Po ucieczce z Elby Bonaparte szybko odbudowa\u0142 armi\u0119. Jako, \u017ce w tym czasie nad granicami Francji przygotowywa\u0142o si\u0119 do uderzenia oko\u0142o 600 tys. \u017co\u0142nierzy koalicyjnych, Napoleon zdecydowa\u0142 si\u0119 zaatakowa\u0107 jako pierwszy. Najpierw postanowi\u0142 zniszczy\u0107 oddzia\u0142y prusko-angielskie, by potem zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 przeciw pozosta\u0142ym armiom.<\/p>\n
Si\u0142y angielsko-pruskie by\u0142y w Belgii prawie dwukrotnie liczniejsze ni\u017c si\u0142y Napoleona. Cesarz wiedz\u0105c o tym chcia\u0142 rozbi\u0107 obie armie w dw\u00f3ch niezale\u017cnych bitwach, st\u0105d 16 czerwca 1815 dosz\u0142o do star\u0107 pod Quatre Bras i Ligny. Cesarz zada\u0142 kl\u0119sk\u0119 Bl\u00fccherowi pod Ligny, ale wskutek fatalnej pracy sztabu nie uda\u0142o mu si\u0119 ca\u0142kowicie zniszczy\u0107 jego si\u0142. Napoleon \u017ale oceni\u0142 skal\u0119 zwyci\u0119stwa nad Prusakami i zamiast dalej atakowa\u0107 Prusak\u00f3w, a\u017c do ich ca\u0142kowitego zniszczenia, zdecydowa\u0142 si\u0119 na atak na wojska brytyjskie. 18 czerwca 1815 pod ma\u0142ym miasteczkiem Mont St. Jean w pobli\u017cu Waterloo dosz\u0142o do bitwy z wojskami angielsko-holenderskimi (a potem tak\u017ce z powracaj\u0105cymi wojskami pruskimi).<\/p>\n
Gra Waterloo: Ostatnia bitwa Napoleona jest emocjonuj\u0105c\u0105 taktyczn\u0105 gr\u0105 planszow\u0105, w kt\u00f3rej gracze wcielaj\u0105 si\u0119 w role historycznych przyw\u00f3dc\u00f3w \u015bcieraj\u0105cych si\u0119 armii.<\/p>\n
Co w pude\u0142ku?<\/strong><\/p>\n W pude\u0142ku z gr\u0105 znajdziemy instrukcj\u0119, kart\u0119 pomocy graczy, plansze z map\u0105 pola bitwy, 55 kart rozkaz\u00f3w, 50 \u017ceton\u00f3w wojsk, 2 \u017cetony dow\u00f3dc\u00f3w, 58 \u017ceton\u00f3w pomocniczych, 1\u00a0drewniany znacznik tury.<\/p>\n Wykonanie ca\u0142o\u015bci stoi na bardzo wysokim poziomie. Plansza jest gruba i \u0142adna graficznie, przy tym bardzo czytelna (jedynie stylizowane napisy z nazwami miasteczek mog\u0105 sprawia\u0107 pocz\u0105tkowo trudno\u015bci z rozczytaniem, ale potem, gdy ju\u017c si\u0119 je odczyta nie ma problemu z identyfikacj\u0105 i jedynie dodaj\u0105 klimatu). \u017betony r\u00f3wnie\u017c s\u0105 grube, zaopatrzone w pi\u0119kne grafiki. \u017betony jednostek wojskowych maj\u0105 graficzn\u0105 reprezentacj\u0119 typu (piechota, ci\u0119\u017cka lub lekka kawaleria, czasem znaczek elity) zaznaczony front (istotne przy ruchu i walce) oraz si\u0142\u0119 (istotne dla walki). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017ceton\u00f3w ma te\u017c rewers r\u00f3\u017cni\u0105cy si\u0119 jedynie warto\u015bci\u0105 si\u0142y (zredukowan\u0105). Dow\u00f3dcy maj\u0105 dodatkowo \u201epodstawk\u0119\u201d umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 ich postawienie. R\u00f3wnie\u017c karty s\u0105 bardzo klimatyczne i czytelne. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce karty s\u0105 nieco zbyt \u015bliskie, co minimalnie utrudnia tasowanie i trzymanie ich w r\u0119ku.<\/p>\n Bardzo dziwne jest natomiast wn\u0119trze pude\u0142ka – plastikowa wk\u0142adka maj\u0105ca u\u0142atwi\u0107 u\u0142o\u017cenie element\u00f3w gry w pude\u0142ku wydaje si\u0119 jakby by\u0142a od innej gry. Wynika to z tego, \u017ce wydawnictwo zastosowa\u0142o uniwersaln\u0105 wk\u0142adk\u0119 do wielu swoich gier. W tym wypadku ci\u0119\u017cko jest pouk\u0142ada\u0107 elementy tak, aby nie traci\u0107 czasu na ich sortowanie przed gr\u0105 (ja musia\u0142em dodatkowo wspom\u00f3c si\u0119 woreczkami strunowymi). Tak wi\u0119c wk\u0142adka nie spe\u0142nia swojej podstawowej funkcji, a sam fakt jej istnienia niewiele daje. I w sumie jest to jedyny element wykonania gry, do kt\u00f3rego mo\u017cna si\u0119 przyczepi\u0107.<\/p>\n Zasady<\/strong><\/p>\n Gra sk\u0142ada si\u0119 z ustalonej ilo\u015bci tur\u00a0– w zale\u017cno\u015bci od scenariusza do rozegrania\u00a0jest 4 lub 7 tur.<\/p>\n Co tur\u0119 gracze losuj\u0105 pewn\u0105 okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 kart rozkaz\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 mogli wykorzysta\u0107 w ci\u0105gu tego etapu.<\/p>\n W pierwszej turze rozpoczyna gracz francuski, w kolejnych odbywa si\u0119 licytacja inicjatywy. Ka\u017cdy z graczy mo\u017ce (ale nie musi) po\u015bwi\u0119ci\u0107 jedn\u0105 z posiadanych kart rozkaz\u00f3w na wygranie inicjatywy.<\/p>\n Ka\u017cda tura sk\u0142ada si\u0119 z pewnej liczby rund gracza – ilo\u015b\u0107 rund zale\u017cy od tego jak gracz zagrywa swoje karty rozkaz\u00f3w.<\/p>\n W ka\u017cdej rundzie jeden z graczy jest stron\u0105 atakuj\u0105c\u0105 a drugi stron\u0105 broni\u0105c\u0105. Ten, kto ma inicjatyw\u0119 w danej turze jako pierwszy jest atakuj\u0105cym.<\/p>\n W ka\u017cdej rundzie gracz atakuj\u0105cy zagrywa od 1 do 5 kart. Karty wykorzystane mog\u0105 by\u0107 do ruchu, ataku lub do wykonania pewnych akcji specjalnych.<\/p>\n Po zagraniu wszystkich kart przez atakuj\u0105cego, role si\u0119 zmieniaj\u0105. Post\u0119pujemy analogicznie, a\u017c jednemu z graczy sko\u0144cz\u0105 si\u0119 karty rozkaz\u00f3w. Wtedy drugi gracz mo\u017ce wykorzysta\u0107 pozosta\u0142e karty w dowolnej liczbie kolejnych rund.<\/p>\n Gracz atakuj\u0105cy mo\u017ce tak\u017ce spasowa\u0107 i nie wybra\u0107 ani jednej karty. Je\u017celi jednak druga strona r\u00f3wnie\u017c spasuje to tura si\u0119 ko\u0144czy nawet, je\u017celi nie wszystkie karty zosta\u0142y wykorzystane.<\/p>\n Ka\u017cda karta ma pewn\u0105 warto\u015b\u0107 ruchu i walki, niekt\u00f3re dodatkowo maj\u0105 symbol akcji specjalnej. Gracz musi wybra\u0107 do jakich cel\u00f3w wykorzysta poszczeg\u00f3lne karty.<\/p>\n Ruch<\/strong><\/p>\n Ka\u017cde przej\u015bcie na s\u0105siednie pole wymaga pewnej liczby punkt\u00f3w ruchu (w zale\u017cno\u015bci od terenu). Aby poruszy\u0107 jednostk\u0119 (jednostki) nale\u017cy zagra\u0107 odpowiednie karty z \u0142\u0105czn\u0105 warto\u015bci\u0105 ruchu nie mniejsz\u0105 ni\u017c wymagana liczba punkt\u00f3w ruchu jednostki (jednostek).<\/p>\n Walka <\/strong><\/p>\n Aby zaatakowa\u0107 jednostk\u0119 wroga niepotrzebne s\u0105 karty (aczkolwiek mog\u0105 by\u0107 bardzo pomocne). W dowolnym momencie gracz atakuj\u0105cy mo\u017ce zadeklarowa\u0107, \u017ce rozpoczyna starcie\u00a0– wyznacza wtedy jednostk\u0119 wroga oraz swoj\u0105 jednostk\u0119 (lub jednostki). Wa\u017cne jest to, i\u017c w ka\u017cdej rundzie mo\u017cna zaatakowa\u0107 tylko jeden raz.<\/p>\n Ka\u017cda jednostka ma okre\u015blon\u0105 warto\u015b\u0107 si\u0142y. Do tego dochodz\u0105 pewne modyfikatory wynikaj\u0105ce z terenu (dla obro\u0144cy) oraz przy ataku z flanki lub od ty\u0142u (dla atakuj\u0105cego). Tworzy to bazow\u0105 warto\u015b\u0107 ataku i obrony. Na te warto\u015bci mog\u0105 te\u017c wp\u0142yn\u0105\u0107 karty specjalne. Nast\u0119pnie gracze w tajemnicy przeznaczaj\u0105 pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 kart (atakuj\u0105cy mo\u017ce po\u015bwi\u0119ci\u0107 jedynie te karty, kt\u00f3re mu jeszcze pozosta\u0142y z wybranych na pocz\u0105tku rundy, a broni\u0105cy mo\u017ce wybra\u0107 dowoln\u0105 ilo\u015b\u0107 kart z posiadanych na r\u0119ku). Karty wyk\u0142adane s\u0105 jednocze\u015bnie i warto\u015b\u0107 walki z tych kart dodaje si\u0119 do obliczonych wcze\u015bniej warto\u015bci. Wygrywa ten, kt\u00f3rego sumaryczna warto\u015b\u0107 b\u0119dzie wi\u0119ksza (przy remisie wygrywa obro\u0144ca).<\/p>\n Rezultatem walki jest zazwyczaj jedynie zmuszenie wroga do wycofania si\u0119. Czasem mo\u017cliwe jest zredukowanie jego si\u0142y. Zdarza si\u0119 te\u017c eliminacja wroga (o ile nie b\u0119dzie mia\u0142 gdzie uciec). Dodatkowo dochodz\u0105 zasady zwi\u0105zane z obron\u0105 ufortyfikowanych farm, kt\u00f3re to trac\u0105 swoje umocnienia a dopiero po ich zniszczeniu mo\u017cliwe jest zadanie strat jednostce jej broni\u0105cej.<\/p>\n Akcje specjalne<\/strong><\/p>\n Kolejn\u0105 z mo\u017cliwo\u015bci jest zagranie kart jako akcji specjalnej (o ile karta ma takow\u0105 zdefiniowan\u0105). Mo\u017cliwe akcje specjalne to:<\/p>\n ostrza\u0142 artylerii\u00a0– dowolna jednostka piechoty mo\u017ce ostrzela\u0107 s\u0105siednie pole dezorganizuj\u0105c wroga i uniemo\u017cliwiaj\u0105c mu walk\u0119 do czasu uporz\u0105dkowania Zwyci\u0119stwo zale\u017cy od wybranego scenariusza. W kr\u00f3tszej rozgrywce (4 etapy), w kt\u00f3rej walcz\u0105 jedynie Brytyjczycy i Francuzi, celem s\u0105 trzy zamki (a w\u0142a\u015bciwie ufortyfikowane farmy): Hougoumont, La Haye Sainte, Frischermont. Je\u017celi Francuzi je zdob\u0119d\u0105 i utrzymaj\u0105 do ko\u0144ca czwartego etapu to wygraj\u0105. Ewentualnie, je\u017celi zdob\u0119d\u0105 miasteczko Mt. St Jean to do zwyci\u0119stwa wystarczy im zdobycie 2 z wymienionych powy\u017cej 3 farm. W innym przypadku wygrywaj\u0105 Brytyjczycy.<\/p>\n Przy pe\u0142nej 7-etapowej grze (w kt\u00f3rej do walki stopniowo w\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Prusacy) wygrywa strona, kt\u00f3ra na koniec gry zdob\u0119dzie wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa. Punkty te otrzymuje si\u0119 za zdobycie i utrzymanie pewnych p\u00f3l (niekt\u00f3re miasteczka i wymieniane wcze\u015bniej farmy) oraz za zniszczenie jednostek przeciwnika.<\/p>\n Liczba graczy<\/strong><\/p>\n Gra przewidziana jest dla dw\u00f3ch (Francuzi przeciwko Brytyjczykom i Prusakom) lub trzech (Francuzi, Brytyjczycy i Prusacy) graczy. Niestety, gracz steruj\u0105cy Prusakami przez po\u0142ow\u0119 gry nie ma wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci jednostek i kart, aby mie\u0107 szanse zagra\u0107 cokolwiek wi\u0119cej ni\u017c ruch jednostek. Zatem gra zaczyna si\u0119 dla niego praktycznie dopiero od 4-5 tury, zatem po oko\u0142o godzinie gry. My\u015bl\u0119, \u017ce nie jest to zbyt zach\u0119caj\u0105ce dla steruj\u0105cego Prusakami i tak naprawd\u0119 jest to gra zdecydowanie 2-osobowa.<\/p>\n Czas gry<\/strong><\/p>\n Na pude\u0142ku widnieje czas 60 minut, w instrukcji jest to rozwini\u0119te i uszczeg\u00f3\u0142owione. Instrukcja podaje, \u017ce 60 minut potrzebne jest do rozegrania kr\u00f3tszego scenariusza, a do pe\u0142nego potrzebne jest 90 minut. Do tego brak do\u015bwiadczenia wyd\u0142u\u017ca gr\u0119 o 50%. Wydaje mi si\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c te czasy s\u0105 troch\u0119 zani\u017cone.<\/p>\n By\u0107 mo\u017ce zastanawiamy si\u0119 przed ka\u017cd\u0105 rund\u0105 wi\u0119cej ni\u017c statystyczny gracz, ale nam potrzebne jest oko\u0142o 70-80 minut na kr\u00f3tszy scenariusz i oko\u0142o 100-120 minut na d\u0142u\u017cszy. A przy pierwszych rozgrywkach czasy te by\u0142y jeszcze wi\u0119ksze. Tak wi\u0119c na rozegranie pe\u0142nego scenariusza trzeba zarezerwowa\u0107 oko\u0142o 2 godzin (przy w miar\u0119 do\u015bwiadczonych graczach).<\/p>\n Uwagi dodatkowe<\/strong><\/p>\n Bardzo ciekaw\u0105 koncepcj\u0105 jest wykorzystanie kart rozkaz\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 wykorzystane do ruchu, walki lub akcji specjalnej. Koncepcja ta pojawi\u0142a si\u0119 ju\u017c tak\u017ce i w innych grach, wi\u0119c nie jest to jaka\u015b nowo\u015b\u0107, niemniej sprawdza si\u0119 tu bardzo dobrze.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c bardzo ciekawe jest \u201eporcjowanie\u201d kart strony atakuj\u0105cej\u00a0– wymusza planowanie nie tylko aktualnego posuni\u0119cia, ale tak\u017ce przysz\u0142ych. Mo\u017cna wykona\u0107 kilka bardzo pot\u0119\u017cnych atak\u00f3w, ale wtedy pozb\u0119dzie si\u0119 wi\u0119kszo\u015bci kart i przeciwnik b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 niemal dowolnie zagrywa\u0107 swoje karty, co umo\u017cliwi mu wyprowadzanie atak\u00f3w, przed kt\u00f3rymi nie b\u0119dzie jak si\u0119 broni\u0107.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c\u00a0zezwolnie obro\u0144cy korzystania z ca\u0142ej talii daje przewag\u0119 nad atakuj\u0105cym, kt\u00f3ry ma maksymalnie 5 kart na r\u0119ku. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna wyj\u015b\u0107 obronn\u0105 r\u0119k\u0105 nawet przy bardzo trudnej sytuacji. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce wyzbycie si\u0119 du\u017cej ilo\u015bci kart os\u0142abi przysz\u0142e ataki. Tak wi\u0119c ca\u0142y czas trzeba planowa\u0107 i zastanawia\u0107 si\u0119 czy nie warto czasem po\u015bwi\u0119ci\u0107 jaki\u015b oddzia\u0142 czy odda\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 pola bitwy, ale za to w kolejnych ruchach odbi\u0107 to z nawi\u0105zk\u0105.<\/p>\n Przy skali, w kt\u00f3rej jeden \u017ceton przedstawia ca\u0142\u0105 dywizje m\u00f3wienie o ataku z flanki czy te\u017c od ty\u0142u (i naliczanie w zwi\u0105zku z tym bonus\u00f3w) jest moim zdaniem lekko naci\u0105gane. Uatrakcyjnia to rozgrywk\u0119, ale w moim odczuciu nie jest do ko\u0144ca zgodne z rzeczywisto\u015bci\u0105. Do tego brak znanych z innych gier taktycznych \u201estref kontroli\u201d powoduje, \u017ce jednostki mog\u0105 niemal dowolnie przechodzi\u0107 mi\u0119dzy oddzia\u0142ami przeciwnika ustawiaj\u0105c si\u0119 dogodnie do ataku (z drugiej strony wprowadzenie stref kontroli przy tej skali gry r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142oby do ko\u0144ca poprawne).<\/p>\n Z kolei zaniechanie osobnych \u017ceton\u00f3w artylerii jest jak najbardziej s\u0142uszne. W tej skali oddanie mo\u017cliwo\u015bci strzelania ka\u017cdej jednostce piechoty (posiadaj\u0105c odpowiedni\u0105 kart\u0119) jest pewnym uproszczeniem, ale wydaje si\u0119 sensowne. Do tego ostrza\u0142 nie niszczy a jedynie wprowadza dezorganizacj\u0119. Jest to r\u00f3wnie\u017c sensowne\u00a0– ostrza\u0142 nie by\u0142by w stanie zniszczy\u0107 ca\u0142ej dywizji.<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c specyfika walki kawalerii jest do\u015b\u0107 dobrze oddana. Kawaleria atakuj\u0105c przygotowan\u0105 na to piechot\u0119 nie mia\u0142a za du\u017cych szans. Musia\u0142a zaskoczy\u0107 piechur\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c w grze kawaleria otrzymuje bonus jedynie przy ataku z flanki lub od ty\u0142u\u00a0– i w takim momencie potrafi by\u0107 mocno destrukcyjna. Ciekawym rozwi\u0105zaniem jest wymuszenie na przeciwniku szar\u017cy, co mo\u017ce do\u015b\u0107 skutecznie, aczkolwiek czasowo wykluczy\u0107 wrog\u0105 kawaleri\u0119. Wydaje mi si\u0119 to troch\u0119 dziwne, gdy\u017c w tamtych czasach jednostki by\u0142y do\u015b\u0107 karne i samodzielna szar\u017ca raczej si\u0119 nie zdarza\u0142a.<\/p>\n Na elementach gry nie ma jakichkolwiek napis\u00f3w (poza nazwami miast czy jednostek), zatem gra mo\u017ce by\u0107 uznana za niezale\u017cn\u0105 j\u0119zykowo. Oczywi\u015bcie trzeba zna\u0107 zasady gry\u00a0– zatem kto\u015b znaj\u0105cy angielski musi je obja\u015bni\u0107 lub przet\u0142umaczy\u0107. Dodatkowo, je\u017celi obaj gracze ca\u0142kowicie nie znaj\u0105 angielskiego warto postara\u0107 si\u0119 o przet\u0142umaczon\u0105 kart\u0119 pomocy gracza, albo zapami\u0119ta\u0107 wszystkie te informacje (po paru grach nie ma z tym problemu).<\/p>\n Podsumowanie<\/strong><\/p>\n Obawiam si\u0119, \u017ce gra mo\u017ce mie\u0107 problemy z trafieniem do klienta (mi osobi\u015bcie si\u0119 podoba, ale znajomym ju\u017c nie zawsze). Gracze nie lubi\u0105cy gier taktycznych z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w tytu\u0142em si\u0119 nie zainteresuj\u0105. Z kolei gracze lubi\u0105cy \u201erasowe\u201d gry taktyczne mog\u0105 uzna\u0107 gr\u0119 za zbyt prost\u0105. Do kogo wi\u0119c mo\u017ce trafi\u0107 ten tytu\u0142?<\/p>\n Je\u017celi masz ochot\u0119 na rozegranie bitwy, ale \u201erasowe\u201d gry taktyczne wydaj\u0105 Ci si\u0119 zbyt ci\u0119\u017ckie, lub czasoch\u0142onne, do tego, je\u017celi lubisz okres napoleo\u0144ski i jeste\u015b gotowy przymkn\u0105\u0107 oko na pewne historyczne uproszczenia to gra ta ma du\u017ce szanse Ci si\u0119 spodoba\u0107. Pi\u0119kne wykonanie, do\u015b\u0107 du\u017ca grywalno\u015b\u0107 i niezbyt wyg\u00f3rowana cena s\u0105 dodatkowymi zaletami gry.<\/p>\n
\nbonus dow\u00f3dcy\u00a0– oddzia\u0142y s\u0105siaduj\u0105ce z dow\u00f3dc\u0105 otrzymuj\u0105 bonus dow\u00f3dcy w ataku lub obronie (Wellington daje wi\u0119kszy bonus do obrony a Napoleon do ataku, Bl\u00fccher nie wyst\u0119puje w grze i Prusacy nie maj\u0105 kart rozkaz\u00f3w z t\u0105 akcj\u0119 specjaln\u0105)
\nbonus dla jednostek elitarnych\u00a0– niekt\u00f3re z \u017ceton\u00f3w maj\u0105 specjalny symbol oznaczaj\u0105cy jednostki elitarne. Zagranie takiej karty 2-krotnie zwi\u0119ksza si\u0142\u0119 takiej jednostki w czasie toczonej w\u0142a\u015bnie walki.
\nszar\u017ca kawalerii\u00a0– jest to jedyny spos\u00f3b na rozegranie wi\u0119kszej ilo\u015bci star\u0107 w ci\u0105gu jednej rundy gracza. Karta umo\u017cliwia (po spe\u0142nieniu pewnych kryteri\u00f3w) zaatakowanie kawaleri\u0105 wroga. Dobrze wyprowadzona szar\u017ca potrafi by\u0107 destrukcyjna dla wroga.
\nszar\u017ca cudzej kawalerii\u00a0– zasady s\u0105 identyczne z powy\u017cszymi z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce wymusza szar\u017ce na jednostce przeciwnika, kt\u00f3ra atakuje jedn\u0105 z naszych jednostek (czasami jest to op\u0142acalne, bo potrafi czasowo wyeliminowa\u0107 kawaleri\u0119 przeciwnika)
\nreorganizacja\u00a0– umo\u017cliwia zreorganizowanie dw\u00f3ch jednostek lub zwi\u0119kszenie si\u0142y bojowej jednej jednostki (takiej, kt\u00f3rej si\u0142a wcze\u015bniej by\u0142a obni\u017cona)
\nchoroba Napoleona\u00a0– dost\u0119pne jedynie dla Anglik\u00f3w. Umo\u017cliwia zabranie dw\u00f3ch losowych kart z r\u0119ki gracza francuskiego.
\nZwyci\u0119stwo<\/strong><\/p>\n