn\u0105. Ka\u017cda z nich ma wp\u0142yw na wzrost naszych d\u00f3br. <\/p>\n
\n<\/STRONG>
\nFaza handlu dzieli si\u0119 na dwie cz\u0119\u015bci. Na pocz\u0105tku gracze zbieraj\u0105 surowce z obszar\u00f3w gdzie posiadaj\u0105 karawany lub sklepy. Nast\u0119pnie odbywa si\u0119 wymiana towar\u00f3w. Organizuje j\u0105 gracz, kt\u00f3ry posiada stanowisko Dyrektora Handlowego (najwi\u0119ksza liczba karawan i sklep\u00f3w). To on decyduje ile maksymalnie towar\u00f3w b\u0119dzie bra\u0142o udzia\u0142u w sprzeda\u017cy. Mo\u017ce te\u017c zdecydowa\u0107, \u017ce nikt nie b\u0119dzie handlowa\u0142, wtedy gracze przechodz\u0105 do nast\u0119pnej fazy.<\/p>\n
\n<\/STRONG>
\nMaj\u0105c pe\u0142ne sakiewki Zestaw\u00f3w czas je wyda\u0107. O kolejno\u015bci zakup\u00f3w tym razem decyduje Przyw\u00f3dca Polityczny (osoba o najwi\u0119kszej liczbie miast i \u015bwi\u0105ty\u0144). Warto bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 jednostkom i budowlom, kt\u00f3re mo\u017cemy zakupi\u0107.<\/p>\n
\nGdy ju\u017c posiadamy znacz\u0105ce zasoby finansowe warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad zakupem bohatera lub postawi\u0107 cud \u015bwiata. Ka\u017cdy z nich daje nam unikalny bonus u\u0142atwiaj\u0105cy prowadzenie rozgrywki. Nie m\u00f3wi\u0105c o tym, \u017ce przybli\u017ca nas do ostatecznego zwyci\u0119stwa.<\/p>\n
\n<\/STRONG>
\nOstatni\u0105, lecz nie mniej wa\u017cn\u0105 faz\u0105 jest faza militarna. O kolejno\u015bci graczy w niej decyduje Przyw\u00f3dca Wojskowy (najwi\u0119cej statk\u00f3w, legion\u00f3w i fortec). Trzeba przyzna\u0107, \u017ce to do\u015b\u0107 przydatna funkcja szczeg\u00f3lnie gdy prowadzi si\u0119 wojn\u0119. Wybieraj\u0105c sw\u00f3j ruch jako pierwszy mo\u017cna wyprzedzi\u0107 uderzenie przeciwnika p\u00f3ki ma rozproszone si\u0142y. Z drugiej strony daj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 poruszania si\u0119 najpierw przeciwnikowi mo\u017cemy podejrze\u0107 co zrobi i nast\u0119pnie na to odpowiednio zareagowa\u0107.<\/p>\n
\n<\/STRONG>
\nWarto te\u017c wspomnie\u0107 o kilku sytuacjach, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 podczas normalnej rozgrywki. Mechanika gry wspiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego odbudowania si\u0119 nawet po sporych kl\u0119skach. Kilka razy widzia\u0142em przypadki, \u017ce rozbity gracz potrafi\u0142 po pewnym czasie si\u0119 odbudowa\u0107 i nadal by\u0142 gro\u017anym przeciwnikiem. Co wi\u0119cej potrafi\u0142 dogoni\u0107 czo\u0142\u00f3wk\u0119 i wygra\u0107. Kolejna sprawa to zasada, \u017ce nie mo\u017cna nigdy zniszczy\u0107 gracza do ko\u0144ca, bo nie da si\u0119 zaj\u0105\u0107 stolicy. Nie mniej w ekstremalnym przypadku mo\u017cna wyniszczy\u0107 mu wszystko w g\u0142\u00f3wnej prowincji i pilnowa\u0107, \u017ceby si\u0119 nie rozbudowa\u0142. Wtedy tak naprawd\u0119 nie b\u0119dzie ju\u017c zagro\u017ceniem. Jednak nie jest to \u0142atwo uzyska\u0107. <\/p>\n
\nprowadzenie cywilizacji w sferze handlu, rozwoju gospodarki i wojska
\nciekawa mechanika handlu, zakup\u00f3w i transportu morskiego
\nszybka rozgrywka w obr\u0119bie tury<\/p>\n