{"id":740702,"date":"2016-12-05T16:00:58","date_gmt":"2016-12-05T15:00:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=740702"},"modified":"2016-12-03T01:58:56","modified_gmt":"2016-12-03T00:58:56","slug":"krwawe-stepy-krymu-recenzja-gry","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2016\/12\/05\/krwawe-stepy-krymu-recenzja-gry\/","title":{"rendered":"Krwawe Stepy Krymu – recenzja gry"},"content":{"rendered":"

Pierwsze wra\u017cenie lubi by\u0107 mylne. Miewa\u0142em ju\u017c w r\u0119kach gry, kt\u00f3re po rozpakowaniu i przeczytaniu zasad l\u0105dowa\u0142y na p\u00f3\u0142ce, gdzie musia\u0142y troch\u0119 poczeka\u0107, a\u017c zn\u00f3w po nie si\u0119gn\u0119. Potem z kolei kolejna lektura zasad, pierwsze rozgrywki, og\u00f3lna konfuzja i wra\u017cenie, \u017ce chyba jednak pope\u0142ni\u0142em b\u0142\u0105d w\u0142\u0105czaj\u0105c do kolekcji \u00f3w tytu\u0142. Gra wraca\u0142a na p\u00f3\u0142k\u0119 (albo sz\u0142a do sprzeda\u017cy), by po jakim\u015b czasie znowu wr\u00f3ci\u0107 na st\u00f3\u0142. I okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce po ilu\u015b tam rozgrywkach, gdy uda\u0142o si\u0119 opanowa\u0107 zasady, ods\u0142ania\u0142a dopiero swoje atuty, staj\u0105c si\u0119 tytu\u0142em udanym i grywalnym. Krwawe stepy Krymu<\/em>\u00a0wydawnictwa Strategmata to niejako modelowy przyk\u0142ad tej sytuacji.<\/p>\n

\"ksk\"<\/a><\/p>\n

Gr\u0119 kupi\u0142em z ciekawo\u015bci, gdy\u017c porusza\u0142a cokolwiek ma\u0142o znany mi temat bitew wojny krymskiej, za\u015b zawsze ceni\u0119 sobie gry wojenne o nieznanych mi szerzej konfliktach. Prezentuje ona trzy starcia z tej kampanii \u2013 bitw\u0119 pod Alm\u0105, pierwsze wielk\u0105 operacj\u0119 wojskow\u0105, w trakcie kt\u00f3rej Anglicy i Francuzi prze\u0142amali rosyjsk\u0105 obron\u0119 i otworzyli sobie drog\u0119 w g\u0142\u0105b p\u00f3\u0142wyspu, bitw\u0119 pod Inkermanem, gdzie fatalnie dowodzona rosyjska armia nie potrafi\u0142a wykorzysta\u0107 przewagi i w \u015bmia\u0142ym uderzeniu rozbi\u0107 s\u0142abszego przeciwnika oraz bitw\u0119 pod Ba\u0142ak\u0142aw\u0105, pocz\u0105tkowo pomy\u015bln\u0105 dla Rosjan, a kt\u00f3ra przesz\u0142a do szerokiej \u015bwiadomo\u015bci dzi\u0119ki s\u0142ynnej, cho\u0107 nieco zmitologizowanej przez popkultur\u0119 \u201eszar\u017cy lekkiej brygady\u201d. Do kompletu istotnych star\u0107 tej wojny brakuje chyba tylko bitwy nad rzek\u0105 Czarn\u0105, ale i tak trzeba przyzna\u0107, \u017ce trzy niema\u0142e bitwy w jednej grze to co\u015b, co nie zdarza si\u0119 tak cz\u0119sto. To tak\u017ce (w po\u0142\u0105czeniu z nader atrakcyjn\u0105 cen\u0105) by\u0142o dla mnie kolejn\u0105 zach\u0119t\u0105 do zakupu tego tytu\u0142u.<\/p>\n

Wra\u017cenie po otrzymaniu gry by\u0142o naprawd\u0119 dobre. Mocne, twarde pude\u0142ko z ilustracj\u0105 z epoki na froncie i grafikami z gry z ty\u0142u, na bokach biogramy wybranych dow\u00f3dc\u00f3w. Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce pude\u0142ko nie jest otwierane standardowo (czyli ze zdejmowan\u0105 g\u00f3r\u0105), ale z uchylanym wiekiem. Rozwi\u0105zanie jest do\u015b\u0107 oryginalne i jak dot\u0105d nie sta\u0142o mu si\u0119 nic, acz si\u0142\u0105 rzeczy ogranicza nieco wn\u0119trze pude\u0142ka. Wykonane z grubej tektury, gwarantuje trwa\u0142o\u015b\u0107 i nie ka\u017ce si\u0119 obawia\u0107 o to, czy za jaki\u015b czas si\u0119 nie rozpadnie. Na jego tylnej stronie znalaz\u0142y si\u0119 przyk\u0142adowe grafiki z gry a tak\u017ce podstawowe informacje o zawarto\u015bci pude\u0142ka, czasie rozgrywki, zaawansowaniu zasad itd. Po otwarciu wra\u017cenie z pewno\u015bci\u0105 robi to, co znajdziemy w \u015brodku. To \u201edu\u017ca\u201d gra w sensie ilo\u015bci komponent\u00f3w. Dwie plansze (jedna dodatkowo dwustronna), gruba ksi\u0119ga zasad, trzy broszury z zasadami specjalnymi do ka\u017cdej z trzech bitew, dwa komplety dw\u00f3ch dwustronnych kart z tabelami i niemal sze\u015b\u0107set pi\u0119\u0107dziesi\u0105t \u017ceton\u00f3w. Wszystko zrobione jest starannie i oczy maj\u0105 czym si\u0119 cieszy\u0107 po wyj\u0119ciu z pude\u0142ka. Przyznam, od strony graficznej polskie gry wojenne wypadaj\u0105 nierzadko \u0142adniej od wielu swoich zachodnich, zw\u0142aszcza ameryka\u0144skich, konkurent\u00f3w.<\/p>\n

\"ksk2\"<\/a>

Zawarto\u015b\u0107 gry<\/p><\/div>\n

Dobre wra\u017cenie podtrzymuje oprawa graficzna \u2013 \u017cetony s\u0105 czytelne i efektowne, z r\u00f3\u017cnorodnymi ikonami (nale\u017c\u0119 do tych graczy, kt\u00f3rzy wol\u0105 na \u017cetonach grafiki zamiast symboli) oraz ze portretami tych dow\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rych podobizny i zdj\u0119cia zachowa\u0142y si\u0119 do naszych czas\u00f3w. Na \u017cetonach znalaz\u0142o si\u0119 sporo informacji \u2013 przynale\u017cno\u015b\u0107, si\u0142a ostrza\u0142u, szyk, morale a tak\u017ce literka okre\u015blaj\u0105ca bitw\u0119, w kt\u00f3rej dana jednostka bierze udzia\u0142. Dodatkowo wykorzystano kolorowe paski na g\u00f3rnej stronie \u017cetonu, okre\u015blaj\u0105ce przynale\u017cno\u015b\u0107 oddzia\u0142u do danej formacji. Mimo mnogo\u015bci danych, \u017cetony s\u0105 czytelne i pozostaj\u0105 na pewno jedn\u0105 z mocniejszych stron gry. To, czego na nich nie znajdziemy, to si\u0142a oddzia\u0142\u00f3w \u2013 te wydrukowano w osobnych tabelkach. To kontrowersyjne rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re jedni lubi\u0105, inni za\u015b nie. Sam nie przepadam za ci\u0105g\u0142ym kserowaniem takich tabel, wi\u0119c wykona\u0142em raz ich dwustronne kserokopie (po jednej dla ka\u017cdej bitwy) i zam\u00f3wi\u0142em laminowanie tych\u017ce. Takie tabelki maj\u0105 t\u0119 zalet\u0119, \u017ce po zamazaniu markerem wystarczy potem raz przejecha\u0107 po nich chusteczk\u0105 papierow\u0105 i robi\u0105 si\u0119 czyste, gotowe do kolejnej rozgrywki. Co wi\u0119cej, pude\u0142ko jest na tyle du\u017ce, \u017ce je mie\u015bci bez problemu (mam ten problem z grami \u201eTaktyki i Strategii\u201d, gdzie r\u00f3wnie\u017c laminuj\u0119 tabelki, ale zbyt ma\u0142e pude\u0142ka uniemo\u017cliwiaj\u0105 trzymanie ich razem z grami). Odnotowa\u0107 warto, \u017ce w kolejnych ju\u017c grach, kt\u00f3re by\u0142y rozwini\u0119ciem systemu rozpocz\u0119tego w Krwawych stepach Krymu<\/em>, z tabelek i punkt\u00f3w si\u0142y jako takich ca\u0142kowicie zrezygnowano. I w sumie chyba dobrze, o czym p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

Konwencja graficzna plansz mnie przekonuje. Bogata rze\u017aba terenu odwzorowana zosta\u0142a detalicznie, ale i wyra\u017anie, granice heks\u00f3w jasno okre\u015blaj\u0105 rodzaj terenu, pozbawiaj\u0105c nas w\u0105tpliwej frajdy dylemat\u00f3w w rodzaju \u201eTo w ko\u0144cu jest las, wzg\u00f3rze czy rzeka?\u201d. Mnogo\u015b\u0107 barw, zastosowana zw\u0142aszcza w przypadku wyr\u00f3\u017cnienia poziom\u00f3w wysoko\u015bci sprawia, \u017ce wszystko tu jest czytelne, cho\u0107 rozpi\u0119to\u015b\u0107 wysoko\u015bci mo\u017ce zaskakiwa\u0107, bo rzadko si\u0119 spotykam w grach z sytuacj\u0105, gdzie mamy a\u017c sze\u015b\u0107 poziom\u00f3w tej\u017ce. Chocia\u017c oprawa graficzna plansz nie jest mo\u017ce tak \u201e\u0142adna\u201d, jak w np. Tannenbergu 1941<\/em>\u00a0Dragona czy Ostro\u0142\u0119ce 1831<\/em>\u00a0Eriki (czyli grach, kt\u00f3re, w moim odczuciu, mog\u0105 pochwali\u0107 si\u0119 naj\u0142adniejszymi planszami spo\u015br\u00f3d polskich tytu\u0142\u00f3w tego rodzaju), to nie s\u0105dz\u0119, aby kogokolwiek rozczarowywa\u0142a. Na plus nale\u017cy zapisa\u0107 ponumerowanie wszystkich heks\u00f3w (co wydatnie u\u0142atwia rozk\u0142adanie \u017ceton\u00f3w) oraz zaznaczenie gwiazdkami p\u00f3l kluczowych dla zwyci\u0119stwa. Na ka\u017cdej z plansz znajdziemy tak\u017ce legend\u0119 oraz tor etap\u00f3w. Czyli w sumie przyzwoity standard, bez niczego, co nale\u017ca\u0142oby skrytykowa\u0107. Gabarytowo plansza do Almy i Ba\u0142ak\u0142awy to format A1, za\u015b ta do Inkermanu to format A2, czyli bez problemu powinny zmie\u015bci\u0107 si\u0119 na ka\u017cdym stole do gry.<\/p>\n

\"ksk3\"<\/a>

Bitwa pod Ba\u0142ak\u0142aw\u0105, rozstawienie pocz\u0105tkowe (zwracaj\u0105 uwag\u0119 pojedyncze reduty aliant\u00f3w i masy nacieraj\u0105cych Rosjan)<\/p><\/div>\n

Karty z tabelami wydrukowano w dw\u00f3ch zestawach. Tabel nie jest mo\u017ce znowu a\u017c tak du\u017co, ale s\u0105 one w\u0142a\u015bciwie w ci\u0105g\u0142ym u\u017cyciu. Podoba mi si\u0119 ich konwencja \u2013 obok ka\u017cdej z tabel ostrza\u0142u i walki zamieszczono bowiem wszystkie wyst\u0119puj\u0105ce w nich modyfikatory, za\u015b w przypadku tabeli walki \u2013 tak\u017ce dok\u0142adny opis kolejno\u015bci jej przebiegu. To na pewno przydatna rzecz, gdy\u017c zmniejsza nieco cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 si\u0119gania po instrukcj\u0119. Tabela terenu jest du\u017ca, co wynika ze wspomnianej wcze\u015bniej do\u015b\u0107 bogatej rze\u017aby terenu oraz r\u00f3\u017cnic w szykach jednostek. Ostatnia z tabel po\u015bwi\u0119cona jest kwestii samych szyk\u00f3w, okre\u015bla ona zas\u00f3b punkt\u00f3w ruchu, koszt formowania szyku, limit punkt\u00f3w si\u0142y oraz koszty prowadzenia ostrza\u0142u. Wszystko jest czytelne i klarowne. Po zapoznaniu si\u0119 z tym wszystkim gracz ma pe\u0142ne prawo do pozytywnych odczu\u0107.<\/p>\n

Czas na esencj\u0119, czyli zasady. Napisz\u0119 od razu, \u017ce Krwawe stepy Krymu<\/em>\u00a0nale\u017c\u0105, obok Bitew Drugiej Wojny \u015awiatowej<\/em>\u00a0Dragona, a p\u00f3\u017aniej Taktyki i Strategii oraz Ostro\u0142\u0119ki 1831<\/em>\u00a0Eriki do najbardziej zaawansowanych gier wojennych stworzonych w Polsce. Co wi\u0119cej, pod wieloma wzgl\u0119dami nie przypominaj\u0105 one \u017cadnego z dotychczas wydanych u nas tytu\u0142\u00f3w. Wprowadzaj\u0105 wiele nowych rozwi\u0105za\u0144, nierzadko skomplikowanych. Ksi\u0105\u017cka zasad, licz\u0105ca dwadzie\u015bcia cztery strony (przy czym s\u0105 to same przepisy, scenariuszom po\u015bwi\u0119cono osobne broszury), opisuje szczeg\u00f3\u0142owo mechanik\u0119 dowodzenia (bodaj najwa\u017cniejszy element gry), ruchu, ostrza\u0142u i walki. Kluczem w tej grzej jest wspomniane dowodzenie. Aby oddzia\u0142y mog\u0142y co\u015b robi\u0107, musz\u0105 by\u0107 w zasi\u0119gu swoich dow\u00f3dc\u00f3w, ci za\u015b musz\u0105 mie\u0107 rozkazy od wodz\u00f3w naczelnych. W grze wyst\u0119puje czterostopniowy system dowodzenia. W\u00f3dz naczelny wydaje rozkazy podleg\u0142ym mu dow\u00f3dcom dywizji i samodzielnych brygad, dow\u00f3dca korpusu\/skrzyd\u0142a przekazuje te rozkazy lub modyfikuje je we w\u0142asnym zakresie, s\u0142u\u017c\u0105c niejako za przed\u0142u\u017cenie linii dowodzenia, dow\u00f3dca dywizji lub samodzielnej brygady wykonuje rozkazy lub zmienia je w razie potrzeby, za\u015b dow\u00f3dca brygady wykonuje rozkaz, kt\u00f3ry otrzyma\u0142a jego dywizja. W efekcie, faktycznie mo\u017cemy si\u0119 poczu\u0107 jak dowodz\u0105cy wojskami, kt\u00f3rzy wydaj\u0105 rozkazy, ale kt\u00f3rych rozkazy nie zawsze s\u0105 dobrze rozumiane i odpowiednio szybko wprowadzane w \u017cycie. Aby armia dzia\u0142a\u0142a sprawnie, dow\u00f3dca musi by\u0107 blisko swoich jednostek, za\u015b w\u00f3dz naczelny musi my\u015ble\u0107 przysz\u0142o\u015bciowo. Mo\u017ce bowiem zmienia\u0107 rozkazy tylko dla jednostek b\u0119d\u0105cych blisko, tym znajduj\u0105cym si\u0119 dalej musi wydawa\u0107 polecenia przez go\u0144c\u00f3w. Dochodzi\u0107 mo\u017ce zatem do sytuacji, w kt\u00f3rych chcieliby\u015bmy, aby dane zgrupowanie po zaj\u0119ciu danego terenu stan\u0119\u0142o i przyj\u0119\u0142o szyk obronny, ale jego dow\u00f3dca, kt\u00f3ry wcze\u015bniej otrzyma\u0142 rozkaz marszu lub ataku, nie ma do\u015b\u0107 inicjatywy aby samodzielnie zmieni\u0107 \u00f3w rozkaz, za\u015b goniec dopiero jedzie \u2013 i nagle okazuje si\u0119, \u017ce nasi zwyci\u0119scy do tej pory \u017co\u0142nierze maszeruj\u0105 sobie prosto pod lufy armat wroga, bo dow\u00f3dca-cymba\u0142 wci\u0105\u017c \u015blepo realizuje rozkaz natarcia. Poszczeg\u00f3lne scenariusze dodatkowo komplikuj\u0105 sprawy z dowodzeniem (najcz\u0119\u015bciej u Rosjan), okre\u015blaj\u0105c, zgodnie z historyczn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, kto kim mo\u017ce dowodzi\u0107, bo to wcale nie jest tak, \u017ce ka\u017cdy dow\u00f3dca mo\u017ce dowodzi\u0107 ka\u017cd\u0105 jednostk\u0105 ze swojej armii. Tym, co w ca\u0142ej mechanice dowodzenia nie podoba mi si\u0119 najbardziej, jest konieczno\u015b\u0107 rysowania na za\u0142\u0105czonych do gry tabelach (obok punkt\u00f3w si\u0142y) osi kierunku, po kt\u00f3rej dana jednostka mo\u017ce si\u0119 porusza\u0107. Sam bardzo szybko zast\u0105pi\u0142em to strza\u0142kami (pochodz\u0105cymi z Polski 1939<\/em>\u00a0Taktyki i Strategii) k\u0142adzionymi na \u017cetonach dow\u00f3dc\u00f3w \u2013 a w wykorzystuj\u0105cych t\u0119 sam\u0105 mechanik\u0119 Krwawych Polach Ma\u0142ujowic<\/em>\u00a0autor tak\u017ce poszed\u0142 w tym kierunku, zast\u0119puj\u0105c rysowanie \u017cetonami.<\/p>\n

Kolejno\u015b\u0107 w grze okre\u015blaj\u0105 aktywacje. Ka\u017cdy gracz posiada po jednym markerze aktywacyjnym dla ka\u017cdej ze swoich dywizji\/samodzielnych brygad\/kolumn i zagrywaj\u0105c go, aktywuje t\u0119 jednostk\u0119. Po wykonaniu ni\u0105 dzia\u0142a\u0144 mo\u017ce podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 podtrzymania inicjatywy i aktywowania kolejnej jednostki. Niezale\u017cnie czy uda\u0142o mu si\u0119, czy te\u017c nie, potem swoj\u0105 akcj\u0119 wykonuje gracz przeciwny. Podoba mi si\u0119 ten system, gdy\u017c redukuje on syndrom \u201eTo ja porusz\u0119 swoje jednostki, a ty id\u017a zr\u00f3b herbat\u0119\u201d, kt\u00f3ry czasami wyst\u0119puje w grach wojennych. Tu \u017cadne z aktywowanych zgrupowa\u0144 nie liczy wi\u0119cej ni\u017c ok. kilkunastu \u017ceton\u00f3w (a nierzadko mniej), zatem obaj gracze co chwila maj\u0105 co\u015b do roboty, a mo\u017cliwo\u015b\u0107 aktywnego dzia\u0142ania tak\u017ce w fazie nieprzyjaciela dodatkowo zwi\u0119ksza t\u0119 dynamik\u0119. Zaznaczy\u0107 trzeba, \u017ce aktywacja ma charakter losowy, czyli losujemy marker jednostki. Sprawia to, \u017ce gra nabiera pewnej nieprzewidywalno\u015bci, oddaj\u0105c niejako brak pe\u0142nej kontroli nad wojskami, co by\u0142o norm\u0105 w czasach bitew bez XX-wiecznej \u0142\u0105czno\u015bci radiowej.<\/p>\n

\"ksk4\"<\/a>

Najwi\u0119ksze ze star\u0107 w grze, czyli bitwa pod Alm\u0105<\/p><\/div>\n

Gdy ju\u017c z grubsza ogarniemy kwestie dowodzenia (cho\u0107 za pierwszym razem to rzecz nie\u0142atwa \u2013 w instrukcji brak niestety opisanych przyk\u0142ad\u00f3w tej mechaniki, a przyda\u0142oby si\u0119 da\u0107 ich kilka), przyjdzie nam stawi\u0107 czo\u0142a przepisom dotycz\u0105cym ruchu (te akurat s\u0105 proste) i reakcji. Ta druga to kolejny z ciekawszych element\u00f3w mechaniki tej gry. Pozwala on wojskom reagowa\u0107 na dzia\u0142ania wroga, sprawiaj\u0105c, \u017ce rozgrywka nabiera dynamiki. Mo\u017cna ostrzeliwa\u0107 nadchodz\u0105cego nieprzyjaciela, cofa\u0107 si\u0119, kontratakowa\u0107, zmienia\u0107 szyk. Jednostk\u0119, kt\u00f3ra \u201ezareagowa\u0142a\u201d, przykrywamy \u017cetonem reakcji, bo mo\u017ce ona reagowa\u0107 tylko raz na aktywacj\u0119 przeciwnika. Przepisy ostrza\u0142u s\u0105 wzgl\u0119dnie proste. Ostrza\u0142 prowadzony przez piechot\u0119 skutkuje najcz\u0119\u015bciej utrat\u0105 przez wroga punkt\u00f3w ruchu, co przek\u0142ada si\u0119 na jego zatrzymanie, wycofanie lub dezorganizacj\u0119 \u2013 straty w punktach si\u0142y wyst\u0119puj\u0105 tu niezbyt cz\u0119sto. Bardziej morderczy potrafi by\u0107 ostrza\u0142 z artylerii. Skuteczno\u015b\u0107 ostrza\u0142u okre\u015bla morale jednostki, a wp\u0142yw maj\u0105 te\u017c jej liczebno\u015b\u0107, szyk celu, teren itd. Wszystko to dzia\u0142a w praktyce ca\u0142kiem \u0142adnie i nie przypominam sobie wi\u0119kszych problem\u00f3w z t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 mechaniki gry.<\/p>\n

Walka wr\u0119cz to kolejna sprawa. Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 wzgl\u0119dnie \u0142atwa \u2013 aby do niej dosz\u0142o, nale\u017cy zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do nieprzyjaciela i posiada\u0107 wystarczaj\u0105cy zapas punkt\u00f3w ruchu, aby m\u00f3c wej\u015b\u0107 na zajmowane przez niego pole (dlatego utrata punkt\u00f3w ruchu przez ostrza\u0142 potrafi mocno skomplikowa\u0107 \u017cycie). Wprowadzaj\u0105c stosowne modyfikatory najpierw testujemy morale atakuj\u0105cego, potem broni\u0105cego, a ostatecznie po raz drugi atakuj\u0105cego. Tabela walki okre\u015bla, gdzie jaki modyfikator ma zastosowanie. Generalnie, idea walki wygl\u0105da tak, \u017ce najskuteczniej sprawdza si\u0119 najpierw doprowadzenie przeciwnika ostrza\u0142em do stanu dezorganizacji, bo w\u00f3wczas po zaatakowaniu go wr\u0119cz zawsze zostanie zdezorganizowany drugi raz, co skutkuje rozbiciem. A o ile jednostka zdezorganizowana jest jeszcze do\u015b\u0107 \u0142atwa do pozbierania, tak z rozbit\u0105 jest ju\u017c du\u017co trudniej. Istotne s\u0105 tu szyki \u2013 broni\u0105cy si\u0119 w linii mog\u0105 da\u0107 ognia do atakuj\u0105cego, co mo\u017ce si\u0119 zako\u0144czy\u0107 zatrzymaniem ataku lub zmuszeniem co wycofania si\u0119, ale z kolei kolumna prezentuje wy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 bojow\u0105 w starciu wr\u0119cz. Oddzia\u0142y w szyku tyraliery mog\u0105 szarpa\u0107 wroga ostrza\u0142em i wycofywa\u0107 si\u0119 przed walk\u0105, unikaj\u0105c potyczek bezpo\u015brednich, bardzo dla nich niebezpiecznych. Kawaleria za\u015b, cho\u0107 podatna na ostrza\u0142, potrafi wbi\u0107 si\u0119 w szyk wroga i sia\u0107 prawdziwe spustoszenie.<\/p>\n

Przepis\u00f3w jest zatem sporo i cho\u0107 wy\u0142o\u017cone s\u0105 raczej zrozumiale, to ich niema\u0142a liczba i szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 raczej nie wejd\u0105 tak \u0142atwo do g\u0142owy. S\u0142abszym punktem zasad s\u0105 przyk\u0142ady \u2013 przyda\u0142oby si\u0119 ich po prostu wi\u0119cej. Po lekturze zasad chcia\u0142oby si\u0119 szybko je sprawdzi\u0107 w praktyce. I tu pojawia si\u0119 bodaj najwi\u0119kszy minus tej gry. Jest nim brak scenariusza wprowadzaj\u0105cego. W grze mamy trzy bitwy. Je\u015bli przyjmiemy, \u017ce chcemy gra\u0107 w kolejno\u015bci historycznej, to pierwsza jest Alma \u2013 najwi\u0119ksza z bitew tej gry, wykorzystuj\u0105ca najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 wojsk, co nie jest dobr\u0105 rekomendacj\u0105 na pocz\u0105tek. By\u0107 mo\u017ce kto\u015b pomy\u015bli, \u017ce Inkerman, kt\u00f3ry ma najmniejsza plansz\u0119, b\u0119dzie lepszym wyborem \u2013 i znowu pud\u0142o, bo w tej bitwie, bardziej ni\u017c w dw\u00f3ch pozosta\u0142ych, licz\u0105 si\u0119 z\u0142o\u017cone zasady dotycz\u0105ce dowodzenia, a dochodz\u0105 jeszcze nowe, odno\u015bnie mg\u0142y na polu walki. I wreszcie Ba\u0142ak\u0142awa, chyba relatywnie najprostsza z ca\u0142ej tr\u00f3jki, cho\u0107 wcale nie znaczy to, \u017ce prosta \u2013 znowu w gr\u0119 wchodz\u0105 przepisy dodatkowe, a sytuacj\u0119 Rosjan komplikuje fakt, \u017ce w\u00f3dz naczelny siedzi na drugim ko\u0144cu mapy i nie mo\u017ce si\u0119 stamt\u0105d ruszy\u0107. Mimo tego, to w\u0142a\u015bnie ta bitwa by\u0142aby chyba najlepsza na start. Niemniej, ca\u0142a gra, z jej mnogo\u015bci\u0105 i zaawansowaniem zasad, wr\u0119cz prosi si\u0119 o scenariusz (a nawet dwa) przedstawiaj\u0105ce niewielkie potyczki, gdzie na skromnej ilo\u015bci \u017ceton\u00f3w mo\u017cemy przetestowa\u0107 podstawy regu\u0142. To w\u0142a\u015bnie brak czego\u015b takiego sprawi\u0142, \u017ce Krwawe stepy Krymu<\/em>\u00a0pocz\u0105tkowo wywo\u0142a\u0142y u mnie do\u015b\u0107 negatywne wra\u017cenia i na pewien czas wyl\u0105dowa\u0142y na p\u00f3\u0142ce. Potrzebowa\u0142em czasu, aby znowu po nie si\u0119gn\u0105\u0107, po\u015bwi\u0119ci\u0107 im du\u017co uwagi, wgry\u017a\u0107 si\u0119 w przepisy i ogarn\u0105\u0107 je. Gdy to si\u0119 w ko\u0144cu uda\u0142o, gra okaza\u0142a si\u0119 tytu\u0142em bardzo udanym. Ale wiem, \u017ce pewnie nie ka\u017cdy pewnie b\u0119dzie mia\u0142 tyle cierpliwo\u015bci i samozaparcia.<\/p>\n

\"ksk5\"<\/a>

Przyk\u0142adowe \u017cetony (francuskie)<\/p><\/div>\n

Warto odnotowa\u0107, \u017ce zasady tu opracowane, zosta\u0142y potem wykorzystane w kolejnych grach S\u0142awomira \u0141ukasika, takich jak Farmerzy przeciwko Imperium<\/em>\u00a0czy Krwawe Pola Ma\u0142ujowic<\/em>. Ulega\u0142y oczywi\u015bcie zmianom, wynikaj\u0105cym ze specyfiki miejsc i czas\u00f3w danych bitew, jak i pewnemu uproszczeniu. Znikn\u0119\u0142y zatem ca\u0142kowicie punkty si\u0142y, uproszczono nieco przepisy odno\u015bnie dowodzenia. Trzon pozosta\u0142 jednak podobny, co ma t\u0119 zalet\u0119, \u017ce gdy zna si\u0119 ju\u017c jedn\u0105 z nich, to do\u015b\u0107 \u0142atwo przychodzi opanowa\u0107 zasady kolejnych. A i instrukcje w kolejnych grach uleg\u0142y poprawie, je\u015bli chodzi o opisane wy\u017cej niedoskona\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy na scenariusze. Bitwa pod Alm\u0105, historycznie pierwsza z tu przedstawionych, to wielkie starcie z udzia\u0142em kilku dywizji po obu stronach. Rosjanie maja niez\u0142e pozycje obronne, ale totalnie ods\u0142oni\u0119te lewe skrzyd\u0142o, gdzie Francuzi z \u0142atwo\u015bci\u0105 mog\u0105 im zrobi\u0107 piek\u0142o. Anglicy maj\u0105 tu pod g\u00f3rk\u0119, bo przed ich pozycjami stoi gros rosyjskiej artylerii i czo\u0142owe natarcie mo\u017ce si\u0119 sko\u0144czy\u0107 masakr\u0105 \u201eczerwonych bluz\u201d. Przepisy dodatkowe uwzgl\u0119dniaj\u0105 udzia\u0142 wojsk tureckich (imho, niepotrzebnych) czy artylerii okr\u0119towej (w praktyce \u2013 nieu\u017cywanej w grze). W tej bitwie bardzo istotne jest uwzgl\u0119dnienie francuskiej doktryny wojskowej, wymuszaj\u0105cej na piechocie dzia\u0142ania tylko w sytuacji, kiedy ma wsparcie artylerii. O ile bowiem piechota mo\u017ce naciera\u0107 szybko (a francuska pozycja wydaje si\u0119 do tego wymarzona), tak pozostawienie dzia\u0142 z ty\u0142u momentalnie zmusza j\u0105 do zatrzymania si\u0119.<\/p>\n

W bitwie pod Inkermanem nacieraj\u0105 Rosjanie. Acz to starcie do istna droga przez m\u0119k\u0119 dla obu stron. G\u00f3rzysty i krzaczasty teren wymusza poruszanie si\u0119 drogami, mg\u0142a redukuje mo\u017cliwo\u015bci ostrza\u0142u, za\u015b rosyjskie dowodzenie le\u017cy i kwiczy, sprawiaj\u0105c, \u017ce koordynacja dw\u00f3ch atakuj\u0105cych kolumn potrafi doprowadzi\u0107 do bia\u0142ej gor\u0105czki. S\u0142abiutcy na starcie Anglicy musz\u0105 zrobi\u0107 co w swojej mocy, aby cho\u0107 troch\u0119 spowolni\u0107 Rosjan, za\u015b dopiero wchodz\u0105ce do gry dywizje francuskie i brytyjskie mog\u0105 zmieni\u0107 sytuacj\u0119. Niewielki teren bitwy czyni te walki bardzo intensywnymi.<\/p>\n

\"ksk6\"<\/a>

Pocz\u0105tek bitwy pod Inkermanem, czyli nieliczni i s\u0142abi Anglicy versus silni, ale kiepsko dowodzeni Rosjanie<\/p><\/div>\n

Ba\u0142ak\u0142awa to najbardziej dynamiczny ze scenariuszy \u2013 stosunkowo niewiele jednostek jak na du\u017c\u0105 plansz\u0119. Nacieraj\u0105cy na turecko-brytyjskie pozycje Rosjanie s\u0105 pocz\u0105tkowo panami sytuacji i je\u015bli im si\u0119 poszcz\u0119\u015bci, to maj\u0105 szanse wygra\u0107 stosunkowo szybko. Problemem jest znowu dowodzenie \u2013 dow\u00f3dca naczelny Rosjan nie mo\u017ce si\u0119 porusza\u0107, przez co jego rozkazy przychodz\u0105 z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem. Wojska sprzymierzonych, je\u015bli wytrzymaj\u0105 te kilka pierwszych, dramatycznych tur, mog\u0105 natomiast, wzmocnione posi\u0142kami, odwr\u00f3ci\u0107 koleje bitwy i podj\u0105\u0107 kontratak, rozbijaj\u0105c silnych, ale kiepsko reaguj\u0105cych Rosjan.<\/p>\n

Ka\u017cda z bitew jest inna, tak pod wzgl\u0119dem przebiegu, taktyki, si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, o zasadach specjalnych nie wspominaj\u0105c. Broszury po\u015bwi\u0119cone scenariuszom opisuj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo dodatkowe rozwi\u0105zania. Minusem jest natomiast brak informacji o samych bitwach \u2013 do ka\u017cdej z broszur do\u0142\u0105czono wy\u0142\u0105cznie kr\u00f3tkie wprowadzenie po\u015bwi\u0119cone temu, jak do danej bitwy dosz\u0142o. Dopracowanie zasad sprawia, \u017ce mo\u017cna wybaczy\u0107 fakt, i\u017c gra posiada tylko trzy scenariusze, po jednym dla ka\u017cdej z bitew, bez alternatywnych czy te\u017c zasad opcjonalnych. W zasadzie, gdyby do\u0142\u0105czy\u0107 wspomniane wy\u017cej jeden czy dwa ma\u0142e scenariusze wprowadzaj\u0105ce, to bym si\u0119 tu nie mia\u0142 do czego przyczepi\u0107.<\/p>\n

Krwawe Stepy Krymu<\/em>\u00a0s\u0105 modelowym zatem przyk\u0142adem zaawansowanej heksowej gry wojennej, jednej z tych, kt\u00f3re tworzy si\u0119 z my\u015bl\u0105 o fanach tego gatunku. Nie jest to na pewno pozycja dla kogo\u015b, kto dopiero chcia\u0142by spr\u00f3bowa\u0107 kontaktu z takimi pozycjami. Zalet\u0105, poza eleganckim wykonaniem i historyczn\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105, jest na pewno tematyka. Gier o wojnie krymskiej nie ma wiele, a i sam konflikt nie jest w naszej historiografii eksponowany (a mia\u0142 on pewien wp\u0142yw na losy Polski, za\u015b jednym z obro\u0144c\u00f3w Sewastopola by\u0142 p\u00f3\u017aniejszy dyktator powstania styczniowego, Romuald Traugutt). Dlatego mi\u0142o\u015bnikom wojennych gier historycznych, szczeg\u00f3lnie za\u015b tym ceni\u0105cym sobie realizm historyczny i dopracowanie przepis\u00f3w, mog\u0119 Krwawe Stepy Krymu<\/em>\u00a0uczciwie poleci\u0107.<\/p>\n

Plusy:<\/p>\n

    \n
  • Trzy bitwy w jednej grze.<\/li>\n
  • Bardzo dobre prze\u0142o\u017cenie jako\u015b\u0107\/cena.<\/li>\n
  • Nietypowa tematyka gry.<\/li>\n
  • Historyczna wierno\u015b\u0107 oddana w detalach.<\/li>\n<\/ul>\n

    Minusy:<\/p>\n

      \n
    • Brak scenariuszy wprowadzaj\u0105cych.<\/li>\n
    • Niewielka ilo\u015b\u0107 przyk\u0142ad\u00f3w w instrukcji.<\/li>\n
    • Ze wzgl\u0119du za stopie\u0144 zaawansowania, pozycja nie dla \u201eniedzielnych\u201d graczy.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Pierwsze wra\u017cenie lubi by\u0107 mylne. Miewa\u0142em ju\u017c w r\u0119kach gry, kt\u00f3re po rozpakowaniu i przeczytaniu zasad l\u0105dowa\u0142y na p\u00f3\u0142ce, gdzie musia\u0142y troch\u0119 poczeka\u0107, a\u017c zn\u00f3w po nie si\u0119gn\u0119. Potem z kolei kolejna lektura zasad, pierwsze rozgrywki, og\u00f3lna konfuzja i wra\u017cenie, \u017ce chyba jednak pope\u0142ni\u0142em b\u0142\u0105d w\u0142\u0105czaj\u0105c do kolekcji \u00f3w tytu\u0142. Gra wraca\u0142a na p\u00f3\u0142k\u0119 (albo …<\/p>\n","protected":false},"author":2044,"featured_media":740705,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-740702","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/740702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2044"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=740702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/740702\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/740705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=740702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=740702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=740702"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=740702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}