![\"\"](\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/francistresham.jpg\")
<\/a><\/span><\/p>\n21 pa\u017cdziernika 2019 zmar\u0142 Francis Tresham. M\u0142odszym graczom pewnie ten tw\u00f3rca nie jest znany, bo najwa\u017cniejsze gry opracowa\u0142 oko\u0142o 40 lat temu<\/strong>, ale by\u0142y to gry, kt\u00f3re mia\u0142y ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j bran\u017cy<\/strong>. W zwi\u0105zku z tym chcia\u0142bym przypomnie\u0107 m\u00f3j artyku\u0142 na temat wydanej w roku 1980 gry Cywilizacja, opublikowany pierwotnie w 2 numerze czasopisma \u015awiat Gier Planszowych.<\/span><\/p>\n Gra rozpoczyna si\u0119 8000 lat przed nasz\u0105 er\u0105. Na pocz\u0105tku gracz dysponuje tylko jednym pionkiem, kt\u00f3ry osiedlaj\u0105c si\u0119 w jednym z obszar\u00f3w na planszy, rozpoczyna budow\u0119 nowej cywilizacji. Jak nietrudno si\u0119 domy\u015ble\u0107, plansz\u0119 do gry stanowi spora mapa<\/strong> (78 x 54 cm), obejmuj\u0105ca obszar od Morza Tyrre\u0144skiego do Zatoki Perskiej. Gracze maj\u0105 do wyboru 9 staro\u017cytnych cywilizacji. Mog\u0105 wi\u0119c rozpoczyna\u0107 gr\u0119 z p\u00f3\u0142nocnej Afryki, Italii, Ilyrii, Tracji, Krety, Azji Mniejszej, Asyrii, Babilonu i Egiptu. Drug\u0105 plansz\u0119 w grze stanowi Tablica Archeologiczna<\/strong>, na kt\u00f3rej gracze zaznaczaj\u0105 sw\u00f3j post\u0119p w rozwoju cywilizacyjnym. Rozpoczynaj\u0105 gr\u0119 w epoce kamiennej i stopniowo przechodz\u0105 przez epoki br\u0105zu i \u017celaza. Pe\u0142na gra sk\u0142ada si\u0119 z co najmniej 16 rund, bo tyle p\u00f3l Tabeli Archeologicznej ma do przebycia znacznik gracza. Dlaczego “co najmniej 16”? Bo przej\u015bcie z jednej epoki do drugiej wymaga spe\u0142nienia pewnych warunk\u00f3w, np. \u017ceby wej\u015b\u0107 na pole, nale\u017c\u0105ce do wczesnej epoki br\u0105zu, gracz musi mie\u0107 dwa miasta.<\/span><\/p>\n Jedna runda gry sk\u0142ada si\u0119 z 13 faz<\/strong>. S\u0105 to kolejno:<\/span><\/p>\n 1. Zbieranie podatk\u00f3w Nazwy faz gry wskazuj\u0105, \u017ce Cywilizacja jest gr\u0105 g\u0142\u00f3wnie ekonomiczn\u0105<\/strong>. Interakcja mi\u0119dzy graczami polega bardziej na handlu ni\u017c wojnie. Gra jest do tego stopnia “pokojowa”, \u017ce na jednym obszarze planszy mog\u0105 przebywa\u0107 pionki dw\u00f3ch lub wi\u0119cej graczy. Konflikt powstaje dopiero wtedy, gdy liczba pionk\u00f3w na jednym obszarze przewy\u017csza jego “zdolno\u015bci wy\u017cywienia”. <\/span><\/p>\n Na pocz\u0105tku gry trzeba przede wszystkim “rozmno\u017cy\u0107” swoje pionki, bo jak napisa\u0142em wcze\u015bniej, gracz rozpoczyna rozgrywk\u0119 z jednym tylko pionkiem<\/strong>. Gdy gracz zgromadzi na jednym obszarze 6 pionk\u00f3w, mo\u017ce wymieni\u0107 je na miasto. Miasta si\u0119 wprawdzie nie rozmna\u017caj\u0105, ale za to pozwalaj\u0105 na wzi\u0119cie z banku kart handlu, odpowiadaj\u0105cych r\u00f3\u017cnym towarom (\u017celazo, s\u00f3l, z\u0142oto itd.). Warto\u015b\u0107 towar\u00f3w zale\u017cy nie tylko od ich rodzaju, ale tak\u017ce (a mo\u017ce przede wszystkim) od liczby takich samych towar\u00f3w. Dlatego np. 1 karta soli ma warto\u015b\u0107 3, dwie karty – 12, trzy – 27 itd. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce o funduszach gracza w du\u017cym stopniu decyduj\u0105 udane transakcje z rywalami, pozwalaj\u0105ce na kolekcjonowanie identycznych kart towar\u00f3w. Bo mo\u017cna za nie kupi\u0107 co\u015b znacznie wa\u017cniejszego – karty cywilizacji.<\/span><\/p>\n Rodzaj\u00f3w kart cywilizacji<\/strong> jest w grze 16. Dziel\u0105 si\u0119 na 4 kategorie (pomara\u0144czowe rzemios\u0142o, zielona nauka, niebieska sztuka, r\u00f3\u017cowa organizacja spo\u0142ecze\u0144stwa) i dotycz\u0105 r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w rozwoju ludzko\u015bci. Od garncarstwa i obr\u00f3bki metali, poprzez medycyn\u0119 i astronomi\u0119, a\u017c do najcenniejszej filozofii. Do czego s\u0142u\u017c\u0105 te karty? Znaczenie maj\u0105 podw\u00f3jne. Bezpo\u015brednio mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 mo\u017cliwo\u015bci gracza (np. posiadanie karty Astronomia pozwala wyp\u0142ywa\u0107 statkami na pe\u0142ne morze) albo \u0142agodzi\u0107 skutki kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych (np. karta Medycyna w przypadku epidemii). Liczba posiadanych kart cywilizacji oraz ich warto\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 te\u017c kryterium przej\u015bcia do nast\u0119pnej epoki archeologicznej i zako\u0144czenia gry. Posiadanie karty obni\u017ca koszt zakupu innych kart w tym samym kolorze, a posiadanie karty Prawo jest niezb\u0119dne do zakupu Demokracji i Filozofii.<\/span><\/p>\n Ciekawie rozwi\u0105zana jest kwestia kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych.<\/strong> S\u0105 one umieszczone w talii kart towar\u00f3w i gracz mo\u017ce dosta\u0107 epidemi\u0119 zamiast br\u0105zu albo wybuch wulkanu zamiast \u017celaza. Niekt\u00f3re z tych kl\u0119sk trzeba zagra\u0107 od razu, ze szkod\u0105 g\u0142\u00f3wnie dla siebie, ale s\u0105 i takie, kt\u00f3re mo\u017cna dos\u0142ownie sprzeda\u0107 innemu graczowi, bo transakcje wymiany prowadzone s\u0105 zawsze w pakietach, z\u0142o\u017conych z trzech lub wi\u0119cej kart. Sk\u0142adaj\u0105c ofert\u0119 gracz m\u00f3wi tylko, ile kart chce wymieni\u0107, jaka jest ich \u0142\u0105czna warto\u015b\u0107 i podaje nazw\u0119 jednego towaru w pakiecie. M\u00f3wi wi\u0119c np. trzy karty o \u0142\u0105cznej warto\u015bci 11, w tym br\u0105z, ale nie m\u00f3wi, \u017ce jest w\u015br\u00f3d nich epidemia (karty kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych maj\u0105 oczywi\u015bcie warto\u015b\u0107 handlow\u0105 zero). <\/span><\/p>\n Jako, \u017ce nie zawsze udaje si\u0119 zebra\u0107 7 os\u00f3b sk\u0142onnych do wielogodzinnej rozgrywki, gra ma liczne warianty<\/strong>. Mo\u017ce to by\u0107 pe\u0142na rozgrywka dla mniejszej liczby os\u00f3b na fragmencie planszy, skr\u00f3cona gra wed\u0142ug zwyk\u0142ych przepis\u00f3w albo nawet gra maksymalnie uproszczona, bez u\u017cycia kart handlu i cywilizacji.<\/span><\/p>\n I jeszcze jedna ciekawostka. Na og\u00f3\u0142 na ostatniej lub przedostatniej stronie instrukcji podawane s\u0105 nazwiska os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w testowaniu gry. Zwykle s\u0105 to osoby dla mnie kompletnie anonimowe: znajomi autora b\u0105d\u017a pracownicy wydawnictwa. Ale w Cywilizacji jest inaczej – na pierwszym miejscu w\u015br\u00f3d tester\u00f3w wymieniony jest Alan R. Moon.<\/span><\/p>\n Po 35 latach Flo de Haan i John Rodriguez<\/strong> rozbudowali Cywilizacj\u0119 do monstrualnej postaci, nazwanej Mega Civilization<\/strong>. Na planszy o wymiarach 208×72 cm czyli mapie, przedstawiaj\u0105cej prawie ca\u0142\u0105 Europ\u0119, a tak\u017ce p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Afryki i spory obszar Azji (a\u017c do Zatoki Bengalskiej) rywalizowa\u0107 mo\u017ce 18 r\u00f3\u017cnych cywilizacji. To chyba jedyna gra poza imprezowymi, przeznaczona dla 18 graczy. Zestaw rekwizyt\u00f3w jest te\u017c imponuj\u0105cy \u2013 m.in. 2074 \u017cetony, 796 kart handlu i 729 kart cywilizacji. Ca\u0142o\u015b\u0107, za\u0142adowana w drewniane pude\u0142ko, wa\u017cy 11 kilogram\u00f3w. <\/span><\/p>\n Francis Tresham<\/strong> nie nale\u017cy mo\u017ce do najbardziej znanych autor\u00f3w gier, ale ma na swoim koncie jeszcze jedn\u0105 bardzo istotn\u0105 pozycj\u0119 – gr\u0119 kolejow\u0105 1829<\/strong>, kt\u00f3ra zapocz\u0105tkowa\u0142a seri\u0119 gier o podobnej tematyce, okre\u015blanych wsp\u00f3lnym mianem 18xx. Wydawa\u0142a te gry w Anglii, za\u0142o\u017cona przez autora na pocz\u0105tku lat siedemdziesi\u0105tych firma Hartland Trefoil, wykupiona p\u00f3\u017aniej przez … nale\u017c\u0105c\u0105 do Sida Meiera firm\u0119 Microprose. Francis Tresham tworzy\u0142 p\u00f3\u017aniej gry dla innych wydawc\u00f3w (m.in. Dutch Revolt dla Phalanxa), a p\u00f3\u017aniej za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asne wydawnictwo Tresham Games.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Francis Tresham (1936-2019) 21 pa\u017cdziernika 2019 zmar\u0142 Francis Tresham. M\u0142odszym graczom pewnie ten tw\u00f3rca nie jest znany, bo najwa\u017cniejsze gry opracowa\u0142 oko\u0142o 40 lat temu, ale by\u0142y to gry, kt\u00f3re mia\u0142y ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j bran\u017cy. W zwi\u0105zku z tym chcia\u0142bym przypomnie\u0107 m\u00f3j artyku\u0142 na temat wydanej w roku 1980 gry Cywilizacja, opublikowany pierwotnie w …<\/p>\n","protected":false},"author":101,"featured_media":797328,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-797321","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/101"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=797321"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797321\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/797328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=797321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=797321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=797321"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=797321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/a>W rankingu Board Game Geek Cywilizacja jest aktualnie w po\u0142owie trzeciej setki ale wyprzedza j\u0105 tylko kilka gier wcze\u015bniej wydanych. A w czasie, gdy pisa\u0142em ten tekst (czyli w roku 2007) by\u0142a jeszcze w pierwszej pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce. Nic w tym dziwnego, bo jest to gra wyprzedzaj\u0105ca swoj\u0105 epok\u0119<\/strong>. Do tego stopnia, \u017ce ameryka\u0144ski wydawca, uzna\u0142 za stosowne “ostrzec” klient\u00f3w o tym, \u017ce w grze nie u\u017cywa si\u0119 ko\u015bci. W pisanych znacznie p\u00f3\u017aniej komentarzach pojawia si\u0119 nawet opinia, \u017ce jest to jedna z pierwszych eurogier<\/strong>. Bo spe\u0142niony jest te\u017c w zasadzie warunek nie wypadania nikogo z gry. Pisz\u0119 “w zasadzie”, bo gracz mo\u017ce wprawdzie zosta\u0107 z gry wyeliminowany, ale ma p\u00f3\u017aniej szans\u0119 do niej powr\u00f3ci\u0107. Jedyne odst\u0119pstwo od klasycznych eurogier to czas rozgrywki. Pe\u0142na wersja Cywilizacji, rozgrywana w 7 os\u00f3b mo\u017ce trwa\u0107 do 12 godzin<\/strong>. To niby bardzo d\u0142ugo, ale przecie\u017c w tym czasie odtwarzane jest 7750 lat rozwoju cywilizacji. Cywilizacja to nie tylko pierwsza gra \u201ecywilizacyjna\u201d. To tak\u017ce pierwsza gra, w kt\u00f3rej zastosowane zosta\u0142o \u201edrzewo technologii<\/strong>\u201d.<\/span><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n
\n<\/span>2. Rozw\u00f3j populacji
\n<\/span>3. Obliczanie posiadanych pionk\u00f3w
\n<\/span>4. Budowa statk\u00f3w
\n<\/span>5. Ruch pionk\u00f3w
\n<\/span>6. Konflikty
\n<\/span>7. Budowa miast
\n<\/span>8. Redukcja nadmiernej populacji
\n<\/span>9. Pobieranie kart handlu
\n<\/span>10. Handel
\n<\/span>11. Zdobywanie kart cywilizacji
\n<\/span>12. Kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe
\n<\/span>13. Przesuwanie \u017ceton\u00f3w w Tabeli Archeologicznej<\/span><\/p>\n<\/a> <\/a><\/p>\n