{"id":786803,"date":"2018-04-25T10:43:00","date_gmt":"2018-04-25T08:43:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=786803"},"modified":"2018-04-25T10:44:56","modified_gmt":"2018-04-25T08:44:56","slug":"gora-i-dolem-innowacja-na-ryzykownych-fundamentach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2018\/04\/25\/gora-i-dolem-innowacja-na-ryzykownych-fundamentach\/","title":{"rendered":"G\u00f3r\u0105 i do\u0142em – innowacja na ryzykownych fundamentach"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Je\u015bli poszukamy w\u015br\u00f3d projektant\u00f3w gier planszowych nazwisk, kt\u00f3re s\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b charakterystyczne, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 czym\u015b szczeg\u00f3lnym w\u015br\u00f3d innych tw\u00f3rc\u00f3w, spora szansa, \u017ce trafimy na nazwisko Laukat. Ryan Laukat to do\u015b\u0107 szczeg\u00f3lny przypadek, bo sam (a w\u0142a\u015bciwie z \u017con\u0105 Malorie) swoje gry projektuje, ilustruje i wydaje<\/a>. Cho\u0107 p\u00f3ki co nie trafi\u0142 do projektanckiej ekstraklasy, jednak jego tytu\u0142y s\u0105 coraz bardziej rozpoznawalne: Imperium w 8 minut<\/em>, Empires of the Void<\/em> czy City of Iron<\/em>. Przede wszystkim jednak m\u00f3wi si\u0119 o dw\u00f3ch grach: Above and Below<\/em><\/a> i jej sequelu: Near and Far<\/em>.<\/p>\n

<\/p>\n

Above and Below<\/em> doczeka\u0142o si\u0119 polskiej edycji jako G\u00f3r\u0105 i do\u0142em<\/em> dzi\u0119ki wydawnictwu Bard, a ja zainteresowa\u0142em si\u0119 nim w ramach polowania na oryginalne pomys\u0142y i po\u0142\u0105czenia w plansz\u00f3wkach. A pomys\u0142 stoj\u0105cy za G\u00f3r\u0105 i do\u0142em<\/em> jest nietuzinkowy, bo \u0142\u0105czy ona gr\u0119 euro z elementami gry paragrafowej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Za opraw\u0105 graficzn\u0105 gry stoi, jak wspomina\u0142em, sam projektant, co gwarantuje nam spotkanie z jego charakterystycznym stylem. Stylem, kt\u00f3ry jednych zachwyca, innych mniej. Dla mnie osobi\u015bcie jest nieco zbyt monotonny, szczeg\u00f3lnie je\u015bli chodzi o karty budynk\u00f3w (stanowi\u0105ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ilustracji w grze). Jednak w pe\u0142ni rozumiem, \u017ce jego sp\u00f3jny charakter mo\u017ce przemawia\u0107 (i, z tego, co wiem, przemawia) do innych odbiorc\u00f3w.<\/p>\n

Na g\u00f3rze domostwa<\/h4>\n

Sama historia jest do\u015b\u0107 prosta \u2013 gracze usi\u0142uj\u0105 niemal od zera rozwija\u0107 swoje ma\u0142e wioski, do czego d\u0105\u017c\u0105 tak wysy\u0142aj\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w do pracy na powierzchni, jak i (a mo\u017ce \u2013 przede wszystkim) penetruj\u0105c znajduj\u0105ce si\u0119 pod wioskami jaskinie. I te jaskinie nie s\u0105 ju\u017c tak oczywiste, bo (jak si\u0119 oka\u017ce) g\u0119sto zamieszkuj\u0105 je najrozmaitsze rodzaje stwor\u00f3w. Co ciekawe, nie s\u0105 to wy\u0142\u0105cznie potwory i przeciwnicy, ale cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c ludzkie (i nieludzkie) zacz\u0105tki cywilizacji.<\/p>\n

W pude\u0142ku poza plansz\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105, planszami graczy, kafelkami mieszka\u0144c\u00f3w wioski i kartami reprezentuj\u0105cymi jaskinie i budynki otrzymujemy do\u015b\u0107 poka\u017an\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 zawieraj\u0105c\u0105 paragrafy (w liczbie ponad 200). To ona b\u0119dzie najbardziej oryginaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozgrywki.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jak wspomnia\u0142em, gra \u0142\u0105czy w sobie euro i paragrafy. Zacznijmy zatem od euro, czyli wioski z pracownikami, budynkami i zasobami. Ta cz\u0119\u015b\u0107 gry jest naprawd\u0119 bardzo uproszczona. Mimo posiadania pracownik\u00f3w nie jest to worker placement, a zarz\u0105dzanie “punktami akcji” w postaci dost\u0119pnych nam os\u00f3b, zdolnych wykonywa\u0107 podstawowe akcje, takie jak zbieranie zasob\u00f3w, pieni\u0119dzy czy stawianie nowych budynk\u00f3w. Za wszystko p\u0142acimy pieni\u0119dzmi, a jedyn\u0105 rol\u0105 zasob\u00f3w (kt\u00f3rych jest a\u017c 8 rodzaj\u00f3w) jest zwi\u0119kszanie naszego dochodu oraz punktacja ko\u0144cowa.<\/p>\n

Skrywaj\u0105 si\u0119 tu jednak dwa drobne, ale sprytne pomys\u0142y. Pierwszy z nich to w\u0142a\u015bnie listwa zasob\u00f3w, na kt\u00f3r\u0105 trafiaj\u0105 wszystkie zdobyte przez nas dobra. Ka\u017cdy rodzaj d\u00f3br powinien trafi\u0107 na kolejne nowe pole listwy, natomiast kolejne zasoby tego samego typu tworz\u0105 ju\u017c stos na pojedynczym polu. Od listwy zale\u017c\u0105 dwie kwestie \u2013 im wi\u0119cej p\u00f3l mamy zaj\u0119tych, tym wy\u017cszy nasz doch\u00f3d co rund\u0119. Z kolei ka\u017cdy \u017ceton d\u00f3br na listwie wart jest punkty na koniec gry, ale im dalej le\u017cy na listwie, tym wy\u017csza jego warto\u015b\u0107 punktowa. \u017betony mo\u017cemy umieszcza\u0107 na listwie w dowolnym momencie, co stawia nas przed wyborem \u2013 albo umieszczamy je jak najszybciej, by co pr\u0119dzej zwi\u0119kszy\u0107 nasz doch\u00f3d, albo czekamy do ostatniej chwili, kiedy b\u0119dziemy ju\u017c wiedzieli, kt\u00f3rych mamy najwi\u0119cej i w jakiej kolejno\u015bci najkorzystniej je u\u0142o\u017cy\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Drugi pomys\u0142 to \u0142\u00f3\u017cka. Nasi robotnicy wykonuj\u0105c akcje m\u0119cz\u0105 si\u0119, staj\u0105c si\u0119 niezdolnymi do dzia\u0142ania. Jednak na koniec rundy nie wszyscy odpoczywaj\u0105 \u2013 mo\u017cemy przywr\u00f3ci\u0107 do aktywno\u015bci jedynie tak\u0105 ich liczb\u0119, ile w sumie \u0142\u00f3\u017cek znajduje si\u0119 na skonstruowanych przez nas budynkach. Dlatego nie wystarczy zatrudni\u0107 jak najwi\u0119cej si\u0142y \u017cywej \u2013 trzeba jeszcze umo\u017cliwi\u0107 im wypoczynek adekwatny do ich liczby. A je\u015bli jest niewystarczaj\u0105cy, musimy zastanowi\u0107 si\u0119, czy w nast\u0119pnej rundzie bardziej b\u0119dzie nam potrzebny budowniczy, czy sprawny eksplorator.<\/p>\n

I wreszcie dochodzimy w\u0142a\u015bnie do eksploracji, czyli tego, co sprawia, \u017ce G\u00f3r\u0105 i do\u0142em<\/em> to tak nietypowa gra. O ile o zwyci\u0119stwie decyduj\u0105 zgromadzone zasoby i skonstruowane budynki, i o ile teoretycznie da si\u0119 zbiera\u0107 i konstruowa\u0107 graj\u0105c jedynie “na g\u00f3rze”, to wiele si\u0119 w ten spos\u00f3b nie ugra. Nie wspominaj\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce ominie si\u0119 po\u0142ow\u0119 gry, i to t\u0119 po\u0142ow\u0119, kt\u00f3ra jest przyczyn\u0105 oryginalno\u015bci plansz\u00f3wki.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na dole jaskinie<\/h4>\n

Tak wi\u0119c decydujemy si\u0119 zej\u015b\u0107 “na d\u00f3\u0142”, czyli do jaski\u0144. Wybieramy dru\u017cyn\u0119, losujemy paragraf i jeden z przeciwnik\u00f3w odczytuje fragment historii pod nim ukryty, a nast\u0119pnie pozwala nam wybra\u0107 kt\u00f3r\u0105\u015b z prezentowanych pod nim opcji (wraz z poziomami trudno\u015bci) – ale nie ujawnia efekt\u00f3w. Rzucamy ko\u015b\u0107mi i sprawdzamy, czy trudno\u015b\u0107 pokonali\u015bmy. Je\u015bli tak, otrzymujemy nagrody.<\/p>\n

I do tej cz\u0119\u015bci gry mam ca\u0142\u0105 seri\u0119 uwag.<\/p>\n

Po pierwsze \u2013 paragraf, kt\u00f3ry nam si\u0119 przytrafi, jest absolutnie losowy. W dodatku nagrody, jakie otrzymujemy za poszczeg\u00f3lne wybrane \u015bcie\u017cki cz\u0119sto w \u017caden logiczny spos\u00f3b nie wynikaj\u0105 z tre\u015bci “przygody”, jaka nas spotka\u0142a, zatem r\u00f3wnie\u017c tutaj nie jeste\u015bmy w stanie celowo wybra\u0107 czego\u015b, co by\u0142oby nam potrzebne. Dobrze, przewa\u017cnie jeste\u015bmy w stanie okre\u015bli\u0107, czy nasza reputacja p\u00f3jdzie w g\u00f3r\u0119, czy w d\u00f3\u0142 (czy wybieramy opcj\u0119 etyczn\u0105, czy nieszczeg\u00f3lnie), ale ju\u017c to, czy dostaniemy grzybek, dzbanek czy kilka monet \u2013 w wi\u0119kszo\u015bci paragraf\u00f3w jest zupe\u0142nie przypadkowe. Dlatego cho\u0107 cz\u0119sto jest tak, \u017ce potrzeba nam czego\u015b konkretnego, w \u017caden spos\u00f3b nie mo\u017cemy wp\u0142yn\u0105\u0107 na to, czy zdob\u0119dziemy to, czy nie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Po drugie w\u0142a\u015bnie kwestia nagr\u00f3d, a raczej sposobu ich przedstawienia. Ruszaj\u0105c na eksploracj\u0119 gracz otrzymuje kilku lub kilkunastozdaniowy, nastrojowy opis tego, co si\u0119 dzieje. Nast\u0119pne wybiera opcj\u0119. Powiedzmy: czy ma pom\u00f3c zagubionemu w jaskiniach w\u0119drowcowi, czy te\u017c go obrabowa\u0107. Po udanym rzucie ko\u015b\u0107mi sprawdza rozstrzygni\u0119cie przygody, a tam: “2 monety”, albo “grzyb”. I tyle, \u017cadnego opisu, \u017cadnej, cho\u0107by dwuzdaniowej opowie\u015bci o tym, co faktycznie si\u0119 sta\u0142o. Jest to niesamowicie niesatysfakcjonuj\u0105ce w grze, kt\u00f3ra ewidentnie usi\u0142uje by\u0107 literacka i klimatyczna.<\/p>\n

Po trzecie sama tre\u015b\u0107 przyg\u00f3d jest… no c\u00f3\u017c, cz\u0119sto ma\u0142o ekscytuj\u0105ca. Raz po raz “wchodzimy do kolejnej jaskini, co\u015b tam kryje si\u0119 w cieniu, co\u015b tam b\u0142yska z zakamark\u00f3w”, czasem co\u015b nas napadnie, czasem kto\u015b poprosi o pomoc, co i tak nie ma zbyt du\u017cego znaczenia, bo rozstrzygni\u0119ciem b\u0119dzie zdobycie paru monet. Jasne, cz\u0119\u015b\u0107 historii jest zabawnych czy zaskakuj\u0105cych, cz\u0119\u015b\u0107 wychodzi poza schemat i zamiast suchej nagrody odsy\u0142a nas do innego paragrafu. I wtedy jest nie\u017ale. Ale to niestety mniejszo\u015b\u0107. W doros\u0142ej grupie wi\u0119kszo\u015b\u0107 budzi\u0142a raczej politowanie, ni\u017c zachwyt.<\/p>\n

W dodatku, cho\u0107 paragraf\u00f3w jest ponad 200, to w jednej czteroosobowej partii mo\u017cna bez problemu “przerobi\u0107” ponad 30 z nich, a \u017ce s\u0105 dobierane losowo, ju\u017c w drugiej partii b\u0119dziemy mieli spor\u0105 szans\u0119 na jak\u0105\u015b powt\u00f3rk\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Nadmieni\u0107 trzeba, \u017ce w G\u00f3r\u0105 i do\u0142em<\/em> interakcja pomi\u0119dzy graczami ogranicza si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie do podbierania budynk\u00f3w mo\u017cliwych do skonstruowania i mieszka\u0144c\u00f3w do zatrudnienia ze wsp\u00f3lnej puli. Poza tym dzia\u0142ania graczy s\u0105 ca\u0142kowicie niezale\u017cne od siebie. W zwi\u0105zku z tym zmiana liczby graczy (od dw\u00f3ch do czterech) wp\u0142ywa jedynie na szybko\u015b\u0107 wymiany tych\u017ce ofert i na nieco ciekawsz\u0105 sytuacj\u0119 na punktuj\u0105cym na koniec gry torze reputacji.<\/p>\n

Jak ocali\u0107 t\u0119 wiosk\u0119?<\/h4>\n

Cz\u0119sto m\u00f3wi\u0119, \u017ce moim ulubionym gatunkiem plansz\u00f3wek s\u0105 eurogry z dobrze zarysowanym i odwzorowanym mechanicznie tematem. G\u00f3r\u0105 i do\u0142em<\/em> usi\u0142uje by\u0107 pe\u0142nym klimatu euro, ale robi to za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 bardzo odleg\u0142e od tego, czego poszukuj\u0119. Zamiast spina\u0107 temat z mechanik\u0105, dokleja cz\u0119\u015b\u0107 nawet nie tylko tematyczn\u0105, ale aspiruj\u0105c\u0105 wr\u0119cz do fabularnej. I to mog\u0142oby si\u0119 nawet powie\u015b\u0107, gdyby by\u0142a to cz\u0119\u015b\u0107 interesuj\u0105ca i dostarczaj\u0105ca satysfakcji. Jednak z wymienionych wy\u017cej powod\u00f3w \u2013 nie jest, przynajmniej dla mnie.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce historie przedstawiane w paragrafach b\u0119d\u0105 atrakcyjne dla m\u0142odszych nastolatk\u00f3w, dla kt\u00f3rych opis mrocznej jaskini i wy\u0142aniaj\u0105cego si\u0119 z jej zakamark\u00f3w olbrzymiego skorpiona b\u0119dzie czym\u015b ekscytuj\u0105cym i wzbudzaj\u0105cym emocje. W nich widz\u0119 ewentualn\u0105 grup\u0119 docelow\u0105. W doros\u0142ym sk\u0142adzie “przygody” wzbudza\u0142y najwy\u017cej kpi\u0105ce \u015bmieszki. A, \u017ceby nie by\u0142o, \u017ce “testowane na sucharzystach”, byli to mi\u0119dzy innymi wieloletni gracze RPG.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Z punktu widzenia rozgrywki eksploracja jest do tego stopnia pozbawiona kontroli, \u017ce tak naprawd\u0119 wybieramy si\u0119 na ni\u0105 z nadziej\u0105 “mo\u017ce dostan\u0119 co\u015b, co si\u0119 przyda”. Gdyby da\u0142o si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b decydowa\u0107 o tym, gdzie idziemy, na przyk\u0142ad poprzez podzia\u0142 jaski\u0144 na jakie\u015b regiony, kt\u00f3re daj\u0105 wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo zdobycia konkretnych d\u00f3br, ju\u017c da\u0142oby si\u0119 to jako\u015b bardziej obroni\u0107. Albo przynajmniej gdyby wybory, kt\u00f3re podejmujemy, cz\u0119\u015bciej sugerowa\u0142y nam, co w zamian dostaniemy. A tak? W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w jest to po prostu czysto przypadkowa korzy\u015b\u0107, kt\u00f3ra mo\u017ce nam by\u0107 do niczego nie potrzebna.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c \u2013 w G\u00f3r\u0105 i do\u0142em<\/em> otrzymujemy ma\u0142o porywaj\u0105ce euro z 1-2 dobrymi pomys\u0142ami spi\u0119te z mocno przeci\u0119tn\u0105 paragraf\u00f3wk\u0105 (czy wr\u0119cz \u2013 zdarzeniami losowymi) obarczon\u0105 ewidentnymi problemami. Widz\u0119 zamiar, jaki przy\u015bwieca\u0142 tu autorowi i cho\u0107 zamiar by\u0142 do\u015b\u0107 awangardowy, nie by\u0142 moim zdaniem z g\u00f3ry skazany na pora\u017ck\u0119. Niestety, taka jego realizacja sprawia, \u017ce trudno mi znale\u017a\u0107 jakie\u015b ciep\u0142e s\u0142owa dla tej gry. A to wielka szkoda, bo niew\u0105tpliwie w tej koncepcji tkwi potencja\u0142, kt\u00f3ry odpowiednio wykorzystany mia\u0142by szans\u0119 by\u0107 przekuty w co\u015b wyj\u0105tkowego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli poszukamy w\u015br\u00f3d projektant\u00f3w gier planszowych nazwisk, kt\u00f3re s\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b charakterystyczne, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 czym\u015b szczeg\u00f3lnym w\u015br\u00f3d innych tw\u00f3rc\u00f3w, spora szansa, \u017ce trafimy na nazwisko Laukat. Ryan Laukat to do\u015b\u0107 szczeg\u00f3lny przypadek, bo sam (a w\u0142a\u015bciwie z \u017con\u0105 Malorie) swoje gry projektuje, ilustruje i wydaje. Cho\u0107 p\u00f3ki co nie trafi\u0142 do projektanckiej ekstraklasy, …<\/p>\n","protected":false},"author":147,"featured_media":786876,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-786803","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/147"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=786803"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/786803\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/786876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=786803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=786803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=786803"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=786803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}