Moda na gry planszowe wydaje si\u0119, szczeg\u00f3lnie w Polsce, stosunkowo now\u0105 form\u0105 marnowania wolnego czasu – szczeg\u00f3lnie w zestawieniu z tak tradycyjnymi rozrywkami jak obalanie browca pod budk\u0105, tudzie\u017c be\u0142ta pod sklepem.<\/p>\n
Takie mniemanie jest jednak mylne na ca\u0142ej swej d\u0142ugo\u015bci, a dowodzi tego chocia\u017cby prezentowana na zdj\u0119ciach kr\u00f3lewska gra z Ur (dlaczego kr\u00f3lewska? – jej egzemplarz znaleziono m.in. w grobowcu kr\u00f3lowej Shub-ad). W plansz\u00f3wki grano praktycznie od zarania epoki br\u0105zu (czyli – drogie dziatki – jak tylko sko\u0144czy\u0142a si\u0119 epoka, w kt\u00f3rej \u0142upano kamyczki).<\/p>\n
Pare s\u0142\u00f3w o antycznych geekach<\/strong><\/p>\n Plansze takie jak ta, kt\u00f3r\u0105 wida\u0107 na zdj\u0119ciach znajdowano w wielu grobach mieszka\u0144c\u00f3w Ur z XXVII wieku przed nasz\u0105 er\u0105 (sic!). Cz\u0119sto\u015b\u0107 znalezisk \u015bwiadczy o tym, i\u017c by\u0142a to najbardziej popularna gra staro\u017cytnego \u015bwiata. Odkryto r\u00f3wnie\u017c, \u017ce gry podobnego typu wytwarzano w Syrii ju\u017c przed 3000 rokiem przed nasz\u0105 er\u0105. Podobne plansze znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niekiedy na obszarach dzisiejszego Pakistanu i Iranu.<\/p>\n Gra z Ur w roku 1600 p.n.e. dotar\u0142a do Egiptu, gdzie pod\u00f3wczas panowa\u0142a moda r\u00f3wnie\u017c na inne plansz\u00f3wki (np. Senet). W okresie 2000-500 p.n.e. trafi\u0142a r\u00f3wnie\u017c do Turcji, na Kret\u0119 oraz do innych wschodnich krain basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego.<\/p>\n W plansz\u00f3wk\u0119 z Ur (w zmienionej nieco wersji) nadal grywa si\u0119 pono\u0107 w niekt\u00f3rych wsp\u00f3lnotach \u017cydowskich oraz w po\u0142udniowych Indiach.<\/p>\n Staro\u017cytny design<\/strong><\/p>\n Kr\u00f3lewsk\u0105 gr\u0119 z Ur, podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych, niemieckich plansz\u00f3wek, zaliczy\u0142bym do kategorii logic abstract games. \ud83d\ude09 By\u0142a to gra dla dw\u00f3ch os\u00f3b o mechanice w pewien spos\u00f3b zbli\u017conej do tej ze wsp\u00f3\u0142czesnego chi\u0144czyka. Ka\u017cdy z graczy mia\u0142 za zadanie doprowadzi\u0107 siedem pionk\u00f3w ze swojego zestawu na do ko\u0144ca trasy – z tym, \u017ce \u015brodkowa jej cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a wsp\u00f3lna dla obu graczy. Ponadto na planszy znajdowa\u0142y si\u0119 specjalne pola, kt\u00f3re nale\u017cy uzna\u0107 za jakiego\u015b rodzaju “hot spoty” (dodatkowy ruch?). Dzi\u015b mo\u017cna tylko zgadywa\u0107, co dzia\u0142o si\u0119, gdy pionek trafia\u0142 si\u0119 na tak\u0105 “rozetk\u0119”. Je\u015bli chodzi o d\u0142ugo\u015b\u0107 pojedynczego ruchu, to zale\u017ca\u0142a ona prawdopodobnie od rzutu ko\u015bci\u0105 (jak zatem wida\u0107 staro\u017cytni nie podzielali coraz cz\u0119\u015bciej wyra\u017canego wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zdania, i\u017c losowo\u015b\u0107 jest wrogiem zbalansowanej rozgrywki).<\/p>\n Ko\u015bci do gry (co nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, albowiem znalezisko poczyniono na dawnych cmentarzach, gdzie by\u0142o z pewno\u015bci\u0105 wiele ko\u015bci nieco innego rodzaju) wyst\u0119powa\u0142y w dw\u00f3ch wariantach – cztero\u015bciennej oraz tzw. “stik dice”\u00a01). W p\u00f3\u017aniejszych okresach zacz\u0119to r\u00f3wnie\u017c u\u017cywa\u0107 “knuckle-bones”\u00a02). Je\u017celi chcesz dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej nt. kostek – polecam t\u0119 stron\u0119<\/a>.<\/p>\n Dodam na koniec, i\u017c je\u015bli zechcia\u0142by\u015b zasmakowa\u0107 rozrywki intelektualnej sprzed 5000 lat, to plansz\u0119 wraz z prawdopodobn\u0105 wersj\u0105 zasad zamie\u015bci\u0142a jaki\u015b czas temu na swoich \u0142amach Wiedza i \u017bycie.<\/p>\n PS. Zdj\u0119cia zrobi\u0142em w British Museum – Mekce brytyjskiego \u0142upiestwa archeologicznego.<\/p>\n 1) stick dice to ko\u015bci pod\u0142u\u017cne – np. “cztero\u015bcienne” patyczki do taczania.
\n2) knuckle-bones to ko\u015bci ze \u015bwinskich, owczych b\u0105d\u017a kozich kostek.<\/p>\n