Dungeoneer: Krypta przekl\u0119tych to druga ju\u017c wydana po polsku gra Thomasa Denmarka, osadzona w \u015bwiecie jego autorskiego systemu RPG. Poniewa\u017c przy okazji recenzowania pierwszej – Grobowca Kr\u00f3la Nieumar\u0142ych – zasady i og\u00f3lna mechanika zosta\u0142y ju\u017c nie\u017ale przedstawione, nie dam tu wyczerpuj\u0105cego ich wyk\u0142adu, a jedynie zapis moich wra\u017ce\u0144 oraz opis nowych element\u00f3w.<\/p>\n
Polska edycja Krypty oparta jest na drugim wydaniu ameryka\u0144skim, ale r\u00f3\u017cni si\u0119 od niego dodaniem znacznik\u00f3w (wcze\u015bniej nale\u017ca\u0142o znale\u017a\u0107 sobie w\u0142asne), gotowych kartonik\u00f3w postaci wraz z plastykowymi podstawkami (wcze\u015bniej postaci wycina\u0142o si\u0119 z osobnej karty i stawia\u0142o dzi\u0119ki zagi\u0119ciu) oraz kostki (szkoda, \u017ce nie dw\u00f3ch z rozp\u0119du, bo rzuty 2k s\u0105 do\u015b\u0107 cz\u0119ste); st\u0105d i pude\u0142ko w wersji polskiej wi\u0119ksze, co mo\u017ce by\u0107 wa\u017cne dla p\u00f3\u0142kowych puryst\u00f3w.<\/p>\n
Niestety, zmianie nie uleg\u0142a instrukcja – przet\u0142umaczona, ale nie przeredagowana (to akurat, zapewne, wzgl\u0119dy licencyjne, a wi\u0119c nie wina Galakty), a szkoda. Zasady nie s\u0105 jasne na pierwszy rzut oka, a przede wszystkim bardzo z\u0142a jest organizacja tekstu: zdarzaj\u0105 si\u0119 odwo\u0142ania do jeszcze nie wyja\u015bnionych zasad, a przepisy dotycz\u0105ce jednego zagadnienia bywaj\u0105 rozrzucone po kilku rozdzia\u0142ach (bardzo frustruj\u0105ce zw\u0142aszcza kiedy wracamy do gry po d\u0142u\u017cszej przerwie i chcemy sobie zasady jedynie od\u015bwie\u017cy\u0107). Wszechobecno\u015b\u0107 Wielkich Liter, do prze\u0142kni\u0119cia w Tek\u015bcie Angielskim, po polsku wywo\u0142uje U\u015bmiech – ale to Drobnostka.<\/p>\n
Karty s\u0105 standardowej wielko\u015bci i jako\u015bci, poszczeg\u00f3lne ich rodzaje \u0142atwo odr\u00f3\u017cni\u0107 po rewersach. Obrazki s\u0105 wyra\u017ane i klimatyczne (rzecz dzieje si\u0119 w czarnoksi\u0119skim laboratorium, pe\u0142no tu wi\u0119c alchemicznych rupieci, w tym wszechobecnych pojemnik\u00f3w z jarz\u0105cozielon\u0105 substancj\u0105), cho\u0107 do\u015b\u0107, no c\u00f3\u017c, standardowe. Pod opisem dzia\u0142ania karty znajduje si\u0119 standardowy (czy wr\u0119cz obowi\u0105zkowy od czas\u00f3w Magic: the Gathering) bon mocik, niestety, najcz\u0119\u015bciej niespecjalnie porywaj\u0105cy. Plusem jest klarowny projekt graficzny: rodzaj karty okre\u015blany jest kolorem ramki i ikonk\u0105, podobnie jak jej bardziej szczeg\u00f3\u0142owe cechy. Dobrym rozwi\u0105zaniem jest tak\u017ce niewielki symbol zestawu Dungeoneera, z kt\u00f3rego pochodzi dana karta; dzi\u0119ki temu po grze po\u0142\u0105czonymi zestawami (np. Grobowiec + Krypta) \u0142atwo mo\u017cna rozdzieli\u0107 talie.<\/p>\n
Gracze maj\u0105 do wyboru sze\u015b\u0107 postaci ze standardowego zwierzy\u0144ca fantasy: krasnoluda, elfa, gnoma itd. Denmark zbalansowa\u0142 je w standardowy spos\u00f3b; mamy zatem s\u0142abeusza-magika, niemagicznego pudziano-terminatora, i gar\u015b\u0107 przypadk\u00f3w po\u015brednich. Ka\u017cdy z nich, a jak\u017ce, ma te\u017c jak\u0105\u015b umiej\u0119tno\u015b\u0107 specjaln\u0105. Elementem RPGowym jest rozw\u00f3j bohater\u00f3w w trakcie gry – ka\u017cda wykonana misja podnosi nasz poziom o 1. Startujemy jako cherlaki, epicko zmagaj\u0105ce si\u0119 z Czarcim Szczurakiem, ko\u0144czymy za\u015b jako herosi, jednym rzutem ko\u015bci k\u0142ad\u0105cy hordy \u017belaznych Golem\u00f3w.<\/p>\n
Nasi bohaterowie eksploruj\u0105 w Krypcie… krypt\u0119 (w innych cz\u0119\u015bciach Dungeoneera pojawiaj\u0105 si\u0119 tereny powierzchniowe), kt\u00f3rej uk\u0142ad w ka\u017cdej rozgrywce jest inny dzi\u0119ki modularnej budowie (plansza uk\u0142adana jest z pojedynczych kart mapy). Istniej\u0105 dwa dodatkowe warianty uk\u0142adania mapy: w jednym tworzona jest ona w ca\u0142o\u015bci na pocz\u0105tku (co pozwala na lepsze planowanie ruch\u00f3w i unikni\u0119cie przypadkowej przewagi jednego z graczy), w drugim – eksplorowana po jednym polu, kiedy gracz decyduje si\u0119 wej\u015b\u0107 na nieodkryty jeszcze obszar (przez co nigdy nie wie, w co si\u0119 pakuje). Zasady podstawowe tw\u00f3rczo \u0142\u0105cz\u0105 z\u0142e cechy obydwu rozwi\u0105za\u0144 – mapa budowana jest karta po karcie, ale rozbudowuje si\u0119 j\u0105 w dowolnym miejscu. To oczywi\u015bcie zwi\u0119ksza strategiczno\u015b\u0107 rozgrywki… do poziomu “z\u0142e miejsca innym, dobre – sobie”.<\/p>\n
Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce Dungeoneer to gra w swej istocie karciana i prawdziwa strategia kryje si\u0119 nie w umiej\u0119tnym poruszaniu si\u0119 po planszy, a w zarz\u0105dzaniu r\u0119k\u0105. To, jakie karty odrzucimy, jaki ekwipunek na siebie zagramy i jak skomponujemy sw\u0105 hord\u0119 potwor\u00f3w ma kluczowe znaczenie dla przebiegu gry. Oczywi\u015bcie, element losowy jest tu nie do przeskoczenia, ale trzeba umiej\u0119tnie gra\u0107 tym, co si\u0119 dostaje.<\/p>\n
Bardzo potrzebn\u0105 nowo\u015bci\u0105 s\u0105 w Krypcie “nadmuchiwane” potwory. Nie chodzi bynajmniej o Krwio\u017cerczy Czarci Balonik czy Przekl\u0119ty Materac Campingowy, tylko o karty, kt\u00f3rych si\u0142\u0119 zagrywaj\u0105cy mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107, wydaj\u0105c dodatkowe punkty Chwa\u0142y (w\u0142asnej) lub Gro\u017aby (przeciwnika). Taki nasterydowany potw\u00f3r jest gro\u017any nawet dla postaci na trzecim poziomie, rozsmarowuj\u0105cych pomniejsze ta\u0142atajstwo na \u015bcianach. W podw\u00f3jnej talii s\u0105 tylko dwa potwory “nadmuchiwane” (oraz kolega \u017belazny Golem, kt\u00f3rego si\u0142a zale\u017cy od poziomu postaci, z kt\u00f3r\u0105 walczy) na og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 trzynastu, s\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce wi\u0119ksza ich ilo\u015b\u0107 zaburzy\u0142aby r\u00f3wnowag\u0119 i postaci zbyt cz\u0119sto gin\u0119\u0142yby w pocz\u0105tkowych turach.<\/p>\n
Dotkn\u0119li\u015bmy tu bardzo nieprzyjemnego aspektu gry: tak, po \u015bmierci postaci gracz odpada z rozgrywki. Poniewa\u017c zdarza si\u0119 to zwykle na pocz\u0105tku (kiedy postaci ‘postaci maj\u0105 si\u0142\u0119 Woody’ego Allena), taki pechowiec ma nagle godzink\u0119 wolnego czasu. Podobna sytuacja nie zdarza si\u0119 zbyt cz\u0119sto, ale i tak sensowne wydaje si\u0119 wprowadzenie w\u0142asnych zasad powrotu z nowym bohaterem. Zabicie postaci powinno utrudnia\u0107 zwyci\u0119stwo pechomu graczowi (np. poprzez dodatkowe zadanie do wykonania), ale nie wy\u0142\u0105cza\u0107 go ca\u0142kowicie.<\/p>\n
Jak wspomnia\u0142em, Krypta to druga gra z cyklu, w Polsce za\u015b ukaza\u0142y si\u0119 ju\u017c trzy, zawieraj\u0105ce \u0142\u0105cznie sze\u015b\u0107 talii (na polskie wydanie czekaj\u0105 jeszcze cztery cz\u0119\u015bci i kolejnych sze\u015b\u0107 talii). Jest to o tyle istotne, \u017ce poszczeg\u00f3lne zestawy mo\u017cna ze sob\u0105 \u0142\u0105czy\u0107, co w du\u017cym stopniu leczy najwi\u0119ksz\u0105 chyba przypad\u0142o\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych Dungeoneer\u00f3w: powtarzalno\u015b\u0107 rozgrywki.<\/p>\n
\u0141\u0105czenie dw\u00f3ch (lub, nie daj Bo\u017ce, trzech) zestaw\u00f3w w jeden wi\u0119kszy nie ma jednak, moim zdaniem, wi\u0119kszego sensu, o ile nie jeste\u015bmy co najmniej czw\u00f3rk\u0105 (ale raczej nie wi\u0119ksz\u0105 grup\u0105) co najmniej fanatycznych entuzjast\u00f3w gier typu dungeon crawl, czyli po polsku locho\u0142a\u017anych, i to dysponuj\u0105c\u0105 co najmniej trzema godzinkami wolnego czasu. Lepiej jest skompilowa\u0107 jeden zestaw, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na proporcje poszczeg\u00f3lnych rodzaj\u00f3w kart i na to, aby w talii znalaz\u0142y si\u0119 karty niezb\u0119dne do wype\u0142nienia wybranych do gry zada\u0144. Takie zestawianie talii pozwala na wielokrotne rozgrywki bez znudzenia: zmienia si\u0119 potworna fauna, dost\u0119pne przedmioty i czary, miejsce akcji.<\/p>\n
Wszystkie powy\u017csze z\u0142o\u015bliwo\u015bci nie mia\u0142y na celu udowodnienia, \u017ce Dungeoneer to s\u0142aba gra – tak nie jest. Niew\u0105tpliwie nie jest to jednak gra “dla wszystkich”. Dla kogo zatem? Widz\u0119 trzy odr\u0119bne targety (\u017ce tak po marketingowemu ujm\u0119). Po pierwsze, dziesi\u0119ciolatki bez ADHD. Powinny by\u0107 zachwycone, bo jest tu i eksploracja, i walka z potworami, i robienie na z\u0142o\u015b\u0107 kolegom, rysunki s\u0105 odpowiednio (czyli nie przesadnie) mroczne i przera\u017caj\u0105ce, a nazwa Wyj\u0105cego Demonicznego Czerwia wzbudza w m\u0142odocianych rozkoszne dreszcze bezpiecznego strachu. Zreszt\u0105, my w ich wieku z wypiekami na twarzy grali\u015bmy w Labirynt \u015bmierci!<\/p>\n
Po drugie, fani fantasy i RPG. Powinni bez problemu \u0142ykn\u0105\u0107 klimat obecny w bardzo dobrych obrazkach Denmarka (olej, tusz, komputer), a gra doskonale sprawdzi si\u0119 zamiast rozgrywania kr\u00f3tkiej przygody. Nie potrzeba wielu ko\u015bci, tabel i Mistrza Gry, a wra\u017cenia b\u0119d\u0105 zbli\u017cone (powt\u00f3rz\u0119: chodzi o niewielk\u0105, niezobowi\u0105zuj\u0105c\u0105 przygod\u0119, nie za\u015b w pe\u0142ni wczut\u0105 kampani\u0119).<\/p>\n
Do trzeciej grupy sam si\u0119 zaliczam: to ci, u kt\u00f3rych nazwa Wyj\u0105cego Demonicznego Czerwia (nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o odgrywaniu go przez jednego z graczy) wzbudza rozkoszne drgawki \u015bmiechu. Ot\u00f3\u017c Dungeoneer \u015bwietnie sprawdza si\u0119 jako rozrywka z lekka absurdalna, lecz niesko\u0144czenie kreatywna (taki jest te\u017c jedynie s\u0142uszny spos\u00f3b grania np. w Pirate’s Cove). Na\u015bladowanie sposobu poruszania si\u0119 Nieudanego Eksperymentu (z\u0119baty m\u00f3zg na chudych n\u00f3\u017ckach), prezentowanie coraz to nowych nieprzystojnych przy\u015bpiewek Banussyjskiego \u017bo\u0142nierza czy odgrywanie Hempa Gu\u015blarza, orczego szamana-rastafarianina z Jamajki (gwoli wyja\u015bnienia: “hemp” oznacza po angielsku “konopie”) nigdy si\u0119 nie nudzi. Mam zreszt\u0105 wra\u017cenie, \u017ce sam Denmark stara\u0142 si\u0119 uzyska\u0107 w swych obrazkach i tekstach na kartach nieco surrealistyczn\u0105 atmosfer\u0119. Pomys\u0142y w rodzaju powy\u017cszych robi\u0105 tylko w tym kierunku krok dalej…<\/p>\n
Kto za\u015b powinien gr\u0119 wypr\u00f3bowa\u0107 przed kupnem? Na pewno fani wszelakich CCG. Rozpieszczeni ilo\u015bci\u0105 kart dost\u0119pnych w ich ulubionym systemie, mog\u0105 by\u0107 nieco rozczarowani spor\u0105, ale jednak zamkni\u0119t\u0105 pul\u0105. Poza tym zasady walki s\u0105 tu niew\u0105tpliwie du\u017co prostsze ni\u017c cho\u0107by w M:tG. Dlatego te\u017c ostro\u017cnie do Dungeoneera powinni podej\u015b\u0107 powa\u017cni plansz\u00f3wkowcy: tutaj po prostu nie ma za du\u017co gry! Mowa oczywi\u015bcie o mechanice, bo na poziomie fabularnym dzieje si\u0119 sporo: czy to w wersji na serio, czy… no, nie ca\u0142kiem na serio.<\/p>\n