W obiegowej opinii gry wojenne kojarz\u0105 si\u0119 z pot\u0119\u017cnymi plansz\u00f3wkami zawieraj\u0105cymi setki \u017ceton\u00f3w, grub\u0105 ksi\u0119g\u0119 regu\u0142, mn\u00f3stwo tabel i niuans\u00f3w. Co\u015b tylko dla cierpliwych go\u015bci, kt\u00f3rzy zamykaj\u0105 si\u0119 na wiele godzin i przerzucaj\u0105 si\u0119 ci\u0105giem wyra\u017ce\u0144 arytmetycznych, symuluj\u0105cych kontrofensyw\u0119 jednostek pancernych na silnie bronione pozycje przeciwnika w mro\u017an\u0105, grudniow\u0105 noc (uff). Na szcz\u0119\u015bcie ten stereotyp nie jest do ko\u0144ca prawdziwy, a rzeczywisto\u015b\u0107 potrafi zadziwi\u0107 nawet najwi\u0119kszych przeciwnik\u00f3w gier wojennych. <\/p>\n
Oczywi\u015bcie pot\u0119\u017cne, wielogodzinne (czy wr\u0119cz wielodniowe) hardcore’owe gry wojenne nadal istniej\u0105 i maj\u0105 si\u0119 dobrze. Ale obok nich powsta\u0142 zupe\u0142nie nowy gatunek – lekkich plansz\u00f3wek o tematyce wojskowej. Wielki wp\u0142yw na ich wykreowanie mia\u0142o kilka czynnik\u00f3w. Po pierwsze rozpowszechnienie si\u0119 plansz opartych o system point-point. Dzi\u0119ki czemu w prosty spos\u00f3b da\u0142o si\u0119 odrzuci\u0107 \u017cmudne obliczenia zwi\u0105zane z ukszta\u0142towaniem terenu itp. Po drugie wszechstronne wprowadzenie kart b\u0119d\u0105cych alternatyw\u0105 dla kostek a jednocze\u015bnie zast\u0119puj\u0105cych tabele z losowymi wydarzeniami, zaopatrzeniem itd. Po trzecie przenikanie si\u0119 gier wojennych z plansz\u00f3wkami german-style. Dzi\u0119ki czemu te pierwsze nabra\u0142y lekko\u015bci, eleganckiej mechaniki i umiarkowanej z\u0142o\u017cono\u015bci, jednocze\u015bnie bez zbytniego upraszczania.<\/p>\n
\u015awietnym przedstawicielem takich gier jest produkcja Histogame pod tytu\u0142em Friedrich<\/STRONG>. Opublikowana zosta\u0142a w roku 2004, a jej autorem jest Richarda Siv\u00e9l. Co ciekawe gra w swych podstawowych za\u0142o\u017ceniach powsta\u0142a do\u015b\u0107 szybko, ale balansowanie zasad oraz testowanie zaj\u0119\u0142o kilkana\u015bcie lat. Pora\u017caj\u0105ca liczba. Ale te\u017c trudno o lepszy argument, \u017ce gra musi by\u0107 dobrze wywa\u017cona.<\/p>\n T\u0142o<\/STRONG><\/p>\n Gra przenosi nas do czas\u00f3w Fryderyka Wielkiego, XVIII wieku i wojny zwanej siedmioletni\u0105. M\u00f3g\u0142bym od razu przej\u015b\u0107 od ekscytacji, \u017ce zosta\u0142 wybrany akurat ten fragment historii. Wnosi\u0107 pod niebiosa trafno\u015b\u0107 decyzji autora i gloryfikowa\u0107 pomys\u0142. Ale by\u0142bym nieszczery. Bo prawda by\u0142a zupe\u0142nie inna. <\/p>\n Jak pierwszy raz us\u0142ysza\u0142em o grze stwierdzi\u0142em – co za nudy. Jak mo\u017cna ten kawa\u0142ek historii por\u00f3wna\u0107 do tak fascynuj\u0105cych wydarze\u0144 (z punktu widzenia gracza oczywi\u015bcie) jak staro\u017cytny Rzym, \u015bredniowiecze, II wojna \u015bwiatowa, zimna wojna i wiele innych. Co wi\u0119cej posta\u0107 Fryderyka Wielkiego kojarzy mi si\u0119 bardzo negatywnie z punktu widzenia Polaka. G\u0142\u00f3wny inicjator rozbioru Polski, przez jego polityk\u0119 Rzeczpospolit\u0105 zalewa\u0142a fala sfa\u0142szowanej waluty. Dodatkowo jako naturalny fan Z\u0142otego Wieku Rzeczpospolitej poczytuje wiek XVIII jako stulecie naszej agonii.<\/p>\n Oczywi\u015bcie obiektywnie patrz\u0105c Fryderyk Wielki by\u0142 nieprzeci\u0119tn\u0105 postaci\u0105. Niezwykle utalentowany i uzdolniony reformator dokona\u0142 przemian w szkolnictwie, jurysdykcji czy administracji. Najbardziej znany jest jednak ze swoich zdolno\u015bci przyw\u00f3dczych oraz stworzenie pot\u0119\u017cnej i karnej armii jakiej Prusy jeszcze nie widzia\u0142y. Dzi\u0119ki tym wszystkim przymiotom zdo\u0142a\u0142 ochroni\u0107 m\u0142od\u0105 monarchi\u0119 przez rozbiorami, a nast\u0119pnie stworzy\u0107 z niej jedno z najwi\u0119kszych mocarstw europejskich. B\u0105d\u017amy wi\u0119c uczciwi – wielki m\u0105\u017c stanu.<\/p>\n Ka\u017cdy lubi by\u0107 mile zaskakiwany tak wi\u0119c i mnie ucieszy\u0142o, \u017ce przedstawienie wojny siedmioletniej we Friedrichu <\/STRONG>okaza\u0142o si\u0119 tak ciekawe. Prusy \u00f3wcze\u015bnie stan\u0119\u0142y przed wizj\u0105 rozbior\u00f3w. Same przeciwko otaczaj\u0105cym j\u0105 wrogom: Rosji, Austrii, Rzeszy Niemieckiej, Francji i Szwecji. Cztery miliony obywateli stan\u0119\u0142o przeciwko stu. Tylko dzi\u0119ki sprytowi, zaskakuj\u0105cym manewrom, graniu na czas, wci\u0105ganiu przeciwnik\u00f3w w niewygodne bitwy i decyzje Fryderyk Wielki m\u00f3g\u0142 wygra\u0107 ten konflikt. I to wszystko, ca\u0142a specyfika tej wyj\u0105tkowej wojny, zosta\u0142a w niniejszej plansz\u00f3wce \u015bwietnie ukazana. Ale zanim przejdziemy do szczeg\u00f3\u0142\u00f3w przyjrzyjmy si\u0119 oprawie wizualnej.<\/p>\n Wygl\u0105d<\/STRONG><\/p>\n Friedrich<\/STRONG> zapakowany jest w pude\u0142ko o wielko\u015bci nieco wi\u0119kszej od tej z Memoir ’44 czy Ticket to Ride. W \u015brodku znajdziemy o\u015bmiostronnicow\u0105 instrukcj\u0119, podr\u0119czn\u0105 rozpisk\u0119 najwa\u017cniejszych regu\u0142, kartk\u0119 z wydarzeniami losowymi oraz ma\u0142e karty gracza do odnotowywania liczby regiment\u00f3w.<\/p>\n Najlepsze wra\u017cenie robi jednak plansza. Schludna, twarda, z bardzo dobrze odwzorowaniem kolorystycznym poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw. Nie da si\u0119 pomyli\u0107 jednego z drugim i w czasie rozgrywki \u0142atwo rozpozna\u0107 czy nasze wojsko znajduje si\u0119 jeszcze w granicach swojego kraju czy ju\u017c nie. Prusy – jako g\u0142\u00f3wny bohater gry – umieszczone s\u0105 w centrum i zosta\u0142y pokolorowane najbardziej rzucaj\u0105c\u0105 si\u0119 w oczy barw\u0105.<\/p>\n Plansza skonstruowana jest na zasadzie po\u0142\u0105cze\u0144 point-to-point. Odzwierciedlaj\u0105 one specyficzne po\u0142o\u017cenia miast czy uwarunkowania terenowe. W czasie rozgrywki b\u0119dziemy musieli wnikliwie je obserwowa\u0107, aby jednym razem nie wpa\u015b\u0107 na przewa\u017caj\u0105ce si\u0142y wroga, a innym dokona\u0107 na nich niespodziewanego ataku. Ca\u0142a mapa podzielona jest na prostok\u0105tne sektory oznaczone pikiem, kierem, karem lub treflem. Maj\u0105 one szczeg\u00f3lne znaczenie w bitwach, o czym b\u0119dzie p\u00f3\u017aniej. <\/p>\n W pude\u0142ku znajdziemy r\u00f3wnie\u017c Karty Losu (prezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne losowe wydarzenia) oraz cztery talie Kart Taktycznych (po 50 sztuk ka\u017cda). Zatrzymajmy si\u0119 chwilk\u0119 przy tych ostatnich. Na pierwszy rzut wygl\u0105daj\u0105 bardzo znajomo, poniewa\u017c bli\u017aniaczo przypominaj\u0105 standardowe karty. Maj\u0105 cztery kolory oraz warto\u015bci od 2 do 13. Na ich powierzchni narysowani s\u0105 maszeruj\u0105cy \u017co\u0142nierze lub wielcy genera\u0142owie i m\u0119\u017cowie stanu. W talii wyst\u0119puj\u0105 te\u017c tak zwane karty Rezerwy, kt\u00f3re nie maj\u0105 \u015bci\u015ble okre\u015blonego koloru i warto\u015bci. B\u0119dziemy je sami ustanawia\u0107 podczas rozgrywki. Jako\u015b\u0107 kart jest bardzo dobra i nawet przy Piatnikach nie wygl\u0105daj\u0105 blado.<\/p>\n W pude\u0142ku znajduj\u0105 si\u0119 jeszcze drewniane, okr\u0105g\u0142e pionki reprezentuj\u0105ce armie oraz znaczniki do okre\u015blania do kogo nale\u017c\u0105 zdobyte miasta. I tu pierwszy zgrzyt je\u017celi chodzi o wykonanie gry. Emblematy identyfikuj\u0105ce genera\u0142\u00f3w wyst\u0119puj\u0105 w postaci naklejek i trzeba je samemu naklei\u0107. Znaczniki trzeba wyci\u0105\u0107 i sklei\u0107 ze sob\u0105 klejem. Mo\u017ce rozpie\u015bci\u0142y mnie wsp\u00f3\u0142czesne plansz\u00f3wki, ale prawie ka\u017cdy obecnie wypuszczany tytu\u0142 nie wymaga a\u017c takich czynno\u015bci. Co najwy\u017cej wyci\u0105gamy elementy z torebek lub wyrywany sztancowane \u017cetony z matrycy. A we Fryderyku musz\u0105 wej\u015b\u0107 w u\u017cycie a\u017c no\u017cyczki i klej.<\/p>\n Mo\u017ce dla wielu os\u00f3b b\u0119dzie to szukaniem dziury w ca\u0142ym, ale dla mnie to by\u0142 rzeczywisty problem. Palce mam wytrenowane co najwy\u017cej do naciskania spustu MG42, a trz\u0119s\u0105ce si\u0119 r\u0119ce s\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 po zbyt hucznym liceum. Gdyby nie \u017cona elementy mog\u0142yby wygl\u0105da\u0107 gorzej ni\u017c \u017ale. Nie mniej je\u017celi wszystko wykonamy precyzyjnie, armie i znaczniki b\u0119d\u0105 prezentowa\u0107 si\u0119 bardzo schludnie na planszy.<\/p>\n Cele gry<\/STRONG><\/p>\n Friedrich<\/STRONG> przeznaczony jest docelowo dla trzech lub czterech gracz, cho\u0107 dostarczone zosta\u0142y te\u017c scenariusze testowe, przy kt\u00f3rych b\u0119dzie si\u0119 mog\u0142o bawi\u0107 r\u00f3wnie\u017c dw\u00f3ch uczestnik\u00f3w. Najlepiej te\u017c jak osoby b\u0119d\u0105 mia\u0142y za sob\u0105 przynajmniej 12 wiosen. <\/p>\n Gra dosy\u0107 nietypowo wyznacza cele dla graczy, chocia\u017c jednocze\u015bnie trafnie symuluje sam\u0105 wojn\u0119 siedmioletni\u0105. Mianowicie jeden z uczestnik\u00f3w bierze na swoje barki dowodzenie Prusami oraz Hanowerem. Pozostali gracze natomiast s\u0105 poszczeg\u00f3lnymi mocarstwami, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w sojusz i ich zadaniem jest pogn\u0119bi\u0107 Fryderyka Wielkiego. Tak, wi\u0119c jedna z os\u00f3b przejmuje w\u0142adze w Austrii i Rzeszy Niemieckiej, druga dowodzi wojskami Rosji oraz Szwecji i ostatnia obejmuje prowadzenie Francji. Wspomina\u0142em o tym, \u017ce s\u0105 cz\u0142onkami aliansu, ale ich umowa jest bardzo specyficzna. Jak to bywa w polityce ka\u017cdy z nich ma swoje indywidualne cele i zwyci\u0119zc\u0105 mo\u017ce zosta\u0107 tylko jeden z nich. Czyli nie ma czego\u015b takiego jak zwyci\u0119stwo ca\u0142ego sojuszu.<\/p>\n Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce jest to jedna z najwi\u0119kszych zalet Friedricha<\/STRONG>. Jakby dwie odr\u0119bne minigry. Z jednej strony prowadzenie Prus\u00f3w i Hanoweru przed inwazj\u0105 wrog\u00f3w otaczaj\u0105cych ca\u0142y nasz kraj. Co wymaga bardzo specyficznej taktyki, umiej\u0119tno\u015bci balansowania pomi\u0119dzy przeciwnikami, wci\u0105gania ich w niewygodne walki. A przede wszystkim grania na czas, bo szybko up\u0142ywaj\u0105ce miesi\u0105ce s\u0105 naszym sprzymierze\u0144cem. Co wi\u0119cej odczuwamy prawdziwe zaniepokojenie gdy p\u0119tla nad naszym krajem si\u0119 zaciska. Z drugiej strony mo\u017cemy stan\u0105\u0107 po stronie jednego z pa\u0144stw sojuszu. B\u0119dziemy musieli wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z reszt\u0105 graczy, ale na zasadzie ograniczonego zaufania. Co sprowadza si\u0119 do scenariusza „o ile mi si\u0119 co\u015b op\u0142aca to ch\u0119tnie ci pomog\u0119”. Oczywi\u015bcie nie ma co przesadza\u0107 z prywat\u0105, bo Fryderyk sk\u0142\u00f3conych przeciwnik\u00f3w \u0142atwo pokona. Generalnie przyj\u0119ty pomys\u0142 na rozgrywk\u0119 sprowadza si\u0119 doskonale i dostarcza sporo emocji, jednocze\u015bnie anga\u017cuj\u0105c nasze szare kom\u00f3rki.<\/p>\n Podsumowuj\u0105c Fryderyk Wielki wygra gdy z powodu wydarze\u0144 losowych wszyscy sojusznicy wycofaj\u0105 si\u0119 z wojny. Jest jeszcze tzw. wariant ofensywny – wygra je\u017celi zdob\u0119dzie miasta-cele w Austrii. Z drugiej strony dany sojusznik paktu antypruskiego odniesie zwyci\u0119stwo je\u017celi zdob\u0119dzie wszystkie miasta-cele zwi\u0105zanego z kierowanym przez niego pa\u0144stwem. Proste i wystarczaj\u0105ce do dobrej zabawy.<\/p>\n Rozgrywka<\/STRONG> Pozostaje nam tylko rozrzuci\u0107 dost\u0119pne regimenty na wyst\u0119puj\u0105cych w grach genera\u0142\u00f3w. Sprawa jest banalnie prosta. Bierzemy o\u0142\u00f3wek i kartk\u0119 z list\u0105 naszych armii, po czym rozpisujemy gdzie i ile b\u0119dzie oddzia\u0142\u00f3w. Jedyne czego trzeba si\u0119 pilnowa\u0107 to nie przekraczanie ustalonych limit\u00f3w. Po tych czynno\u015bciach wszyscy gotowi s\u0105 do walki o nowy obraz osiemnastowiecznej Europy.<\/p>\n Teraz ka\u017cdy przeciwnik gier wojennych pomy\u015bli – „zapowiada\u0142o si\u0119 tak dobrze, a teraz czas powr\u00f3ci\u0107 do smutnej rzeczywisto\u015bci – czyli nadesz\u0142o opisywanie skomplikowanych zasad”. Nic jednak bardziej mylnego. Friedrich<\/STRONG> dostarcza nam niezwykle prostych regu\u0142, kt\u00f3re mo\u017cna wyt\u0142umaczy\u0107 w ci\u0105gu kilkunastu minut. Jedna, dwie tury gry i gracze nie b\u0119d\u0105 mieli \u017cadnych problem\u00f3w z mechanik\u0105.<\/p>\n \u017beby nie by\u0107 go\u0142os\u0142ownym kr\u00f3ciutko na czym polegaj\u0105. Ka\u017cde z pa\u0144stw rozgrywa swoje czynno\u015bci zgodnie z ustalon\u0105 kolejno\u015bci\u0105. Gracz bierze na pocz\u0105tku z talii Kart Taktycznych przynale\u017cn\u0105 mu liczb\u0119 kart i ukrywa je na swojej r\u0119ce. Prusy na przyk\u0142ad otrzymuj\u0105 siedem sztuk, natomiast taka Rosja jedynie cztery. Nast\u0119pnie uczestnik porusza wszystkimi swoimi wojskami i taborami. Zasady s\u0105 trywialne. Armie ruszaj\u0105 si\u0119 o trzy pola, po g\u0142\u00f3wnych drogach o cztery. Wozy z zaopatrzeniem przebywaj\u0105 g\u00f3ra dwa pola, po g\u0142\u00f3wnych drogach trzy. Nast\u0119pnie rozgrywane s\u0105 bitwy o kt\u00f3rych ni\u017cej. Sprawdza si\u0119 czy uda\u0142o nam si\u0119 zdoby\u0107 miasto-cel i weryfikuje si\u0119 czy nasze wojska s\u0105 zaopatrzone (czyli czy s\u0105 na swoim terytorium lub znajduj\u0105 si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci do 6 p\u00f3l od tabor\u00f3w). I to z grubsza wszystko.<\/p>\n Oczywi\u015bcie jest jeszcze par\u0119 niuans\u00f3w i szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, nie mniej \u0142apie si\u0119 je w lot. Zasadnicza cz\u0119\u015b\u0107 mechaniki to w\u0142a\u015bnie to co napisa\u0142em powy\u017cej. <\/p>\n Po 6. turze gry dochodzi jeszcze nowy element uatrakcyjniaj\u0105cy rozgrywk\u0119 – Karty Losu. Przedstawiaj\u0105 one r\u00f3\u017cne wydarzenia jakie mia\u0142y miejsce podczas wojny siedmioletniej. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich ma fundamentalny wp\u0142yw na losy konfliktu tak jak na przyk\u0142ad \u015bmier\u0107 El\u017cbiety czy pora\u017cki Francji w Indiach i Ameryce. Inne dostarczaj\u0105 r\u00f3\u017cnych niewielkich korzy\u015bci lub “przeszkadzajek” ka\u017cdemu z graczy. Cz\u0119\u015b\u0107 jest te\u017c zupe\u0142nie b\u0142aha za to opisana w dowcipnej formie. Nie ma jak troch\u0119 \u015bmiechu mi\u0119dzy kolejnymi bitwami.<\/p>\n Bitwy i odbudowa armii<\/STRONG> Regeneracja naszych si\u0142 sprowadza si\u0119 do odrzucenia przez nas dowolnej liczby kart. Sumaryczn\u0105 warto\u015b\u0107 pozbytych kart dzielimy przez sze\u015b\u0107 i tyle wynosi liczba regiment\u00f3w\/tabor\u00f3w jakie mo\u017cemy odbudowa\u0107. Nie mo\u017cemy jednak w \u017cadnej armii wystawi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 8 regiment\u00f3w, ani nie mo\u017cemy przekroczy\u0107 pocz\u0105tkowych limit\u00f3w na ca\u0142e nasze wojska.<\/p>\n Druga i najwa\u017cniejsza rola Kart Taktycznych to bitwy. Tak jak najsmaczniejszy k\u0105sek na talerzu zostawia si\u0119 na koniec tak om\u00f3wienie zasad rozgrywania potyczek zostawi\u0142em sobie jako ostatnie. Nie ma co si\u0119 oszukiwa\u0107 spos\u00f3b przeprowadzania star\u0107 jest jednym z najoryginalniejszych element\u00f3w Friedricha<\/STRONG>. To w\u0142a\u015bnie batalie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 Fryderyka Wielkiego spo\u015br\u00f3d innych plansz\u00f3wek. I one r\u00f3wnie\u017c sprawiaj\u0105, \u017ce kobiety, rzadko ekscytuj\u0105ce si\u0119 grami wojennymi, potrafi\u0105 niniejszy tytu\u0142 polubi\u0107 i gra\u0107 ze sporym zaanga\u017cowaniem.<\/p>\n Do bitwy dochodzi je\u017celi dwie wrogie armie s\u0105siaduj\u0105 ze sob\u0105 na planszy. Ka\u017cdy z graczy ods\u0142ania przed przeciwnikiem liczb\u0119 regiment\u00f3w jakie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wojska bior\u0105ce si\u0119 udzia\u0142 w potyczce. Odejmuje si\u0119 je od siebie i gracz, kt\u00f3ry ma ich mniej rozpoczyna zagrywanie Kart Taktycznych. Tutaj wa\u017cna uwaga. Gracze mog\u0105 u\u017cywa\u0107 tylko tych kart, kt\u00f3rych kolor pokrywa si\u0119 z symbolem umieszczonym na planszy. Tak, wi\u0119c je\u017celi \u017co\u0142nierze stoj\u0105 na planszy w obr\u0119bie prostok\u0105ta z treflem to ich w\u0142a\u015bciciel mo\u017ce korzysta\u0107 tylko z trefli oraz kart Rezerwy. <\/p>\n Zagrywanie polega na tym, \u017ce rzucamy na st\u00f3\u0142 karty do momentu gdy ich warto\u015b\u0107 przebije (lub wyr\u00f3wna) karty zagrane przez przeciwnika. Wtedy wr\u00f3g przejmuje inicjatyw\u0119 i on zaczyna u\u017cywa\u0107 kart. I tak do momentu a\u017c jedna ze stron stwierdzi, \u017ce si\u0119 wycofuje lub z powodu braku kart nie b\u0119dzie mog\u0142a kontynuowa\u0107 potyczki. Warto\u015b\u0107 jaka pozosta\u0142a oznacza liczb\u0119 regiment\u00f3w jakie traci przegrany oraz ilo\u015b\u0107 p\u00f3l o jakie musi si\u0119 wycofa\u0107. Zwyci\u0119zca nie traci nic pr\u00f3cz zagranych kart.<\/p>\n Niby nic wielkiego na pierwszy rzut oka, ale mechanika bitew spisuje si\u0119 znakomicie. Do tego odzwierciedla wiele element\u00f3w prawdziwych potyczek. Generalnie b\u0119dziemy si\u0119 stara\u0107 podejmowa\u0107 starcia tylko w miejscach na planszy, gdzie jeste\u015bmy silni w danym kolorze. I odpowiada to rzeczywisto\u015bci. Zawsze genera\u0142owie dysponowali pewn\u0105 przewag\u0105 je\u017celi uda\u0142o im si\u0119 wybra\u0107 samemu teren przysz\u0142ej bitwy i zmusi\u0107 przeciwnika, \u017ceby podj\u0105\u0142 tam starcie. I odwrotnie – armia zaczyna walk\u0119 w niekorzystnej dla siebie sytuacji, je\u017celi odbywa si\u0119 to na obcym, nieznanym jej terytorium. <\/p>\n Zarz\u0105dzanie kolorami kart, rozmieszczanie wojsk w prostok\u0105tach gdzie jeste\u015bmy mocniejsi, dobrze wpisuje si\u0119 tak\u017ce w przyj\u0119t\u0105 koncepcje gry Fryderyk Wielki vs sojusz mocarstw. Ka\u017cdy z graczy obserwuje potyczki innych os\u00f3b i wybiera nast\u0119pnie do ataku to miejsce, gdzie jego przeciwnik powinien by\u0107 os\u0142abiony w kolorze. Cz\u0142onkowie aliansu cz\u0119sto przerzucaj\u0105 si\u0119 wsp\u00f3lnymi propozycjami, tak, aby znale\u017a\u0107 pi\u0119t\u0119 achillesow\u0105 Fryderyka Wielkiego i uderzy\u0107 w ni\u0105 ca\u0142\u0105 moc\u0105. Z drugiej strony przyw\u00f3dca Prus musi dba\u0107 o to, aby nie wda\u0107 si\u0119 w zbyt du\u017co potyczek zwi\u0105zanych z jednym kolorem i wieloma graczami. Najlepiej dla ka\u017cdego wroga przygotowa\u0107 inny kolor. <\/p>\n Spostrze\u017cenia<\/STRONG> Z drugiej strony sojusznicy musz\u0105 ze sob\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. Tylko wtedy s\u0105 niebezpieczni dla Prus i Hanoweru. Fryderyk Wielki mo\u017ce wygrywa\u0107 wiele bitew na pocz\u0105tku, jednak je\u017celi nie b\u0119dzie ostro\u017cny i stanie si\u0119 zbyt ufny we w\u0142asne si\u0142y mo\u017ce \u0142atwo go to doprowadzi\u0107 do kl\u0119ski. Je\u017celi gracze znajd\u0105 jego s\u0142aby punkt to w ci\u0105gu paru tur Prusy mog\u0105 si\u0119 zmieni\u0107 z drapie\u017cnika w zaszczute zwierz\u0119. Jego agonia b\u0119dzie szybka, natomiast dotychczasowi sojusznicy zapomn\u0105 o umowach mi\u0119dzy sob\u0105 i rozpoczn\u0105 dziki wy\u015bcig o to kto pierwszy wygra. <\/p>\n Friedrich<\/STRONG> ma jeszcze jedn\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107. Pomimo prostych zasad, dynamicznych bitew – jest niestety plansz\u00f3wk\u0105, w kt\u00f3rej czas rozgrywki mo\u017ce by\u0107 bardzo d\u0142ugi. Oczywi\u015bcie dla klasycznych gier wojennych nie jest to wada, a wr\u0119cz cecha charakterystyczna. Nie mniej Fryderyk Wielki poprzez oryginalno\u015b\u0107 zasad i ich prostot\u0119 bardziej chce by\u0107 zaliczany do eurogier. A te w\u0142a\u015bnie charakteryzuje umiarkowany czas rozgrywki. St\u0105d uwa\u017cam, \u017ce cztery, pi\u0119\u0107, a nawet sze\u015b\u0107 godzin jakich cz\u0119sto wymaga pojedyncza rozgrywka to troch\u0119 za du\u017co.<\/p>\n Generalnie gra jest jak najbardziej godna polecenia. Ma \u015bwietny i pomys\u0142owy system rozgrywania bitew. Pozwala te\u017c nam si\u0119 wcieli\u0107 w r\u00f3\u017cne strony wojny siedmioletniej. Je\u017celi tylko dysponujemy grup\u0105 3 lub 4 graczy, mamy w weekend 5 godzin wolnego czasu to warto odda\u0107 si\u0119 rozgrywce w Friedricha<\/STRONG>. <\/p>\n Warto jeszcze doda\u0107, \u017ce gra pojawi\u0142a si\u0119 na polskim rynku z inicjatywy wydawnictwa Los Diablos Polacos. Do tego od wersji oryginalnej r\u00f3\u017cni si\u0119 tym, \u017ce instrukcj\u0119, podr\u0119czn\u0105 kart\u0119 regu\u0142 oraz wszystkie Karty Losu (na odr\u0119bnym arkuszu) przet\u0142umaczono na j\u0119zyk polski. proste zasady Wady<\/strong><\/p>\n d\u0142ugi czas rozgrywki jak na plansz\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra chce si\u0119 zalicza\u0107 do eurogier
\n<\/STRONG>
\nArmie i tabory rozmieszczone s\u0105 w punktach startowych.<\/p>\n
\n<\/STRONG>
\nW ka\u017cdej turze gracze zbieraj\u0105 na r\u0119k\u0119 co raz wi\u0119cej Kart Taktycznych. Ale do czego maj\u0105 nam one s\u0142u\u017cy\u0107 tego jeszcze nie wiadomo. Tak, wi\u0119c odpowiadam – do odbudowy armii i co najwa\u017cniejsze do bitew.<\/p>\n
\n<\/STRONG>
\nJak pisa\u0142em powy\u017cej Friedrich<\/STRONG> to dwie koncepcje gry. Fryderykiem Wielkim b\u0119dziemy gry\u017a\u0107 i szarpa\u0107 w ka\u017cdym miejscu gdzie mo\u017cemy os\u0142abi\u0107 otaczaj\u0105cych przeciwnik\u00f3w. Mo\u017ce to by\u0107 gra bardziej zachowawcza, w kt\u00f3rej liczymy na up\u0142ywaj\u0105cy czas, czekamy na ruch przeciwnika i uderzamy w miejscu gdzie powinni\u015bmy mie\u0107 przewag\u0119 i uzyska\u0107 zwyci\u0119stwo. Mo\u017ce to by\u0107 rozgrywka agresywna, w kt\u00f3rej bijemy najgro\u017aniejszego sojusznika od razu, zanim uzbiera wystarczaj\u0105co du\u017co kart, aby by\u0107 dla nas niebezpiecznym. <\/p>\n
\nPodsumowanie<\/STRONG>
\n<\/STRONG>
\nDwa lata temu by\u0142em zachwycony \u015acie\u017ckami Chwa\u0142y i cieszy\u0142em si\u0119, \u017ce gry wojenne unowocze\u015bni\u0142y si\u0119 i spe\u0142ni\u0142y moje oczekiwania. Friedrich<\/STRONG> jest kolejn\u0105 \u015bwietn\u0105 pozycj\u0105 na rynku, kt\u00f3ra \u0142amie stereotypy, \u017ce plansz\u00f3wki oparte o wojskowo\u015b\u0107 musz\u0105 by\u0107 oparte o skomplikowane regu\u0142y. Mo\u017ce nie pobije \u015acie\u017cek w moim osobistym rankingu, nie mniej na pewno jest godnym dla nich rywalem, do tego znacznie l\u017cejszym i prostszym. \u0141atwo w niego wci\u0105gn\u0105\u0107 rodzin\u0119, znajomych czy \u017con\u0119\/narzeczon\u0105\/dziewczyn\u0119.<\/p>\n
\nZalety<\/strong><\/p>\n
\ndobre wykonanie wizualne
\noryginalne i bardzo miodne bitwy
\n\u015bwietne odzwierciedlenie wojny siedmioletniej
\ndwie drastycznie r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 koncepcje gry Fryderykiem Wielkim, a sojusznikami <\/p>\n
\nprzed pierwszym rozpocz\u0119ciem gry trzeba cz\u0119\u015b\u0107 element\u00f3w wyci\u0105\u0107, sklei\u0107 i naklei\u0107 – wyj\u0105tek w\u015br\u00f3d nowoczesnych plansz\u00f3wek<\/p>\n