Czas jako cz\u0119\u015b\u0107 mechaniki wykorzystywany jest w grach rzadko. Jest elementem kontroluj\u0105cym zabaw\u0119 – np. zegar w szachach, go, scrabblach itp., do\u015b\u0107 ciekawie zosta\u0142 wykorzystany w Space Dealerze, gdzie odmierza czas wykorzystywanych przez graczy akcji. Jeszcze inaczej zosta\u0142 u\u017cyty w Squad 7. Tam gra toczy si\u0119 w danym obszarze czasu okre\u015blonym przez \u015bcie\u017ck\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105 na p\u0142ycie. Losowe rozmieszczenie d\u017awi\u0119k\u00f3w zamyka pewne okresy rozgrywki. Jednak najbardziej rewolucyjnie do tematu jego wykorzystania podszed\u0142 Kris Burm w swojej drugiej grze projektu GIPF – TAMSKu.<\/p>\n
Jaki\u015b czas temu przedstawi\u0142em czytelnikom portalu g-p gr\u0119 ZERTZ – trzeci tytu\u0142 wchodz\u0105cy w sk\u0142ad projektu GIPF. Nie zna\u0142em wtedy do ko\u0144ca dzie\u0142a Krisa Burma, obecnie pozna\u0142em ju\u017c wszystkie elementy, znam histori\u0119 od pocz\u0105tku do ko\u0144ca. Zainteresowanych tym tematem odsy\u0142am do mojej wcze\u015bniejszej recenzji<\/a>, oraz do 3 i 4 numeru \u015awiata Gier Planszowych<\/A>. Na stronach czasopisma wraz z Micha\u0142em (uikiem) Walczak-\u015alusarczykiem opisujemy Projekt. Trzy gry zainteresowa\u0142y mnie w nim szczeg\u00f3lnie. Wspomniany ZERTZ, dzisiaj opisywany TAMSK oraz YINSH. Mam nadziej\u0119 \u017ce r\u00f3wnie\u017c t\u0105 trzeci\u0105 gr\u0119 przedstawi\u0119 Pa\u0144stwu bli\u017cej.<\/p>\n Banalny pocz\u0105tek, czyli wst\u0119pne rozpoznanie<\/strong><\/p>\n TAMSK to gra rozgrywana na planszy w kszta\u0142cie hexa. Na 37 polach umieszczone s\u0105 wie\u017ce na kt\u00f3re gracze nak\u0142adaj\u0105 pier\u015bcienie. Czym bli\u017cej \u015brodka – tym wi\u0119cej pier\u015bcieni mo\u017cna umie\u015bci\u0107. Zewn\u0119trzne pola pozwalaj\u0105 na po\u0142o\u017cenie jednego pier\u015bcienia, kolejny kr\u0105g to dwa pier\u015bcienie, nast\u0119pnie 3, a w \u015brodku planszy gracz mo\u017ce umie\u015bci\u0107 cztery. Po\u0142o\u017cenie pier\u015bcienia wi\u0105\u017ce si\u0119 z ruchem. Gracz przestawia z jednego pola na drugie s\u0105siaduj\u0105ce sw\u00f3j pion – klepsydr\u0119. Stawiaj\u0105c umieszcza na tym polu pier\u015bcie\u0144. Z powy\u017cszego wynika, \u017ce na danym polu zewn\u0119trznym pion – klepsydra mo\u017ce by\u0107 umieszczony tylko raz, a na \u015brodkowym nawet cztery razy. Ka\u017cdy z graczy dysponuje 3 klepsydrami, oraz 32 pier\u015bcieniami. Wygrywa gracz kt\u00f3ry pozb\u0119dzie si\u0119 ich wi\u0119cej.<\/p>\n Mechanika jak wida\u0107 jest do\u015b\u0107 banalna. Nale\u017cy tak gra\u0107, by blokowa\u0107 piony wsp\u00f3\u0142gracza, odpowiednio ogranicza\u0107 mu teren dost\u0119pu. Rozgrywka nie jest z\u0142a, ale nie zachwyca. Jak pewnie zauwa\u017cyli\u015bcie wspomnia\u0142em \u017ce piony to klepsydry. Pytanie, co one wnosz\u0105?<\/p>\n Granie pod presj\u0105<\/strong><\/p>\n Ca\u0142a zabawa polega na tym, \u017ce przestawiaj\u0105c klepsydr\u0119 z pola na pole, nale\u017cy j\u0105 obr\u00f3ci\u0107. By poruszy\u0107 pionem musi by\u0107 on w ruchu, tzn. klepsydra musi dzia\u0142a\u0107. Je\u015bli piasek zostanie przesypany, pion zostaje zamro\u017cony, nie mo\u017cna go ju\u017c przemie\u015bci\u0107. Pole na kt\u00f3rym stoi jest niedost\u0119pne. Zmusza to graczy do uwa\u017cnej gry, kontrolowania stanu piasku w poszczeg\u00f3lnych klepsydrach. Z drugiej strony pojawia si\u0119 element kt\u00f3ry mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako gra pod presj\u0105. Nie ka\u017cdemu to si\u0119 podoba, niekt\u00f3rzy mog\u0105 uwa\u017ca\u0107 \u017ce takie potraktowanie tematu zabija logiczno\u015b\u0107 rozgrywki. Gracz nie ma odpowiedniego czasu na przemy\u015blanie ruch\u00f3w… a to dopiero pocz\u0105tek.<\/p>\n Wykorzystanie czasu<\/strong><\/p>\n TAMSK to gra w kt\u00f3rej aktywnie wykorzystujemy czas. Jest on elementem gry. Nie chodzi tu o bierne podporz\u0105dkowanie si\u0119 zegarowi jak to jest w szachach, go itp. R\u00f3wnie\u017c w Space Dealerze czas tak naprawd\u0119 jest tylko elementem, kt\u00f3ry pozwala nam lub nie, na wykonanie akcji. W TAMSKu gracze powinni wykorzystywa\u0107 czas by zmusi\u0107 wsp\u00f3\u0142gracza do ruchu. Tak ustawia\u0107 klepsydry, by przeciwnikowi brakowa\u0142o piasku w jego w\u0142asnych. Czas jest tu takim samym elementem jak blokowanie, jak bicie pion\u00f3w w warcabach. Graj\u0105c w go, gdy wygrywam na czas, mam wra\u017cenie \u017ce wygrywam nie pe\u0142ni. Rozgrywanie partii w ten spos\u00f3b by przeciwnik przegra\u0142 z braku czasu w og\u00f3le nie wchodzi w rachub\u0119. W TAMSKu czas jest elementem, kt\u00f3ry nie tylko nale\u017cy ale trzeba wykorzysta\u0107. Gdy gracz w ten spos\u00f3b podejdzie do rozgrywki, zacznie w pe\u0142ni wykorzystywa\u0107 potencja\u0142 gry. \u017beby nie by\u0142o za \u0142atwo (gracze mogliby w „niesko\u0144czono\u015b\u0107” przed\u0142u\u017ca\u0107 swoje posuni\u0119cia) do gry dodano si\u00f3dm\u0105 klepsydr\u0119 – 15 sekundow\u0105. Gdy zauwa\u017camy \u017ce przed\u0142u\u017canie ruchu jest dla nas nie dobre, mo\u017cemy uruchomi\u0107 ten dodatkowy zegar. Przeciwnik musi w tym czasie wykona\u0107 ruch, inaczej b\u0119dzie zmuszony ponie\u015b\u0107 konsekwencje swej opiesza\u0142o\u015bci.<\/p>\n Szale\u0144stwo i mo\u017cliwo\u015bci<\/strong><\/p>\n Plansza i pionki daj\u0105 kilka mo\u017cliwo\u015bci. Nale\u017cy blokowa\u0107 piony przeciwnika, ogranicza\u0107 mo\u017cliwo\u015bci jego ruchu – przy 6 pionach na tak ma\u0142ej planszy wyst\u0119puj\u0119 ci\u0105g\u0142y element blokowania. <\/p>\n Mo\u017cna tak rozszerza\u0107 swoje piony, by na koniec otrzyma\u0107 jak najwi\u0119kszy obszar w kt\u00f3rym bez przeszkody b\u0119dziemy mogli si\u0119 rusza\u0107, czyli pozbywa\u0107 si\u0119 pier\u015bcieni. Wykorzystanie czasu to kolejne mo\u017cliwo\u015bci taktyczne. Mo\u017cna zmusza\u0107 przeciwnika do ruchu poprzez blokowanie jego klepsydr, pr\u00f3bowa\u0107 zamra\u017ca\u0107 klepsydry wsp\u00f3\u0142gracza, ale r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadome zamra\u017ca\u0107 swoje. Czasami lepiej pozostawi\u0107 sobie dwie klepsydry w ruchu, a trzeci\u0105 zablokowa\u0107 wej\u015bcie na odpowiednie pola przeciwnikowi. Wreszcie mo\u017cna zmusza\u0107 wsp\u00f3\u0142gracza do ruchu za pomoc\u0105 dodatkowej klepsydry, a nawet planowa\u0107 zamro\u017cenie pionu przeciwnika poprzez zmuszanie go do ruchu dodatkow\u0105 klepsydr\u0105. Mo\u017cliwo\u015bci jest sporo, najwa\u017cniejsze to zrozumie\u0107 i nauczy\u0107 si\u0119 wykorzystywa\u0107 czas – dodatkowy element – jaki oferuje nam gra.<\/p>\n Do czego to prowadzi?<\/strong><\/p>\n Gra jest dynamiczna. Cz\u0119sto spotykam si\u0119 z opini\u0105, \u017ce gry logiczne to skomplikowane przeliczanie mo\u017cliwo\u015bci, bez miejsca na dynamiczn\u0105 rozgrywk\u0119. Ca\u0142o\u015b\u0107 trwa d\u0142ugo i jest nudno. TAMSK jest zaprzeczeniem tych zarzut\u00f3w. Gra jest szybka, dla os\u00f3b kt\u00f3re graj\u0105 wolno, nawet zbyt szybka. Ca\u0142a rozgrywka trwa do 30 minut. Jest bardzo emocjonuj\u0105ca. Niekt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce TAMKS to gra logiczno-zr\u0119czno\u015bciowa. Faktem jest \u017ce w sytuacji gdy czas w klepsydrze ko\u0144czy si\u0119, wyst\u0119puje tak wielka presja, \u017ce czasami trudno trafi\u0107 pier\u015bcieniem na dan\u0105 klepsydr\u0119.<\/p>\n Wykonanie<\/strong><\/p>\n Gry projektu GIPF to wspania\u0142e wykonanie. TAMSK to chyba najciekawiej wydana gra Projektu. Plansza wykonana jest z solidnego tworzywa. Pier\u015bcienie wygl\u0105daj\u0105 na zrobione z bakelitu, podobnie jak podstawki na nie. Najwa\u017cniejszym elementem gry s\u0105 jednak piony – klepsydry. Pierwsze pytanie jakie si\u0119 nasuwa, to jak bardzo s\u0105 one dok\u0142adne. Czy rozbie\u017cno\u015b\u0107 czasu jaki wskazuj\u0105 jest ma\u0142a, czy podobnie niedok\u0142adna jak Space Dealerze? Jest du\u017co lepiej ni\u017c w grze o kosmicznym handlarzu, ale nie idealnie. Na 6 klepsydr, w pi\u0119ciu r\u00f3\u017cnica jest minimalna, w jednej wynosi oko\u0142o 10 sekund. W przypadku czasu przesypania piasku wynosz\u0105cego 3 minuty, to sporo, ale raczej nie decyduje to o wyniku. <\/p>\n Zawsze mo\u017cna zagra\u0107 przynajmniej dwa razy, odmiennymi kolorami. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c na pude\u0142ko, kt\u00f3re jest du\u017co wi\u0119ksze od wszystkich pozosta\u0142ych, niestety nie najlepiej prezentuje si\u0119 to wraz z innymi tytu\u0142ami.<\/p>\n Podsumowanie, czyli za i przeciw<\/strong> Za<\/p>\n bardzo interesuj\u0105ca mechanika w spos\u00f3b rewelacyjny wykorzystuj\u0105ca czas Przeciw<\/p>\n cena Dzi\u0119kujemy oficjalnemu dystrybutorowi firmie G3 (www.g3poland.com<\/A>) za przekazanie gry do recenzji<\/p>\n
\nPolecam TAMSKa zar\u00f3wno mi\u0142o\u015bnikom gier logicznych, jak i tym, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 takie gry za nudne i nieciekawe. I jedni i drudzy mog\u0105 by\u0107 zaskoczeni tym tytu\u0142em. Gra\u0107 mo\u017cna zar\u00f3wno z ma\u0142ymi dzie\u0107mi – zasady s\u0105 bardzo proste – jak i ze starymi wyjadaczami. Kris Burm po raz kolejny pokaza\u0142, \u017ce gry logiczne to bardzo interesuj\u0105cy podzbi\u00f3r w grach planszowych, o ogromnych mo\u017cliwo\u015bciach. Mimo do\u015b\u0107 du\u017cej ceny, zach\u0119cam do spr\u00f3bowania.<\/p>\n
\n\u015bwietne wykonanie
\ndynamiczna rozgrywka<\/p>\n
\nniedok\u0142adnie skalibrowane klepsydry
\nwi\u0119ksze pude\u0142ko w por\u00f3wnaniu z pozosta\u0142ymi grami projektu<\/p>\n