{"id":804143,"date":"2021-03-01T10:00:00","date_gmt":"2021-03-01T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=804143"},"modified":"2021-11-22T11:16:38","modified_gmt":"2021-11-22T10:16:38","slug":"indeterminizm-cz-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2021\/03\/01\/indeterminizm-cz-3\/","title":{"rendered":"Indeterminizm – cz. 3\/3"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>

Zobacz: Indeterminizm cz.1<\/a><\/p><\/div>\n

Szcz\u0119\u015bcie i umiej\u0119tno\u015bci<\/h4>\n

Wiele os\u00f3b uwa\u017ca, \u017ce szcz\u0119\u015bcie jest przeciwie\u0144stwem umiej\u0119tno\u015bci. Przy komentowaniu wydarze\u0144 sportowych cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 dyskusje, czy np. nietypowo zdobyta bramka to efekt szcz\u0119\u015bcia czy umiej\u0119tno\u015bci, cho\u0107 zazwyczaj prawid\u0142owym wnioskiem by\u0142aby kombinacja obu tych czynnik\u00f3w. Patrz\u0105c na gr\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce szcz\u0119\u015bcie i umiej\u0119tno\u015bci s\u0105 od siebie niezale\u017cne (m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem matematyk\u00f3w: ortogonalne). Znajomo\u015b\u0107 \u201eilo\u015bci szcz\u0119\u015bcia\u201d w grze nic nie m\u00f3wi o tym, jakie s\u0105 wymagania, co do umiej\u0119tno\u015bci. I na odwr\u00f3t: poziom niezb\u0119dnych umiej\u0119tno\u015bci nie m\u00f3wi nic o udziale losowo\u015bci.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na przyk\u0142ad poker i go wymagaj\u0105 znacznych umiej\u0119tno\u015bci, cho\u0107 w pokerze znacznie wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c w go rol\u0119 odgrywa szcz\u0119\u015bcie. Do gry w bingo albo k\u00f3\u0142ko i krzy\u017cyk specjalne umiej\u0119tno\u015bci potrzebne nie s\u0105, cho\u0107 bingo jest czysto losowe, a w grze k\u00f3\u0142ko i krzy\u017cyk \u017cadnej losowo\u015bci nie ma.<\/p>\n

\"\"<\/a>Wyobra\u017amy sobie wariant szach\u00f3w z u\u017cyciem kostki. Dwaj gracze normalnie rozgrywaj\u0105 parti\u0119 szach\u00f3w (przy remisie gra jest powtarzana), po czym rzuca si\u0119 kostk\u0105. Gdy wypadnie 1 lub 2, gr\u0119 wygrywaj\u0105 bia\u0142e (niezale\u017cnie od wyniku na szachownicy), gdy wypadnie 3 lub 4 \u2013 wygrywaj\u0105 czarne. Natomiast gdy wypadnie 5 lub 6, wygrywa ten gracz, kt\u00f3ry odni\u00f3s\u0142 zwyci\u0119stwo na szachownicy. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce taki wariant wymaga dok\u0142adnie takich samych umiej\u0119tno\u015bci, jak klasyczne szachy – ca\u0142\u0105 wiedz\u0119 na temat teorii debiut\u00f3w i ko\u0144c\u00f3wek u\u017cywa si\u0119 w takim samym zakresie, jak w zwyk\u0142ych szachach. Niemniej jednak \u201eszachy z kostk\u0105\u201d s\u0105 gr\u0105 z wi\u0119kszym udzia\u0142em losu. Prawdopodobnie mistrzem \u015bwiata w ten wariant szach\u00f3w zosta\u0142by ten sam gracz, kt\u00f3ry jest mistrzem w zwyk\u0142e szachy, bo przecie\u017c tak czy inaczej jego szanse w pojedynku z wicemistrzem nadal s\u0105 wi\u0119ksze ni\u017c 50%. Ale z pewno\u015bci\u0105 po to, by uzyska\u0107 taki ranking graczy, jak w zwyk\u0142ych szachach, nale\u017ca\u0142oby rozegra\u0107 wi\u0119cej partii. Jaka jest wi\u0119c relacja mi\u0119dzy szcz\u0119\u015bciem a umiej\u0119tno\u015bciami? Mo\u017cna j\u0105 przedstawi\u0107 tak: losowo\u015b\u0107 w grze zmniejsza nie umiej\u0119tno\u015bci gracza, lecz korzy\u015bci z nich wynikaj\u0105ce.<\/p>\n

\"\"<\/a>Korzy\u015b\u0107 z umiej\u0119tno\u015bci<\/h4>\n

Je\u017celi w grze jest losowo\u015b\u0107, najlepszy gracz nie zawsze wygrywa. Im cz\u0119\u015bciej gracz o najwi\u0119kszych umiej\u0119tno\u015bciach wygrywa, tym wi\u0119ksz\u0105 \u201ekorzy\u015b\u0107 z umiej\u0119tno\u015bci\u201d gra oferuje. Tak wi\u0119c ta korzy\u015b\u0107 z umiej\u0119tno\u015bci jest funkcj\u0105 zar\u00f3wno umiej\u0119tno\u015bci, jak i szcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n

O ile trudno precyzyjnie zmierzy\u0107 zar\u00f3wno poziom szcz\u0119\u015bcia, jak i umiej\u0119tno\u015bci gracza, jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzenia do\u015b\u0107 prostej miary korzy\u015bci z umiej\u0119tno\u015bci \u2013 \u201e\u0142a\u0144cucha umiej\u0119tno\u015bci\u201d (skill chain). Wyobra\u017amy sobie zbi\u00f3r wszystkich os\u00f3b, kt\u00f3re potrafi\u0105 gra\u0107 w jak\u0105\u015b gr\u0119. Wybierzmy spo\u015br\u00f3d z nich jedn\u0105 osob\u0119, a nast\u0119pnie znajd\u017amy drug\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra pokonuje pierwsz\u0105 w powiedzmy 60% partii. Nast\u0119pnie znajd\u017amy trzeci\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra z drug\u0105 wygrywa 60% partii itd. a\u017c dojdziemy do najlepszego gracza. Teraz zr\u00f3bmy to samo, tylko w drug\u0105 stron\u0119: znajd\u017amy takiego gracza, kt\u00f3ry przegrywa z pierwszym 60% partii i powt\u00f3rzmy t\u0119 procedur\u0119 dalej, a\u017c dojdziemy do najgorszego gracza. Otrzymamy w ten spos\u00f3b \u0142a\u0144cuch graczy, kt\u00f3rych mo\u017cna uporz\u0105dkowa\u0107 kolejno od najlepszego do najgorszego. Co oznacza d\u0142ugo\u015b\u0107 tego \u0142a\u0144cucha?<\/p>\n

Na pierwszy rzut oka mierzymy umiej\u0119tno\u015bci graczy, bo gracz usytuowany \u201ewy\u017cej\u201d jest lepszy od tego, kt\u00f3ry jest poni\u017cej. Ale wr\u00f3\u0107my do wariantu szach\u00f3w z kostk\u0105. Gracz A, kt\u00f3ry wygrywa z graczem B 60% partii w zwyk\u0142e szachy, w szachy z kostk\u0105 wygra nieco ponad 53% partii, cho\u0107 umiej\u0119tno\u015bci obu pozosta\u0142y bez zmian. Mierzymy zatem nie poziom umiej\u0119tno\u015bci, tylko potencjaln\u0105 korzy\u015b\u0107, kt\u00f3ra z tych umiej\u0119tno\u015bci wynika. Albo m\u00f3wi\u0105c innymi s\u0142owy: przewag\u0119, jak\u0105 gracz ma dzi\u0119ki temu, \u017ce ma wi\u0119ksze umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n

\u0141a\u0144cuch umiej\u0119tno\u015bci mo\u017ce by\u0107 kr\u00f3tki. Trudno znale\u017a\u0107 np. 10 doros\u0142ych os\u00f3b, dla kt\u00f3rych mo\u017cna stworzy\u0107 hierarchi\u0119 w grze k\u00f3\u0142ko i krzy\u017cyk, opart\u0105 na 60% udziale zwyci\u0119stw dla poszczeg\u00f3lnych szczebli umiej\u0119tno\u015bci. Podobnie mo\u017ce by\u0107 w grze z bardzo du\u017cym udzia\u0142em losu, gdy nawet du\u017cy poziom umiej\u0119tno\u015bci nie gwarantuje wygrania 60% partii.<\/p>\n

W grach takich jak szachy, gdzie bardzo du\u017co zale\u017cy od umiej\u0119tno\u015bci, a udzia\u0142 szcz\u0119\u015bcia jest minimalny, mo\u017cemy mie\u0107 bardzo d\u0142ugi \u0142a\u0144cuch umiej\u0119tno\u015bci. I faktycznie \u2013 na podstawie wynik\u00f3w ogromnej liczby partii, stworzony zosta\u0142 ranking Elo, kt\u00f3ry do\u015b\u0107 precyzyjnie pozwala oszacowa\u0107 szanse na to, \u017ce jeden gracz pokona drugiego. 60% szans na zwyci\u0119stwo odpowiada w przybli\u017ceniu r\u00f3\u017cnicy 70 punkt\u00f3w w rankingu (przy r\u00f3\u017cnicy 150 punkt\u00f3w szanse rosn\u0105 do 70%, a r\u00f3\u017cnica 240 punkt\u00f3w daje 80% szans). Oczywi\u015bcie nikt nie liczy rankingu Elo dla najgorszych graczy \u2013 przyjmuje si\u0119, \u017ce pocz\u0105tkuj\u0105cy gracz ma ranking 1000 punkt\u00f3w. Ale w\u015br\u00f3d tych pocz\u0105tkuj\u0105cych s\u0105 te\u017c lepsi i gorsi, wi\u0119c mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce ranking najs\u0142abszego na \u015bwiecie gracza jest w rejonie 700 punkt\u00f3w. A poniewa\u017c ranking najlepszych graczy jest na poziomie 2800 punkt\u00f3w, d\u0142ugo\u015b\u0107 \u0142a\u0144cucha umiej\u0119tno\u015bci to oko\u0142o 30.<\/p>\n

\"\"<\/a>Dla por\u00f3wnania: w szachach z kostk\u0105, gracz musi wygrywa\u0107 80% partii w zwyk\u0142e szachy (co odpowiada r\u00f3\u017cnicy 240 punkt\u00f3w Elo), by mie\u0107 60% szans na zwyci\u0119stwo po rzucie kostk\u0105. Mo\u017cna zatem uzna\u0107, \u017ce \u0142a\u0144cuch umiej\u0119tno\u015bci dla tej gry ma d\u0142ugo\u015b\u0107 10. Dodanie losowo\u015bci do gry nie zmieni\u0142o umiej\u0119tno\u015bci graczy ale zmniejszy\u0142o korzy\u015b\u0107 z umiej\u0119tno\u015bci. I dlatego \u0142a\u0144cuch korzy\u015bci skr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z 30 do 10. Przyk\u0142ad ten pokazuje, \u017ce nie ma uniwersalnej metody na tworzenie rankingu i trzeba go dostosowa\u0107 do specyfiki danej gry.<\/p>\n

\u0141a\u0144cuch umiej\u0119tno\u015bci nie jest cech\u0105 gry lecz raczej cech\u0105 spo\u0142eczno\u015bci graczy. Wyobra\u017amy sobie, \u017ce na jakiej\u015b planecie \u017cyje rasa genialnych kosmit\u00f3w, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 zaplanowa\u0107 szachow\u0105 rozgrywk\u0119 nie na kilka ale na sto ruch\u00f3w naprz\u00f3d. Przyjmuj\u0105c, \u017ce przy optymalnej grze zawsze wygrywaj\u0105 bia\u0142e, wyniki partii b\u0119d\u0105 zawsze takie same, niezale\u017cnie kto z kim gra. \u0141a\u0144cuch umiej\u0119tno\u015bci w tym przypadku b\u0119dzie mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 1.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u0141a\u0144cuch umiej\u0119tno\u015bci mo\u017ce z biegiem czasu wyd\u0142u\u017ca\u0107 si\u0119 lub skraca\u0107. W przypadku nowej gry pocz\u0105tkowo r\u00f3\u017cnice poziom\u00f3w graczy r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 nieznacznie. Dopiero po jakim\u015b czasie oka\u017ce si\u0119, \u017ce z racji albo wi\u0119kszych zdolno\u015bci albo wi\u0119kszej liczby rozegranych partii, niekt\u00f3rzy gracze zaczn\u0105 wygrywa\u0107 znacznie cz\u0119\u015bciej ni\u017c inni i w ten spos\u00f3b \u0142a\u0144cuchy zaczn\u0105 si\u0119 wyd\u0142u\u017ca\u0107. Szachy czy go maj\u0105 ju\u017c na tyle wiekow\u0105 tradycj\u0119, \u017ce mog\u0142y powsta\u0107 do\u015b\u0107 d\u0142ugie \u0142a\u0144cuchy umiej\u0119tno\u015bci. Ale mo\u017ce te\u017c wyst\u0105pi\u0107 proces odwrotny. Kto\u015b odkryje i rozpowszechni stosunkowo proste do opanowania a jednocze\u015bnie skuteczne strategie i to sprawi, \u017ce do\u015bwiadczenie w grze przestanie odgrywa\u0107 istotn\u0105 rol\u0119. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 gra Nim, w kt\u00f3rej rozgrywka sprowadza si\u0119 do realizacji prostego algorytmu, oczywi\u015bcie pod warunkiem, \u017ce kto\u015b ten algorytm zna.<\/p>\n

Aby por\u00f3wna\u0107, kt\u00f3ry z dw\u00f3ch graczy ma wi\u0119ksze umiej\u0119tno\u015bci, najlepiej przeprowadzi\u0107 seri\u0119 gier. Bo gracz, kt\u00f3ry wygrywa w 60% przypadk\u00f3w, pojedyncz\u0105 parti\u0119 mo\u017ce oczywi\u015bcie przegra\u0107 (szanse na to ma przecie\u017c a\u017c 40%) i za lepszego mo\u017ce zosta\u0107 uznany gracz w rzeczywisto\u015bci gorszy. Im wi\u0119cej rozgrywanych partii, tym szansa na wskazanie \u201eniew\u0142a\u015bciwego\u201d zwyci\u0119zcy jest mniejsza. Je\u017celi mecz toczy si\u0119 do dw\u00f3ch wygranych partii, to przy stosunku 60:40 lepszy gracz ma 64,8% szans na zwyci\u0119stwo, do trzech wygranych \u2013 68,3%, a do czterech (best of seven) \u2013 71,0%. Na to, by przy stosunku umiej\u0119tno\u015bci 60:40 lepszy gracz wygra\u0142 z prawdopodobie\u0144stwem minimum 90%, potrzebny jest mecz do a\u017c 21 wygranych partii.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiele os\u00f3b uwa\u017ca, \u017ce szcz\u0119\u015bcie jest przeciwie\u0144stwem umiej\u0119tno\u015bci. Przy komentowaniu wydarze\u0144 sportowych cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 dyskusje, czy np. nietypowo zdobyta bramka to efekt szcz\u0119\u015bcia czy umiej\u0119tno\u015bci, cho\u0107 zazwyczaj prawid\u0142owym wnioskiem by\u0142aby kombinacja obu tych czynnik\u00f3w. Patrz\u0105c na gr\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce szcz\u0119\u015bcie i umiej\u0119tno\u015bci s\u0105 od siebie niezale\u017cne (m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem matematyk\u00f3w: ortogonalne). <\/p>\n","protected":false},"author":101,"featured_media":804012,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[2,3,184],"tags":[197],"post_folder":[],"class_list":["post-804143","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cykle","category-felietony","category-matematyka-w-grach","tag-indeterminizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/101"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=804143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/804143\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/804012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=804143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=804143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=804143"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=804143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}