Bitwa o Stalingrad to jedna z decyduj\u0105cych bitew II Wojny \u015awiatowej. Wojska niemieckie pod wodz\u0105 genera\u0142a Friedricha Paulusa, kt\u00f3re mia\u0142y za zadanie zaj\u0105\u0107 miasto zosta\u0142y w wyniku operacji Uran zamkni\u0119te w okr\u0105\u017ceniu przez przewa\u017caj\u0105ce si\u0142y Rosjan. Pr\u00f3by odsieczy ze strony 4. Armii Pancernej nie powiod\u0142y si\u0119. Pod Stalingradem zgin\u0119\u0142o prawie 200 tys. \u017co\u0142nierzy niemieckich a kolejne 100 tys. zosta\u0142o wzi\u0119tych do niewoli, z kt\u00f3rej powr\u00f3cili nieliczni. Plany Hitlera dotycz\u0105ce zaj\u0119cia Kaukazu ostatecznie rozpad\u0142y si\u0119 a inicjatyw\u0119 na froncie wschodnim przej\u0119\u0142a Armia Czerwona.<\/p>\n
W grze Wr\u00f3g u Bram – Stalingrad 1942 gracze mog\u0105 zmieni\u0107 lub przypiecz\u0119towa\u0107 bieg historii. Jeden z nich dowodzi oddzia\u0142ami niemieckimi, pod dow\u00f3dztwem genera\u0142a Paulusa i Hotha, drugi wojskami Rosjan.<\/p>\n
Otwieramy pude\u0142ko<\/strong><\/p>\n W pude\u0142ku z gr\u0105 najwi\u0119cej miejsca zajmuje plansza – sk\u0142ada si\u0119 ona z trzech sztywnych cz\u0119\u015bci \u0142\u0105czonych przez zaczepy “puzzlowe”, kt\u00f3re niestety nie s\u0105 zbyt wygodne. Poza ni\u0105, mamy jeszcze pionki reprezentuj\u0105ce korpusy (tekturowe, na plastikowych podstawkach), sporo tekturowych znacznik\u00f3w, kostk\u0119 oraz prawie 200 kart.<\/p>\n Najwa\u017cniejszym elementem gry s\u0105 w\u0142a\u015bnie karty, wi\u0119c to im warto przyjrze\u0107 si\u0119 uwa\u017cniej. S\u0105 niez\u0142ej jako\u015bci i maj\u0105 bardzo klimatyczne ilustracje (historyczne zdj\u0119cia), kt\u00f3re mi\u0142o si\u0119 ogl\u0105da. Przed rozgrywk\u0105 trzeba je rozdzieli\u0107 na 3 rodzaje – karty sztabowe (zagrywane g\u0142\u00f3wnie w bitwie, dopakowuj\u0105ce jednostki), karty jednostek oraz karty dow\u00f3dc\u00f3w. Mimo, \u017ce karty Niemc\u00f3w i Rosjan maj\u0105 inne rewersy (przedstawiaj\u0105ce odpowiednio niemiecki i rosyjski he\u0142m), to szkoda, \u017ce nie zadbano aby tak\u017ce rodzaje kart w ramach danej narodowo\u015bci mo\u017cna by\u0142o rozr\u00f3\u017cni\u0107 po koszulkach. Je\u017celi zawczasu nie posegregowali\u015bmy wszystkiego i nie zapakowali\u015bmy w woreczki strunowe, przygotowanie do gry mo\u017ce wi\u0119c chwil\u0119 zaj\u0105\u0107.<\/p>\n Przygotowanie do gry<\/strong><\/p>\n Rozgrywk\u0119 rozpoczynamy od przydzielenia wszystkich naszych jednostek dow\u00f3dcom korpus\u00f3w (mamy ich 5 oraz 1 rezerwowy) i ustawienia pionk\u00f3w korpus\u00f3w na planszy. Jest to bardzo wa\u017cny krok, kt\u00f3ry mo\u017ce zdecydowa\u0107 o naszym zwyci\u0119stwie b\u0105d\u017a pora\u017cce, dlatego autorzy przygotowali dla pocz\u0105tkuj\u0105cych graczy scenariusz, czyli schemat przydzielenia i pocz\u0105tkowego rozstawienia korpus\u00f3w oraz cele graczy.<\/p>\n Je\u017celi wybierzemy opcj\u0119 dla zaawansowanych, gracz niemiecki mo\u017ce wystawi\u0107 swoje korpusy wy\u0142\u0105cznie na pierwszych dw\u00f3ch rz\u0119dach heks\u00f3w, gracz rosyjski natomiast na wszystkich pozosta\u0142ych. Przy dosy\u0107 niewielkiej planszy naturalna staje si\u0119 u Rosjan metoda “na zatyczk\u0119”, czyli ustawienie rz\u0119du czterech korpus\u00f3w w pierwszej linii oraz pi\u0105tego zaraz za nimi, w celu zablokowania ewentualnego wy\u0142omu w linii.<\/p>\n Rozgrywka<\/strong><\/p>\n Gra toczy si\u0119 w serii rund, do momentu osi\u0105gni\u0119cia przez jednego z graczy za\u0142o\u017conych w scenariuszu cel\u00f3w (w wersji zaawansowanej – do zdobycia wszystkich punkt\u00f3w strategicznych przeciwnika). W ka\u017cdej rundzie gracze wykonuj\u0105 swoje ruchy (najpierw jeden z nich wykonuje swoje wszystkie ruchy, potem drugi), po kt\u00f3rych rozgrywane s\u0105 ewentualne bitwy. Na koniec ca\u0142ej kolejki ustalana jest tzw. inicjatywa na froncie, czyli pierwsze\u0144stwo wykonywania ruch\u00f3w w przysz\u0142ej rundzie.<\/p>\n Ta dziwna zasada dotycz\u0105ca inicjatywy powoduje, \u017ce bardzo cz\u0119sto zdarza si\u0119, i\u017c jeden gracz wykonuje dwie kolejki ruch\u00f3w pod rz\u0105d. Warto do tego doda\u0107, \u017ce w tym czasie doci\u0105ga on dwukrotnie karty (kt\u00f3re maj\u0105 dosy\u0107 istotne znaczenie z bitwie), a jego przeciwnik tego nie robi (b\u0119dzie doci\u0105ga\u0142 karty dopiero w swoim ruchu), aby zauwa\u017cy\u0107 jak wa\u017cne staje si\u0119 przejmowanie inicjatywy i jak wielk\u0105 przewag\u0119 ona daje.<\/p>\n Wa\u017cne jest tak\u017ce to, \u017ce jednostki (korpusy) poruszamy za punkty akcji, przy czym nie ma \u017cadnego limitu na to o ile mo\u017cemy poruszy\u0107 pojedynczy korpus. Ca\u0142e 11 punkt\u00f3w (tyle mamy na pocz\u0105tku) mo\u017cemy wi\u0119c przeznaczy\u0107 na “bieg” pomi\u0119dzy jednostkami przeciwnika. Je\u017celi troch\u0119 przystopujemy na jedn\u0105 kolejk\u0119 (i zaoszcz\u0119dzimy maksymaln\u0105 liczb\u0119 17 PA), mo\u017cemy poruszy\u0107 korspus z jednego na drugi koniec planszy (aby np. odci\u0105\u0107 przeciwnika od punktu dostaw lub zdoby\u0107 jego punkt strategiczny).<\/p>\n Plansza, mimo i\u017c w pierwszym wra\u017ceniu bardzo ma\u0142a, pozwala jednak na sporo ciekawych ruch\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci manewrowania. Niestety, cz\u0119sto wykonywane ruchy (op\u0142acalne strategicznie) zdaj\u0105 si\u0119 z pozoru bezsensowne – np. kr\u0105\u017cenie w k\u00f3\u0142ko, aby zdoby\u0107 inicjatyw\u0119 w nast\u0119pnej kolejce.<\/p>\n Bitwa<\/strong><\/p>\n Oczywi\u015bcie najistotniejszym elementem gry wojennej s\u0105 bitwy i Wr\u00f3g u Bram nie jest tutaj wyj\u0105tkiem. Rozgrywa si\u0119 je za pomoc\u0105 kart jednostek, kt\u00f3re na pocz\u0105tku gry przypisali\u015bmy do naszych korpus\u00f3w. Ka\u017cdy z graczy wystawia jedn\u0105 ze swoich jednostek do walki, por\u00f3wnujemy ich Atak i Obron\u0119 i ustalamy rezultat. Jednostka, kt\u00f3ra przegra\u0142a musi wykona\u0107 rzut na morale – je\u017celi si\u0119 nie powiedzie, zostaje rozbita (przekr\u0119cona o 90 stopni). Teoretycznie w tym momencie kontynuujemy bitw\u0119 (wystawiamy kolejne jednostki i rozpatrujemy pojedynki), jednak w praktyce w tym momencie jeden z graczy, o ile nie ma bardzo dobrej i zaskakuj\u0105cej karty sztabowej na r\u0119ku, wycofuje swoje wojska. Jednostki rozbite wracaj\u0105 do stanu pocz\u0105tkowego, wi\u0119c w rezultacie nic si\u0119 nie dzieje…<\/p>\n Niestety, prawie wszystkie bitwy wygl\u0105daj\u0105 w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b – gracze wystawiaj\u0105 po jednostce i ten, kt\u00f3ry przegra\u0142 pierwsze starcie na og\u00f3\u0142 si\u0119 wycofuje – poniewa\u017c nie ma praktycznie szans zwyci\u0119stwa. Mechanika bitwy, w kt\u00f3rej aktualny atakuj\u0105cy (zwyci\u0119zca poprzedniego starcia) wybiera swoj\u0105 jednostk\u0119 do ataku i jednostk\u0119 przeciwnika do obrony (!) powoduje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednostek w armii nie s\u0142u\u017cy absolutnie do niczego – liczy si\u0119 tylko jednostka z najwy\u017cszym atakiem oraz z najwy\u017csz\u0105 obron\u0105. Pozosta\u0142e to tylko zape\u0142niacze, kt\u00f3re r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by odrzuci\u0107 i nie mia\u0142oby to specjalnie wp\u0142ywu na zdolno\u015b\u0107 bojow\u0105 danej armii.<\/p>\n Wed\u0142ug realizmu gry – jednostka o silnej obronie nie mo\u017ce wesprze\u0107 s\u0142abszej jednostki w \u017caden spos\u00f3b. Walki o Stalingrad, w kt\u00f3rych zgin\u0119\u0142o ponad 250 tys. ludzi, s\u0105 tutaj kompletnie bezkrwawe – w rozegranych przeze mnie grach gin\u0119\u0142y zwykle 1-2 jednostki przez ca\u0142\u0105 parti\u0119.<\/p>\n Jedyn\u0105 z zasadzie mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zniszczenia korpusu jest jego okr\u0105\u017cenie. Nie trzeba tu jednak anga\u017cowa\u0107 specjalnie wielkich si\u0142 – je\u017celi mamy wystarczaj\u0105c\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w akcji mo\u017cemy r\u00f3wnie dobrze obej\u015b\u0107 jednostk\u0119 przeciwnika dooko\u0142a zostawiaj\u0105c na okalaj\u0105cych j\u0105 polach \u017cetony kontroli a nast\u0119pnie zaatakowa\u0107. Je\u017celi mamy szcz\u0119\u015bcie i przeciwnik nie ma asa w r\u0119kawie, to maj\u0105c jedn\u0105 jednostk\u0119 z wystarczaj\u0105co wysokim wsp\u00f3\u0142czynnikiem ataku wygramy bitw\u0119 i wyeliminujemy dowolnie du\u017cy korpus. Nie ma tu mowy o jakimkolwiek “realizmie”, kt\u00f3ry dumnie pr\u0119\u017cy si\u0119 na pude\u0142ku (obok “grywalno\u015bci” i “prostych zasad”).<\/p>\n Karcianka w plansz\u00f3wce<\/strong><\/p>\n Wr\u00f3g u Bram by\u0142 reklamowany jako unikalne po\u0142\u0105czenie gry planszowej i karcianej. O ile element planszowy jest naprawd\u0119 niez\u0142y (o nim jeszcze za chwil\u0119), o tyle cz\u0119\u015b\u0107 karciana jest niestety kompletnie niedopracowana. Najciekawszym etapem jest uk\u0142adanie w\u0142asnej armii – rozdzielanie jednostek pomi\u0119dzy korpusy. Wiele z nich ma ciekawe zdolno\u015bci specjalne, kt\u00f3re w po\u0142\u0105czeniu z innymi jednostkami tworz\u0105 prawie niezniszczalne tandemy. Szkoda jednak, \u017ce w czasie bitwy nic tak naprawd\u0119 z tego nie wynika – wystawiamy jednostki, rzucamy karty, robimy wymy\u015blne kombinacje… a przeciwnik albo zrobi nam niespodziank\u0119 zagrywaj\u0105c bardzo mocn\u0105 kart\u0119 (jak Obrona +5 dla artylerii) albo si\u0119 wycofa. Co z tego, \u017ce mamy w swoich szeregach dzia\u0142ka przeciwlotnicze, skoro atakuj\u0105cy mo\u017ce wybra\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie one stan\u0105 si\u0119 celem ataku i nie mamy na to \u017cadnego wp\u0142ywu.<\/p>\n Wprowadzenie do gier planszowych element\u00f3w kart zwykle dzia\u0142a bardzo pozytywnie – urozmaica mechanik\u0119, dodaje konieczno\u015b\u0107 podejmowania dodatkowych ci\u0119\u017ckich decyzji. Przyk\u0142adem tu mog\u0105 by\u0107 \u015acie\u017cki Chwa\u0142y (czy inne card-driven games), gdzie nie do\u015b\u0107, \u017ce ograniczono kompletn\u0105 losowo\u015b\u0107 kart, to jeszcze ka\u017cd\u0105 kart\u0119 mo\u017cna wykorzysta\u0107 na kilka sposob\u00f3w. Teoretycznie podobny mechanizm mamy we Wrogu u Bram – kart\u0119 mo\u017cna zagra\u0107 zgodnie z jej opisem lub zagra\u0107 jako rozkaz specjalny przed bitw\u0105 (powi\u0119kszaj\u0105c wsp\u00f3\u0142czynnik ataku lub obrony wszystkich naszych jednostek). Niestety, warto\u015b\u0107 karty jako rozkazu specjalnego nie ma nic wsp\u00f3lnego z jej warto\u015bci\u0105 zagran\u0105 “normalnie”, wi\u0119c w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w spos\u00f3b jej wykorzystania jest dosy\u0107 oczywisty.<\/p>\n Dodatkowo, bardzo frustruj\u0105ca jest niemo\u017cliwo\u015bc odrzucania kart. Co kolejk\u0119 b\u0119dziemy dobierali do 5 kart, wi\u0119c je\u017celi mamy na r\u0119ku takie, kt\u00f3re nam zupe\u0142nie nie pasuj\u0105, najch\u0119tniej by\u015bmy je odrzucili, aby zrobi\u0107 “miejsce” na nowe karty. Niestety, zasady tego nie przewiduj\u0105, wi\u0119c pozostaje wykorzystywanie cz\u0119sto kart na si\u0142\u0119, aby tylko pozby\u0107 si\u0119 ich z r\u0119ki. Gorzej, je\u017celi mamy karty, kt\u00f3re nie tylko nie s\u0105 nam potrzebne, ale te\u017c nie mo\u017cemy ich w \u017caden spos\u00f3b u\u017cy\u0107.<\/p>\n Plansz\u00f3wka bez karcianki<\/strong><\/p>\n Co ciekawe, w czasie ostatniej rozgrywki z Av@restem z serwisu TIR, doszli\u015bmy do wniosku, \u017ce by\u0107 mo\u017ce najlepszym co mo\u017cna zrobi\u0107, to kompletne odrzucenie kart a zast\u0105pienie bitew przez zwyczajny rzut kostk\u0105 z ew. prostymi modyfikatorami. Zamiast po\u015bwi\u0119ca\u0107 mn\u00f3stwo czasu na nic nie wnosz\u0105ce rozgrywanie bitew, mo\u017cna by si\u0119 skupi\u0107 na tym co jest w tej grze ciekawe – manewrach jednostek, okr\u0105\u017ceniach, odcinaniu dostaw.<\/p>\n Co dalej?<\/strong><\/p>\n Autorzy gry zapowiadaj\u0105 wydanie niebawem kolejnej gry z serii Najwi\u0119ksze Bitwy II Wojny \u015awiatowej, do kt\u00f3rej nale\u017cy Wr\u00f3g u Bram. Zapowiadane s\u0105 nowe karty i nowe zasady, jednak je\u017celi podstawowe regu\u0142y rozgrywania bitew pozostan\u0105 te same – nie wr\u00f3\u017c\u0119 grze przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Oczywi\u015bcie, tytu\u0142 mo\u017ce si\u0119 podoba\u0107. Je\u017celi kto\u015b przywi\u0105zuje mniejsz\u0105 uwag\u0119 do mechaniki a wi\u0119ksz\u0105 do klimatu, jest wielkim fanem karcianek kolekcjonerskich, by\u0107 mo\u017ce znajdzie tutaj co\u015b dla siebie. Mi\u0142o\u015bnikom eleganckich rozwi\u0105za\u0144 eurogier czy epickich gier ameryka\u0144skich – zdecydowanie odradzam.<\/p>\n Zalety:<\/strong><\/p>\n klimatyczne ilustracje z okresu II wojny \u015bwiatowej Wady:<\/strong><\/p>\n nie do ko\u0144ca przemy\u015blane wykonanie (brak r\u00f3\u017cnych rewers\u00f3w, wielgachne znaczniki inicjatywy i akcji)
\nniez\u0142e jako\u015bciowo wykonanie
\nuk\u0142adanie jednostek w korpusy<\/p>\n
\nmechanika rozstrzygania bitew
\nniejasno\u015bci na niekt\u00f3rych kartach<\/p>\n