S\u0105 gry pi\u0119kne i s\u0142abe w rozgrywce. S\u0105 brzydko wydane, ale maj\u0105 w sobie to \u201eco\u015b\u201d. S\u0105 te\u017c brzydkie i marne, jak r\u00f3wnie\u017c pi\u0119kne i dobre.<\/p>\n
D\u0142ugo mia\u0142em problem z zakwalifikowaniem do kt\u00f3rejkolwiek z tych kategorii \u201eFragile\u201d Franka Czarnetzkiego, kryj\u0105cego si\u0119 pod pseudonimem Czarn\u00e9. <\/p>\n
Najpierw oczywi\u015bcie poczyta\u0142em o grze, chc\u0105c zdecydowa\u0107, czy powinienem si\u0119 zaj\u0105\u0107 jej recenzj\u0105. Wysz\u0142o, \u017ce jest to logiczna zabawa z odrobin\u0105 strategii, do\u015b\u0107 \u0142adnie wykonana. Dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce rzecz dotyczy przenoszenia skrzynek w porcie, (niekiedy z materia\u0142em delikatnym) przez Chi\u0144czyk\u00f3w, a od czasu \u201eIm Jahr des Drachen\u201d te klimaty mi pasuj\u0105. Nigdy nie gra\u0142em w plansz\u00f3wk\u0119 sam, wi\u0119c \u2013 skoro tu mo\u017cna \u2013 pomy\u015bla\u0142em, \u201eczemu nie\u201d? Wykonanie element\u00f3w prze\u015bliczne: skrzyneczki z drewna, z pracowicie naniesionym napisem \u201eFragile\u201d i logo autora, pionki z drewna pomalowane na 4 kolory z kapeluszami poci\u0105gni\u0119tymi brokatem, pracowicie zawini\u0119te w papierki i pouk\u0142adane w trocinach, plansza nieco kojarz\u0105ca si\u0119 z szachami… Do tego w woreczku solidnie wykonane tekturowe \u017cetony i w drugim \u2013 patyczki. Wygl\u0105da\u0142o tajemniczo i spowodowa\u0142o, \u017ce wra\u017cenie z pierwszego otwarcia pude\u0142ka pozosta\u0142o w mojej pami\u0119ci jeszcze d\u0142ugo.<\/p>\n Psucie<\/strong> Zasady<\/strong> Te mo\u017cna wyda\u0107 na: ruch pionkiem (1PA za pole), przepychanie skrzynki (tyle samo, przy czym mo\u017cna tylko pcha\u0107, nie ci\u0105gn\u0105\u0107 za sob\u0105), ustawi\u0107 skrzynk\u0119 na innej lub j\u0105 zdj\u0105\u0107 (2 PA), obr\u00f3ci\u0107 napisem do g\u00f3ry (4 PA) oraz poda\u0107 \u2013 o czym szerzej za chwil\u0119. Skrzynki wyk\u0142ada si\u0119 na \u015brodku, pionki i magazyny ustawione, wi\u0119c mo\u017cna zacz\u0105\u0107. Tu ma\u0142y problem \u2013 magazyny maj\u0105 tylko jedno wej\u015bcie i gdy pionek je opu\u015bci, ju\u017c nie mo\u017ce wej\u015b\u0107 z powrotem, a skrzynk\u0119 mo\u017cna wepchn\u0105\u0107 do \u015brodka tylko zgodnie ze strza\u0142k\u0105. To, co dzieje si\u0119 na pocz\u0105tku, wygl\u0105da na chaos, wszyscy \u0142a\u017c\u0105 sobie po g\u0142owach (mo\u017cna przej\u015b\u0107 przez pole, na kt\u00f3rym stoi pionek innego gracza, ale nie mo\u017cna zacz\u0105\u0107 pcha\u0107 skrzynki z tego pola). Oczywi\u015bcie, ka\u017cdy z graczy spr\u00f3buje zrealizowa\u0107 sw\u00f3j interes \u2013 osi\u0105gn\u0105\u0107 cel gry, jakim jest umieszczenie skrzynek we wszystkich swoich magazynach. Prowadzi to do stopniowego opanowania sytuacji na planszy, szczeg\u00f3lnie, gdy komu\u015b za dobrze si\u0119 wiedzie.<\/p>\n Ciekawostki<\/strong> <\/p>\n Przekazywanie<\/strong> Ciemno<\/strong> Oczywi\u015bcie nie znaczy to, i\u017c nie mo\u017cna tu gra\u0107 planowo \u2013 wielokro\u0107 zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce nikt nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c przeszkodzi\u0107 graczowi ustawiaj\u0105cemu swoje pionki wed\u0142ug obranej strategii, dostosowywanej do sytuacji na stole. Podsumowanie<\/strong> Ostatecznie jednak \u201eFragile\u201d okaza\u0142o si\u0119 gr\u0105 dobr\u0105. Nie jest zachwycaj\u0105ca (poza wykonaniem), ale dobr\u0105 \u2013 im d\u0142u\u017cej si\u0119 gra w tym samym sk\u0142adzie, tym lepsz\u0105. Wiele zale\u017cy tu od kolejno\u015bci \u2013 st\u0105d wariant z wybieraniem co tur\u0119 rozpoczynaj\u0105cego ma w sobie odrobin\u0119 losowo\u015bci, kt\u00f3ra czyni j\u0105 inn\u0105, ni\u017c wszystkie logiczne gry, kt\u00f3re spotka\u0142em. Nie darmo jednak wspomnia\u0142em, \u017ce plansza ma co\u015b wsp\u00f3lnego z szachami \u2013 niewa\u017cne, kto zaczyna, wa\u017cne jak gra i tu wbrew pozorom wychodzi umiej\u0119tno\u015b\u0107 planowania. Niestety, w wariancie z losowaniem, gra staje si\u0119 ogromnie podatna na kingmaking, niekoniecznie \u015bwiadomy lub lepiej \u2013 celowy. Niekoniecznie przemy\u015blany ruch mo\u017ce przeszkodzi\u0107 jednemu graczowi, a u\u0142atwi\u0107 mocno drugiemu. Oczywi\u015bcie pomijam tu ewidentne sytuacje decydowania, kto ma wygra\u0107, cho\u0107 niestety \u2013 i takie si\u0119 zdarza\u0142y. Ostateczna rozgrywka<\/strong> PS. Co z papierkiem, kt\u00f3ry wypad\u0142 na pocz\u0105tku? To wystylizowana na gazet\u0119 oferta wydawnictwa. Przygotowana, jak sama gra, na naprawd\u0119 wysokim poziomie.<\/p>\n
\nWykonanie skrzynki<\/strong>
\nPierwsze wra\u017cenie by\u0142o powalaj\u0105ce. Przyst\u0105pi\u0142em do otwarcia, jak zwykle to robi\u0119, rozcinaj\u0105c no\u017cykiem foli\u0119 u do\u0142u, by wyodr\u0119bni\u0107 pokrywk\u0119 i nie uszkodzi\u0107 spodu. Nieliche by\u0142o moje zdziwienie, gdy papierowe pude\u0142ko… rozpad\u0142o mi si\u0119 w r\u0119kach, a jeszcze wypad\u0142 ze\u0144 jaki\u015b kawa\u0142ek papieru, przypominaj\u0105cy w fakturze bruliony z czas\u00f3w, kt\u00f3rych czytaj\u0105cy ten tekst nie bardzo (w wi\u0119kszo\u015bci) pami\u0119taj\u0105. Tu nast\u0105pi\u0142 pierwszy szok \u2013 opakowanie okaza\u0142o si\u0119 tylko obwolut\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna wyrzuci\u0107 wraz z foli\u0105, by nie psu\u0107 walor\u00f3w estetycznych. Prawdziwe opakowanie \u201eFragile\u201d to sklejkowa skrzyneczka, wystylizowana na drewnian\u0105. Ciekawy u\u0142o\u017cenia w \u015brodku (specjalnie nie ogl\u0105da\u0142em wcze\u015bniej zdj\u0119\u0107) otworzy\u0142em gr\u0119. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej mia\u0142em na kolanach ca\u0142e mn\u00f3stwo… trocin. Pierwsze skojarzenie: mam przed sob\u0105 zawarto\u015b\u0107 skrzynki, kt\u00f3r\u0105 b\u0119d\u0119 przenosi\u0107.<\/p>\n
\nNa pocz\u0105tku, przed gr\u0105, trzeba jeszcze wyj\u0105\u0107 elementy… z planszy. Kafelki, na kt\u00f3rych potem b\u0119dzie si\u0119 rozk\u0142ada\u0107 magazyny graczy, trzeba wypchn\u0105\u0107 i – z b\u00f3lem serca \u2013 mo\u017cna wyrzuci\u0107. Tak samo z pionkami, kt\u00f3re trzeba by\u0142o wyj\u0105\u0107 z papierk\u00f3w, ale wspomniany organ bola\u0142 jeszcze bardziej, wi\u0119c zawin\u0105\u0142em je z powrotem. \u017bal nawet\u00a0tyle wyrzuca\u0107. Podobnie \u017cetony \u2013 teoretycznie zupe\u0142nie niepotrzebne \u2013 mam nadal, pouk\u0142adane w trocinach i czasem si\u0119 przydaj\u0105. Ale po kolei.<\/p>\n
\nDziuraw\u0105 plansz\u0119 wyk\u0142ada si\u0119 na st\u00f3\u0142, trzeba te\u017c rozda\u0107 graczom odpowiedni\u0105 liczb\u0119 magazyn\u00f3w i pionk\u00f3w. Niestety \u2013 te wyst\u0119puj\u0105 w grze tylko w liczbie koniecznej \u2013 to znaczy, je\u015bli na 4 graczy potrzeba 2 pionki, niekt\u00f3rych kolor\u00f3w s\u0105 tylko dwa. Nast\u0119pnie w kolejno\u015bci ruchu wskaz\u00f3wek zegara (lub losowanej) gracze dok\u0142adaj\u0105 magazyny, pami\u0119taj\u0105c, by wy\u0142o\u017cy\u0107 je w r\u00f3\u017cnych kwartach planszy. Tam \u2013 w tej samej kolejno\u015bci umieszczaj\u0105 pionki i zaczyna si\u0119 gra. Znowu mo\u017cna zdecydowa\u0107 si\u0119 na kolejno\u015b\u0107 ustalon\u0105 z g\u00f3ry, lub ustalan\u0105 co tur\u0119 \u2013 do tego w\u0142a\u015bnie s\u0142u\u017c\u0105 tajemnicze patyczki, kt\u00f3re gracz zaczynaj\u0105cy bierze do r\u0119ki i podaje graczom do losowania. Jako \u017ce maj\u0105 one r\u00f3\u017cn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u2013 jest jasne, kto jest po kim. W swojej turze gracz musi aktywowa\u0107 wszystkie swoje pionki, z kt\u00f3rych ka\u017cdy ma 5 Punkt\u00f3w Akcji.<\/p>\n
\nDwie ciekawe zasady powoduj\u0105, i\u017c rozgrywka mocno si\u0119 zaognia. Pierwsza z nich powiada, \u017ce skrzynka z widocznym napisem nie mo\u017ce by\u0107 wci\u015bni\u0119ta do magazynu w tej samej turze, w kt\u00f3rej j\u0105 obr\u00f3cono \u2013 a jest warta 2 punkty zamiast 1. Druga zasada m\u00f3wi, \u017ce mo\u017cna wk\u0142ada\u0107 skrzynki do magazyn\u00f3w wsp\u00f3\u0142graczy. Po co? Ot\u00f3\u017c wyobra\u017amy sobie, \u017ce mamy na planszy sytuacj\u0119 nast\u0119puj\u0105c\u0105: graj\u0105 4 osoby, zatem ka\u017cdy otrzymuje 3 magazyny i dwa pionki. Jeden z graczy ma w magazynie 2 skrzynki obr\u00f3cone, wi\u0119c warte 4 punkty, a jeden z jego przeciwnik\u00f3w (najlepszy) \u2013 dwie nieobr\u00f3cone. W interesie pierwszego jest zako\u0144czy\u0107 gr\u0119 jak najszybciej, a wi\u0119c wcisn\u0105\u0107 jedn\u0105 skrzynk\u0119 z napisem w d\u00f3\u0142 do magazynu przeciwnika! Spowodowane jest to ciekawym, aczkolwiek nie do ko\u0144ca trafionym sposobem na zwyci\u0119stwo. Gracz, kt\u00f3ry uzupe\u0142ni magazyny, rozpoczyna niniejszym ostatni\u0105 tur\u0119 \u2013 wi\u0119c gracze maj\u0105 ostatni\u0105 okazj\u0119 dorobi\u0107 si\u0119. Gdy sko\u0144czy, bierze \u017ceton zwyci\u0119stwa, a potem w kolejno\u015bci sprawdza si\u0119, czy kto\u015b zdoby\u0142 wi\u0119cej punkt\u00f3w. Je\u015bli tak \u2013 posiadacz wi\u0119kszej ilo\u015bci punkt\u00f3w przejmuje \u017ceton zwyci\u0119stwa. Je\u015bli tylko wyr\u00f3wna wynik ko\u0144cz\u0105cego gr\u0119 \u2013 \u017ceton zostaje u poprzednika. Kto posiada go na ko\u0144cu \u2013 wygrywa. Czy to dobre rozwi\u0105zanie? Na pewno premiuj\u0105ce tego, kto b\u0119dzie pierwszy, a jednocze\u015bnie nieco pi\u0119tnuj\u0105ce wsp\u00f3\u0142graczy, gdy\u017c nawet, je\u015bli im si\u0119 uda wcisn\u0105\u0107 tyle samo punkt\u00f3w, s\u0105 ostatni. Z drugiej strony \u2013 unika si\u0119 w ten spos\u00f3b remis\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142yby nagminne.<\/p>\n
\nPr\u00f3bowa\u0142em gra\u0107, pracowicie przepychaj\u0105c po planszy swoje skrzynki. Tylko przepychaj\u0105c.Uda\u0142o mi si\u0119 umie\u015bci\u0107 jedn\u0105, gdy pozostali gracze mieli wszystkie na swoich miejscach po zako\u0144czeniu gry. Dlaczego? Nie korzysta\u0142em z opcji przekazywania. Jest to wi\u0119c konieczne w trakcie gry, okazuje si\u0119 mocnym manewrem, a jest wykonywane… za darmo. Rzecz w tym, \u017ceby ustawi\u0107 (przy nie\u015bwiadomej wsp\u00f3\u0142pracy innych) swego rodzaju \u0142a\u0144cuszek pionk\u00f3w, kt\u00f3re przyspiesz\u0105 nasze dzia\u0142anie. Zasad\u0105 jest, \u017ce pionek aktywnego gracza musi sta\u0107 przy skrzynce, kt\u00f3r\u0105 chce przekaza\u0107. Nast\u0119pnie, maj\u0105c pionka po drugiej, dowolnej stronie skrzynki \u2013 zaczyna przekazywanie, przy czym to on decyduje o drodze, co ma kluczowe znaczenie dla ostatecznej pozycji skrzynki. Nie wolno przekazywa\u0107 przez siebie, jak r\u00f3wnie\u017c sobie \u2013 co znaczy tyle, \u017ce nasz pionek musi by\u0107 pocz\u0105tkiem drogi (nie wiedzie\u0107 czemu, w ka\u017cdej grze by\u0142 to problematyczny aspekt) i nie mo\u017ce potem otrzyma\u0107 skrzynki \u2013 m\u00f3wimy o jego PA do wykorzystania. Gracz zatem traci 1PA, zaczynaj\u0105c przekazywanie, a potem ju\u017c sprawa dzieje si\u0119 sama \u2013 co cz\u0119sto wykorzystuje si\u0119, by przej\u0105\u0107 skrzynk\u0119 przeciwnika.<\/p>\n
\nJest to sk\u0105din\u0105d do\u015b\u0107 problematyczne zagadnienie, kt\u00f3re powodowa\u0142o \u201ezaciemnienie\u201d sytuacji. Nie mog\u0142em sobie wyobrazi\u0107 \u2013 jak to jest, \u017ce \u201eoznaczam\u201d swoj\u0105 skrzynk\u0119. Zasady s\u0105 tu bardzo niejasne, w instrukcji niczym zakl\u0119cie pojawia si\u0119 zawsze: skrzynka, bez \u017cadnych dookre\u015ble\u0144. Zagra\u0142em raz, \u017ce skrzynk\u0119 mo\u017cna \u201eporwa\u0107\u201d dowolnemu graczowi sprzed nosa \u2013 i rozgrywka nabra\u0142a rumie\u0144c\u00f3w, bo nie mo\u017cna by\u0142o do ko\u0144ca by\u0107 pewnym umieszczenia bezpiecznie swojej cennej skrzynki z napisem \u201eFragile\u201d w magazynie.<\/p>\n
\nBrakuje tu tym samym r\u00f3wnie\u017c pewnego \u201estandardowego\u201d ustawienia magazyn\u00f3w na pocz\u0105tku, co mog\u0142oby by\u0107 doskonale wykorzystywane do pokazania nowym graczom, jak wa\u017cne jest ich pocz\u0105tkowe ustawienie. Mimo \u017ce musz\u0105 by\u0107 one w r\u00f3\u017cnych kwarta\u0142ach planszy, nale\u017cy je jak najlepiej rozplanowa\u0107 i mie\u0107 t\u0119 nieuchwytn\u0105 ni\u0107 w\u0142asnego pomys\u0142u na gr\u0119.
\nKolejny zarzut dla gry to fakt, \u017ce… wszystko, co opisa\u0142em powy\u017cej jest wynikiem wielu rozegranych partii. Wys\u0142a\u0142em dw\u00f3m grupom graczy instrukcj\u0119 \u2013 jednym po polsku w moim t\u0142umaczeniu, drugim \u2013 po angielsku. Cho\u0107 zacz\u0105\u0142em od \u201epolskich\u201d, to w\u0142a\u015bnie tu uczyli\u015bmy si\u0119 jak gra\u0107. Nie zrozumia\u0142em zasad po przeczytaniu, co podkre\u015bla\u0142em na pocz\u0105tku \u2013 nie \u201ewidzia\u0142em\u201d rozgrywki. Nie mog\u0142em jej przyporz\u0105dkowa\u0107 mechanice. Pr\u00f3bowa\u0142em zrozumie\u0107 ide\u0119, uchwyci\u0107 zasady dzia\u0142ania, jak\u0105\u015b strategi\u0119 wygrywaj\u0105c\u0105 \u2013 nie da\u0142o si\u0119. Potem, po kolejnej ocenie graczy \u201eangielskich\u201d zobaczy\u0142em planowanie. Nie znaczy to, \u017ce dzi\u0119ki temu zacz\u0105\u0142em wygrywa\u0107 z \u201epolskimi\u201d.<\/p>\n
\nMam przyjaciela, z kt\u00f3rym gra\u0142em pierwsz\u0105, \u201eszkoleniow\u0105\u201d parti\u0119 \u201eFactory Fun\u201d. Powiedzia\u0142 mi wtedy: \u201eCo\u015b w tej grze jest i my\u015bl\u0119, \u017ce trzeba zagra\u0107 jeszcze raz. Jeszcze tego nie widz\u0119, ale wiem, \u017ce jest\u201d. Powiedzia\u0142 dok\u0142adnie to samo o \u201eFragile\u201d. Tym samym zwerbalizowa\u0142 to, co czu\u0142em graj\u0105c w kilku r\u00f3\u017cnych sk\u0142adach. Co\u015b w niej by\u0142o i nie potrafi\u0142em powiedzie\u0107, co.<\/p>\n
\nDu\u017c\u0105 zalet\u0105 \u201eFragile\u201d jest, \u017ce jako jedna z niewielu gier oferuje wariant dla jednego gracza. Rozgrywka jest bardzo podobna do zagadek \u2013 znowu \u2013 szachowych. Tak jak tam, gracz otrzymuje pocz\u0105tkowe ustawienie \u2013 rzecz mo\u017cliw\u0105, dzi\u0119ki wykorzystaniu oznacze\u0144 szachowych \u2013 nast\u0119pnie za\u015b ma do zrealizowania jakie\u015b kombinacje, np. umieszczenie w dw\u00f3ch ruchach skrzynki w magazynie. Instrukcja dostarcza kilku zagadek wraz z informacj\u0105 o nast\u0119pnych \u2013 na stronie wydawnictwa.
\nRozgrywka dostarcza wielu emocji \u2013 nie ma tu czasu na nudzenie si\u0119 przy ruchu przeciwnika, bo trzeba obserwowa\u0107 wszystko, analizuj\u0105c implikacje na przysz\u0142o\u015b\u0107. Wiele satysfakcji dostarcza wygrana, a przegrana nie boli tak bardzo, bo d\u0142ugo\u015b\u0107 rozgrywki waha si\u0119 od 30 minut do godziny. Cz\u0119sto przegrany czuje si\u0119 wygranym \u201eex aequo\u201d \u2013 co oczywi\u015bcie robi r\u00f3\u017cnic\u0119 wielko\u015bci \u201eprawie\u201d.<\/p>\n
\n\u201eFragile\u201d do tanich nie nale\u017cy. Z jednej strony \u2013 jest to w pe\u0142ni uzasadnione, patrz\u0105c na wykonanie. Stosunkowo niewiele element\u00f3w, momentami wr\u0119cz pachn\u0105ce sk\u0105pstwem, stawia jednak kupno pod znakiem zapytania. Instrukcja, napisana bardzo niejasno, nie u\u0142atwia wyt\u0142umaczenia zasad \u2013 szczeg\u00f3lnie, gdy samemu si\u0119 nie gra\u0142o wcze\u015bniej. Niewiele tu intuicyjno\u015bci i niekoniecznie jest to zarzut, gdy\u017c \u201eFragile\u201d pozostaje gr\u0105 logiczn\u0105. Wiele ma z szach\u00f3w, cho\u0107 bez specjalnych schemat\u00f3w ruchu dla figur.
\nPolecam. Zar\u00f3wno tym, kt\u00f3rzy chc\u0105 mie\u0107 w kolekcji pere\u0142k\u0119, kt\u00f3ra \u0142adnie wygl\u0105da na p\u00f3\u0142ce, jak fanom gier logicznych. Pod warunkiem, \u017ce maj\u0105 pieni\u0105dze na to, by wyda\u0107 grubo ponad sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t z\u0142otych.<\/p>\n