Gra planszowa “Bison” osadzona jest w czasach, zanim biali ludzie zasiedlili p\u00f3\u0142nocno-zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki – tam gdzie dzi\u015b znajduje si\u0119 stan Idaho. W tamtych czasach, jedynymi mieszka\u0144cami tego terenu byli Nez Perce, rdzenni Indianie, znani jako dzielni wojownicy. Prowadzili pokojowy, na wp\u00f3\u0142 koczowniczy tryb \u017cycia. Podczas polowania, po\u0142ow\u00f3w ryb i sezonu zbierackiego wychodzili z zimowych kryj\u00f3wek i przemierzali ziemie w ma\u0142ych grupach by polowa\u0107 na bizony i dzikie ptactwo oraz \u0142owi\u0107 \u0142ososie w bystrych rzekach.<\/p>\n
W grze “Bison” gracze prowadz\u0105 grupy wojownik\u00f3w na \u0142owiska. Ich zadaniem jest zgromadzenie jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci zimowych zapas\u00f3w. Gdy spadn\u0105 pierwsze \u015bniegi, wszystkie grupy musz\u0105 wr\u00f3ci\u0107 do wsp\u00f3lnych zimowych le\u017cy. Ten gracz, kt\u00f3ry zapewni plemieniu najwi\u0119ksze zapasy, zostanie najbardziej szanowanym wojownikiem i wygra rozgrywk\u0119. W pude\u0142ku z gr\u0105 znajdziemy instrukcj\u0119, \u017cetony l\u0105d\u00f3w, drewniane klocki \u0142owc\u00f3w, \u017cetony tipi i canoe, znaczniki akcji, plansze graczy oraz \u017ceton totemu.<\/p>\n \u017betony terenu przedstawiaj\u0105 3 rodzaje teren\u00f3w: prerie, g\u00f3ry i rzeki wraz z charakterystycznymi zwierz\u0119tami – odpowiednio: bizonami, ptakami i pstr\u0105gami. Budowana plansza prezentuje si\u0119 bardzo dobrze, nie ma \u017cadnych niejasno\u015bci wynikaj\u0105cych z niedobrze dobranej kolorystyki lub niewyra\u017anych rysunk\u00f3w – wszystko jest \u0142adne i bardzo czytelne. \u017betony tipi, canoe oraz totemu s\u0105 wykonane r\u00f3wnie dobrze, co elementy terenu.<\/p>\n Plansza gracza s\u0142u\u017cy do zaznaczania ilo\u015bci aktualnie posiadanych zwierz\u0105t oraz wykonanych akcji. Jednocze\u015bnie jest skr\u00f3tem zasad i po zapoznaniu si\u0119 z instrukcj\u0105 informacje na niej zawarte s\u0105 wystarczaj\u0105ce do prowadzenia rozgrywki.<\/p>\n Wykonanie ca\u0142o\u015bci stoi na bardzo wysokim poziomie. Jedyne, do czego m\u00f3g\u0142bym si\u0119 przyczepi\u0107 to fakt niezgodno\u015bci klimatycznej \u017ceton\u00f3w canoe\/tipi z klocuszkami reprezentuj\u0105cymi Indian. Z jednej strony mamy \u017cetony przedstawiaj\u0105ce rzeczywiste obrazy canoe\/tipi z drugiej za\u015b drewniane klocki – abstrakcyjn\u0105 reprezentacj\u0119 india\u0144skich \u0142owc\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce producent powinien zdecydowa\u0107 si\u0119 na ujednolicenie symboliki w grze. Wszystkie elementy mog\u0142yby by\u0107 przedstawione za pomoc\u0105 drewnianych element\u00f3w (to jednak mog\u0142oby zabi\u0107 klimat, dodatkowo powsta\u0142by te\u017c problem w odwzorowaniu wielko\u015bci tipi\/canoe). Drugim, znacznie lepszym, rozwi\u0105zaniem by\u0142oby zast\u0105pienie drewnianych klock\u00f3w poprzez plastikowe\/tekturowe pionki przedstawiaj\u0105ce rzeczywistych \u0142owc\u00f3w – nie do\u015b\u0107, \u017ce poszczeg\u00f3lne reprezentacje by\u0142yby bardziej sp\u00f3jne to podnios\u0142oby to klimatyczno\u015b\u0107 gry. Po takiej zmianie nie by\u0142oby si\u0119 do czego przyczepi\u0107 i wykonanie mo\u017cna by uzna\u0107 za idealne.<\/p>\n Zasady<\/strong><\/p>\n Na pocz\u0105tku ka\u017cdy z graczy otrzymuje plansze, na kt\u00f3rej zaznacza posiadane zwierz\u0119ta oraz wykonane akcje, 4 \u0142owc\u00f3w, jedno 2-osobowe tipi i dwa canoe (1- i 2-osobowe). Posiada te\u017c po 10 zwierz\u0105t ka\u017cdego rodzaju. Rozpoczynaj\u0105cy gracz otrzymuje \u017ceton totemu.<\/p>\n Gra sk\u0142ada si\u0119 z pewnej, za\u0142o\u017conej z g\u00f3ry, ilo\u015bci etap\u00f3w (r\u00f3\u017cnej dla poszczeg\u00f3lnej ilo\u015bci graczy). W ka\u017cdym etapie gracze wyci\u0105gaj\u0105 po jednym \u017cetonie terenu. Nie pokazuj\u0105c go sobie wzajemnie, odk\u0142adaj\u0105 go przy sobie.<\/p>\n Nast\u0119pnie ka\u017cdy z graczy w danym etapie mo\u017ce wykona\u0107 cztery z sze\u015bciu mo\u017cliwych akcji. Akcje wykonuje si\u0119 po jednej zaczynaj\u0105c od gracza posiadaj\u0105cego aktualnie totem. Ka\u017cdy z rodzaj\u00f3w akcji mo\u017ce by\u0107 wykonany tylko raz na etap. Dost\u0119pne akcje to:<\/p>\n Dostawienie nowego \u017cetonu terenu – akcja ta jest akcj\u0105 obowi\u0105zkow\u0105. Gracz w ka\u017cdym etapie musi wy\u0142o\u017cy\u0107 wylosowany element mapy. Jednak nie musi to by\u0107 pierwsza akcja w danym etapie. \u017beton nale\u017cy do\u0142o\u017cy\u0107 tak, aby zgadza\u0142 si\u0119 z otaczaj\u0105cym terenem. Wraz z do\u0142o\u017ceniem elementu terenu gracz mo\u017ce wystawi\u0107 0-5 \u0142owc\u00f3w – jest to jedyny moment, w kt\u00f3rym gracz mo\u017ce wprowadzi\u0107 nowych \u0142owc\u00f3w na plansz\u0119. Dodatkowym ograniczeniem jest to, \u017ce wszyscy nowi \u0142owcy musz\u0105 by\u0107 dostawieni na tym samym terenie w\u0142a\u015bnie dostawianego elementu. ruch o 1 pole Z wykonaniem ka\u017cdej z akcji zwi\u0105zany jest koszt p\u0142acony posiadanymi zwierz\u0119tami. Koszt zale\u017cy od ilo\u015bci \u0142owc\u00f3w wykorzystanych w akcji (od 0 do 5). Np. je\u017celi chcemy poruszy\u0107 1 \u0142owc\u0119 nie ponosimy \u017cadnego kosztu, ale je\u017celi b\u0119dziemy chcieli w jednej akcji poruszy\u0107 4 \u0142owc\u00f3w b\u0119dzie nas to kosztowa\u0107 7 zwierz\u0105t.<\/p>\n Dodatkowo w ka\u017cdym momencie etapu gracz mo\u017ce dokupi\u0107 nowych \u0142owc\u00f3w\/tipi\/canoe p\u0142ac\u0105c odpowiedni\u0105 ilo\u015bci\u0105 zwierz\u0105t – gracz limitowany jest jednak ilo\u015bci\u0105 element\u00f3w ka\u017cdego typu.<\/p>\n Na koniec ka\u017cdego etapu dokonuje si\u0119 sprawdzenia, kt\u00f3ry z graczy kontroluje poszczeg\u00f3lne obszary. Kontrol\u0119 nad danym obszarem ma ten gracz, kt\u00f3ry ma najwi\u0119ksze tipi\/canoe. Nast\u0119pnie decyduje tipi\/canoe mniejszych rozmiar\u00f3w a gdy i to b\u0119dzie r\u00f3wne decyduje ilo\u015b\u0107 \u0142owc\u00f3w. Gracz, kt\u00f3ry kontroluje obszar dostaje wszystkie zwierz\u0119ta z danego obszaru, drugi gracz otrzymuje po\u0142ow\u0119 a kolejni gracze otrzymuj\u0105 tyle zwierz\u0105t ile jest na zajmowanych przez nich polach.<\/p>\n Instrukcja nie przewiduje r\u00f3\u017cnicy w liczeniu dla gry w dwie osoby. Bezpo\u015brednio z instrukcji wynika\u0142oby to, \u017ce drugi gracz dostaje po\u0142ow\u0119 zwierz\u0105t z ca\u0142ego obszaru. Pocz\u0105tkowo wydawa\u0142o mi si\u0119 to za du\u017co i zagra\u0142em kilka gier tak, \u017ce drugi dostaje tylko tyle ile jest na zajmowanych przez niego polach – tak jak to jest dla trzeciego i czwartego gracza przy grze w wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 os\u00f3b. Gra\u0142o si\u0119 inaczej, ale nie lepiej ni\u017c przyznawanie po\u0142owy zwierz\u0105t z ca\u0142ego obszaru. Tak wi\u0119c og\u00f3lne zasady sprawdzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie dobrze dla ka\u017cdej ilo\u015bci graczy. Po zako\u0144czeniu wszystkich etap\u00f3w wygrywa ten, kto zgromadzi najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 zwierz\u0105t w OSTANIM ETAPIE. Podliczenie w ostatnim etapie jest nieco inne ni\u017c w poprzednich – na pocz\u0105tku zliczania ka\u017cdy z graczy zeruje ilo\u015b\u0107 posiadanych zwierz\u0105t.<\/p>\n Z pozoru mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce przy takim okre\u015blaniu zwyci\u0119zcy wcze\u015bniejsze etapy s\u0105 ma\u0142o wa\u017cne. Jest to jednak mylne wra\u017cenie. Ka\u017cdy etap jest wa\u017cny – bez zgromadzenia zwierz\u0105t b\u0119dzie trudno si\u0119 rozwija\u0107 w kolejnym etapie. Tak wi\u0119c w ka\u017cdym etapie nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do maksymalizacji zdobytych zwierz\u0105t, gdy\u017c przedk\u0142ada si\u0119 to bezpo\u015brednio na zwi\u0119kszenie mo\u017cliwo\u015bci w kolejnym etapie. Z drugiej jednak strony b\u0142\u0119dy pope\u0142nione w pocz\u0105tkowych etapach nie przekre\u015blaj\u0105 szans na wygran\u0105 i gracz dominuj\u0105cy w poszczeg\u00f3lnych etapach nie ma pewno\u015bci zwyci\u0119stwa (aczkolwiek ma najwi\u0119ksze szanse). Gra umo\u017cliwia zabaw\u0119 dla 2-4 os\u00f3b. Gra do\u015b\u0107 dobrze si\u0119 skaluje, ale mimo wszystko wi\u0119cej graczy zapewnia ciekawsz\u0105 rozrywk\u0119. Ci\u0119\u017cko mi stwierdzi\u0107 czy gra si\u0119 lepiej w 3 czy 4 osoby. Zdecydowanie jednak gra w 2 osoby jest najmniej ciekawa. Losowo\u015b\u0107 obecna w dobieraniu \u017ceton\u00f3w terenu nie rzutuje zbyt mocno na sam\u0105 rozgrywk\u0119. Wyci\u0105gni\u0119cie bardzo dobrego terenu mo\u017ce da\u0107 pewn\u0105 lokaln\u0105 przewag\u0119, nadal jednak ma bardzo ma\u0142y wp\u0142yw na ostateczne zwyci\u0119stwo.<\/p>\n Bardzo istotne jest to, \u017ce akcje wykonuje si\u0119 po kolei i \u017ce ka\u017cd\u0105 mo\u017cna wykona\u0107 tylko raz. Dzi\u0119ki temu gracze musz\u0105 bra\u0107 pod uwag\u0119 tak\u017ce to, co mog\u0105 zrobi\u0107 inni gracze – np. zbudowanie tipi mo\u017ce da\u0107 przewag\u0119 na jakim\u015b terenie, ale inny gracz w kolejnych akcjach mo\u017ce przesun\u0105\u0107 \u0142owc\u00f3w i zbudowa\u0107 wi\u0119ksze tipi przejmuj\u0105c przewag\u0119 w regionie, a pierwszy gracz nie ma szans odpowiedzie\u0107 na to zagranie w danym etapie (ju\u017c wybudowa\u0142 tipi) i przegra w tym regionie w podliczeniu na koniec etapu. Powoduje to, \u017ce gracze musz\u0105 rozwa\u017cnie planowa\u0107 swoje posuni\u0119cia, a niewykorzystane akcje innych graczy s\u0105 swoistymi straszakami dla innych.<\/p>\n Limit ilo\u015bci \u0142owc\u00f3w powoduje to, \u017ce gracz rozwa\u017cnie musi dysponowa\u0107 zasobami i wymienia\u0107 \u0142owc\u00f3w na tipi\/canoe aby pozyska\u0107 ich do ekspansji na nowe tereny.<\/p>\n Daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107 nieciekaw\u0105 tendencj\u0119 do wygrywania osoby ko\u0144cz\u0105cej gr\u0119. Posiadanie ostatniej akcji w grze jest bardzo korzystne – znane jest ko\u0144cowe ustawienie innych graczy. Co prawda nie determinuje to wygranej, niemniej bardzo cz\u0119sto j\u0105 u\u0142atwia.<\/p>\n Gra jest niezale\u017cna j\u0119zykowo. \u017badne elementy gry (poza instrukcj\u0105, kt\u00f3ra jest dost\u0119pna w j\u0119zyku polskim) nie posiadaj\u0105 napis\u00f3w.<\/p>\n Podsumowanie<\/strong><\/p>\n “Bison” jest gr\u0105 do\u015b\u0107 klimatyczn\u0105, kt\u00f3ra do\u015b\u0107 dobrze oddaje ducha koczowniczej ludno\u015bci. Bardzo wa\u017cne u tych lud\u00f3w by\u0142o zbieranie po\u017cywienia na trudne zimowe dni. O presti\u017cu decydowa\u0142a umiej\u0119tno\u015b\u0107 \u0142owcy w zdobywaniu po\u017cywienia. Jest to do\u015b\u0107 dobrze oddane w grze. \u0141owcy wybieraj\u0105 si\u0119 w okoliczny teren w poszukiwaniu po\u017cywienia. Pocz\u0105tkowo ilo\u015b\u0107 zwierz\u0105t na danym terenie nie jest znana \u0142owcom (losowe wybieranie element\u00f3w terenu z r\u00f3\u017cna ilo\u015bci\u0105 zwierz\u0105t na ka\u017cdym terenie). Niemniej mog\u0105 na bazie swojego do\u015bwiadczenia wybiera\u0107 tereny gdzie potencjalnie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119cej zwierzyny (mo\u017cliwo\u015b\u0107 dok\u0142adania \u017cetonu terenu w r\u00f3\u017cnej konfiguracji w dowolnym miejscu na planszy). Dodatkowo o presti\u017cu \u0142owcy decyduje ilo\u015b\u0107 zebranego po\u017cywienia (warunki zwyci\u0119stwa).<\/p>\n Bardzo \u0142adna plansza (elementy terenu), r\u00f3wnie \u0142adne \u017cetony tipi\/canoe r\u00f3wnie\u017c buduj\u0105 klimat. Niestety psuj\u0105 go, moim zdaniem, drewniane klocki przedstawiaj\u0105ce \u0142owc\u00f3w. Zamiana klock\u00f3w na figurki Indian znacznie uatrakcyjni\u0142aby rozgrywk\u0119 zwi\u0119kszaj\u0105c znacznie jej klimatyczno\u015b\u0107 (jako, \u017ce koszt plastikowych figurek 1:72 nie jest wysoki pewnie we w\u0142asnym zakresie dokonam takowej podmiany).<\/p>\n Tak wi\u0119c, kupuj\u0105c “Bisona” otrzymujemy \u0142adnie wykonan\u0105 i do\u015b\u0107 “miodn\u0105” gr\u0119. Ma\u0142a losowo\u015b\u0107, potrzeba wysi\u0142ku intelektualnego oraz du\u017ca r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, mo\u017cliwych do zastosowania, taktyk s\u0105 zdecydowanymi zaletami gry. Ma\u0142ym minusem jest brak figurek Indian, oraz u\u0142atwienie dla gracza ko\u0144cz\u0105cego ostatni etap gry.<\/p>\n Szczerze polecam t\u0105 gr\u0119 zw\u0142aszcza tym, kt\u00f3rzy lubuj\u0105 si\u0119 w innych grach “kafelkowych” (jak np. “Carcassonne”).<\/p>\n
\nCo w pude\u0142ku?<\/strong><\/p>\n
\nBudowa tipi \/ Budowa canoe – akcje te s\u0105 bardzo podobne – r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jedynie tym, \u017ce tipi mo\u017cna stawia\u0107 na prerii lub w g\u00f3rach a canoe na rzece. Akcja polega na tym, \u017ce gracz zamienia pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 \u0142owc\u00f3w b\u0119d\u0105cych wsp\u00f3lnie na tym samym terenie na odpowiedniej wielko\u015bci tipi\/canoe.
\nRuch (3 rodzaje) – generaln\u0105 zasad\u0105 jest to, \u017ce nie mo\u017cna zako\u0144czy\u0107 ruchu na obszarze zajmowanym przez innego gracza (ale mo\u017cna przez taki obszar przechodzi\u0107). Przej\u015bcie mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi terenami jednego \u017cetonu terenu albo po tym samym terenie, ale na inny \u017ceton kosztuje 1 punkt ruchu. S\u0105 3 akcje umo\u017cliwiaj\u0105ce przemieszczenie \u0142owc\u00f3w:<\/p>\n
\nruch o 3 pola
\nzwo\u0142anie \u0142owc\u00f3w (mo\u017cemy przestawi\u0107 swoich \u0142owc\u00f3w o dowoln\u0105 ilo\u015b\u0107 obszar\u00f3w, ale wszystkich na jedno pole zajmowane wcze\u015bniej przez w\u0142asnego \u0142owc\u0119)<\/p>\n
\nZwyci\u0119stwo<\/strong><\/p>\n
\nLiczba graczy<\/strong><\/p>\n
\nUwagi dodatkowe<\/strong><\/p>\n