Wojna 30-letnia by\u0142a najd\u0142u\u017csz\u0105, najkrwawsz\u0105 i najbardziej wyniszczaj\u0105c\u0105 z wojen w dziejach nowo\u017cytnej Europy. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1618 roku od incydentu znanego w historii jako defenestracja praska, w kt\u00f3rej to wzburzeni przedstawiciele szlachty czeskiej wyrzucili przez okno namiestnik\u00f3w mi\u0142o\u015bciwie im panuj\u0105cego cesarza.<\/p>\n
Cesarz oburzony tymi niesamowitymi wydarzeniami postanowi\u0142 wykorzysta\u0107 bunt do ostatecznej rozprawy z protestantami. Jednak za Czechami uj\u0119\u0142y si\u0119 inne kraje protestanckie co w efekcie z lokalnej rebelii, w kr\u00f3tkim czasie przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w mi\u0119dzynarodowy konflikt, w kt\u00f3rym udzia\u0142 wzi\u0119\u0142y niemal wszystkie \u00f3wczesne mocarstwa. Wojna trwa\u0142a do 1648 roku gdy wyczerpane ci\u0105g\u0142ymi walkami i w zasadzie otoczone przez wrog\u00f3w Cesarstwo zgodzi\u0142o si\u0119 na podpisanie pokoju. Wynikiem tego\u017c \u015awi\u0119te Cesarstwo Rzymskie praktycznie straci\u0142o znaczenie jako byt polityczny, natomiast wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0119stw niemieckich uzyska\u0142o dzi\u0119ki temu daleko posuni\u0119t\u0105 suwerenno\u015b\u0107. Straty spo\u0142eczne i gospodarcze by\u0142y tak wielkie, i\u017c strony postanowi\u0142y wi\u0119cej ju\u017c nie wadzi\u0107 si\u0119 z powod\u00f3w religijnych – przynajmniej oko\u0142o 8 milion\u00f3w ludzi nie zgin\u0119\u0142o na darmo…<\/p>\n
“Thirty Years War” zosta\u0142a wydana w 2001 roku przez znan\u0105 w \u015bwiecie gier wojennych ameryka\u0144sk\u0105 firm\u0119 GMT – ta jest znana z wysokiej jako\u015bci swoich produkt\u00f3w zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem wykonania technicznego jak i samej grywalno\u015bci. Sama gra jest oparta na ciesz\u0105cym si\u0119 wielk\u0105 popularno\u015bci\u0105 w Stanach systemie tzw. Card-Driven Games (CDG). Na tym samym rdzeniu systemu wydano kilka innych gier, cz\u0119sto wielkich hit\u00f3w takich jak For the People, Twilight Struggle czy \u015acie\u017cki Chwa\u0142y. TYW nale\u017cy zaliczy\u0107 do gier z gatunku wojennych o strategiczno – operacyjnym aspekcie. W za\u0142o\u017ceniu histori\u0119 mo\u017cemy poczu\u0107 podczas gry, a tak\u017ce spr\u00f3bowa\u0107 j\u0105 zmieni\u0107 na planszy. Jeden z graczy wciela si\u0119 w g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cego si\u0142 Protestanckich, drugi za\u015b prowadzi si\u0142y Ligi Katolickiej. Rozgrywka odbywa si\u0119 na planszy wykonanej w systemie point-to point.<\/p>\n
Pierwsz\u0105 rzecz\u0105 jaka si\u0119 rzuca w oczy jest… pude\u0142ko. Zosta\u0142o ono wykonane schludnie (twarda tektura) i stylowo, napisa\u0107 by mo\u017cna, \u017ce wr\u0119cz klimatycznie. Ponadto na zewn\u0119trznych \u015bciankach pud\u0142a znajdziemy Curriculum Vitae najwi\u0119kszych wodz\u00f3w tej wojny, a tak\u017ce kr\u00f3tk\u0105 dygresj\u0119 na temat ekonomicznych skutk\u00f3w konfliktu.<\/p>\n
Skala gry<\/strong><\/p>\n Autorzy gry zafundowali nam 3 scenariusze cz\u0119\u015bciowe dotycz\u0105ce poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w wojny (od 3 do 5 etap\u00f3w) oraz jeden \u0142\u0105czny kampanii sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 na okres ca\u0142ej wojny (14 etap\u00f3w). Jeden etap gry odzwierciedla 2 lata czasu rzeczywistego, z kolei na ka\u017cdy etap sk\u0142ada si\u0119 6 akcji ka\u017cdego gracza. Ka\u017cda jednostka wojskowa reprezentuje od 3000 do 5000 \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n Czas gry ci\u0119\u017cko ustali\u0107, gdy\u017c zale\u017cy on od wielu czynnik\u00f3w, takich jak: do\u015bwiadczenie graczy, ich podej\u015bcie do gry czy sama rozgrywka, jednak my\u015bl\u0119, \u017ce bezpiecznie i spokojnie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 go na 1 godzin\u0119 na 1 etap. Tak wi\u0119c \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, i\u017c rozegranie ca\u0142ej wojny stanowi zadanie na ca\u0142y dzie\u0144. Cho\u0107 z drugiej strony wiele rozgrywek ko\u0144czy si\u0119 przed czasem po paru etapach, wi\u0119c pe\u0142nowymiarowa partia nie zawsze jest konieczno\u015bci\u0105.<\/p>\n Akcesoria<\/strong><\/p>\n Instrukcja sk\u0142ada si\u0119 z 32 stron, jednak w\u0142a\u015bciwe zasady zawarte s\u0105 na 25 stronach. Reszta to scenariusze, opis kart a tak\u017ce bibliografia. Same zasady s\u0105 napisane w spos\u00f3b bardzo przyst\u0119pny i bez zostawiania w\u0105tpliwo\u015bci co do ich sposobu stosowania, ponadto wszystko okraszone zosta\u0142o licznymi przyk\u0142adami i komentarzami historycznymi. Drobne niedopowiedzenia zosta\u0142y wyja\u015bnione w erracie, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 ze strony wydawcy. Natomiast co wa\u017cniejsze wyj\u0105tki oraz wyja\u015bnienia zosta\u0142y uj\u0119te na kartach pomocniczych, wi\u0119c po zapoznaniu si\u0119 z podstawowymi przepisami nie ma potrzeby wertowania instrukcji w trakcie gry. W przypadku samodzielnego poznawania zasad konieczna jest znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka angielskiego w stopniu co najmniej \u015brednim. W samej grze angielski r\u00f3wnie\u017c jest przydatny, ale ju\u017c niekonieczny. W zasadzie chodzi tylko o zrozumienie dzia\u0142ania kart, a \u017ce te si\u0119 powtarzaj\u0105, mo\u017cna si\u0119 nauczy\u0107 ich dzia\u0142ania na pami\u0119\u0107 bez wi\u0119kszego trudu.<\/p>\n Plansza zosta\u0142a wykonana na dobrym jako\u015bciowo i stosunkowo twardym papierze –\u00a0nie mo\u017cna mie\u0107 do niej zastrze\u017ce\u0144. Jej wymiary to 56×86 cm. Jak wida\u0107 na zdj\u0119ciu pola zosta\u0142y przedstawione w systemie point-to-point. Na map\u0119 naniesiono wi\u0119ksze rzeki, og\u00f3lnie jednak teren nie odgrywa \u017cadnej roli w grze, stanowi jedynie t\u0142o dla w\u0142a\u015bciwych p\u00f3l.<\/p>\n Kart znajdziemy w grze 110. Ka\u017cda strona ma swoj\u0105 tali\u0119, kt\u00f3re zosta\u0142y dodatkowe podzielone na 3 cz\u0119\u015bci zsynchronizowane z danymi okresami wojny. Wykonanie jest bardzo dobre, karty s\u0105 wystarczaj\u0105co twarde, nie \u015bcieraj\u0105 si\u0119 i mog\u0105 d\u0142ugo by\u0107 eksploatowane.<\/p>\n \u017beton\u00f3w w grze znajdziemy \u0142\u0105cznie 456, blisko po\u0142ow\u0119 z nich stanowi\u0105 wszelkiego rodzaju \u017cetony pomocnicze. Druga po\u0142owa to \u017cetony bojowe. Zosta\u0142y one podzielone na 3 typy: weteran\u00f3w, najemnik\u00f3w oraz milicj\u0119. Generalnie zasada jest taka, \u017ce im lepsza jednostka tym silniejsza i bardziej wytrwa\u0142a w boju ale tak\u017ce bardziej kosztowna w utrzymaniu. Oddzia\u0142om przyporz\u0105dkowano 3 proste wsp\u00f3\u0142czynniki: si\u0142\u0119, wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 (ile obra\u017ce\u0144 mo\u017ce przyj\u0105\u0107 jednostka zanim straci poziom) oraz ruchliwo\u015b\u0107. W grze znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dow\u00f3dcy, stanowi\u0105 oni esencj\u0119 armii. Okre\u015bleni zostali poprzez 4 wsp\u00f3\u0142czynniki: aktywno\u015b\u0107, dowodzenie, waleczno\u015b\u0107 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107. Aktywno\u015b\u0107 oznacza potencjaln\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 ruchu, dowodzenie wyznacza maksymaln\u0105 liczb\u0119 oddzia\u0142\u00f3w w armii, waleczno\u015b\u0107 daje bonus do rzutu podczas bitew, natomiast wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 wyra\u017ca stopie\u0144 \u015bmiertelno\u015bci. Co lepsi posiadaj\u0105 gwiazdki, daj\u0105ce im bonusy do rzutu kostka w r\u00f3\u017cnych sytuacjach.<\/p>\n Mechanika<\/strong><\/p>\n Standardowo, g\u0142\u00f3wnym celem w grze jest zdobywanie punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa, kt\u00f3re to w momencie zako\u0144czenia rozgrywki okre\u015blaj\u0105 zwyci\u0119zc\u0119. Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c osi\u0105gni\u0119cie zwyci\u0119stwa automatycznego przed ko\u0144cem scenariusza. Generalnie PZ zdobywa si\u0119 za kontrolowanie prowincji oraz w wyniku zagrywanych kart-zdarze\u0144.<\/p>\n Sercem gry s\u0105 karty. Stanowi\u0105 one narz\u0119dzie do przeprowadzania zamierzonych dzia\u0142a\u0144. Ka\u017cd\u0105 kart\u0119 mo\u017cna zagra\u0107 na 4 mo\u017cliwe sposoby. Mo\u017cna aktywowa\u0107 armi\u0119 do ruchu, spr\u00f3bowa\u0107 powo\u0142a\u0107 pod bro\u0144 nowych \u017co\u0142nierzy, zebra\u0107 pieni\u0105dze na \u017co\u0142d a tak\u017ce zagra\u0107 jako zdarzenie. Karty posiadaj\u0105 warto\u015b\u0107 punktow\u0105, kt\u00f3ra jest odzwierciedleniem ich praktycznej warto\u015bci w grze, im wi\u0119ksza cyfra tym cenniejsza karta. Ca\u0142a idea polega na wybraniu najlepszej (wed\u0142ug gracza) z mo\u017cliwych i dost\u0119pnych akcji w danym momencie gry. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce nie jeste\u015bmy w stanie wszystkiego naraz wykona\u0107 i musimy dokona\u0107 wyboru.<\/p>\n Z pewno\u015bci\u0105 jest to \u015bwietny mechanizm, wprowadza niepewno\u015b\u0107 do poczyna\u0144 graczy, zmusza do wyznaczenia priorytet\u00f3w dzia\u0142ania. Ponadto bardzo prosty i przejrzysty. Na pewno daje wiele emocji i fun-u. Najlepiej o tym \u015bwiadczy liczba gier w jakich zosta\u0142 zaimplementowany.<\/p>\n Do\u015b\u0107 istotn\u0105 rzecz\u0105 w grach typu Card-Driven jest tzw. zarz\u0105dzanie tali\u0105 (z ang. card management). M\u00f3wi\u0105c og\u00f3lnie polega to na takim zagrywaniu kart, aby wybiega\u0107 my\u015bl\u0105 do przodu o kolejne etapy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kart zagranych jako zdarzenie definitywnie ‘spada’ z gry, a poniewa\u017c w grze istnieje zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy znaczeniem zdarzenia a warto\u015bci\u0105 karty, gracze cz\u0119sto staj\u0105 przed dylematami czy aktywowa\u0107 zdarzenie teraz, czy jeszcze si\u0119 wstrzyma\u0107 i zachowa\u0107 kart\u0119 w talii. W TYW zarz\u0105dzanie jest szczeg\u00f3lne wa\u017cne w pocz\u0105tkowym etapie gry p\u00f3\u017aniej, gdy dochodz\u0105 kolejne karty z nast\u0119pnej cz\u0119\u015bci talii staje si\u0119 ono ju\u017c mniej istotne.<\/p>\n Mo\u017cna jednak odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce system w tej grze nie zosta\u0142 nale\u017cycie wywa\u017cony. Funkcjonalno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci zdarze\u0144 pozostawia wiele do \u017cyczenia. Odczuwa si\u0119 tak\u017ce niedosyt co do r\u00f3\u017cnorodno\u015bci ich dzia\u0142ania. W por\u00f3wnaniu np. z wydarzeniami ze “\u015acie\u017cek Chwa\u0142y” te tutaj wypadaj\u0105 blado, wr\u0119cz dr\u0119two.<\/p>\n Dodatkowo nie zosta\u0142y zachowane proporcje pomi\u0119dzy op\u0142acaniem jednostek a ich rekrutacj\u0105. Problem jest w tym, \u017ce konsekwencje nieop\u0142acenia s\u0105 zbyt ma\u0142e aby skutecznie do tego zmusza\u0107 graczy. Zamiast zagrywa\u0107 kart\u0119 na \u017co\u0142d, gracz mo\u017ce zagra\u0107 j\u0105 na rekrutacj\u0119 i statystycznie rzecz bior\u0105c (obie czynno\u015bci opieraj\u0105 si\u0119 na rzutach) pokryje sobie straty z dezercji a i nawet wyjdzie na plus. Efektem tego rozgrywka mo\u017ce si\u0119 przeobrazi\u0107 w niezbyt porywaj\u0105cy schemat rekrutacja – walka. Najgorsze jest to, \u017ce wok\u00f3\u0142 kwestii pieni\u0119dzy stworzono wiele zdarze\u0144 i w takim przypadku sens ich zagrywania drastycznie spada.<\/p>\n Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 Wojna Holenderska. Zosta\u0142a ona oddana za pomoc\u0105 Toru na planszy z przesuwanym \u017cetonem przewagi, na kt\u00f3ry gracze wp\u0142ywaj\u0105 za pomoc\u0105 kart-zdarze\u0144.<\/p>\n Jej przebieg wp\u0142ywa na\u00a0ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy dla stron i w ograniczonym zakresie daje PZ. Jednak absorbuje ona wiele akcji, zagranych kart czy wprowadzonych wojsk. Gracz, kt\u00f3ry postanawia gra\u0107 bez \u017co\u0142du i lekcewa\u017cy sprawy holenderskie de facto oszcz\u0119dza sobie wiele czasu jak i wysi\u0142ku. \u015awiadczy to o nie najlepszym wpleceniu tego w\u0105tku do gry.<\/p>\n Manewry<\/strong><\/p>\n Kartami porusza si\u0119 armie, armiami zdobywa si\u0119 prowincje a za prowincje dostaje si\u0119 PZ. To w du\u017cym skr\u00f3cie. Zabawa polega na tym aby post\u0119powa\u0107 w taki spos\u00f3b, aby uniemo\u017cliwi\u0107 to przeciwnikowi. Gracz mo\u017ce wybra\u0107 r\u00f3\u017cne metody przeszkadzania przeciwnikowi, zajmowa\u0107 kluczowe punkty terenowe, obsadza\u0107 i zdobywa\u0107 twierdze, okr\u0105\u017ca\u0107 wrogie jednostki i niszczy\u0107 je w bitwach. Armie maj\u0105 szerokie pole do popisu, gdy\u017c w przeciwie\u0144stwie np. do “\u015acie\u017cek Chwa\u0142y” jednostek jest ma\u0142o a terenu du\u017co, wi\u0119c mo\u017cna manewrowa\u0107.<\/p>\n Gdy obie wrogie armie znajd\u0105 si\u0119 na jednym polu dochodzi do bitwy. Gracze zasadniczo maj\u0105 na ni\u0105 nik\u0142y wp\u0142yw, kt\u00f3ry ogranicza si\u0119 do zagrania kart bitewnych modyfikuj\u0105cych rzut kostk\u0105. Procedura walki jest wybitnie prosta, ogranicza si\u0119 do policzenia w\u0142asnej si\u0142y i wykonania rzutu. Ten kto zada wi\u0119ksze straty, wygrywa starcie, a pokonany musi si\u0119 wycofa\u0107. Bitwa mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 zbyt uproszczona, ale z uwagi na skal\u0119 gry, my\u015bl\u0119 \u017ce jest to akceptowalna cena.<\/p>\n Na pewno nale\u017cy doceni\u0107 uwag\u0119 jak\u0105 autorzy po\u015bwi\u0119cili istocie manewru. Ot\u00f3\u017c frontalnym atakiem nawet przy wyj\u0105tkowym farcie nie mo\u017cna zniszczy\u0107 przeciwnika, wyj\u0105tkiem stanowi\u0105 sytuacj\u0119 wielokrotnej przewagi – w takim przypadku walka jest automatyczna, wyst\u0119puje w\u00f3wczas tzw. efekt “rozje\u017cd\u017cania” jednostek. Aby zniszczy\u0107 wrog\u0105 armi\u0119\u00a0ust\u0119puj\u0105c\u0105 znacz\u0105co si\u0142\u0105 od w\u0142asnej, trzeba zastawi\u0107 na\u0144 pu\u0142apk\u0119. Nale\u017cy okr\u0105\u017cy\u0107 wroga w skali operacyjnej i dopiero wtedy wyda\u0107 bitw\u0119, sukces\u00a0wtedy oznacza automatyczne zniszczenie ca\u0142ych si\u0142 wroga i zazwyczaj znacznie przechyla szal\u0119 zwyci\u0119stwa w ca\u0142ej grze. Oczywi\u015bcie przeprowadzenie takiego manewru nie cz\u0119sto si\u0119 zdarza. Czujny przeciwnik stosunkowo \u0142atwo mo\u017ce przeciwdzia\u0142a\u0107 okr\u0105\u017caniu, jednak w ferworze walki takie sytuacje si\u0119 pojawiaj\u0105 i zawsze nale\u017c\u0105 do punkt\u00f3w zwrotnych wojny.<\/p>\n Sprawdzaj\u0105c straty w masie \u017co\u0142nierskiej sprawdzamy tak\u017ce straty w\u015br\u00f3d wodz\u00f3w. Jest to moim zdaniem najbardziej stresuj\u0105cy moment gry, tym bardziej \u017ce gracz nie ma na niego \u017cadnego wp\u0142ywu. Patrz\u0105c z perspektywy rachunku prawdopodobie\u0144stwa szansa na u\u015bmiercenie ka\u017cdego wodza w ka\u017cdej bitwie wynosi od 20% do 30% zale\u017cnie od wodza. Wed\u0142ug mnie jest to zbyt du\u017co. Prowadzi to do tego, \u017ce cz\u0119sto faktycznym przegranym okazuje si\u0119 ten, kto straci swojego ‘przoduj\u0105cego’ wodza. Strata dobrego wodza jest bardzo bolesna ze wzgl\u0119d\u00f3w czysto praktycznych. Brak dobrych wodz\u00f3w skutkuje bierno\u015bci\u0105 w\u0142asnych wojsk a tak\u017ce zmniejsza szans\u0119 na zaci\u0105g nowych woj\u00f3w.<\/p>\n Losowo\u015b\u0107 jest niestety bardzo du\u017ca. Dobre rzuty s\u0105 bardzo wskazane (jak w ka\u017cdej grze z u\u017cyciem ko\u015bci), jednak rzecz w tym, \u017ce tutaj decyduj\u0105 w przemo\u017cny spos\u00f3b o najwa\u017cniejszych aspektach tej gry: o bitwach, rekrutacji i dezercjach. Jedyne co mo\u017cna zrobi\u0107 aby si\u0119 zabezpieczy\u0107 przed ni\u0105 to posiadanie du\u017cej ilo\u015bci wojska, cho\u0107 te te\u017c si\u0119 pozyskuje w drodze losowania. Wodzowie z kolei s\u0105 ca\u0142kowicie zdani na \u0142ask\u0119 ko\u015bci i nic gracze nie mog\u0105 w tej materii polepszy\u0107 ani pogorszy\u0107.<\/p>\n Planowanie z kolei stoi na odpowiednim poziomie. Jest to g\u0142\u00f3wnie to zas\u0142uga systemu CDG. Objawia si\u0119 on w odpowiednim dysponowaniu kartami. Marszrut\u0119 dla wojsk te\u017c zawsze warto zaplanowa\u0107 w kontek\u015bcie d\u0142ugoterminowym. Wci\u0105gni\u0119cie wroga w pu\u0142apk\u0119 wymaga obmy\u015blenia d\u0142ugofalowych plan\u00f3w –\u00a0ten element dzia\u0142a bez zarzutu.<\/p>\n Realizm nie nale\u017cy do najmocniejszych stron gry. W zasadzie zosta\u0142 on potraktowany do\u015b\u0107 lekko – po\u015bwi\u0119cono go prawie w ca\u0142o\u015bci na o\u0142tarzu grywalno\u015bci. Szkopu\u0142 w tym, \u017ce ta ostatnia nieco szwankuje. Wymieni\u0119 dwa najjaskrawsze przyk\u0142ady kiepskiego odzwierciedlenia rzeczywisto\u015bci. Pierwszy z nich to zupe\u0142ne zignorowanie sprawy zaopatrzenia. W tej wojnie odgrywa\u0142o ono ogromn\u0105 rol\u0119, tymczasem w grze nie u\u015bwiadczymy ani ust\u0119pu na ten temat. Druga rzecz to nie op\u0142aceni wojacy. Pomijaj\u0105c ju\u017c czy taka armia zachowa\u0142aby sw\u00f3j stan, to jacy najemnicy zgodziliby si\u0119 na do\u0142\u0105czenie do tych co nie wyp\u0142acaj\u0105 \u017co\u0142d\u00f3w. W grze takie sytuacje s\u0105 wr\u0119cz nagminne.<\/p>\n Ciekawym jednak rozwi\u0105zaniem jest pl\u0105drowanie b\u0119d\u0105cych na drodze przemarszu p\u00f3l, niezale\u017cnie od tego kto je kontroluje. My\u015bl\u0119, \u017ce to akurat dobrze odpowiada \u00f3wczesnym realiom. Spl\u0105drowane krainy s\u0105 o tyle nieprzyjemnym miejscem do obozowania, gdy\u017c ci\u0119\u017cej jest tam wy\u017cywi\u0107 si\u0119 \u017co\u0142nierzom a ponadto spadaj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci mobilizacyjne danego regionu.<\/p>\n Trzeba odda\u0107 po prawdzie to, \u017ce dobrze opracowano r\u00f3\u017cne zawi\u0142o\u015bci tej wojny. Gra w ograniczonym stopniu posiada walory edukacyjne. Z kart dowiadujemy si\u0119 o istotnych zdarzeniach konfliktu, wa\u017cnych osobisto\u015bciach itp. Na jednej z pomocniczych kart-tabel mo\u017cemy nawet znale\u017a\u0107 spis, kiedy i po kt\u00f3rej stronie dane pa\u0144stwo przyst\u0105pi\u0142o do wojny. Takie ‘bajery’ na pewno dodaj\u0105 grze klimatu.<\/p>\n Podsumowanie<\/strong><\/p>\n Gra z punktu widzenia mechaniki jest bardzo prosta i przejrzysta, jednak wydaj\u0119 si\u0119, \u017ce brakuje jej jakiego\u015b polotu. Pewne przepisy maj\u0105ce ‘ustawia\u0107’ gr\u0119 po prostu nie dzia\u0142aj\u0105, przez co mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, i\u017c gra jest jakby nie do ko\u0144ca dopracowana czy te\u017c odpowiednio przetestowana. Przyk\u0142adowo Negocjacje czy Rewolty\u00a0 s\u0105 stosowane tak rzadko (z uwagi na ich mizerne korzy\u015bci), \u017ce r\u00f3wnie dobrze mog\u0142oby ich nie by\u0107. Tym bardziej, \u017ce po\u015bwi\u0119cono im osobne rozdzia\u0142y w instrukcji.<\/p>\n Rozgrywka daje pole do popisu obu stronom, gdy\u017c pocz\u0105tkowo stron\u0105 przewa\u017caj\u0105c\u0105 s\u0105 Katolicy z czasem wyprzedzani przez wzrastaj\u0105ce si\u0142y Protestant\u00f3w. Idealny schemat dla gry wojennej. Jednak sama grywalno\u015b\u0107 nie jest ju\u017c idealna. Osobom, kt\u00f3re lubi\u0105 gry wojenne TYW mo\u017ce si\u0119 spodoba\u0107, pozostali mog\u0105 odczuwa\u0107 pewien dyskomfort zwi\u0105zany z niedopracowaniem pozycji. Na pewno zdecydowanie odradzam j\u0105 graczom ceni\u0105cym sobie sytuacje, w kt\u00f3rych wszystko zale\u017cy od nich, a nie od \u015blepego losu – w tym przypadku TYW mo\u017ce przynie\u015b\u0107 wi\u0119cej frustracji ni\u017c zabawy.<\/p>\n Reasumuj\u0105c mimo swych licznych niedoci\u0105gni\u0119\u0107, nie jest to pozycja z\u0142a i my\u015bl\u0119, \u017ce jednak warta uwagi (chocia\u017c chwilowej). W ocenie od 1 do 10 da\u0142bym jej 4 z minusem. Gracze nie pasjonuj\u0105cy si\u0119 wojaczk\u0105 mog\u0105 odj\u0105\u0107 1, z kolei gracze chc\u0105cy pozna\u0107 t\u0105 epok\u0119 mog\u0105 doda\u0107 1.<\/p>\n Zalety:<\/strong><\/p>\n uznany system “card- driven game” znaczna losowo\u015b\u0107
\nproste, przejrzyste zasady
\ndocenienie istoty manewru
\ndobre opracowanie historyczne
\nWady:<\/strong><\/p>\n
\nnie funkcjonuj\u0105ce nale\u017cycie mechanizmy
\nd\u0142ugi czas gry w przypadku ca\u0142ej wojny
\nzbyt wysoka \u015bmiertelno\u015b\u0107 wodz\u00f3w
\ns\u0142abe odwzorowanie rzeczywisto\u015bci<\/p>\n