W moim stosunku do Duel in the Dark zasz\u0142a tak radykalna zmiana, \u017ce w\u0142a\u015bciwie troch\u0119 wstyd jest o tym wspomina\u0107. Niestety, w epoce Google’a ka\u017cdy mo\u017ce \u0142atwo sprawdzi\u0107 sobie r\u00f3\u017cne rzeczy, wi\u0119c lepiej je\u015bli od razu z\u0142o\u017c\u0119 szczer\u0105 samokrytyk\u0119. Tak, po uzyskaniu pierwszych informacji o grze i obejrzeniu kilku zdj\u0119\u0107 pozwoli\u0142em sobie na uszczypliwe uwagi. Ju\u017c po dw\u00f3ch dniach zacz\u0105\u0142em si\u0119 wypowiada\u0107 \u0142agodniej, po pi\u0119ciu gr\u0119 chwali\u0142em, po trzech tygodniach czeka\u0142em na realizacj\u0119 zam\u00f3wienia. Pierwsze wra\u017cenia okaza\u0142y si\u0119 fa\u0142szywe – pod urokiem gry jestem do dzisiaj i nic nie zapowiada zmiany.<\/p>\n
Dla kogo jest ta gra?<\/strong><\/p>\n Trudno powiedzie\u0107. Wydaje si\u0119, \u017ce Duel in the Dark mo\u017ce si\u0119 spodoba\u0107 wielu bardzo r\u00f3\u017cnym graczom. Ja osobi\u015bcie nie zwr\u00f3ci\u0142bym na ni\u0105 \u017cadnej uwagi, gdyby nie moje historyczno-strategiczne zainteresowania. Z kolei \u0142atwa do opanowania mechanika i wysoka jako\u015b\u0107 wykonania element\u00f3w mo\u017ce do niej przekona\u0107 tych, kt\u00f3rzy wysoko sobie ceni\u0105 te cechy gier. W czasie klubowych pojedynk\u00f3w gra dostarcza\u0142a wyra\u017anego zadowolenia zar\u00f3wno tzw. \u201estrategom\u201d, jak i tzw. \u201eeurograczom\u201d (podkre\u015blam \u201etzw.\u201d, bo bardzo nie lubi\u0119 sztucznego szufladkowania \u015brodowiska plansz\u00f3wkowego).<\/p>\n O co chodzi?<\/strong><\/p>\n Z tematyk\u0105 Duel in the Dark jest pewien problem. Ot\u00f3\u017c gra odtwarza nocn\u0105 kampani\u0119 Bomber Command RAF-u w 1943 roku, prowadzon\u0105 przeciwko niemieckim miastom. Tak, w\u0142a\u015bnie miastom, a nie fabrykom, instalacjom wojskowym czy \u017co\u0142nierzom nieprzyjaciela na linii frontu. Atakowane s\u0105 co prawda naziemne \u015brodki obrony przeciwlotniczej, ale s\u0142u\u017cy to wy\u0142\u0105cznie jednemu celowi: utorowaniu drogi wyprawie bombowej, kt\u00f3ra ma zr\u00f3wna\u0107 z ziemi\u0105 kolejne niemieckie miasto. Jest to ca\u0142kowicie historyczne oddanie oficjalnie i bez ogr\u00f3dek prezentowanego charakteru brytyjskiej ofensywy bombowej na Niemcy. Dow\u00f3dca Bomber Command genera\u0142 Arthur Harris (zwany zreszt\u0105 \u201eRze\u017anikiem\u201d) powiedzia\u0142 kiedy\u015b: \u201eOsobi\u015bcie nie uwa\u017cam, \u017ceby wszystkie niezniszczone jeszcze niemieckie miasta by\u0142y wi\u0119cej warte ni\u017c \u017cycie jednego brytyjskiego \u017co\u0142nierza. Nazi\u015bci zasiali wiatr, a teraz zbior\u0105 burz\u0119\u201d.<\/p>\n Tematyka gry mo\u017ce zatem budzi\u0107 zrozumia\u0142e zastrze\u017cenia i niech\u0119\u0107 niekt\u00f3rych do si\u0119gni\u0119cia po Duel in the Dark. Chc\u0119 jednak zapewni\u0107, \u017ce gra skutecznie omija drastyczne szczeg\u00f3\u0142y wydarze\u0144 historycznych, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 jej kanw\u0105. Nawet ja, kt\u00f3ry z racji wieku miewam opory przed wykorzystywaniem w formie \u201erozrywkowej\u201d pewnych dramatycznych wydarze\u0144, czy przed kierowaniem w grze armiami Hitlera albo Stalina \u2013 w Duel in the Dark gra\u0142em ju\u017c kilkana\u015bcie razy bez \u017cadnych negatywnych emocji. Jest to zas\u0142ug\u0105 \u201eodrealnionej\u201d i \u201euabstrakcyjnionej\u201d mechaniki gry. Nie znaczy to bynajmniej, \u017ce Duel jest oderwany od t\u0142a historycznego \u2013 jak wspomnia\u0142em, z pewno\u015bci\u0105 by mnie wtedy nie zainteresowa\u0142.<\/p>\n Czym i na czym gramy?<\/strong><\/p>\n Gramy na du\u017cej, bardzo grubej i solidnej planszy, utrzymanej w mrocznym klimacie, przedstawia bowiem ona map\u0119 Europy ogl\u0105danej noc\u0105 z du\u017cej wysoko\u015bci. Mapa pokryta jest siatk\u0105 gigantycznych heks\u00f3w, nieprzypominaj\u0105cych niczego, co znamy z klasycznych gier wojennych. Jest ich zaledwie 43, a i tak te le\u017c\u0105ce na skraju planszy nie mieszcz\u0105 si\u0119 na niej w ca\u0142o\u015bci. Gracz brytyjski porusza po mapie 2 (s\u0142ownie: dwa!) elementy, reprezentuj\u0105ce wypraw\u0119 bombow\u0105 i dywizjony wielozadaniowych Mosquit\u00f3w. Gracz niemiecki ma do dyspozycji 4 elementy, odpowiadaj\u0105ce czterem pu\u0142kom nocnych my\u015bliwc\u00f3w. Ka\u017cda figurka przedstawia samolot umieszczony na wsporniku, co umo\u017cliwia uwzgl\u0119dnienie pu\u0142apu lotu. Ponadto na planszy umieszcza si\u0119 elementy pogodowe (chmury, burze i mg\u0142y), kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c efektownie \u201ewisz\u0105\u201d nad map\u0105 oraz \u017cetony niemieckiej obrony przeciwlotniczej (dzia\u0142a, reflektory, balony zaporowe, zas\u0142ony dymne itp.) Oznacza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kierunek wiatru, n\u00f3w lub pe\u0142ni\u0119 ksi\u0119\u017cyca i lato, je\u015bli mamy w\u0142a\u015bnie t\u0119 por\u0119 roku \u2013 wczesny wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca wp\u0142ywa znacz\u0105co na przebieg walk. W grze u\u017cywamy te\u017c kart, kilku rodzaj\u00f3w \u017ceton\u00f3w specjalnych oraz wska\u017anik\u00f3w paliwa dla pu\u0142k\u00f3w niemieckich my\u015bliwc\u00f3w.<\/p>\n Jak gramy?<\/strong><\/p>\n Duel in the Dark ma cech\u0119, kt\u00f3r\u0105 sobie w grach bardzo wysoko ceni\u0119: gigantyczn\u0105 asymetryczno\u015b\u0107. Ka\u017cdy z graczy ma zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne cele i wykonuje w wi\u0119kszo\u015bci zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne czynno\u015bci. Zanim samoloty rusz\u0105 do walki trzeba poczyni\u0107 szereg przygotowa\u0144, by w dalszej fazie rozgrywki m\u00f3c skuteczniej zwalcza\u0107 przeciwnika. Problem w tym, \u017ce Niemcy nie wiedz\u0105, co planuj\u0105 Anglicy, a Brytyjczycy nie orientuj\u0105 si\u0119, jaki wariant obrony przygotowuje przeciwnik. Odbywa si\u0119 to bowiem w takiej kolejno\u015bci: najpierw gracz niemiecki rozstawia na lotniskach swoje cztery pu\u0142ki my\u015bliwskie, potem okre\u015blana jest pogoda (losujemy kart\u0119 ze schematem rozstawienia element\u00f3w pogody, kt\u00f3re umieszczamy na mapie). Z kolei gracz angielski wybiera w tajemnicy przed przeciwnikiem cel wyprawy i tras\u0119 lotu do niego i z powrotem do bazy, a nast\u0119pnie gracz niemiecki rozstawia 40 element\u00f3w naziemnej obrony przeciwlotniczej. Dopiero teraz przeciwnicy ruszaj\u0105 do walki. Ta kolejno\u015b\u0107 powoduje, \u017ce wiedza przeciwnik\u00f3w o zamierzeniach drugiej strony jest ograniczona w stopniu odpowiadaj\u0105cym uwarunkowaniom historycznym. Brytyjczycy planuj\u0105 sw\u0105 misj\u0119, znaj\u0105c rozlokowanie my\u015bliwc\u00f3w niemieckich (ich rozpoznanie i wywiad by\u0142y pod tym wzgl\u0119dem bardzo skuteczne) oraz przewidywan\u0105 pogod\u0119 nad Europ\u0105, nie wiedz\u0105c jednak dok\u0142adnie, jak b\u0119d\u0105 rozmieszczone naziemne \u015brodki obrony przeciwlotniczej. Z kolei Niemcy, znaj\u0105c prognozy pogody i faz\u0119 ksi\u0119\u017cyca, mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 odgadn\u0105\u0107, jakie cele i trasy przelotu b\u0119dzie sk\u0142onny wybra\u0107 gracz angielski i na tej podstawie planowa\u0107 rejony koncentracji np. dzia\u0142 przeciwlotniczych.<\/p>\n Blef jako taki<\/strong><\/p>\n Jak z tego wida\u0107, Duel in the Dark opiera si\u0119 w znacznym stopniu na blefowaniu, i nie dotyczy to wy\u0142\u0105cznie faz planowania. Brytyjczycy staraj\u0105 si\u0119 zmyli\u0107 przeciwnika opracowuj\u0105c tras\u0119 lotu bombowc\u00f3w, ale tak\u017ce w czasie trwania rajdu. Planowanie trasy polega na wybraniu z talii kart nawigacyjnych (okre\u015blaj\u0105cych kierunek lotu) maksymalnie 14 kart (ta liczba oddaje najwi\u0119kszy mo\u017cliwy zasi\u0119g bombowc\u00f3w) i u\u0142o\u017ceniu ich w takiej kolejno\u015bci, \u017ceby odkrywanie kolejnych zaprowadzi\u0142o wypraw\u0119 z lotnisk w Anglii nad miasto-cel i z powrotem do baz. Wybrane karty k\u0142adzie si\u0119 zakryte na karty niewykorzystane, tak by gracz niemiecki nie domy\u015bli\u0142 si\u0119, czy atakowane b\u0119dzie Emden nad Morzem P\u00f3\u0142nocnym czy Berlin na wschodnim kra\u0144cu planszy. Dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 blefu w trakcie nalotu zapewnia bardzo pomys\u0142owy mechanizm: punkty zwyci\u0119stwa zdobywa si\u0119 nie po w\u0142asnym ruchu, ale po ruchu przeciwnika! Trzeba zatem przewidywa\u0107, dok\u0105d polec\u0105 wrogie samoloty i stara\u0107 si\u0119 ustawia\u0107 na ich trasie.<\/p>\n O co gramy?<\/strong><\/p>\n O punkty zwyci\u0119stwa! \u017badne samoloty nie s\u0105 \u201ezestrzeliwane\u201d z planszy (gdy\u017c ka\u017cda sylwetka reprezentuje dziesi\u0105tki albo setki maszyn), \u017cadne miasto nie zostaje fizycznie \u201ewyeliminowane\u201d z gry. Gra przypomina przeci\u0105ganie liny: pocz\u0105tkowo wi\u0119kszo\u015b\u0107 punkt\u00f3w zdobywaj\u0105 Niemcy, atakuj\u0105c zmierzaj\u0105c\u0105 nad cel wypraw\u0119 bombow\u0105. Potem gracz brytyjski \u201eodgrywa si\u0119\u201d, bombarduj\u0105c wybrane miasto i na og\u00f3\u0142 \u201ewychodzi na prowadzenie\u201d. Z kolei Niemcy staraj\u0105 si\u0119 odrobi\u0107 straty, przechwytuj\u0105c wracaj\u0105cych do domu Brytyjczyk\u00f3w. Wska\u017anik punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa nieustannie w\u0119druje po torze, a to kto odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo tej nocy zale\u017cy od miejsca, kt\u00f3re zajmuje on po wyl\u0105dowaniu ostatnich samolot\u00f3w.<\/p>\n Punktowanie nast\u0119puje w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w w momencie, gdy przeciwnik wleci na pole z naszymi samolotami lub \u015brodkami obrony przeciwlotniczej. Gracz brytyjski zdobywa zatem punkty zwyci\u0119stwa, gdy pu\u0142ki niemieckich my\u015bliwc\u00f3w pojawi\u0105 si\u0119 na heksie, na kt\u00f3rym operuj\u0105 jego wielozadaniowe Mosquity, za\u015b gracz niemiecki, gdy wyprawa bombowa \u201enadzieje si\u0119\u201d na jego my\u015bliwce, na dzia\u0142a przeciwlotnicze, a najlepiej na jedno i drugie (zw\u0142aszcza, je\u015bli s\u0105 one wspierane np. przez radary i reflektory). Obaj gracze nieustannie staj\u0105 przed trudnymi wyborami. Brytyjczyk musi zdecydowa\u0107, czy atakowa\u0107 odleg\u0142e miasto, kt\u00f3re daje du\u017co punkt\u00f3w, ale zmusza do d\u0142ugiego przebywania nad wrogim terytorium i nara\u017ca na wielokrotne ataki niemieckich my\u015bliwc\u00f3w, czy mo\u017ce uderzy\u0107 na bliski cel, kt\u00f3ry jednak generuje ma\u0142o punkt\u00f3w?<\/p>\n Czy wielozadaniowe Mosquito maj\u0105 si\u0119 skupi\u0107 na os\u0142onie bombowc\u00f3w, ale swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 ujawnia\u0107 zaplanowan\u0105 dla nich tras\u0119 lotu, czy eliminowa\u0107 cele naziemne przed nimi, a mo\u017ce zrzuca\u0107 oznaczniki celu, zwi\u0119kszaj\u0105ce warto\u015b\u0107 punktow\u0105 bombardowanego miasta? Albo atakowa\u0107 cele naziemne i zrzuca\u0107 markery w innych rejonach, by odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 Niemc\u00f3w od prawdziwego celu wyprawy? Ci z kolei nieustannie zachodz\u0105 w g\u0142ow\u0119, czy posuni\u0119cia przeciwnika s\u0105 bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z atakowaniem zamierzonego celu, czy s\u0105 tylko dzia\u0142aniami maskuj\u0105cymi. Niemcy musz\u0105 te\u017c stale kontrolowa\u0107 zapas paliwa ich pu\u0142k\u00f3w i wybiera\u0107, czy pozosta\u0107 d\u0142u\u017cej w powietrzu, atakuj\u0105c raz jeszcze, czy przeciwnie, oderwa\u0107 si\u0119 od nieprzyjaciela, l\u0105dowa\u0107, zatankowa\u0107 i pr\u00f3bowa\u0107 przechwyci\u0107 wypraw\u0119 w czasie jej lotu powrotnego.<\/p>\n Dodatki, rozszerzenia i warianty<\/strong><\/p>\n Instrukcja Duel in the Dark zawiera szereg zasad opcjonalnych, kt\u00f3re mo\u017cna wprowadzi\u0107 po opanowaniu podstawowych. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich wprowadza drobne korekty w mo\u017cliwo\u015bciach dzia\u0142ania obu stron, albo np. dodaje niezwykle emocjonuj\u0105cy czynnik zmian pogody w ci\u0105gu trwania rajdu. Istnieje te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikowania trasy lotu wyprawy bombowej, kt\u00f3ra jednak wed\u0142ug mojej wiedzy narusza wiarygodno\u015b\u0107 historyczn\u0105 gry. Inny charakter ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzenia tzw. \u201emedali\u201d\u00a0– \u017ceton\u00f3w, kt\u00f3re daj\u0105 nowe mo\u017cliwo\u015bci taktyczne w zamian za sukcesy odnoszone w trakcie gry.<\/p>\n Zalet\u0105 Duel in the Dark jest to, \u017ce gra \u201e\u017cyje\u201d: nieustannie ukazuj\u0105 si\u0119 mniejsze i wi\u0119ksze dodatki, kt\u00f3re modyfikuj\u0105 przebieg i charakter rozgrywki. Otrzymali\u015bmy ju\u017c zatem nowe \u015brodki obrony przeciwlotniczej dla Niemc\u00f3w i Brytyjczyk\u00f3w, nowy typ my\u015bliwc\u00f3w nocnych (pu\u0142k na Ju 88), regu\u0142y dla 3, 4 i 5 graczy (cho\u0107 zawsze po stronie brytyjskiej wyst\u0119puje jedna osoba), dodatek zwi\u0119kszaj\u0105cy szanse gracza niemieckiego na wykrycie celu brytyjskiej wyprawy, w przygotowaniu s\u0105 kolejne typy samolot\u00f3w. Pojawi si\u0119 te\u017c rozszerzenie pozwalaj\u0105ce rozgrywa\u0107 naloty ze wczesnej fazy ofensywy bobowej RAF-u (1940 r.)\u00a0– gra b\u0119dzie jeszcze szybsza, cho\u0107 trudno w to uwierzy\u0107!<\/p>\n Zawsze we dw\u00f3ch?<\/strong><\/p>\n Niekoniecznie! Oczywi\u015bcie rozgrywki przeciwko \u017cywemu konkurentowi nic nie zast\u0105pi, ale gra ma te\u017c wariant dla samotnika. Gra si\u0119 w\u00f3wczas Niemcami, a lot brytyjskiej wyprawy bombowej jest generowany losowo za pomoc\u0105 kart nawigacyjnych. \u201eKwalifikacje\u201d i mo\u017cliwo\u015bci takiego przeciwnika s\u0105 oczywi\u015bcie mocno ograniczone, ale i on potrafi nieraz zaskoczy\u0107 dow\u00f3dztwo Luftwaffe! Gra solo jest te\u017c dobr\u0105 metod\u0105 na poznanie mechaniki Duel przed przyst\u0105pieniem do \u201eprawdziwej\u201d rozgrywki. Porz\u0105dna recenzja nie mo\u017ce sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z samych pochwa\u0142, bo wzbudzi zastrze\u017cenia czytelnika co do obiektywizmu autora. Nadr\u00f3bmy zatem te braki.<\/p>\n Instrukcja do Duel in the Dark jest co prawda nieskomplikowana i przejrzy\u015bcie skomponowana, ale\u00a0– jak okaza\u0142o si\u0119 po pierwszych reakcjach graczy\u00a0– daleko jej do wyja\u015bnienia wszystkich sytuacji, powstaj\u0105cych w czasie rozgrywki. Wiele daje przestudiowanie zajmuj\u0105cego spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 broszury opisu przyk\u0142adowej rozgrywki, okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce w kr\u00f3tkim czasie niezb\u0119dne by\u0142o opublikowanie FAQ-u, zawieraj\u0105cego ustalenia wynik\u0142e z dyskusji na forum BordGameGeek. Na szcz\u0119\u015bcie sam system regu\u0142 jest na tyle logiczny i przemy\u015blany, \u017ce znosi bez trudu implementowane do\u0144 nowe rozwi\u0105zania, kt\u00f3re nie niszcz\u0105 charakteru rozgrywki i jej zbalansowania.<\/p>\n Graczy gorzej pos\u0142uguj\u0105cych si\u0119 j\u0119zykiem angielskim ucieszy wiadomo\u015b\u0107, \u017ce instrukcja do gry oraz dodatk\u00f3w, a tak\u017ce FAQ, s\u0105 dost\u0119pne w polskim t\u0142umaczeniu na stronie Wargamera – polskiego dystrybutora gry. Polskie regu\u0142y w wersji drukowanej s\u0105 te\u017c do\u0142\u0105czane do sprzedawanych u nas egzemplarzy gry.<\/p>\n Duel in the Dark jest debiutanck\u0105 gr\u0105 Friedemanna de Pedro i jego hamburskiej firmy Pilot Games (na rynku ameryka\u0144skim wydawc\u0105 jest znana firma Z-Man Games). Jak to bywa z debiutantami, trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 \u201efrycowe\u201d. Niedopracowane (w momencie publikacji)\u00a0zasady to jeden element tej ceny, drugim okaza\u0142y si\u0119 z\u0142e warunki, w jakich transportowano gotowy nak\u0142ad do Europy i Ameryki. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce do niekt\u00f3rych nabywc\u00f3w gra trafi\u0142a w nienajlepszym stanie, spowodowanym wilgoci\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie lokalni dystrybutorzy na ca\u0142ym \u015bwiecie sprawnie wymieniaj\u0105 wadliwe egzemplarze na w pe\u0142ni warto\u015bciowe. Jest wspania\u0142e. Wszystkie elementy gry s\u0105 grube, solidne i trwa\u0142e, \u017cetony du\u017ce i \u015bwietnie \u201ele\u017c\u0105 w r\u0119ku\u201d. Grafika jest doskona\u0142a, cho\u0107 niekt\u00f3rych graczy smuci \u201emroczny\u201d wygl\u0105d mapy \u2013 zapominaj\u0105 chyba, \u017ce tytu\u0142owy pojedynek odbywa si\u0119 \u201ew ciemno\u015bciach\u201d nocy. Jedynym elementem do\u015b\u0107 powszechnie krytykowanym s\u0105 karty pomocnicze, wydrukowane na niezbyt grubym kartonie. W odczuciu pisz\u0105cego te s\u0142owa ich jako\u015b\u0107 jest jednak ca\u0142kowicie zadowalaj\u0105ca, nie u\u017cywa si\u0119 ich zreszt\u0105 zbyt intensywnie. Tym, co mo\u017ce budzi\u0107 w pierwszej chwili zastrze\u017cenia \u201etradycyjnych\u201d graczy wojennych, s\u0105 elementy tr\u00f3jwymiarowe, czyli sylwetki samolot\u00f3w i \u201eniepowa\u017cne\u201d chmurki wisz\u0105ce nad plansz\u0105. Nie do\u015b\u0107 jednak, \u017ce mo\u017cna do tego bez trudu przywykn\u0105\u0107, to rozwi\u0105zanie to okazuje si\u0119 bardzo praktyczne: na heksie robi si\u0119 lu\u017aniej, co jest wa\u017cne ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce nie ma ogranicze\u0144 co do ilo\u015bci rozmieszczanych na jednym polu \u017ceton\u00f3w obrony przeciwlotniczej.<\/p>\n Unikalnym pomys\u0142em jest wykorzystanie odwrotnej strony planszy jest umieszczenie na niej ilustrowanego opisu, charakteryzuj\u0105cego r\u00f3\u017cne aspekty nocnej ofensywy Bomber Command i niemieckiej obrony. Z kolei wk\u0142adka do pude\u0142ka, dziel\u0105ca je na kilka cz\u0119\u015bci do przechowywania poszczeg\u00f3lnych element\u00f3w, po zmontowaniu imituje wn\u0119trze niemieckiego schronu z charakterystycznymi napisami i plakatami z epoki na \u015bcianach.<\/p>\n Uwagi og\u00f3lne<\/strong><\/p>\n Duel in the Dark jest gr\u0105 \u0142atw\u0105 w opanowaniu i bardzo szybk\u0105, a jednocze\u015bnie wymagaj\u0105c\u0105 solidnego kombinowania w celu osi\u0105gni\u0119cia zwyci\u0119stwa. Jej \u201elosowo\u015b\u0107\u201d jest ograniczona wy\u0142\u0105cznie do nieprzewidywalno\u015bci posuni\u0119\u0107 przeciwnika albo zmian pogody\u00a0– \u017cadnej kostki w grze nie u\u017cywamy. Gra jest uniwersalna w tym sensie, \u017ce je\u017celi dysponujemy tylko godzin\u0105 na rozgrywk\u0119, to umawiamy si\u0119 na jeden nalot (jedn\u0105 \u201enoc\u201d), a gdy mamy wi\u0119cej czasu, mo\u017cemy rozegra\u0107 ca\u0142\u0105 seri\u0119 rajd\u00f3w, prowadz\u0105c ci\u0105g\u0142\u0105 punktacj\u0119. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, opracowywane s\u0105 w\u0142a\u015bnie\u00a0regu\u0142y do gry kampanijnej, kt\u00f3re maj\u0105 uatrakcyjni\u0107 d\u0142u\u017csze rozgrywki.<\/p>\n Z mojego do\u015bwiadczenia w szkoleniu adept\u00f3w Duel in the Dark wynika, \u017ce wst\u0119pne om\u00f3wienie zasad gry w stopniu wystarczaj\u0105cym do rozpocz\u0119cia partii nie zabiera\u00a0– w przypadku os\u00f3b, kt\u00f3re wcze\u015bniej si\u0119 z Duel nie zetkn\u0119\u0142y – wi\u0119cej ni\u017c 15 minut. Dalsze w\u0105tpliwo\u015bci rozstrzyga si\u0119 bezproblemowo ju\u017c w czasie gry, a w skomplikowanym\u00a0– cho\u0107 tylko na poz\u00f3r\u00a0– zliczaniu punkt\u00f3w i uwzgl\u0119dnianiu do\u015b\u0107 licznych modyfikator\u00f3w pomagaj\u0105 skutecznie dwie karty pomocnicze.<\/p>\n Emocje w trakcie gry s\u0105 bardzo silne i zaczynaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w momencie planowania rozgrywki. Gdy rozpoczn\u0105 si\u0119 operacje lotnicze\u00a0– si\u0119gaj\u0105 szczytu. Sprytne i przemy\u015blane posuni\u0119cia mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 ca\u0142kowicie chybionymi, a te uczynione w skrajnej rozpaczy\u00a0– zab\u00f3jczymi dla wroga. Pr\u00f3by analizy psychologicznej zamierze\u0144 przeciwnika przynosz\u0105 na przemian spektakularne sukcesy i takie\u017c pora\u017cki. G\u0142o\u015bne rozwa\u017cania na temat przewidywanych ruch\u00f3w nieprzyjaciela budz\u0105 cz\u0119sto u niego salwy \u015bmiechu, kt\u00f3re te\u017c zreszt\u0105 bywaj\u0105 elementem wojny psychologicznej.<\/p>\n Wielu graczy odnotowuje u siebie ciekaw\u0105 reakcj\u0119 na rozw\u00f3j wydarze\u0144 w czasie gry: zaczyna si\u0119 oto my\u015ble\u0107 o nast\u0119pnych partiach Duel in the Dark, w kt\u00f3rych zastosuje si\u0119 zupe\u0142nie nowe rozwi\u0105zania taktyczne i uniknie pope\u0142nianych w\u0142a\u015bnie b\u0142\u0119d\u00f3w. Zamierzenia te cz\u0119sto nie s\u0105 mo\u017cliwe do realizacji, gdy\u017c liczba mo\u017cliwych do zastosowania ustawie\u0144 i wariant\u00f3w rozwoju sytuacji wydaje si\u0119 niewyczerpana. Gdyby jednak gracze uznali, \u017ce wyczerpuje si\u0119 im inwencja, mog\u0105 zawsze si\u0119gn\u0105\u0107 do licznych\u00a0regu\u0142 opcjonalnych, dodatk\u00f3w i rozszerze\u0144, kt\u00f3re kosztem niewielkiego zwi\u0119kszenia komplikacji gwarantuj\u0105 nowe emocje.<\/p>\n Plusy<\/strong><\/p>\n Olbrzymia grywalno\u015b\u0107<\/p>\n Niepowtarzalno\u015b\u0107 kolejnych rozgrywek<\/p>\n \u201eAsymetryczno\u015b\u0107\u201d wyzwa\u0144 staj\u0105cych przed oboma graczami<\/p>\n Prostota\u00a0zasad przy jednoczesnej g\u0142\u0119bi i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci rozwi\u0105za\u0144 taktycznych<\/p>\n Czas gry elastycznie dostosowany do mo\u017cliwo\u015bci graczy<\/p>\n Problemy decyzyjne obu stron odpowiadaj\u0105ce historycznym uwarunkowaniom<\/p>\n Minusy<\/strong><\/p>\n Niekt\u00f3rym graczom mo\u017ce nie odpowiada\u0107 tematyka gry<\/p>\n Niedopracowana w pewnych aspektach instrukcja<\/p>\n Ahistoryczno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci\u00a0regu\u0142 opcjonalnych<\/p>\n
\n\u00a0<\/strong>
\nDylematy, dylematy<\/strong><\/p>\n
\nInstrukcja, FAQ i dyskusje interpretacyjne<\/strong><\/p>\n
\n\u00a0<\/strong>
\nWykonanie<\/strong><\/p>\n