Rzecz o ksi\u0105\u017ckach grom po\u015bwi\u0119conym.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017ceczki z mojej p\u00f3\u0142eczki<\/strong> Pisz\u0119 tu o ksi\u0105\u017ckach polskich lub wydanych w Polsce, w j\u0119zyku polskim. Wyb\u00f3r jest jak najbardziej subiektywny i jak najdok\u0142adniej przedstawia stan jedynie mojej p\u00f3\u0142ki (z dwoma wyj\u0105tkami). Z tych zatem wzgl\u0119d\u00f3w jak najbardziej nie jest to lista kompletna, gdy\u017c znam przynajmniej jeszcze kilka stosunkowo nowych ksi\u0105\u017cek o grach, jakich tu nie opisa\u0142em – nie posiadam ich jednak, a widzia\u0142em jedynie na ksi\u0119garskich p\u00f3\u0142kach. Nie r\u0119cz\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce nie pomin\u0105\u0142em jakich\u015b starszych pozycji, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142oby usytuowa\u0107 pomi\u0119dzy opisywanymi tytu\u0142ami. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce opisa\u0142em te pozycje, kt\u00f3re s\u0105, powiedzmy, albo znacz\u0105ce, a mam tu na my\u015bli prace Lecha Pijanowskiego, albo \u0142atwiej dost\u0119pne, a niemniej ciekawe (i z tego wzgl\u0119du przeze mnie zgromadzone).<\/p>\n Zacznijmy od pocz\u0105tku<\/strong><\/p>\n Najstarsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 o grach na mojej p\u00f3\u0142ce s\u0105 “Podr\u00f3\u017ce w krainie gier”<\/strong>, tomik w formacie zbli\u017conym do zeszytowego, w twardej oprawie. Przypadkiem wypatrzy\u0142em go na wystawie warszawskiego antykwariatu w stanie niemal\u017ce dziewiczym (niekt\u00f3re kartki nie by\u0142y nawet rozci\u0119te). Ksi\u0105\u017cka ta, datowana na rok 1969, jest chyba pierwsz\u0105 publikacj\u0105 o grach planszowych naszego najbardziej znanego ludologa, Lecha Pijanowskiego.<\/p>\n Jest to taki quasi przewodnik, b\u0119d\u0105cy po trosze ksi\u0105\u017ck\u0105 historyczn\u0105 i historii gier po\u015bwi\u0119con\u0105, po trosze alegoriom i aluzjom do \u017cycia codziennego, jakie mo\u017cna znale\u017a\u0107 w dawnych i wsp\u00f3\u0142czesnych grach.<\/p>\n W pierwszej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 dziel\u0119 tak sam dla \u0142atwo\u015bci opisu, znajdziemy artyku\u0142y o dziejach kilku najbardziej znanych i — w odczuciu wielu — klasycznych gier, takich, jak tryk-trak backgammonem zwany, i chi\u0144czyk, czyli pachisi, albo i weiqi, czyli go. Kontynuuj\u0105c lektur\u0119, poznamy te\u017c Edmunda Hoyle, tw\u00f3rc\u0119 niezliczonej ilo\u015bci kompendi\u00f3w o grach (do dzi\u015b ukazuj\u0105 si\u0119 przewodniki po grach, pretenduj\u0105ce do miana “najbardziej kompletnych”, opatrzone jego nazwiskiem). Wreszcie, osobny rozdzia\u0142 autor po\u015bwi\u0119ci\u0142 tajemnicom tangramu.<\/p>\n W drugiej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki znajdziemy kolejne artyku\u0142y o grach nieco nowocze\u015bniejszych, cho\u0107 trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Lech Pijanowski pisa\u0142 o grach sobie wsp\u00f3\u0142czesnych, wi\u0119c z naszego punktu widzenia s\u0105 to tytu\u0142y ju\u017c mocno leciwe. Znajdziemy wi\u0119c w ksi\u0105\u017cce rozdzia\u0142 o grach ekonomicznych i poznamy histori\u0119 gry Monopoly, przybli\u017cone nam te\u017c zostan\u0105 gry z lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych symuluj\u0105ce \u017cycie codzienne i r\u00f3\u017cne jego aspekty (autor opisa\u0142 ich kilka). Nast\u0119pnie sporo miejsca po\u015bwi\u0119cono grom politycznym i wojennym, strategii i taktyce. Na sam koniec Pijanowski cofa si\u0119 raz jeszcze w czasie, by zg\u0142\u0119bi\u0107 dzieje ko\u015bci do gry. Ca\u0142o\u015b\u0107 zamyka za\u015b artyku\u0142 o robieniu biznesu na wydawaniu gier (czyli rozprawka o George Parkerze, tego od firmy Parker Brothers) i nieco refleksyjne rozwa\u017cania socjologiczne, kt\u00f3re zwie\u0144cza pos\u0142owie.<\/p>\n Ksi\u0105\u017cka jest w pewnym stopniu dokumentem epoki, napisanym ciekawie, ze swad\u0105 i jak autor przyznaje, “dla przyjemno\u015bci”. Ksi\u0105\u017cka czasem ju\u017c jest leciwa, czasem \u015bmiesz\u0105 czytelnika r\u00f3\u017cne aluzje do rzeczywisto\u015bci bloku komunistycznego, kt\u00f3rej obecno\u015bci nie da\u0142o si\u0119 ukry\u0107, a kt\u00f3r\u0105 nawet trzeba by\u0142o zaznaczy\u0107, jednak miejscami s\u0142owo pisane nic nie straci ze swej aktualno\u015bci. A\u017c \u017cal si\u0119 czytelnikowi robi na duchu, \u017ce jakiego\u015b uaktualnionego wydania nikt (mo\u017ce syn autora?) nie przygotowa\u0142.<\/p>\n Bardzo polecam wszystkim badaczom i mi\u0142o\u015bnikom gier o otwartych umys\u0142ach. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cka nie zawiera w sobie ani zasad, ani plansz omawianych gier – s\u0105 one tylko opisane (nie wszystkie i nie do ko\u0144ca), ewentualnie przedstawione na fotografiach, kt\u00f3rych jako\u015b\u0107, niestety, obecnie pozostawia wiele do \u017cyczenia. Z drugiej strony r\u00f3\u017cne informacja o charakterze historycznym, jak na przyk\u0142ad noty o Parkerze czy Hoyle s\u0105 bardzo ciekawe i godne lektury.<\/p>\n Przewodnik gier<\/strong> W ksi\u0105\u017cce znajdziemy zasady wielu gier rozgrywanych na planszy, zar\u00f3wno tradycyjnych, jak i wsp\u00f3\u0142czesnych ksi\u0105\u017cce, takich, jak na przyk\u0142ad Focus. Nast\u0119pna cz\u0119\u015b\u0107 dzie\u0142a jest po\u015bwi\u0119cona grom w karty (korzystaj\u0105cych jednak tylko z tradycyjnych talii do bryd\u017ca lub skata), pewnej liczbie gier opartych na ko\u015bciach do domino, oraz kilkunastu zabawom typu papier i o\u0142\u00f3wek. Autor wykluczy\u0142 wszystkie gry hazardowe (co nie dziwi), natomiast jako wielki mi\u0142o\u015bnik pasjans\u00f3w i r\u00f3wnie\u017c \u0142amig\u0142\u00f3wek wszelkich, 30 stron po\u015bwi\u0119ci\u0142 grom dla samotnych i a\u017c 100 stron pasjansom wszelakim. Og\u00f3\u0142em ksi\u0105\u017cka liczy opisy, warianty i odmiany oko\u0142o trzystu gier, co pomieszczono na 589 stronach druku w twardej oprawie, z indeksem i ogromn\u0105 bibliografi\u0105 w\u0142\u0105cznie.<\/p>\n Regu\u0142y gier s\u0105 kompletne i cz\u0119sto zawieraj\u0105 opisy r\u00f3\u017cnych wariant\u00f3w, cho\u0107 czuje si\u0119, \u017ce autor chcia\u0142 pomie\u015bci\u0107 ich w ksi\u0105\u017cce jak najwi\u0119cej. Z drugiej strony, takim wspania\u0142ym grom, jak go, po\u015bwi\u0119cono bardzo du\u017co miejsca (pami\u0119tajmy, \u017ce Pijanowski by\u0142 chyba jednym z pierwszych popularyzator\u00f3w tej gry w naszym kraju). Gry z elementem losowym s\u0105 obecne, ale nieliczne.<\/p>\n Pozycja jest czarno-bia\u0142a i do\u015b\u0107 uboga graficznie, jednak dla prawdziwego pasjonata gier jest to chyba lektura obowi\u0105zkowa. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ukaza\u0142o si\u0119 wznowienie.<\/p>\n To by\u0142 dobry rok<\/strong> Po otwarciu ksi\u0105\u017cki w niemal dowolnym miejscu znajdujemy na rozk\u0142ad\u00f3wce kolorow\u0105 plansz\u0119 (po prawej) wraz z towarzysz\u0105cymi im zasadami (po lewej). Regu\u0142y czasem zawieraj\u0105 jeden lub kilka wariant\u00f3w gry lub kr\u00f3tkie noty o historii i pochodzeniu gry. Jedyne, o co musimy si\u0119 zatroszczy\u0107 to pionki, rzadziej inne rekwizyty (patyczki na przyk\u0142ad lub specjalne piony oznaczone odpowiedniki symbolami — potrzebne na przyk\u0142ad do salsy).<\/p>\n W tej ksi\u0105\u017cce r\u00f3wnie\u017c znajdziemy rozdzia\u0142 o grze go (w por\u00f3wnaniu do innych gier zostawiono jej sporo miejsca, bo a\u017c pi\u0119\u0107 stron), zasady tak klasycznych gier, jak m\u0142ynek i warcaby w wielu odmianach, kilka gier opartych na planszy Lisa i g\u0119si, jak i kilka nieco nowszych projekt\u00f3w (ponownie spotkamy Focus, jak i W\u0119\u017cownic\u0119 Dawida Gale, Lask\u0119 Emanuela Laskera i dwie polskie gry). Na ko\u0144cu zamieszczono ma\u0142e wademekum dla majsterkowicz\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 przygotowa\u0107 sobie piony do gier i kr\u00f3tki, popularnonaukowy artykulik o dziejach gier.<\/p>\n Ksi\u0105\u017cka jest du\u017co bardziej przyst\u0119pna dla pocz\u0105tkuj\u0105cych, ni\u017c “Przewodnik…” cho\u0107by dlatego, \u017ce pozwala natychmiast zasi\u0105\u015b\u0107 do gry, z czego na przyk\u0142ad bardzo cz\u0119sto korzystali moi rodzice — m\u00f3j egzemplarz do dzi\u015b nosi ich dopiski, wskazuj\u0105ce, ile pionk\u00f3w potrzeba do ka\u017cdej z gier. Do dzi\u015b mam wielki sentyment do tej pozycji.<\/p>\n Pijanowski w natarciu<\/strong> Czas p\u0142ynie… A skarb\u00f3w niewiele<\/strong> Je\u015bli chodzi o zawarto\u015b\u0107, mamy do czynienia z “Przewodnikiem…” dla m\u0142odzie\u017cy – kompilacj\u0105 r\u00f3\u017cnych wariant\u00f3w gier na planszach tradycyjnych i nie, czasami wzbogaconych bogatszymi partiami przyk\u0142adowymi, ni\u017c w starszym bracie “Skarbnicy…”. Nie mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest nieciekawa lub ma\u0142o warto\u015bciowa, nie mog\u0119 jej te\u017c z czystym sumieniem poleci\u0107 – cho\u0107by dlatego, \u017ce na mojej li\u015bcie znajduje si\u0119 kilka innych ciekawszych ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n I co potem?<\/strong> Jednak na prze\u0142omie lat 80 i 90 pojawi\u0142y si\u0119 dwie ksi\u0105\u017cki sygnowane nazwiskiem Pijanowski. Jedna z nich to “Ksi\u0119ga pasjans\u00f3w”<\/strong> Lecha, wydany po\u015bmiertnie w 1984 r. niedoko\u0144czony zbi\u00f3r pasjans\u00f3w, kolejnej obok plansz\u00f3wek pasji naszego ludologa. I ksi\u0105\u017cka jego syna, Wojciecha, o kt\u00f3rej poni\u017cej. (Niestety nie zdobi mojej p\u00f3\u0142ki — opisywany tu egzemplarz jest w posiadaniu Jacka Nowaka, kolegi z grona redakcyjnego.)<\/p>\n Gry, w kt\u00f3re gra\u0142<\/strong> S\u0105 tam gry do\u015b\u0107 powszechnie (dzisiaj) znane, takie jak Otello czy szachy heksagonalne, gry mniej znane, takie jak prezentowana niegdy\u015b w naszym serwisie Surakarta<\/a>\u00a0(nazywana przez Pijanowskiego Solo) oraz gry ca\u0142kiem nieznane. Mo\u017cna w ksi\u0105\u017cce znale\u017a\u0107 gry tak nietypowe jak “Gra gier” – gra, kt\u00f3rej nie ma. Pierwszym obowi\u0105zkiem graczy jest ustalenie, jakie b\u0119d\u0105 zasady rozgrywki. Robi\u0105 to odpowiadaj\u0105c na zmian\u0119 na seri\u0119 pyta\u0144 zadawanych przez Autora, a nast\u0119pnie graj\u0105 zgodnie z ustalonymi zasadami.<\/p>\n Osobliwym pomys\u0142em jest zamieszczenie na ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki testu z\u0142o\u017conego z 80 pyta\u0144 na temat zasad prezentowanych gier. Trudno powiedzie\u0107, kto i po co chcia\u0142by wku\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 na pami\u0119\u0107, je\u015bli jednak taki czytelnik si\u0119 znajdzie, Autor wychodzi na przeciw jego potrzebom — natychmiast po opanowaniu ksi\u0105\u017cki mo\u017cemy si\u0119 sprawdzi\u0107.<\/p>\n 1989<\/strong> 195 stron o bia\u0142ych i czarnych kamieniach<\/strong> W 1989 roku Janusz Kraszek — mistrz europy w go — wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pod znamiennym tytu\u0142em “\u015awiat Go”. Jest to pozycja nietuzinkowa. Na 195 stronach opisana jest nie tylko gra, historia, informacje o \u015bwiecie go, ale w spos\u00f3b bardzo pe\u0142ny strategia tej gry.<\/p>\n W \u015brodowisku goist\u00f3w kr\u0105\u017cy legenda o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry znalaz\u0142 t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 i tylko na jej podstawie doszed\u0142 do stopnia mistrzowskiego. Autor po prostu w niesamowity spos\u00f3b potrafi\u0142 zamie\u015bci\u0107 na tych niewielu stronach podstawowe informacje o grze. Mo\u017cna j\u0105 czyta\u0107 na wielu poziomach zaawansowania. Zar\u00f3wno osoba pocz\u0105tkuj\u0105ca, jak i silny gracz kyu po przeczytaniu tej pozycji mo\u017ce bardzo wiele si\u0119 nauczy\u0107. To, w tej niepozornej ksi\u0105\u017ceczce jest tak niesamowite. Jak m\u00f3wi Adam, jest du\u017co ksi\u0105\u017cek o go, troch\u0119 z nich przeczyta\u0142, ale \u017cadna nie dor\u00f3wnuje pozycji Kraszka. Niestety, obecnie jest ona dost\u0119pna jedynie w antykwariatach i aukcjach. Co prawda kilka lat temu by\u0142a planowana reedycja tej wspania\u0142ej ksi\u0105\u017cki, niestety jednak nic z tego na razie nie wysz\u0142o.<\/p>\n Leksykon gier planszowych<\/strong> Co wyr\u00f3\u017cnia “Leksykon…” ju\u017c na pierwszy rzut oka, to wspania\u0142a szata graficzna — “Leksykon” jest wydany w pe\u0142nym kolorze, na kredowym papierze i zawiera ogromn\u0105 liczb\u0119 ilustracji. Warto nadmieni\u0107, \u017ce szata graficzna dost\u0119pnego po polsku wydania zdoby\u0142a wiele nagr\u00f3d. Ksi\u0105\u017cka jest naprawd\u0119 bardzo \u0142adna.<\/p>\n Merytorycznie ksi\u0105\u017cka w niczym nie ust\u0119puje stronie wizualnej — “Leksykon” nieco przypomina “Podr\u00f3\u017ce w krainie gier”, ale i te\u017c zawiera wiele istotnych r\u00f3\u017cnic. Ksi\u0105\u017cka przedstawia genez\u0119 gier planszowych w dobrze przemy\u015blany, do\u015b\u0107 syntetyczny i zorganizowany spos\u00f3b. W ramach ka\u017cdego rozdzia\u0142u, po\u015bwi\u0119conego jednej z rodzin gier (albo jakiemu\u015b typowi rozgrywki lub charakterystycznej mechanice) prezentuje kolejne wariacje i odmiany, poczynaj\u0105c od pierwowzor\u00f3w sprzed wiek\u00f3w, a na grach z ko\u0144ca lat osiemdziesi\u0105tych ko\u0144cz\u0105c (wtedy w Niemczech ukaza\u0142o si\u0119 pierwsze wydanie tej ksi\u0105\u017cki).<\/p>\n W ksi\u0105\u017cce znajdziemy i go, ale na r\u00f3wnych prawach z m\u0142ynkiem czy szachami. Szachom po\u015bwi\u0119cono nawet odrobink\u0119 wi\u0119cej miejsca i w ksi\u0105\u017cce mo\u017cna przeczyta\u0107 r\u00f3wnie\u017c o odmianach chi\u0144skich czy japo\u0144skich. Co jest oryginalnym, ale i rozs\u0105dnym pomys\u0142em, zamiast opisu zasad tej najbardziej nam chyba znanej gry zamieszczono wprost obszerny wyci\u0105g z regulaminu FIDE. “Leksykon…” w mojej opinii jest mo\u017cliwie kompletnym, cho\u0107 na pewno do jakiego\u015b stopnia subiektywnym przegl\u0105dem wa\u017cnych lub ciekawych tytu\u0142\u00f3w na przestrzeni wiek\u00f3w, k\u0142ad\u0105cym nacisk na lata wsp\u00f3\u0142czesne. Ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w nie jest pozycj\u0105 wyczerpuj\u0105c\u0105, jednak bogactwo przedstawionego materia\u0142u, licz\u0105ce kilkadziesi\u0105t stron kompendium opisuj\u0105ce ciekawe gry lub warianty, na jakie zabrak\u0142o miejsca w tek\u015bcie g\u0142\u00f3wnym i bogata literatura daj\u0105 doskona\u0142e podstawy, by rozwija\u0107 swoje zainteresowania. Jedyne, czego brak to brak starych ameryka\u0144skich plansz\u00f3wek, takich, jak cho\u0107by “Dune” czy “Cosmic Encounter”.<\/p>\n Z polskiego punktu widzenia dodatkow\u0105 wad\u0105 ksi\u0105\u017cki jest fakt, \u017ce tu\u017c po ukazaniu si\u0119 jej pierwszego wydania po polsku, w Niemczech pojawi\u0142o si\u0119 nowe wydanie. Nam niestety zostaje pierwsza edycja, w kt\u00f3rej historia gier ko\u0144czy si\u0119 w p\u00f3\u017anych latach osiemdziesi\u0105tych, a zatem nie uwzgl\u0119dnia ona ju\u017c wielu ciekawych laureat\u00f3w “Spiele des Jahres” czy innych innowacji z ca\u0142ego \u015bwiata. Tym niemniej, wci\u0105\u017c jest to pozycja godna najwy\u017cszej uwagi.<\/p>\n A co poza tym?<\/strong> Sam osobi\u015bcie wol\u0119 zasi\u0105\u015b\u0107 nad plansz\u0105, jednak dla tych, kt\u00f3rzy lubi\u0105 zagra\u0107 w miejscach niecodziennych, nie maj\u0105 ochoty przygotowywa\u0107 specjalnych rekwizyt\u00f3w lub cho\u0107by liczy\u0107 pionk\u00f3w, idealnym rozwi\u0105zaniem b\u0119d\u0105 za\u015b gry planszowe rozgrywane przy u\u017cyciu papieru i o\u0142\u00f3wka. Bardzo dobr\u0105 pozycj\u0105 przedstawiaj\u0105c\u0105 gry tego rodzaju jest ksi\u0105\u017cka “Gry strategiczne — O\u0142\u00f3wkiem po papierze”<\/strong> Waltera Jorisa. Zawiera ona 100 oryginalnych lub klasycznych gier przystosowanych do rozgrywania o\u0142\u00f3wkiem na papierze. Projekty s\u0105 bardzo kreatywne i ksi\u0105\u017cka jest naprawd\u0119 warta swojej ceny. Pozycja ta zyska\u0142a nawet bardzo pochlebn\u0105 opini\u0119 w oczach recenzent\u00f3w cenionego magazynu o grach The Games Journal.<\/a><\/p>\n Gry dla ca\u0142ej rodziny<\/strong> Ksi\u0105\u017cka ta zawiera opisy gier z kompletnymi zasadami w trzech kategoriach: gier planszowych, karcianych (u\u017cywaj\u0105cych klasycznych kart do gry) i ko\u015bcianych (niehazardowych). W ka\u017cdej z tych grup znalaz\u0142y si\u0119 opisy kilku klasycznych gier (z drobnymi wariantami) i kilka-kilkuna\u015bcie nowych pomys\u0142\u00f3w.<\/p>\n Gry maj\u0105 charakter raczej familijny, ale nie zawsze i nie do ko\u0144ca. Nie brakuje kilku ciekawych pozycji – najwa\u017cniejsz\u0105 jest gra Lis i zaj\u0105c, zaprojektowana przez par\u0119 autor\u00f3w.<\/p>\n I to by by\u0142o na tyle. Je\u015bli chodzi o nowe kompendia gier dost\u0119pne po polsku, nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 one pod wzgl\u0119dem tre\u015bci z pozycjami wcze\u015bniejszymi, ale b\u0119d\u0105c tytu\u0142ami importowanymi, czasem ust\u0119puj\u0105 na przyk\u0142ad Pijanowskiemu pod wzgl\u0119dem merytorycznym czy edytorskim. Nie dyskwalifikuj\u0119 jednak \u017cadnej z dost\u0119pnych pozycji, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce od czego\u015b trzeba zacz\u0105\u0107 swoj\u0105 przygod\u0119 z grami. Dobrej zabawy!<\/p>\n Bibliografia<\/strong> Przewodnik gier \/ Lech Pijanowski — Wyd. 1 — Warszawa : Warszawa : “Iskry”, 1972 — 588, [4] s. : il. ; 20 cm — Bibliogr. s. 560-572 — Indeks<\/strong><\/p>\n 50 gier na kolorowych planszach \/ Zdzis\u0142aw Nowak — Wyd. 1 — Warszawa : Horyzonty 1972 — 105, [2] s. : il. ; 26,9 cm<\/strong><\/p>\n Rozkosze \u0142amania g\u0142owy \/ Lech Pijanowski — Wyd. 1 — Warszawa : “Iskry”, 1972 — 195, [1] s. ; 20 cm<\/strong><\/p>\n Skarbnica gier \/ Lech Pijanowski — Wyd. 1 — Warszawa : M\u0142odzie\u017cowa Agencja Wydawnicza, 1981 — 169, [3] s., [4] k. tabl. ; 14 cm + Plansze ([84] k. il. w tym kolor.) — ISBN 83-203-0092-4<\/strong><\/p>\n Gry, w kt\u00f3re gra\u0142em \/ Wojciech Pijanowski — [Wyd. 1] — Bydgoszcz : “Pomorze”, 1989 — 141, [3] s. : rys. ; 21 cm — ISBN 83-7003-619-8<\/strong><\/p>\n \u015awiat Go czyli tajniki narodowej gry Japonii \/ Janusz Kraszek\u00a0 — Wyd. 1 — Warszawa : Centralny O\u015brodek Upowszechniania Kultury, 1989 — 198 s. : rys. ; 15 cm — ISBN 87-7010-062-7<\/strong><\/p>\n Leksykon gier planszowych : geneza, zasady i historia \/ Erwin Glonnegger ; [przek\u0142. z niem. J. A. Jerry] — Wyd. 1 — Warszawa : “\u015awiat Ksi\u0105\u017cki”, 1997 — 254, [2] s. : il. kolor., fot. ; 27 cm — Bibliogr. s. 242-244 — Indeks — ISBN 83-7129-448-4<\/strong><\/p>\n Gry i zabawy dla ca\u0142ej rodziny \/ Mario Grasso ; z niem. prze\u0142. Jerzy Raszkowski — Wyd. 1 — Warszawa : Bellona, 2001 — 33 s. : il. kolor. ; 27,5 cm — ISBN 83-11-09404-7<\/strong><\/p>\n Gry strategiczne : o\u0142\u00f3wkiem po papierze \/ Walter Joris ; z ang. prze\u0142. Dorota Kozi\u0144ska — Wyd. 1 — Warszawa : “Klub dla Ciebie”, 2003 — 116 s. : il. ; 26 cm — ISBN 83-89314-67-3 — Tyt. oryg.: 100 strategic games for pen and paper<\/strong><\/p>\n Gry dla ca\u0142ej rodziny \/ Michael Fuchs, Konrad Haase ; z niem. prze\u0142. Mieczys\u0142aw Dutkiewicz — Wyd. 1 — Warszawa : “\u015awiat Ksi\u0105\u017cki”, 2006 — 176 s. : il. ; 22 cm — ISBN 83-247-0187-7.<\/strong><\/p>\n
\nCz\u0142owiek o\u015bwiecony na Wschodzie zdobywa\u0142 swoj\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 poprzez do\u015bwiadczenie. Cz\u0142owiek Zachodu za\u015b du\u017co czyta\u0142. Jako cz\u0142owiek Zachodu, zebra\u0142em opas\u0142e tomiszcze czytywanych z lubo\u015bci\u0105 zasad wielu gier, a na swojej p\u00f3\u0142ce postawi\u0142em wiele ksi\u0105\u017cek o grach. Rzeczywisto\u015b\u0107 oczywi\u015bcie zatacza kr\u0119gi, poniewa\u017c wiele z nich nie tylko m\u00f3wi o grach, ale i zawiera kompletne ich zasady. Poniewa\u017c czasem mo\u017cna te regu\u0142y dobrze spo\u017cytkowa\u0107 i zagra\u0107 z przyjaci\u00f3\u0142mi w jak\u0105\u015b klasyczn\u0105 gr\u0119 albo wypr\u00f3bowa\u0107 jaki\u015b ciekawy jej wariant, wpad\u0142em na pomys\u0142, aby przybli\u017cy\u0107 czytelnikom portalu te ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cone grom, kt\u00f3re uwa\u017cam za warto\u015bciowe.<\/p>\n
\nKilka lat po “Podr\u00f3\u017cach w krainie gier”, w 1972 r., ukaza\u0142a si\u0119 chyba najs\u0142ynniejsza i najbardziej poszukiwana ksi\u0105\u017cka tego samego autora — “Przewodnik gier”.<\/strong> W przeciwie\u0144stwie do “Podr\u00f3\u017cy…”, kt\u00f3re nie zawiera\u0142o zasad niemal \u017cadnej gry w komplecie, “Przewodnik” zawiera je wszystkie. A przynajmniej bardzo ich wiele. Autor zreszt\u0105, jak sam przyznaje, mia\u0142 wielki dylemat, wybieraj\u0105c poszczeg\u00f3lne tytu\u0142y, w “Przewodniku” zatem znajdziemy przede wszystkim takie gry, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 nazbyt wielu lub nazbyt skomplikowanych rekwizyt\u00f3w.<\/p>\n
\nDla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w gier, oczywi\u015bcie. W tym samym roku, co “Przewodnik…”, ukaza\u0142a si\u0119 druga bardzo ciekawa pozycja pt. “50 gier na kolorowych planszach”<\/strong> autorstwa Zdzis\u0142awa Nowaka w du\u017cym, nietypowym formacie 27,5 na 29 cm i twardej oprawie.<\/p>\n
\nWci\u0105\u017c mamy 72 r., a tu kolejna pozycja Lecha Pijanowskiego — tym razem zbi\u00f3r \u0142amig\u0142\u00f3wek po tytu\u0142em “Rozkosze \u0142amania g\u0142owy”.<\/strong> Poniewa\u017c nie jest to ksi\u0105\u017cka o grach, odnotowuj\u0119 j\u0105 wy\u0142\u0105cznie, aby upami\u0119tni\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 autora. Ksi\u0105\u017cka mia\u0142a kilka wyda\u0144 — w latach siedemdziesi\u0105tych dwa i potem reedycj\u0119 w dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych.<\/p>\n
\nNie znalaz\u0142em \u017cadnej ciekawej ksi\u0105\u017cki o grach, kt\u00f3ryby si\u0119 ukaza\u0142a pomi\u0119dzy dwoma powy\u017cszymi pozycjami, a “Skarbnic\u0105 gier”<\/strong> z 1981 r. Jest to kolejna ksi\u0105\u017cka Lecha Pijanowskiego i musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce najbardziej ze wszystkich dla mnie kuriozalna. Zra\u017ca mnie do niej dziwaczny format (14 x 14 cm) i absurdalna forma wydawnicza. Rzecz sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch ksi\u0105\u017ceczek o obj\u0119to\u015bci mniej wi\u0119cej 170 str. druku, po\u0142\u0105czonych wsp\u00f3ln\u0105 ok\u0142adk\u0105 — w ten spos\u00f3b po lewej r\u0119ce mamy tekst, a po lewej schematy i diagramy plansz. Niby to mia\u0142o by\u0107 wygodne, ale dla mnie ani troch\u0119 nie jest, poniewa\u017c tekstu mie\u015bci si\u0119 na stronie niewiele, tote\u017c ksi\u0105\u017ceczki trzeba cz\u0119sto wertowa\u0107 a i schematy malutkie. Do tego do \u015brodka wrzucono kilka z\u0142o\u017conych na czworo plansz na papierze jak najbardziej z epoki niedobor\u00f3w.<\/p>\n
\nPotem by\u0142y do\u015b\u0107 chude lata. Przynajmniej, je\u015bli chodzi o ksi\u0105\u017cki. Ukazywa\u0142o si\u0119 jednak wtedy wiele ciekawych materia\u0142\u00f3w, tyle, \u017ce w prasie — w magazynie Razem artyku\u0142y o grach fabularnych Jacka Ciesielskiego, w Problemach (ju\u017c chyba zapomnianym pi\u015bmie popularnonaukowym o d\u0142ugiej historii) ukazywa\u0142a si\u0119 sta\u0142a rubryka Gry logiczne, redagowana w\u00f3wczas przez Marka Penszko, gdzie mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 zar\u00f3wno artyku\u0142y o go, jak i opisy r\u00f3\u017cnych wsp\u00f3\u0142czesnych gier logicznych czy te\u017c ciekawe \u0142amig\u0142\u00f3wki.<\/p>\n
\nDok\u0142adnie w roku 1989 ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Wojciecha (nie myli\u0107 z Lechem) Pijanowskiego nosz\u0105ca tytu\u0142 tyle\u017c bezpretensjonalny, co imponuj\u0105cy, mianowicie “Gry, w kt\u00f3re gra\u0142em”<\/strong>. Nie jest to jednak ksi\u0105\u017cka “do czytania”. Zawiera ona pe\u0142ne zasady kilkudziesi\u0119ciu abstrakcyjnych gier logicznych, wraz ze szkicami plansz i innych rekwizyt\u00f3w. Wszystkie (w ka\u017cdym razie znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107) s\u0105 bardzo proste do wykonania w\u0142asnor\u0119cznie. Autor pokusi\u0142 si\u0119 te\u017c o klasyfikacj\u0119 prezentowanych gier, umieszczaj\u0105c na pocz\u0105tku ka\u017cdego opisu informacj\u0119 o liczbie graczy, stopniu trudno\u015bci (\u0142atwa, \u015brednia, trudna) i czasie trwania rozgrywki w postaci czytelnych symboli.<\/p>\n
\nTo by\u0142 kolejny dobry rok, poniewa\u017c obok “Gier, w kt\u00f3re gra\u0142em”, pojawi\u0142a si\u0119 jeszcze jedna pozycja, kt\u00f3rej niestety nie ma na mojej p\u00f3\u0142ce. Jednak gwoli uzupe\u0142niania bia\u0142ych plam w tym tek\u015bcie, opis tej znacz\u0105cej pozycji musia\u0142 si\u0119 pojawi\u0107. Dlatego Adam Ka\u0142u\u017ca przygotowa\u0142 dla nas drugi opis “go\u015bcinny”.<\/p>\n
\nMo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce nie b\u0119dziecie umieli znale\u017a\u0107 odpowiedzi na pytanie, czym jest go. Albo sk\u0105d pochodzi. Albo jak zacz\u0105\u0107 gra\u0107. Albo jak gra\u0107 lepiej. Pyta\u0144 mo\u017ce by\u0107 sporo, a jest na nie jedna odpowied\u017a.<\/p>\n
\nWr\u00f3\u0107my z powrotem do mojej kolekcji. Oto le\u017cy przede mn\u0105 przepi\u0119kna i wspania\u0142a ksi\u0105\u017cka pt. “Leksykon gier planszowych”.<\/strong> W Polsce zosta\u0142a ona wydana w 1997 r., a jej autorem jest wieloletni wsp\u00f3\u0142pracownik wydawnictwa Ravensburger, Erwin Glonegger.<\/p>\n
\nWiele innych gier r\u00f3wnie\u017c opisano wraz z mniej wi\u0119cej kompletnymi zasadami. Ksi\u0105\u017cka jednak nie zawiera kompletnych plansz, ale niemal ka\u017cdy wspomniany tytu\u0142 zosta\u0142 przedstawiony na jednej lub kilku ilustracjach.<\/p>\n
\nPoza tym mam na p\u00f3\u0142ce co\u015b dla posiadaczy ma\u0142ych dzieci i co\u015b dla tych, kt\u00f3rzy wol\u0105 o\u0142\u00f3wek od pionk\u00f3w. Ksi\u0105\u017cka Mario Grasso “Gry i zabawy dla ca\u0142ej rodziny”<\/strong> wydana przez wydawnictwo Bellona to ksi\u0105\u017cka podobna do “50 gier na kolorowych planszach”, z t\u0105 jednak r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce zawiera tylko 24 gry i zdecydowanie ma charakter familijny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 gier jest przeznaczona dla dzieci, natomiast wiem, \u017ce ksi\u0105\u017cka bywa\u0142a u\u017cywana nawet na zaj\u0119ciach wychowania pocz\u0105tkowego i sprawdza\u0142a si\u0119 doskonale. Osiem gier jest autorstwa autora, reszta to przekszta\u0142cone gry tradycyjne.<\/p>\n
\nA na sam koniec ksi\u0105\u017cka zosta\u0142a nam ksi\u0105\u017cka rzeczywi\u015bcie najnowsza (tegoroczna), kt\u00f3rej nie mog\u0119 rzetelnie zrecenzowa\u0107, gdy\u017c by\u0142em jej redaktorem merytorycznym. Mowa o “Grach dla ca\u0142ej rodziny”<\/strong> Michaela Fuchsa i Konrada Hasse, wydanych przez \u015awiat Ksi\u0105\u017cki. Umieszczam j\u0105 jednak w zestawieniu w nadziei, \u017ce znajdzie si\u0119 kto\u015b odwa\u017cny, kto j\u0105 kupi i napisze dla nas jej dok\u0142adn\u0105 recenzj\u0119.<\/p>\n
\nPodr\u00f3\u017ce w krainie gier \/ Lech Pijanowski — [Wyd. 1] — Warszawa : “Iskry”, 1969 — 358, [2] s. ; 20 cm — Bibliogr. s. 354-359<\/strong><\/p>\n