“Druga po\u0142owa XVI w. by\u0142a w Europie Zachodniej widowni\u0105 przemian politycznych i wydarze\u0144, kt\u00f3rych znaczenia nie wszyscy historycy nale\u017cycie doceniaj\u0105, a kt\u00f3re niew\u0105tpliwie stanowi\u0142y pocz\u0105tek zmian w uk\u0142adzie si\u0142 nie tylko europejskich, ale i \u015bwiatowych. Wydarzenia te zapocz\u0105tkowane zosta\u0142y w Niderlandach, kt\u00f3re w wyniku ma\u0142\u017ce\u0144stwa burgundzko-austriackiego (1477) dosta\u0142y si\u0119 w posiadanie Habsburg\u00f3w, a po abdykacji Karola V przesz\u0142y na hiszpa\u0144sk\u0105 lini\u0119 tej dynastii w osobie kr\u00f3la Filipa II. (…) Specyficzn\u0105 a zarazem najbardziej charakterystyczn\u0105 cech\u0105 reformacji niderlandzkiej by\u0142o jej \u015bcis\u0142e powi\u0105zanie z problemem narodowo\u015bciowym. Protestantyzm, szerz\u0105cy si\u0119 w\u015br\u00f3d wszystkich warstw i klas spo\u0142ecznych, stan\u0105\u0142 do walki z Ko\u015bcio\u0142em Katolickim, za kt\u00f3rym stali w\u0142adcy kraju, Hiszpanie. W ten spos\u00f3b walka o cele spo\u0142eczno-gospodarcze i religijne sprz\u0119g\u0142a si\u0119 z walk\u0105 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 kraju” (W\u00f3jcik 1991: 263 – 265).<\/p>\n
O grze<\/strong><\/p>\n “Revolution” jest gr\u0105 strategiczn\u0105 autorstwa Francisa Treshama wydan\u0105 przez Phalanx Games – firm\u0119 znan\u0105 chyba ka\u017cdemu mi\u0142o\u015bnikowi dobrej strategii. Gra jest symulacj\u0105 ruch\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowych na terenie Niderland\u00f3w Hiszpa\u0144skich (wojna osiemdziesi\u0119cioletnia).<\/p>\n O zawarto\u015bci pude\u0142ka<\/strong><\/p>\n Pude\u0142ko jak pude\u0142ko – estetyczne jest, i dobrze wykonane te\u017c jest. Z\u0142ego s\u0142owa nie mo\u017cna powiedzie\u0107… Wiadomo kiedy wewn\u0105trz pude\u0142ka jest fajnie – przede wszystkim wtedy, kiedy jest du\u017co. A dok\u0142adnie tak jest w przypadku omawianej produkcji Phalanx Games. Jak przysta\u0142o na gr\u0119 strategiczn\u0105, element\u00f3w jest sporo i nawet je\u015bli s\u0105 to elementy g\u0142\u00f3wnie tego samego typu, to i tak jest nie\u017ale. Mamy wi\u0119c plansz\u0119, karty prowincji, karty miast oraz prawdziwe \u0142awice \u017ceton\u00f3w. Po kilku pr\u00f3bach ca\u0142o\u015b\u0107 daje si\u0119 zgrabnie umie\u015bci\u0107 w fabrycznej wyt\u0142oczce i nawet szybkie odnalezienie potrzebnego elementu nie powinno stanowi\u0107 trudno\u015bci.<\/p>\n O planszy<\/strong><\/p>\n Uwag\u0119 zwraca przede wszystkim plansza. Sk\u0142adana na cztery cz\u0119\u015bci, wykonana bardzo staranie (rozk\u0142ada si\u0119 bardzo r\u00f3wno, praktycznie nie wida\u0107 miejsca styku p\u0142aszczyzn), z grubej tektury (je\u015bli kto\u015b ma mocne nerwy, to odwrotnej strony mo\u017cna u\u017cywa\u0107 jako podstawy do wycinania no\u017cykiem element\u00f3w z innych gier…).<\/p>\n Estetyka planszy (przynajmniej dla mnie) jest urzekaj\u0105ca. Stylizacj\u0105 wyra\u017anie nawi\u0105zuje do starej mapy. Czy faktycznie tak wygl\u0105da\u0142y mapy XVI i XVII wieczne? Wed\u0142ug mnie – nie, ale co tam. Jest pi\u0119knie i naprawd\u0119 klimatycznie. Konwencja kolorystyczna utrzymana jest w tonach sepii, mimo \u017ce na planszy wyst\u0119puje wi\u0119cej kolor\u00f3w. Poszczeg\u00f3lne terytoria odznaczone s\u0105 wyra\u017anie. Dodatkowo na mapie (planszy) znajduj\u0105 si\u0119 wszelkie niezb\u0119dne tabele i elementy pomocnicze (o nich p\u00f3\u017aniej).<\/p>\n Czytelno\u015b\u0107 mapy jest taka sobie, ale warto tutaj zaznaczy\u0107, \u017ce m\u00f3wimy o grze tocz\u0105cej si\u0119 w obcej – przynajmniej jak dla mnie – przestrzeni. Tego si\u0119 trzeba po prostu nauczy\u0107. Generalnie, to by\u0142em przekonany \u017ce nie\u017ale znam geografi\u0119 pa\u0144stw beneluksu. Plansza pozbawi\u0142a mnie z\u0142udze\u0144, szczeg\u00f3lnie \u017ce graj\u0105c pos\u0142ugujemy si\u0119 nie granicami wsp\u00f3\u0142czesnymi, a \u00f3wczesnymi granicami regionalnymi. Sporo czasu zajmuje na pocz\u0105tku szybkie po\u0142apanie si\u0119 w prowincjach i miastach (to tylko kwestia wprawy, bo np. prowincje rzymskie z okresu pi\u0119ciu dobrych cesarzy to narysuj\u0119 zgrubnie jeszcze teraz, a troch\u0119 ich by\u0142o…)<\/p>\n DU\u017bYM u\u0142atwieniem s\u0105 pomoce dost\u0119pne do pobrania z BGG, np. wydruki zestaw\u00f3w startowych dla graczy czy karty do zapisywania stanu gry.<\/p>\n O pozosta\u0142ych elementach<\/strong><\/p>\n Jako si\u0119 rzek\u0142o, jest ich niema\u0142o. Ilo\u015bciowo uwag\u0119 zwracaj\u0105 \u017cetony – grube, \u0142adnie wydrukowane i \u015bwietnie sztancowane. Ich wydobycie z ramki jest prawdziw\u0105 przyjemno\u015bci\u0105. \u017betony dost\u0119pne s\u0105 w sze\u015bciu kolorach: \u017c\u00f3\u0142tym (katolicy), czerwonym (Habsburgowie), zielonym (szlachta), niebieskim (mieszcza\u0144stwo), pomara\u0144czowym (reformatorzy) i szarym (ruchy neutralne).<\/p>\n Poza nimi dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce \u017cetony “wspomagaj\u0105ce” – ro\u017cnego rodzaju markery do oznaczania wp\u0142yw\u00f3w, pozycji, przynale\u017cno\u015bci politycznej biskupstw i uniwersytet\u00f3w oraz punktacji. \u017betony ka\u017cdego z graczy to dwustronne \u017cetony zasob\u00f3w z popiersiem na awersie i monet\u0105 na rewersie oraz \u017cetony armii (bez \u017cadnych oznacze\u0144 typu si\u0142a, obrona, etc.) – po prostu wojsko. Po dw\u00f3ch kr\u00f3tkich sesjach uwa\u017cam, \u017ce \u017cetony mog\u0142yby by\u0107 troch\u0119 wyra\u017aniej si\u0119 odr\u00f3\u017cniaj\u0105ce. Przy niezbyt jasnym \u015bwietle, trudno np. zauwa\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 w kolorze pomi\u0119dzy zieleni\u0105 a niebieskim. Kiedy jest jasno, nie powinno by\u0107 z tym najmniejszych problem\u00f3w.<\/p>\n Karty miast i prowincji s\u0105 starannie zaprojektowane i czytelnie wykonane. Uwaga: na pocz\u0105tku gry (pierwszych kilka\/kilkana\u015bcie sesji) warto albo zrobi\u0107 z nich ksero albo je zabezpieczy\u0107.<\/p>\n Chodzi o to, \u017ce ka\u017cda karta zawiera ZAZNACZON\u0104 na niej pozycj\u0119 danej prowincji. Kiedy wi\u0119c sprawdza si\u0119 przynale\u017cno\u015b\u0107 polityczn\u0105 danej prowincji, najlepiej jest robi\u0107 to kartami – ma si\u0119 wtedy pewno\u015b\u0107, \u017ce \u017cadnej si\u0119 nie pominie (niekt\u00f3re s\u0105 naprawd\u0119 male\u0144kie – wielko\u015bci \u017cetonu) no i wiadomo gdzie j\u0105 znale\u017a\u0107.<\/p>\n Na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 warto zaopatrzy\u0107 si\u0119 w materia\u0142y pomocnicze dost\u0119pne na BGG, gdzie przygotowane s\u0105 “sety” pod ka\u017cdego z graczy – odpada naprawd\u0119 uci\u0105\u017cliwe poszukiwanie miast i prowincji w celu ustawienia pocz\u0105tkowego. Ja zagra\u0142em do tej pory trzy pe\u0142ne tury gry i karty prze\u0142o\u017cy\u0142em dobrych kilkana\u015bcie razy…<\/p>\n Instrukcja jest ma 14 stron tekstu (format A4) i napisana jest prostym j\u0119zykiem angielskim (aczkolwiek nie prostackim) – je\u015bli kto\u015b zna j\u0119zyk prawniczy (ustaw), to tutaj jest zbli\u017cony poziom. Raczej kr\u00f3tkie zdania b\u0105d\u017a r\u00f3wnowa\u017cniki zda\u0144, brak wymy\u015blnego s\u0142ownictwa, numerowanie podpunkt\u00f3w i bezpo\u015brednie odsy\u0142anie do miejsc z wyj\u0105tkami, do tego sporo przyk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n Nie jest to jednak instrukcja idealna, podczas gry wychodzi troch\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjnych. Pomoc\u0105 s\u0142u\u017cy oczywi\u015bcie BGG (do poziomu wr\u0119cz technicznego, czyli jak fizycznie wykonywa\u0107 poszczeg\u00f3lne akcje). Generalnie instrukcja jest jednak OK. Podczas pierwszych gier jest NIEUSTANNIE kartkowana, no chyba \u017ce kto\u015b jest twardziel i nauczy si\u0119 jej na pami\u0119\u0107;) Poza instrukcj\u0105 gra nie posiada \u017cadnych element\u00f3w obcoj\u0119zycznych (z wyj\u0105tkiem nazw prowincji i miast).<\/p>\n O grze w\u0142a\u015bciwej<\/strong><\/p>\n Wed\u0142ug zapewnie\u0144 producenta, gra przeznaczona jest dla 2-5 graczy. Warto\u015bci\u0105 domy\u015bln\u0105 jest oczywi\u015bcie 5 graczy, je\u015bli jednak kto\u015b chce si\u0119 pobawi\u0107 a nie ma pe\u0142nego sk\u0142adu w instrukcji znajdzie informacje jak to zrobi\u0107 (hint: pewne stronnictwa dzia\u0142aj\u0105 jako neutralne czyli klasyczne NPC, wszyscy inni otrzymuj\u0105 wi\u0119cej zasob\u00f3w).<\/p>\n Gra sk\u0142ada si\u0119 z sze\u015bciu tur: tury zerowej (pocz\u0105tkowej) o nieco ograniczonych mo\u017cliwo\u015bciach oraz pi\u0119ciu tur w\u0142a\u015bciwych. Ka\u017cda tura w\u0142a\u015bciwa sk\u0142ada si\u0119 z… 21 akcji. Oczywi\u015bcie nie wszystkie musz\u0105 by\u0107 wykonywane, ale troch\u0119 tego jest.<\/p>\n O og\u00f3lnej idei gry<\/strong><\/p>\n W grze chodzi o to, \u017ceby wygra\u0107 (odkrywcze, nie?). Wygrywa osoba, kt\u00f3ra po ostatniej turze zgromadzi\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w. Punktacja ka\u017cdej tury liczy si\u0119 osobno, nie nast\u0119puje wi\u0119c jej sumowanie. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, kto\u015b kto znajdowa\u0142 si\u0119 z ogonie peletonu nagle mo\u017ce wygra\u0107 – wystarczy \u017ce wygra ostatni\u0105 tur\u0119.<\/p>\n Punkty zwyci\u0119stwa otrzymuje si\u0119 za: posiadane prowincje (ka\u017cda z nich ma okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa), posiadane du\u017ce miasta (cities, nie towns) oraz cele dodatkowe (osobne dla ka\u017cdego stronnictwa). Celami tymi s\u0105:<\/p>\n dla katolik\u00f3w: utrzymywanie w stanie niezreformowanym biskupstw (m\u00f3wi\u0105c wprost, trzeba kontrolowa\u0107 prowincje w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 biskupstwa – nie trzeba kontrolowa\u0107 miast z biskupstwami), Jak si\u0119 rzek\u0142o, najpierw dostawiamy gdzie chcemy i ile chcemy (aczkolwiek regu\u0142y nas troch\u0119 ograniczaj\u0105), potem sprawdzamy jaki jest limit populacji dla danej prowincji i usuwamy nadmiar (nie ma lekko). Szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie b\u0119d\u0119 t\u0142umaczy\u0142, bo chyba nie o to chodzi w tym miejscu. Potem sprawdza si\u0119, kto w danej prowincji jest najsilniejszym stronnictwem i ta osoba ustawia \u017cetony pozosta\u0142ych graczy w tej prowincji. Potem tego samego dokonuje nast\u0119pna w kolejno\u015bci osoba, przy czym nie mo\u017ce zmieni\u0107 alokacji zasob\u00f3w osoby ustawiaj\u0105cej poprzednio, etc. No i tak to schodzi. Je\u015bli w prowincji zasob\u00f3w jest zbyt ma\u0142o, dostawiane s\u0105 \u017cetony neutralne, kt\u00f3rych jedynym zadaniem jest wype\u0142nienie prowincji tak, aby w nast\u0119pnej turze pojawi\u0142 si\u0119 konflikt i konieczne by\u0142o usuwanie jednostek…<\/p>\n Dodatkowo dost\u0119pne s\u0105 \u017cetony armii, kt\u00f3re poruszaj\u0105 si\u0119 point-to-point pomi\u0119dzy wyznaczonymi garnizonami. Je\u015bli armia stacjonuje w danym regionie samodzielnie, mo\u017ce wywrze\u0107 wp\u0142yw militarny i zamieni\u0107 jeden \u017ceton dowolnego stronnictwa na \u017ceton w\u0142asnego stronnictwa. Fajnie \ud83d\ude42<\/p>\n Ciekawy (przynajmniej dla mnie) jest spos\u00f3b rozgrywania bitew (je\u015bli w polu dowodzenia danej prowincji stacjonuj\u0105 armie kilku graczy). Ot\u00f3\u017c walki rozstrzygane s\u0105 na zasadzie potyczek najbardziej skrajnych stronnictw. Continuum stronnictw prezentuje si\u0119 jak ni\u017cej:<\/p>\n katolicy – Habsburgowie – szlachta – mieszcza\u0144stwo – reformatorzy<\/p>\n Je\u017celi wi\u0119c w jednym miejscu stan\u0105 naprzeciw siebie armie katolik\u00f3w, szlachty oraz mieszczan, najpierw rozstrzygni\u0119ta zostanie bitwa pomi\u0119dzy katolikami a mieszczanami, a zwyci\u0119zca spotka si\u0119 ze szlacht\u0105 (czyli jakby nie patrze\u0107, po wyj\u015bciu z grupy Anglia lub Szwecja).<\/p>\n O tym o czym nie napisa\u0142em<\/strong><\/p>\n No, nie napisa\u0142em o wieeeeelu ro\u017cnych rzeczach, ale wysz\u0142oby zbyt d\u0142ugo. Dodam tylko (kr\u00f3tko), \u017ce od przyjaci\u00f3\u0142 z zagranicy otrzymujemy wsparcie, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3\u017cne si\u0142y, \u017ce mo\u017cemy oblega\u0107 miasta, \u017ce ustalamy stawki podatkowe, \u017ce zbieramy podatki, \u017ce rekrutujemy armie… Og\u00f3lnie jest co robi\u0107, je\u015bli sekwencja ruch\u00f3w podczas tury to 21 krok\u00f3w.<\/p>\n O czasie grania<\/strong><\/p>\n No tutaj nie jest rewelacyjnie, bo zagranie tury zerowej oraz pierwszej normalnej zabra\u0142o mi ponad trzy godziny. A gra\u0142em sam, nie by\u0142o wi\u0119c k\u0142\u00f3tni, ci\u0105g\u0142ego sprawdzania w przepisach, g\u0142osowa\u0144 jak co\u015b powinno by\u0107 rozumiane, cofania si\u0119 “bo zapomnia\u0142em TYM si\u0119 ruszy\u0107”, etc. Na BGG czyta\u0142em chyba, \u017ce standardowo trzeba liczy\u0107 po godzin\u0119 na tur\u0119, przy czym je\u015bli graj\u0105 pocz\u0105tkuj\u0105cy trzeba wynik pomno\u017cy\u0107 przez 1,5. Ca\u0142kowicie si\u0119 z tym zgadzam.<\/p>\n O trybie grania<\/strong><\/p>\n Moim zdaniem gra jest \u015bwietnym materia\u0142em na PBEM’a. Wszystko wida\u0107 na planszy, nie ma \u017cadnych ukrytych (jawnych tylko dla w\u0142a\u015bciciela) kart, nie ma po\u015bpiechu, jest polityka…<\/p>\n Zalety<\/strong>:<\/p>\n ciekawe t\u0142o historyczne Wady<\/strong>:<\/p>\n d\u0142ugi czas rozgrywki
\ndla Habsburg\u00f3w: posiadanie w ka\u017cdym regionie (grupie prowincji) w\u0142asnej armii (niezale\u017cnie od jej liczebno\u015bci),
\ndla szlachty: posiadanie lojalnej ludno\u015bci (liczy si\u0119 jednostki znajduj\u0105ce si\u0119 na terenie prowinicji (poza miastami) oraz w ma\u0142ych miastach (towns), natomiast nie te zamieszkuj\u0105ce du\u017ce miasta (cities) – za ka\u017cde trzy \u017cetony, jeden punkt zwyci\u0119stwa),
\ndla mieszcza\u0144stwa: posiadanie ma\u0142ych miast handlowych (towns), kt\u00f3rych nazwy na mapie napisane s\u0105 bia\u0142\u0105 czcionk\u0105,
\nreformatorzy: utrzymywanie zreformowanych uniwersytet\u00f3w (w praktyce: kontrolowanie miast z uniwersytetami).
\nW gruncie rzeczy gra polega na umiej\u0119tnym dok\u0142adaniu \u017ceton\u00f3w swojej obecno\u015bci. Liczba \u017ceton\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna do\u0142o\u017cy\u0107 w ka\u017cdej turze wyliczana jest w zale\u017cno\u015bci od posiadanych zasob\u00f3w (miast i prowincji). Co interesuj\u0105ce, liczba dost\u0119pnych w grze zasob\u00f3w jest ograniczona, co oznacz \u017ce mo\u017ce doj\u015b\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej wszystkie zasoby danego gracza znajd\u0105 si\u0119 na planszy i nie b\u0119dzie mie\u0107 on mo\u017cliwo\u015bci wykonania ruchu.<\/p>\n
\nd\u0142ugi czas rozgrywki
\nbrak (sic!) czynnika losowego<\/p>\n
\nniejasne momentami zasady<\/p>\n