\u015awiatem gier planszowych rz\u0105dz\u0105 prawa marketingu. Do gier odnosz\u0105cych sukces rynkowy ukazuj\u0105 si\u0119 tony dodatk\u00f3w, rozszerze\u0144, edycji specjalnych. Jednym z pomys\u0142\u00f3w wydawc\u00f3w na wyci\u0105gni\u0119cie maksymalnej ilo\u015bci pieni\u0119dzy od graczy jest tworzenie karcianych wersji uznanych gier. Nie omin\u0119\u0142o to ani Puerto Rico, ani Osadnik\u00f3w z Catanu. Nie tak dawno z tego sprawdzonego patentu skorzysta\u0142o wydawnictwo Ystari publikuj\u0105c karcian\u0105 wersj\u0119 swojego najwi\u0119kszego hitu, czyli Caylusa. Czy Caylus Magna Carta obroni si\u0119 jako dobra gra, czy do\u0142\u0105czy do plejady nieudanych przer\u00f3bek? <\/p>\n
Nigdy nie mia\u0142em okazji zagra\u0107 w Caylusa. O grze tej s\u0142yszeli chyba wszyscy. Caylus ma opini\u0119 gry skomplikowanej, stawiaj\u0105cej przed graczem wiele decyzji do podj\u0119cia, i do tego pozbawionej elementu losowego. Dlatego nie my\u015bla\u0142em o zakupie tej gry — odstrasza\u0142 mnie czas rozgrywki (oko\u0142o 3 godzin) i jej m\u00f3zgo\u017cerno\u015b\u0107. Jaki\u015b czas temu gruchn\u0119\u0142a wiadomo\u015b\u0107, \u017ce Ystari opracowuje karcian\u0105 wersj\u0119 Caylusa. Wiadomo\u015b\u0107 o tym przeczyta\u0142em jednak bez wi\u0119kszego zainteresowania, obejrza\u0142em sobie zdj\u0119cia prototypu zrobione na targach przez polskie wydawnictwo Lacerta i zapomnia\u0142em o ca\u0142ej sprawie.<\/p>\n
W po\u0142owie 2007 roku Caylus Magna Carta (czyli w skr\u00f3cie CMC) pojawi\u0142 si\u0119 w sklepach. Akurat szuka\u0142em jakie\u015b szybkiej szybkiej gry ekonomicznej, wi\u0119c postanowi\u0142em wypr\u00f3bowa\u0107 wersj\u0119 online i ju\u017c po jednej partii w karcianym Caylusie si\u0119 zakocha\u0142em i postanowi\u0142em naby\u0107 dla siebie egzemplarz.<\/p>\n
Pude\u0142ko i oprawa graficzna<\/strong><\/p>\n Pude\u0142ko zwieraj\u0105ce CMC jest \u015bredniej wielko\u015bci — mniej wi\u0119cej takiej, jak gry Carcassonne. Dziwi to troch\u0119, bo gra jest malutka i zmie\u015bci\u0142aby si\u0119 w opakowaniu o po\u0142ow\u0119 mniejszym. Samo pude\u0142ko nie robi zbyt dobrego wra\u017cenia, podobnie jak ilustracja na nim. Mo\u017ce si\u0119 czepiam, ale przyda\u0142aby si\u0119 jaka\u015b plastikowa wypraska w \u015brodku, albo chocia\u017c lepszej jako\u015bci tekturowa wk\u0142adka. Ciesz\u0105 za to do\u0142\u0105czone woreczki strunowe.<\/p>\n W pude\u0142ku znajdziemy cztery talie budynk\u00f3w, po 12 kart na ka\u017cdego gracza; kart\u0119 zamku i mostu, karty budynk\u00f3w podstawowych i presti\u017cowych. Opr\u00f3cz tego otrzymujemy oko\u0142o stu drewnianych kostek w czterech kolorach, pionki graczy, \u017cetony zamku i kartonowe monety. Ilustracje na kartach, cho\u0107 ma\u0142e, ciesz\u0105 oko. Proste i estetyczne grafiki zosta\u0142y zaczerpni\u0119te ze starszego brata gry. Karty s\u0105 bardzo dobrze opisane — to jedna z najwa\u017cniejszych rzeczy, na kt\u00f3re zwracam uwag\u0119 w grach. Nawet nie czytaj\u0105c opis\u00f3w wiem, do czego s\u0142u\u017c\u0105. Niestety, wykonane s\u0105 z bardzo nietrwa\u0142ego materia\u0142u — moje po pi\u0119ciu-sze\u015bciu rozgrywkach zacz\u0119\u0142y si\u0119 powoli wyciera\u0107. Nie cieszy r\u00f3wnie\u017c ich niestandardowy rozmiar, na skutek czego nie pasuj\u0105 do \u017cadnych koszulek, ale do takich przypadk\u00f3w posiadacze gier chyba ju\u017c zd\u0105\u017cyli przywykn\u0105\u0107. Na dodatek, wbrew nazwie gry, s\u0105 one do\u015b\u0107 ma\u0142e.<\/p>\n Instrukcja i mechanika<\/strong><\/p>\n Instrukcja jest bardzo zwi\u0119z\u0142a i nie tworzy w\u0105tpliwo\u015bci. Polskie t\u0142umaczenie, do\u0142\u0105czone przez dystrybutora gry tak\u017ce jest ca\u0142kiem dobre. Warto wspomnie\u0107, \u017ce w instrukcji znajdziemy dwa zestawy zasad: podstawowy i standardowy. Wariant dla pocz\u0105tkuj\u0105cych jest pozbawiony kilku element\u00f3w rozgrywki, i moim zdaniem zbytnio upraszcza gr\u0119. Zasady standardowe wcale nie s\u0105 skomplikowane i mo\u017cna si\u0119 ich nauczy\u0107 w mniej ni\u017c dziesi\u0119\u0107 minut, dlatego na nich si\u0119 skupi\u0119 w recenzji. Jak pisa\u0142em wcze\u015bniej, nie znam Caylusa, starszego brata CMC, wi\u0119c moja ocena mechaniki b\u0119dzie obiektywna i wolna od por\u00f3wna\u0144.<\/p>\n Celem gry jest zdobycie jak najwi\u0119kszej liczby punkt\u00f3w zwyci\u0119stwa. G\u0142\u00f3wnym ich \u017ar\u00f3d\u0142em jest kupowanie cz\u0119\u015bci zamku, o warto\u015bciach 4, 3 lub 2 punkty. Punkty zdobywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c za budowanie budynk\u00f3w, budynk\u00f3w presti\u017cowych i pozosta\u0142e na ko\u0144cu gry surowce i denary. Przebieg tury jest nast\u0119puj\u0105cy: ka\u017cdy z graczy wykonuje po jednej akcji do momentu, w kt\u00f3rym wszyscy spasuj\u0105. Dost\u0119pne akcje to: wystawienie robotnika na budynku, zbudowanie budynku, zbudowanie budynku presti\u017cowego, dobranie karty, wymiana kart i pasowanie. Na pocz\u0105tku gry ka\u017cdy ma tylko czterech robotnik\u00f3w i do\u015b\u0107 ograniczone fundusze. Po fazie akcji, gdy wszyscy wykonaj\u0105 zaplanowane przez siebie czynno\u015bci, nast\u0119puje faza przemieszczania burmistrza — pocz\u0105wszy od gracza, kt\u00f3ry pierwszy spasowa\u0142 ka\u017cdy mo\u017ce przesun\u0105\u0107 jego pion maksymalnie o trzy karty, p\u0142ac\u0105c za ka\u017cd\u0105 z nich jednego denara.<\/p>\n Burmistrz jest bardzo fajnym i wrednym elementem — budynki, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 za nim, nie dzia\u0142aj\u0105. Czyni to z niego podstawowego “przeszkadzacza”. Kiedy wszyscy rusz\u0105 jego pionem, rozstrzygane s\u0105 efekty budynk\u00f3w. Po pobraniu surowc\u00f3w, denar\u00f3w i wprowadzenie w \u017cycie efekt\u00f3w budynk\u00f3w przychodzi czas na faz\u0119 budowania zamku . Gracze kupuj\u0105 cz\u0119\u015bci zamku, p\u0142ac\u0105c za ka\u017cd\u0105 z nich trzy r\u00f3\u017cne kostki surowc\u00f3w. Po sko\u0144czonej turze burmistrz porusza si\u0119 o dwa pola w kierunku ko\u0144ca drogi, karta pierwszego gracza zostaje przekazana osobie po lewej i zaczyna si\u0119 kolejna tura. Gra toczy si\u0119 do momentu, w kt\u00f3rym wyczerpi\u0105 si\u0119 \u017cetony zamku — wtedy nast\u0119puje podliczenie punkt\u00f3w i wy\u0142oniony zwyci\u0119zca.<\/p>\n Rozgrywka<\/strong><\/p>\n Jak gra si\u0119 sprawdza w praktyce? Ot\u00f3\u017c dobrze, bardzo dobrze. Dr\u00f3g do zwyci\u0119stwa i mo\u017cliwych strategii jest wiele. Mo\u017cemy przede wszystkim wnosi\u0107 budynki i za ich pomoc\u0105 zdobywa\u0107 punkty, mo\u017cemy te\u017c ma\u0142o budowa\u0107, ale zbiera\u0107 z\u0142oto, kt\u00f3rego jedna kostka jest warta punkt zwyci\u0119stwa na ko\u0144cu gry, albo wi\u0119kszo\u015b\u0107 surowc\u00f3w przeznacza\u0107 na budow\u0119 zamku. Nie mo\u017cemy jednak kurczowo si\u0119 trzyma\u0107 jednej strategii — nie mo\u017cna zasi\u0105\u015b\u0107 do gry z gotowym planem i realizowa\u0107 go krok po kroku. Bardzo wiele zale\u017cy od decyzji innych graczy i ca\u0142y czas musimy si\u0119 p\u0142ynnie dostosowywa\u0107 do ich stylu gry. Nie znaczy to oczywi\u015bcie, \u017ce mo\u017cemy gra\u0107 sobie ot tak, z tury na tur\u0119 — planowanie ruch\u00f3w jest jak najbardziej istotne! Ograniczona liczba robotnik\u00f3w wp\u0142ywa bardzo mocno na decyzje, kt\u00f3re musimy podj\u0105\u0107. Kolejny czynnik, na kt\u00f3ry trzeba zwraca\u0107 uwag\u0119 to pieni\u0105dze. Wystawienie robotnika kosztuje zawsze jednego denara a sumy, kt\u00f3rymi operujemy w grze nie s\u0105 zbyt du\u017ce. Z jednej strony, maj\u0105c cztery denary, mo\u017cemy wystawi\u0107 wszystkich robotnik\u00f3w, z drugiej, przez to zabraknie nam \u015brodk\u00f3w na przesuni\u0119cie burmistrza, a to potrafi by\u0107 zab\u00f3jcze.<\/p>\n Pomimo tego, \u017ce gra wydaje si\u0119 sprzyja\u0107 graczom o analitycznym umy\u015ble, wcale nie wygrywa osoba, kt\u00f3ra najlepiej przeliczy wszystkie opcje. Zdolno\u015bci rachunkowe nie wystarcz\u0105 do tego, aby odnie\u015b\u0107 sukces w CMC. Trzeba nauczy\u0107 si\u0119 przeczuwa\u0107 ruchy innych graczy, szybko rozpoznawa\u0107 przyj\u0119te przez nich i strategie i jak najszybciej je psu\u0107, czy to ruchem burmistrza, czy to budowaniem odpowiedniego budynku. W CMC cz\u0119sto stajemy przed wyborem: samemu zarobi\u0107 wi\u0119cej, ale da\u0107 co\u015b przeciwnikowi (jak przy du\u017cych budynkach produkcyjnych), czy zarobi\u0107 mniej, ale za to zostawi\u0107 oponenta na lodzie. Mo\u017cemy stara\u0107 si\u0119 maksymalnie wykorzystywa\u0107 cudze budynki i surowce przeznacza\u0107 na budow\u0119 zamku, ale mo\u017cemy te\u017c zagra\u0107 zupe\u0142nie inaczej — praktycznie nie wykorzystuj\u0105c robotnik\u00f3w i wznosz\u0105c wiele budynk\u00f3w.<\/p>\n W CMC gra si\u0119 bardzo przyjemnie niezale\u017cnie od liczby graczy. Gra troch\u0119 inaczej si\u0119 sprawuje przy dw\u00f3ch, a inaczej przy trzech czy czterech uczestnikach, ale zawsze jest dobra. Nie ma r\u00f3\u017cnic mechanicznych zale\u017cnych od liczby os\u00f3b — jedyn\u0105 jest liczba dost\u0119pnych \u017ceton\u00f3w zamku. Natomiast powa\u017cne r\u00f3\u017cnice zachodz\u0105 w samej rozgrywce. Gra na dw\u00f3ch jest bardziej agresywna, z moich do\u015bwiadcze\u0144 wynika te\u017c, \u017ce buduje si\u0119 bardzo ma\u0142o. Cz\u0119sto rozgrywka toczy si\u0119 przy jedynie trzech, czterech budynkach. Do tej pory tylko raz widzia\u0142em budynek presti\u017cowy w tym wariancie, a osoba, kt\u00f3ra go wybudowa\u0142a, przegra\u0142a z kretesem. W grze na trzech i czterech jest troch\u0119 inaczej — budynk\u00f3w powstaje du\u017co, burmistrz nie biega ju\u017c jak szalony. Jest mniej liczenia, wi\u0119cej przeczuwania ruch\u00f3w i wyprzedzania posuni\u0119\u0107 przeciwnik\u00f3w. Do tego, budynki presti\u017cowe staj\u0105 si\u0119 bardzo wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em punkt\u00f3w.<\/p>\n W grze wyst\u0119puje element losowy w postaci losowo dochodz\u0105cych kart budynk\u00f3w, jednak w \u017caden spos\u00f3b nie psuje on rozgrywki. Wygrana b\u0105d\u017a przegrana nie wynikaj\u0105 z pecha w losowaniu kart, a po\u0142ow\u0119 talii mo\u017cna przejrze\u0107 ju\u017c przed pierwsz\u0105 tur\u0105 \u2013 na samym pocz\u0105tku gracze dostaj\u0105 po trzy karty, a je\u017celi im one nie odpowiadaj\u0105, mog\u0105 je wymieni\u0107. Moim zdaniem losowy dob\u00f3r kart tak naprawd\u0119 zapewnia tylko urozmaicenie gry, nie psuj\u0105c jej i nie sp\u0142ycaj\u0105c w \u017caden spos\u00f3b.<\/p>\n Podsumowanie<\/strong><\/p>\n Caylus Magna Carta to wy\u015bmienita gra. Jest szybka, zasady s\u0105 niebywale proste, mo\u017cliwo\u015bci ca\u0142a masa. My\u015bl\u0119, \u017ce mo\u017cna postawi\u0107 j\u0105 na jednej p\u00f3\u0142ce z Puerto Rico jako przyk\u0142ad eurogry idealnej, w kt\u00f3rej proste zasady zapewniaj\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 rozgrywk\u0119. Gr\u0119 mog\u0119 poleci\u0107 zar\u00f3wno do\u015bwiadczonym graczom, jak i tym, kt\u00f3rzy dopiero zaczynaj\u0105 gra\u0107. Dodatkow\u0105 zalet\u0105 jest stosunkowo niska cena.<\/p>\n