{"id":797755,"date":"2019-11-19T08:10:00","date_gmt":"2019-11-19T07:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=797755"},"modified":"2019-11-19T08:08:57","modified_gmt":"2019-11-19T07:08:57","slug":"brass-lancashire-krol-ekonomii-wreszcie-w-godnych-szatach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2019\/11\/19\/brass-lancashire-krol-ekonomii-wreszcie-w-godnych-szatach\/","title":{"rendered":"Brass Lancashire – kr\u00f3l ekonomii wreszcie w godnych szatach"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Cz\u0119sto zdarza si\u0119 tak, \u017ce gra, kt\u00f3r\u0105 zachwycili\u015bmy si\u0119 w pocz\u0105tkach swojej przygody z plansz\u00f3wkowym hobby, z czasem traci w naszych oczach sw\u00f3j blask. Nadal j\u0105 lubimy, nadal przyjemnie si\u0119 w ni\u0105 gra, ale w miar\u0119 jak zyskujemy do\u015bwiadczenie, jak zaczynamy lepiej rozumie\u0107 steruj\u0105ce grami mechanizmy, potrafimy dostrzec coraz wi\u0119cej mankament\u00f3w w naszym pierwotnym obiekcie zachwytu.<\/p>\n

<\/p>\n

W przypadku Brassa<\/em> by\u0142o dok\u0142adnie odwrotnie. Pozna\u0142em i polubi\u0142em go w okresie, kiedy nie by\u0142em jeszcze w stanie w pe\u0142ni go doceni\u0107. P\u00f3\u017aniej, im wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119 zdobywa\u0142em o grach planszowych, z tym wi\u0119kszym uznaniem patrzy\u0142em na to, co w tej niem\u0142odej ju\u017c grze (pierwsze wydanie to rok 2007) uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n

Klasyk ten jest jedn\u0105 z nie tak zn\u00f3w wielu pozycji, kt\u00f3re w zalewie plansz\u00f3wek optymalizacyjnych jestem w stanie uczciwie nazwa\u0107 gr\u0105 ekonomiczn\u0105. Cho\u0107 nie brak w nim pewnej abstrakcji (akcje wybieramy na podstawie dost\u0119pnej r\u0119ki kart), to jej rdze\u0144 symuluje rzeczywiste mechanizmy \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci popyt i poda\u017c reprezentowane faktyczn\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105 i zapotrzebowaniem na towary i us\u0142ugi, a nie arbitralnymi torami. Ale do tego wr\u00f3cimy jeszcze za chwil\u0119, bo zaczynaj\u0105c od pochwa\u0142, nie mo\u017cna straci\u0107 z oczu pewnego aspektu, kt\u00f3ry w 2007 nie by\u0142 mo\u017ce a\u017c tak ewidentny, ale w 2019 nie mo\u017cna ko\u0142o niego przej\u015b\u0107 oboj\u0119tnie.<\/p>\n

Nowe szaty kr\u00f3la przemys\u0142u<\/h4>\n

Jakby si\u0119 nie stara\u0107, w poprzednich wydaniach Brassa<\/em> jedn\u0105 kwesti\u0119 trudno by\u0142o pochwali\u0107 \u2013 opraw\u0119 graficzn\u0105 wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 rozwi\u0105za\u0144 ergonomicznych. O ile karty by\u0142y jeszcze ca\u0142kiem estetyczne, o tyle plansza g\u0142\u00f3wna wyra\u017anie prezentowa\u0142a styl, jakiego w plansz\u00f3wkach nie stosuje si\u0119 ju\u017c od lat. Prostota i u\u017cyteczno\u015b\u0107 ponad estetyk\u0105. A i z t\u0105 u\u017cyteczno\u015bci\u0105 bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie \u2013 prawdopodobnie nikt przy zdrowych zmys\u0142ach nie b\u0119dzie broni\u0142 \u201epche\u0142ek\u201d, czyli koszmarnej brassowej waluty, kt\u00f3r\u0105 dodatkowo trzeba by\u0142o umieszcza\u0107 na malutkich polach, gdzie przeliczenie jej by\u0142o wyj\u0105tkowo niewygodne.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c \u2013 Brass<\/em> to wyj\u0105tkowa mechanicznie gra, kt\u00f3ra r\u00f3wnie wyj\u0105tkowo potrzebowa\u0142a wizualnego liftingu i przeprojektowania tzw. user experience.<\/p>\n

I tu pojawia si\u0119 Brass<\/em> w wydaniu nowo\u017cytnym, a konkretnie dwa Brassy<\/em> \u2013 odnowiony klasyk Lancashire<\/em> i zmodyfikowana alternatywa \u2013 Birmingham<\/em>. W tym tek\u015bcie pozostajemy jednak przy klasyku.<\/p>\n

Ale czym jest ten Brass<\/em>? Brass<\/em> to dos\u0142ownie mosi\u0105dz, ale r\u00f3wnie\u017c potoczne angielskie okre\u015blenie pieni\u0119dzy. Co nader adekwatne, bo w grze wcielimy si\u0119 w brytyjskich kapitalist\u00f3w okresu rewolucji przemys\u0142owej. Przez dwie ery, zwane \u201eer\u0105 kana\u0142\u00f3w\u201d i \u201eer\u0105 kolei\u201d finansowa\u0107 b\u0119dziemy rozmaite inwestycje w tytu\u0142owym Lancashire \u2013 kopalnie w\u0119gla, huty, prz\u0119dzalnie i porty, ale tak\u017ce po\u0142\u0105czenia pomi\u0119dzy miastami umo\u017cliwiaj\u0105ce transport d\u00f3br tam wytwarzanych. B\u0119dziemy zaci\u0105ga\u0107 po\u017cyczki i sprzedawa\u0107 towary na zamorskich rynkach, a tak\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 technologicznie, by m\u00f3c stawia\u0107 bardziej wydajne przedsi\u0119biorstwa.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ekonomia zale\u017cno\u015bci<\/h4>\n

To wszystko odb\u0119dzie si\u0119 na wsp\u00f3lnej mapie, na kt\u00f3rej koleje jednego z graczy korzysta\u0107 b\u0119d\u0105 z w\u0119gla wydobytego przez innego, a bawe\u0142na kolejnego uczestnika trafi za morze poprzez porty jego konkurenta. Bo w Brassie<\/em> nie wystarczy co\u015b zbudowa\u0107 \u2013 trzeba to jeszcze zbudowa\u0107 tak, by da\u0142o si\u0119 to wykorzysta\u0107 (niekoniecznie osobi\u015bcie) \u2013 dopiero wtedy zdob\u0119dzie si\u0119 za to punkty. Je\u015bli rynek nasycony jest w\u0119glem, to kolejna kopalnia jest wy\u0142\u0105cznie nieop\u0142acalnym wydatkiem. Je\u015bli za\u015b w\u0119gla brakuje \u2013 kopalnia mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 finansowo natychmiast w momencie zbudowania, a w dodatku przynie\u015b\u0107 punkty w\u0142a\u015bcicielowi. Oczywi\u015bcie pod warunkiem, \u017ce zadbano wcze\u015bniej o to, by w\u0119giel da\u0142o si\u0119 jako\u015b dostarczy\u0107 do celu \u2013 czyli kto\u015b udro\u017cni\u0142 kana\u0142y lub po\u0142o\u017cy\u0142 tory.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce tworzenie wsp\u00f3lnej gospodarki powinno by\u0107 chlebem powszednim w grach ekonomicznych: wszak w ten spos\u00f3b najlepiej oddajemy rzeczywisto\u015b\u0107. Je\u015bli jednak zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, ca\u0142a masa gier tego typu stawia nas albo przed r\u00f3wnoleg\u0142ym, stosunkowo niezale\u017cnym wy\u015bcigiem, albo w najlepszym przypadku przed ostr\u0105 konkurencj\u0105 bardzo podobnych podmiot\u00f3w. Od czasu do czasu zdarzaj\u0105 si\u0119 gry, w kt\u00f3rych specjalizacja pozwoli nam zupe\u0142nie zr\u00f3\u017cnicowa\u0107 nasze firmy czy przedsi\u0119biorstwa tak, by faktycznie zajmowa\u0142y si\u0119 czym innym. Nawet wtedy jednak niecz\u0119sto bywa tak, by poczynania graczy tworzy\u0142y jeden wsp\u00f3lny mechanizm. Brass<\/em> pokazuje, \u017ce to mo\u017cliwe.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jednak samo stawianie przedsi\u0119biorstw i obserwacja potrzeb i mo\u017cliwo\u015bci to niejedyna rzecz, na kt\u00f3r\u0105 graj\u0105c w Brass<\/em> trzeba zwraca\u0107 uwag\u0119. Niezwykle istotna w grze jest kolejno\u015b\u0107 graczy w rundzie \u2013 pozwala jako pierwszemu zaj\u0105\u0107 cenne miejsce na planszy czy te\u017c skorzysta\u0107 z ostatniego dost\u0119pnego zasobu. Kolejno\u015bci\u0105 t\u0105 jak najbardziej mo\u017cemy manipulowa\u0107, a zasady tej manipulacji s\u0105 do\u015b\u0107 z\u0142o\u015bliwe: im mniej (wzgl\u0119dem przeciwnik\u00f3w) wydamy pieni\u0119dzy w jednej rundzie, tym wcze\u015bniej ruszymy si\u0119 w kolejnej. Najbardziej spektakularne ruchy udaje si\u0119 wykona\u0107 wtedy, kiedy doprowadzimy do sytuacji, w kt\u00f3rej w jednej rundzie ruszamy si\u0119 ostatni, a w kolejnej pierwszy, tym samym uzyskuj\u0105c dwa ruchy z rz\u0119du. Oczywi\u015bcie akcje kluczowe, czyli stawianie przedsi\u0119biorstw, s\u0105 najbardziej kosztowne, wi\u0119c by zaplanowa\u0107 taki ruch trzeba dok\u0142adnie wiedzie\u0107, co i w jakiej kolejno\u015bci zamierzamy zrobi\u0107.<\/p>\n

Inn\u0105 kluczow\u0105 kwesti\u0105 jest branie po\u017cyczek. Brass<\/em> to nie jest gra, w kt\u00f3rej zapo\u017cyczamy si\u0119, kiedy idzie nam \u017ale. W Brassie<\/em> zapo\u017cyczamy si\u0119, \u017ceby w og\u00f3le mie\u0107 czym gra\u0107, bo bez tego zanim dorobiliby\u015bmy si\u0119 jakiego\u015b sensownego dochodu pozwalaj\u0105cego na rozw\u00f3j swojej infrastruktury, ogl\u0105daliby\u015bmy plecy przeciwnik\u00f3w ze znacznej odleg\u0142o\u015bci. Pocz\u0105tkuj\u0105cy gracze mog\u0105 odczuwa\u0107 przed tym op\u00f3r, ale to tylko jedna z rzeczy, kt\u00f3rych w Brassie<\/em> trzeba si\u0119 nauczy\u0107 \u2013 nie z instrukcji, ale z praktyki.<\/p>\n

W Brassie<\/em> losowo\u015b\u0107 pojawia si\u0119 w dw\u00f3ch zasadniczych miejscach. Pierwszym jest doci\u0105g kart steruj\u0105cych tym, gdzie i co mo\u017cemy budowa\u0107. Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce istniej\u0105 lepsze i gorsze uk\u0142ady i czasem nasz wspania\u0142y plan musi ugi\u0105\u0107 si\u0119 przed tym, \u017ce oczekiwana karta po prostu nie dosz\u0142a (z drugiej strony: nie planuj tak, \u017ceby by\u0107 albo nie by\u0107 twoje strategii zale\u017ca\u0142o od tego, co dojdzie na r\u0119k\u0119). Jednak w praktyce nawet ze z\u0142\u0105 r\u0119k\u0105 da si\u0119 rozegra\u0107 dobr\u0105 parti\u0119. Bardziej irytuje mnie losowo\u015b\u0107 w innym aspekcie – wysy\u0142anie d\u00f3br na zewn\u0119trzne rynki, kt\u00f3rych popyt mo\u017ce wyczerpa\u0107 si\u0119 na podstawie losowania kafelk\u00f3w z potencjalnymi warto\u015bciami od 0 do -4. Oczywi\u015bcie nietrudno policzy\u0107 sobie, kiedy wysy\u0142ka jest bezpieczna i uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od losu. Bardziej przeszkadza mi, kiedy kto\u015b ryzykuje na granicy rozs\u0105dku i “przypadkiem” uda mu si\u0119 ruch, kt\u00f3ry statystycznie powinien by\u0107 b\u0142\u0119dem. Brass Birmingham<\/em> pozby\u0142 si\u0119 tego mechanizmu.<\/p>\n

Skoro wspomnia\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej o pocz\u0105tkuj\u0105cych graczach: Brass<\/em> to jeden z tych tytu\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych b\u0142\u0119dy pope\u0142nione na pocz\u0105tku (albo w \u015brodku, albo pod koniec) partii b\u0119dziemy odczuwa\u0107 d\u0142ugo i bole\u015bnie. Nie zapewni\u0142e\u015b sobie dochodu albo zapasu funduszy? Nie rozwin\u0105\u0142e\u015b si\u0119 technologicznie? Nie masz sensownej sieci po\u0142\u0105cze\u0144 pozwalaj\u0105cej budowa\u0107 fabryki tam, gdzie tego potrzebujesz? Ojej, trzeba by\u0142o uwa\u017ca\u0107. Brass<\/em> to nie jest dobra pozycja dla pocz\u0105tkuj\u0105cych nie tylko ze wzgl\u0119du na spor\u0105 liczb\u0119 zasad, ale i ze wzgl\u0119du na to, \u017ce pope\u0142nione b\u0142\u0119dy (a pocz\u0105tkuj\u0105cy b\u0142\u0119dy pope\u0142ni, bo nie zna jeszcze dynamiki gry) mog\u0105 kara\u0107 uniemo\u017cliwiaj\u0105c nie tylko ich nadrobienie, ale jakiekolwiek dalsze konstruktywne dzia\u0142ania.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Co nowego pod s\u0142o\u0144cem?<\/h4>\n

A propos zasad \u2013 instrukcja \u201estarego\u201d Brassa<\/em> cieszy\u0142a si\u0119 reputacj\u0105 tekstu bardzo umiarkowanej jako\u015bci, ze szczeg\u00f3\u0142ami zasad poukrywanymi w s\u0142owniczku poj\u0119\u0107 i tego typu atrakcjami. Na szcz\u0119\u015bcie nowa edycja od Phalanx<\/a> znacz\u0105co poprawia t\u0119 kwesti\u0119.<\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie \u2013 nowa edycja. Bo wszystko, co napisa\u0142em do tej pory traktowa\u0142o og\u00f3lnie o Brassie<\/em>, ale tekst ten powstaje z okazji premiery nowej edycji, w dodatku po raz pierwszy wydanej r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku polskim przez Phalanx. Jakie s\u0105 r\u00f3\u017cnice wzgl\u0119dem starego wydania? Przede wszystkim oprawa, o czym ju\u017c wspomina\u0142em. I tu r\u00f3\u017cnica jest wr\u0119cz ogromna \u2013 Brass<\/em> z gry paskudnej i niezbyt wygodnej zmieni\u0142 si\u0119 w plansz\u00f3wk\u0119 pi\u0119kn\u0105 i ciesz\u0105c\u0105 oko (oczywi\u015bcie w ramach tematu, a tematem s\u0105 wiecznie zadymione i pokryte sadz\u0105 industrialne konstrukcje). Nie wszystko jest w niej idealne (widoczno\u015b\u0107 kana\u0142\u00f3w pozostawia odrobin\u0119 do \u017cyczenia), ale skok jako\u015bciowy jest tak wielki, \u017ce w og\u00f3le trudno o por\u00f3wnania – poczynaj\u0105c od wspania\u0142ej ilustracji na pude\u0142ku. Pod wzgl\u0119dem wykonania Brass<\/em> wreszcie nie musi si\u0119 niczego wstydzi\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Je\u017celi chodzi natomiast o zasady gry, to zmiany s\u0105 zupe\u0142nie kosmetyczne. Zlikwidowano (a raczej uczyniono opcjonalnym) jeden kontrowersyjny wyj\u0105tek, kt\u00f3rego wykorzystanie i tak zdarza\u0142o si\u0119 raz na ile\u015b tam partii (s\u0142ynny virtual link w Birkenhead). Zmieniono nieznacznie warto\u015b\u0107 jednego budynku, kt\u00f3rego i tak nikt rozs\u0105dny nie buduje. Tak naprawd\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 zmian\u0105 poza przeredagowaniem instrukcji jest dopracowanie zasad dla dw\u00f3ch i trzech graczy, by nie odstawa\u0142y znacz\u0105co od docelowej wersji czteroosobowej (kt\u00f3ra moim zdaniem nadal jest jednak najlepsz\u0105 opcj\u0105, by Brassa<\/em> w pe\u0142ni doceni\u0107).<\/p>\n

Mosi\u0105dz \u015bwieci jeszcze ja\u015bniej<\/h4>\n

To fantastycznie, \u017ce Brass<\/em> doczeka\u0142 si\u0119 wersji, kt\u00f3r\u0105 z dum\u0105 i bez zak\u0142opotania mo\u017cna prezentowa\u0107 w 2019 roku. Dzi\u0119ki nieodstraszaj\u0105cej ju\u017c, a wr\u0119cz zach\u0119caj\u0105cej oprawie graficznej oraz napisanej na nowo instrukcji ma szans\u0119 trafi\u0107 do kolejnych pokole\u0144 graczy, kt\u00f3rzy zyskali okazj\u0119, by zapozna\u0107 si\u0119 z absolutnym klasykiem w wydaniu na miar\u0119 dzisiejszych czas\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Przy czym nie oszukujmy si\u0119 \u2013 nawet \u0142adniejszy i przyst\u0119pniejszy nie oznacza, \u017ce sta\u0142 si\u0119 przyst\u0119pny dla pocz\u0105tkuj\u0105cych. To nadal powa\u017cna, wymagaj\u0105ca do\u015bwiadczenia gra ekonomiczna, co jest zar\u00f3wno jej wielk\u0105 zalet\u0105, jak i spor\u0105 wad\u0105 \u2013 zale\u017cnie od tego, komu chcemy j\u0105 zaprezentowa\u0107. Gracz niedzielny mimo lepszej instrukcji odbije si\u0119 od tego, \u017ce zasady akcji \u201ebuduj\u201d to p\u00f3\u0142torej strony tekstu. Jednak dla wytrawnych graczy to per\u0142a, kt\u00f3ra mimo kilkunastu lat na karku i dziesi\u0105tek konkurent\u00f3w nadal b\u0142yszczy. Pokazuje, \u017ce w zalewie gier optymalizacyjno-wy\u015bcigowych prawdziwa ekonomia oparta na interakcji, wzajemnych zale\u017cno\u015bciach i wsp\u00f3lnym tworzeniu rynku jest nadal czym\u015b wyj\u0105tkowym, cho\u0107 nie\u0142atwym tak do zaprojektowania, jak i do wprawnego grania.<\/p>\n

Pozostaje jeszcze jedno pytanie: czy kupowa\u0107 nowego Brassa<\/em> maj\u0105c dost\u0119p do starego? To kwestia natury estetycznej. Je\u017celi wygl\u0105d nie ma dla was \u017cadnego znaczenia \u2013 nie ma powodu wymienia\u0107 starej wersji na now\u0105, zmiany mechaniczne s\u0105 praktycznie pomijalne. Ewentualnie mo\u017cna zainteresowa\u0107 si\u0119 m\u0142odszym bratem, czyli Brass Birmingham<\/em>, bo tam r\u00f3\u017cnic wzgl\u0119dem wersji z 2007 roku jest znacznie wi\u0119cej. Ale to ju\u017c opowie\u015b\u0107 na inny tekst.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cz\u0119sto zdarza si\u0119 tak, \u017ce gra, kt\u00f3r\u0105 zachwycili\u015bmy si\u0119 w pocz\u0105tkach swojej przygody z plansz\u00f3wkowym hobby, z czasem traci w naszych oczach sw\u00f3j blask. Nadal j\u0105 lubimy, nadal przyjemnie si\u0119 w ni\u0105 gra, ale w miar\u0119 jak zyskujemy do\u015bwiadczenie, jak zaczynamy lepiej rozumie\u0107 steruj\u0105ce grami mechanizmy, potrafimy dostrzec coraz wi\u0119cej mankament\u00f3w w naszym pierwotnym obiekcie …<\/p>\n","protected":false},"author":147,"featured_media":797776,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-797755","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/147"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=797755"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/797755\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/797776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=797755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=797755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=797755"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=797755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}