Niecz\u0119sto zdarza si\u0119, by w Polsce powsta\u0142a pe\u0142nowymiarowa, powa\u017cna, mainstreamowa gra planszowa. Nasi rodzimi projektanci zdecydowanie cz\u0119\u015bciej sk\u0142aniaj\u0105 si\u0119 albo ku humorystycznym grom imprezowym, albo ku niewielkim produkcjom na pograniczu gier abstrakcyjnych. Nieliczne wyj\u0105tki, jak na przyk\u0142ad \u201eHannibal Barkas\u201d s\u0105 w\u0142a\u015bnie odst\u0119pstwem od regu\u0142y, a nie standardem. Tym bardziej zatem pr\u00f3ba stworzenia du\u017cej gry strategicznej, jak\u0105 s\u0105 \u201eWojny ry\u017cowe\u201d, obarczona by\u0142a sporym ryzykiem zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na brak do\u015bwiadczenia, jak i na nasz rynek, do\u015b\u0107 sceptycznie podchodz\u0105cy do rodzimych produkcji. Autorzy stawili jednak udanie czo\u0142a temu wyzwaniu i powsta\u0142a pozycja, kt\u00f3ra jest co najmniej warta zainteresowania i sprawdzenia.<\/p>\n
Jak opowiada nam instrukcja, podczas rozgrywki wcielamy si\u0119 w postacie daimyo \u2013 g\u0142\u00f3w japo\u0144skich rod\u00f3w \u2013 kt\u00f3rzy konkuruj\u0105 ze sob\u0105 o panowanie nad jedn\u0105 z \u017cyznych wysepek archipelagu. Cesarz nada j\u0105 w posiadanie temu, kt\u00f3ry wyka\u017ce si\u0119 najlepszymi umiej\u0119tno\u015bciami zarz\u0105dcy, a w praktyce \u2013 b\u0119dzie umia\u0142 pozyska\u0107 z urodzajnych teren\u00f3w jak najwi\u0119cej ry\u017cu. O ile osadzenie gry w kulturze japo\u0144skiej i jej klimat s\u0105 bardzo dobrze oddane, o tyle g\u0142\u0119bszych nawi\u0105za\u0144 historycznych, z wyj\u0105tkiem nazw poszczeg\u00f3lnych rod\u00f3w, tu nie znajdziemy.\u00a0 Za to pewne rozwi\u0105zania mechaniczne sprawiaj\u0105, \u017ce nietrudno graczowi poczu\u0107 ducha film\u00f3w Kurosawy takich jak \u201eSiedmiu samuraj\u00f3w\u201d, kiedy jego nieliczni wojownicy broni\u0105 biednych ry\u017cowych rolnik\u00f3w przed najazdem wroga.<\/p>\n
Japo\u0144ski styl w polskim wykonaniu<\/strong><\/p>\n Pude\u0142ko z gr\u0105, do\u015b\u0107 spore bior\u0105c pod uwag\u0119 jego zawarto\u015b\u0107, sprawia korzystne wra\u017cenie, ale przede wszystkim uwag\u0119 przykuwa fakt, \u017ce tytu\u0142 podano na nim w trzech j\u0119zykach. Tak jest w ka\u017cdym elemencie gry \u2013 instrukcja i pomoce z opisami kart maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, poza nasz\u0105 rodzim\u0105, wersje angielsk\u0105 i niemieck\u0105. Wida\u0107, \u017ce gra od samego pocz\u0105tku gotowa jest do ekspansji na rynki poza Polsk\u0105.<\/p>\n Plansza do gry jest do\u015b\u0107 prosta i skromna, chocia\u017c zachowuje klimatyczn\u0105 estetyk\u0119 ca\u0142o\u015bci. R\u00f3wnie\u017c wykonanie \u017ceton\u00f3w i znacznik\u00f3w stoi na solidnym poziomie, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest tekturowa, a jedynie kilka to drewniane kr\u0105\u017cki. W zasadzie jedynym elementem, do kt\u00f3rego mo\u017cna mie\u0107 wi\u0119ksze uwagi, s\u0105 wyst\u0119puj\u0105ce w grze pieni\u0105dze (ryo). Wydrukowane zosta\u0142y na bardzo cienkim, po\u0142yskliwym papierze, przez co szybko i w widoczny spos\u00f3b ulegaj\u0105 zagi\u0119ciom. P\u00f3\u0142 biedy jeszcze, gdyby owa waluta spoczywa\u0142a podczas rozgrywki spokojnie na stole \u2013 niestety w grze mamy mechanizm ukrytej r\u00f3wnoczesnej licytacji (podobnej do \u201eGry o Tron\u201d), podczas kt\u00f3rej banknoty s\u0105 \u015bciskane i mi\u0119toszone w d\u0142oniach. Nie wp\u0142ywa to zbyt dobrze na ich \u017cywotno\u015b\u0107.<\/p>\n Na osobn\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 znajduj\u0105ce si\u0119 w grze karty. Ciekawym pomys\u0142em jest umieszczenie na nich tytu\u0142\u00f3w jedynie w j\u0119zyku japo\u0144skim. Wprawdzie znacznej wi\u0119kszo\u015bci graczy takie nazwy nic nie m\u00f3wi\u0105 w kontek\u015bcie dzia\u0142ania karty, jednak na szcz\u0119\u015bcie towarzysz\u0105 im bardzo intuicyjne i przejrzyste ilustracje. Rozwi\u0105zanie j\u0119zykowe wprowadza natomiast, przynajmniej przy pierwszych partiach, sporo rado\u015bci, kiedy zagrywa si\u0119 na kogo\u015b \u201eHenreki no shuudoushi\u201d albo \u201eOkurimono\u201d, szczeg\u00f3lnie wymawiaj\u0105c te nazwy na g\u0142os.<\/p>\n Poza tym wszystkim w pude\u0142ku znajdziemy jeszcze karty graczy (z pasuj\u0105cymi do epoki i kraju ilustracjami) oraz karty doradc\u00f3w \u2013 w sumie ca\u0142kiem bogata, a przede wszystkim niebrzydka i sp\u00f3jna koncepcyjnie \u201ewyprawka\u201d.<\/p>\n O ry\u017cu zbieraniu a katan\u0105 machaniu<\/strong> Oczywi\u015bcie pokojowe wystawianie ch\u0142op\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 nader pr\u0119dko, kiedy tylko okazuje si\u0119, \u017ce miejsca ma\u0142o, a ambicje daimyo wielkie. Na szcz\u0119\u015bcie pod nasze rozkazy, za sowit\u0105 zap\u0142at\u0105, trafi\u0107 mog\u0105 i bardziej wojownicze postacie: uzbrojeni ashigaru, a nawet gro\u017any ronin. Za ich pomoc\u0105 jeste\u015bmy w stanie przep\u0119dza\u0107 obcych ch\u0142op\u00f3w z pola, eliminowa\u0107 ich, a nawet przekonywa\u0107 do s\u0142u\u017cby jedynemu s\u0142usznemu domowi (czyli naturalnie \u2013 naszemu). R\u00f3wnocze\u015bnie trzeba broni\u0107 swoich ludzi przed podobnymi zakusami przeciwnik\u00f3w. Eskalacja konfliktu doprowadzi\u0107 mo\u017ce nawet do tego, i\u017c wra\u017cy ronin wyzwie na pojedynek samego daimyo. Efekty przegranego pojedynku s\u0105 doprawdy bardzo bolesne (utrata wielu ch\u0142op\u00f3w), ale unikanie go stanowi plam\u0119 na honorze w\u0142adcy (ch\u0142opi uciekaj\u0105 pod sztandary przeciwnika).<\/p>\n Konflikty zbrojne rozstrzygane s\u0105 w do\u015b\u0107 prosty spos\u00f3b. Atakuj\u0105cy wybiera pewn\u0105 liczb\u0119 op\u0142aconych wcze\u015bniej wojownik\u00f3w i wskazuje dowolnego ch\u0142opa na planszy, kt\u00f3ry stanie si\u0119 celem ataku. W\u0142a\u015bciciel ch\u0142opa mo\u017ce wys\u0142a\u0107 swoich zbrojnych na ratunek. Por\u00f3wnywana jest si\u0142a bojowa atakuj\u0105cych i obro\u0144c\u00f3w, a nast\u0119pnie wchodz\u0105 do gry karty. Ka\u017cda karta mo\u017ce zosta\u0107 zagrana na dwa sposoby: jako normalna akcja w turze (wtedy na przyk\u0142ad odbiera przeciwnikowi monety, albo zmienia ustawienie na planszy), lub te\u017c jako argument w walce \u2013 wtedy liczy si\u0119 wydrukowana na niej liczba. Karty zagrywane s\u0105 na przemian, rewersem do g\u00f3ry, wi\u0119c jest tu miejsce i na element blefu, cho\u0107 w efekcie nie jest on zbyt cz\u0119sto op\u0142acalny. Znajdziemy r\u00f3wnie\u017c specjalne karty, kt\u00f3re modyfikuj\u0105 rozstrzygni\u0119cia star\u0107 (na przyk\u0142ad pozwalaj\u0105 wygra\u0107 sytuacje remisowe).<\/p>\n Jednostki uczestnicz\u0105ce w walce nie mog\u0105 bra\u0107 udzia\u0142u w \u017cadnych nast\u0119pnych starciach w tej samej rundzie (s\u0105 \u201ezm\u0119czone\u201d). Dlatego nale\u017cy bardzo uwa\u017cnie i rozs\u0105dnie wysy\u0142a\u0107 je do boju, by nie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce cho\u0107 odnie\u015bli\u015bmy jakie\u015b sukcesy, to teraz nie mamy czym zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed krwawym odwetem. Szczeg\u00f3lnie cennym zasobem jest ronin, kt\u00f3ry z jednej strony doskonale \u201eprzekonuje\u201d obcych ch\u0142op\u00f3w do przemy\u015blenia kwestii swojej przynale\u017cno\u015bci, ale z drugiej jest jedyn\u0105 jednostk\u0105 zdoln\u0105 w pojedynk\u0119 zmieni\u0107 losy ca\u0142ej rozgrywki (przez wyzwanie i pokonanie daimyo).<\/p>\n Dwa razy podczas rozgrywki odbywa si\u0119 licytacja, podczas kt\u00f3rej mo\u017cemy zjedna\u0107 sobie przychylno\u015b\u0107 doradc\u00f3w cesarskich. Dysponuj\u0105 oni raczej pot\u0119\u017cnymi wp\u0142ywami, kt\u00f3re potrafi\u0105 nie\u017ale \u201ezamiesza\u0107\u201d w uk\u0142adzie si\u0142 na stole \u2013 dla przyk\u0142adu zmniejszy\u0107 doch\u00f3d jednego z graczy o po\u0142ow\u0119. Licytacja odbywa si\u0119 potajemnie i potrafi poch\u0142on\u0105\u0107 spore fundusze, w dodatku niekt\u00f3rzy doradcy domagaj\u0105 si\u0119 kolejnych op\u0142at \u2013 co rund\u0119 \u2013 albo ich \u0142aska odchodzi w niepami\u0119\u0107.<\/p>\n Kluczowym elementem taktyki jest odpowiednie wyczekanie podczas rundy, tak by przeciwnicy ujawnili swoje poczynania lub wykorzystali ruchy wojownik\u00f3w i nie byli ju\u017c w stanie kontrowa\u0107 naszych w\u0142asnych poczyna\u0144. S\u0142u\u017cy temu mechanizm pozwalaj\u0105cy nam pasowa\u0107 a\u017c dwa razy na rund\u0119, jak i specjalne karty, dodaj\u0105ce kolejne mo\u017cliwo\u015bci \u201eprzeczekiwania\u201d ruch\u00f3w przeciwnika w przygotowaniu na zadanie w\u0142asnych cios\u00f3w.<\/p>\n \u201eWojny ry\u017cowe\u201d umo\u017cliwiaj\u0105 rozgrywk\u0119 od dw\u00f3ch do pi\u0119ciu os\u00f3b, i s\u0105 do tej rozpi\u0119to\u015bci bardzo dobrze przygotowane. Po pierwsze \u2013 plansza jest dwustronna, daj\u0105c do wyboru pole gry o wi\u0119kszym lub mniejszym obszarze. Nie tylko pozwala to dostosowa\u0107 si\u0119 do liczby graczy, ale r\u00f3wnie\u017c wybra\u0107 wariant rozgrywki d\u0142u\u017cszej lub kr\u00f3tszej, w zale\u017cno\u015bci od w\u0142asnych upodoba\u0144. Drugim ciekawym rozwi\u0105zaniem jest specjalny \u201escenariusz\u201d do rozgrywki dwuosobowej, cz\u0119sto traktowanej w tego typu grach po macoszemu. Wprowadza si\u0119 wtedy sztucznie do gry trzeciego gracza, o ograniczonym spektrum dzia\u0142a\u0144 (wystawianie ch\u0142op\u00f3w i defensywa), kt\u00f3rego ruchy na przemian wykonuj\u0105 dwaj prawdziwi zawodnicy. Szczeg\u00f3lnie na pocz\u0105tku rozgrywki, kiedy ustalane s\u0105 strefy wp\u0142yw\u00f3w, sprytna manipulacja \u201etym trzecim\u201d mo\u017ce nam pozwoli\u0107 na uzyskanie taktycznej przewagi, a r\u00f3wnocze\u015bnie przeciwdzia\u0142a \u201esprawiedliwemu\u201d podzia\u0142owi planszy p\u00f3\u0142 na p\u00f3\u0142. W praktyce rozwi\u0105zanie to sprawdza si\u0119 ca\u0142kiem sensownie.<\/p>\n Smaki i niesmaki w potrawie z ry\u017cu<\/strong><\/p>\n Ca\u0142a rozgrywka w \u201eWojny\u201d trwa do\u015b\u0107 d\u0142ugo (nawet ponad dwie godziny), ale przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu trzyma w napi\u0119ciu i nie pozwala si\u0119 nudzi\u0107. Kiedy akurat sami nie wykonujemy ruch\u00f3w, powinni\u015bmy pilnie obserwowa\u0107 poczynania przeciwnik\u00f3w. Istotnie wp\u0142ywa na to fakt, i\u017c ka\u017cdy mo\u017ce zaatakowa\u0107 dowolnie wybrane pole na planszy, wi\u0119c nigdy nie jest tak, \u017ce wojna odbywa si\u0119 gdzie\u015b, tam, na odleg\u0142ym froncie, kt\u00f3ry nas zupe\u0142nie nie dotyczy. R\u00f3\u017cnice w liczbie ch\u0142op\u00f3w na ko\u0144cu rozgrywki s\u0105 przewa\u017cnie nieznaczne, wi\u0119c nale\u017cy uwa\u017cnie przelicza\u0107, kto akurat prowadzi, by w odpowiednim momencie skoncentrowa\u0107 na nim swoje destrukcyjne wysi\u0142ki. Tak\u017ce na samym pocz\u0105tku rozgrywki, decyduj\u0105cym o \u201estrefach wp\u0142yw\u00f3w\u201d, nie mo\u017cna odda\u0107 pola przeciwnikom \u2013 brak got\u00f3wki i przestrzeni do rozwoju uniemo\u017cliwi nam sensowne w\u0142\u0105czenie si\u0119 do walki o zwyci\u0119stwo w p\u00f3\u017aniejszym etapie. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c \u2013 w tej grze b\u0142\u0119dy lubi\u0105 si\u0119 m\u015bci\u0107, a ich nadrobienie nie jest \u0142atw\u0105 spraw\u0105.<\/p>\n Szybkie wykorzystanie wolnego miejsca na planszy i mo\u017cliwo\u015b\u0107 atakowania dowolnej osoby\u00a0 ma jeszcze jeden skutek \u2013 gra jest bardzo agresywna. Tu nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce tak akurat u\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 front, albo akurat tak trafi\u0142y na siebie wojska. Atakujesz kogo\u015b, bo \u015bwiadomie jego w\u0142a\u015bnie chcesz os\u0142abia\u0107, i nie ma tu miejsca na sentymenty. Pokojowy, zachowawczy rozw\u00f3j nie wchodzi w gr\u0119.<\/p>\n W ostatniej fazie rozgrywki na pierwszy plan wysuwaj\u0105 si\u0119 wyzwania przeprowadzane przez ronin\u00f3w, gdy\u017c s\u0105 w stanie mocno wp\u0142yn\u0105\u0107 na ustalony ju\u017c raczej podzia\u0142 planszy. Udane wyzwanie czyni dotkliwe szkody pokonanemu, nieudane \u2013 nie grozi niczym poza \u201ezm\u0119czeniem\u201d ronina. Wydaje si\u0119, \u017ce jest to posuni\u0119cie odrobin\u0119 zbyt pot\u0119\u017cne i zbyt wiele od niego zale\u017cy \u2013 lepiej by\u0142oby, gdyby wi\u0105za\u0142o si\u0119 jednak z jakim\u015b ryzykiem. Ponadto \u2013 je\u017celi kto\u015b wcze\u015bniej odpad\u0142 z wy\u015bcigu o pierwsze miejsce, nadal decyduj\u0105c si\u0119 na wyzwanie jednego z przeciwnik\u00f3w mo\u017ce w znacznym stopniu wp\u0142yn\u0105\u0107 na ostateczny wynik. Z drugiej strony \u2013 te wszystkie czynniki powoduj\u0105 znaczne o\u017cywienie sfery negocjacyjnej \u2013 przekonanie kogo\u015b do wyzwania najgro\u017aniejszego przeciwnika mo\u017ce by\u0107 kluczem do zwyci\u0119stwa.<\/p>\n Podsumowuj\u0105c \u2013 \u201eWojny ry\u017cowe\u201d to bardzo solidny produkt, jedna z niewielu r\u00f3wnie udanych polskich gier tej skali. Porz\u0105dnie wykonany, daje okazj\u0119 uczestniczenia w intensywnej, pe\u0142nej napi\u0119cia rozgrywce, kt\u00f3ra zmusza do my\u015blenia i planowania, a przy tym charakteryzuje si\u0119 bardzo wysok\u0105 interakcj\u0105. Cho\u0107 znajd\u0105 si\u0119 drobne zarzuty do jako\u015bci element\u00f3w czy pewnych detali zasad, jednak nie s\u0105 one w stanie zatrze\u0107 pozytywnego wra\u017cenia, jakie budzi ta udana produkcja.
\n<\/strong>
\nNa parti\u0119 w \u201eWojny ry\u017cowe\u201d sk\u0142ada si\u0119 rozegranie okre\u015blonej liczby rund, w kt\u00f3rych gracze po kolei wykonuj\u0105 po jednej z dost\u0119pnych im czynno\u015bci a\u017c do momentu, kiedy ostatni z nich spasuje. Podstawowym zadaniem jest wysy\u0142anie swoich ch\u0142op\u00f3w na pola ry\u017cowe. Zwi\u0105zana jest z tym dwojaka korzy\u015b\u0107 \u2013 dora\u017anie pracuj\u0105cy ch\u0142opi dostarczaj\u0105 nam funduszy, kt\u00f3re potrzebne s\u0105 do wszystkich niemal dzia\u0142a\u0144, a w szczeg\u00f3lno\u015bci operacji zaczepnych i defensywnych. Druga korzy\u015b\u0107, jeszcze istotniejsza \u2013 po ostatniej rundzie to liczba rozlokowanych na ry\u017cowych polach ch\u0142op\u00f3w jest g\u0142\u00f3wnym kryterium wyboru zwyci\u0119zcy. Rozstawianie ch\u0142op\u00f3w ma w sobie elementy gry logicznej \u2013 trzeba zadba\u0107 o to, by \u201eodgrodzi\u0107\u201d sobie odpowiednio du\u017ce terytorium, a przy tym nie przerwa\u0107 po\u0142\u0105czenia pracuj\u0105cych rolnik\u00f3w z pa\u0142acem, gdy\u017c w takim przypadku nie uzyskamy z ich wysi\u0142ku \u017cadnego dochodu.<\/p>\n
\nCho\u0107 oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cne s\u0105 gusta kulinarne, jednak przygotowana przez tw\u00f3rc\u00f3w z Ku\u017ani Gier potrawa z ry\u017cu okazuje si\u0119 ca\u0142kiem smakowita, a przy tym zdrowa i syc\u0105ca.<\/p>\n