{"id":808659,"date":"2022-05-06T14:00:00","date_gmt":"2022-05-06T12:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=808659"},"modified":"2022-05-06T15:25:35","modified_gmt":"2022-05-06T13:25:35","slug":"historia-gier-w-polsce-czesc-8-lata-1990-1992","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2022\/05\/06\/historia-gier-w-polsce-czesc-8-lata-1990-1992\/","title":{"rendered":"Historia gier w Polsce &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 8. Lata 1990-1992"},"content":{"rendered":"<p>W zamierzeniu \u00f3smy odcinek cyklu mia\u0142 by\u0107 po\u015bwi\u0119cony latom 90-tym XX wieku. Przy zbieraniu materia\u0142\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce jego obj\u0119to\u015b\u0107 by\u0142aby monstrualna. Nie tylko dlatego, \u017ce w tym okresie rynek plansz\u00f3wkowy w Polsce bardzo si\u0119 rozwin\u0105\u0142. Ale przede wszystkim dzi\u0119ki temu, \u017ce opr\u00f3cz tego, co sam z tego okresu pami\u0119tam, mam do dyspozycji nieocenione \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy \u2013 segregatory z fakturami mojej hurtowni, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0142em sobie przypomnie\u0107, co, kiedy i przez kogo by\u0142o wydawane.<!--more--><\/p>\n<p>Na pocz\u0105tek jednak chcia\u0142bym przypomnie\u0107 kilka istotnych fakt\u00f3w z ekonomicznej historii Polski, pozwalaj\u0105cych \u0142atwiej zrozumie\u0107 to, co dzia\u0142o si\u0119 na plansz\u00f3wkowym rynku. Zacznijmy od sprawy najwa\u017cniejszej \u2013 wydanej 23 grudnia 1988 ustawy o dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, zwanej potocznie (od nazwiska autora \u2013 \u00f3wczesnego wicepremiera)<strong> \u201e<a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ustawa_Wilczka\">ustaw\u0105 Wilczka<\/a>\u201d.<\/strong> Znosi\u0142a ona pa\u0144stwowy monopol w wi\u0119kszo\u015bci dziedzin gospodarki, umo\u017cliwiaj\u0105c ka\u017cdemu obywatelowi prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej na r\u00f3wnych prawach. Od momentu wprowadzenia tej ustawy producenci gier nie musieli ju\u017c nale\u017ce\u0107 do sp\u00f3\u0142dzielni rzemie\u015blniczych i mogli sami prowadzi\u0107 dystrybucj\u0119 swoich wyrob\u00f3w. Drugim czynnikiem, kt\u00f3ry mia\u0142 istotne znaczenie mia\u0142a panuj\u0105ca w latach 1989-90 hiperinflacja. By\u0142o to oczywi\u015bcie zjawisko negatywne ale mia\u0142o jeden pozytywny efekt \u2013 u\u0142atwi\u0142o przej\u015bcie z ustalanych arbitralnie cen na ceny wolnorynkowe. Ubocznym efektem ustawy Wilczka i wprowadzonego w 1990 roku planu Balcerowicza by\u0142a stopniowa prywatyzacja lub likwidacja wielu plac\u00f3wek pa\u0144stwowego handlu detalicznego i hurtowego.<\/p>\n<p>Prywatyzacji handlu detalicznego klienci mogli nawet nie zauwa\u017cy\u0107, bo zazwyczaj sklepy utrzymywa\u0142y ten sam profil dzia\u0142alno\u015bci, a nowymi ich w\u0142a\u015bcicielami zostawali dawni kierownicy. Znacznie wi\u0119ksze znaczenie, aczkolwiek dla klient\u00f3w tym bardziej niedostrzegalne, mia\u0142a likwidacja pa\u0144stwowego hurtu czyli Wojew\u00f3dzkich Przedsi\u0119biorstw Handlu Wewn\u0119trznego. Powsta\u0142\u0105 w ten spos\u00f3b luk\u0119 pr\u00f3bowa\u0142a zaj\u0105\u0107 firma <strong>Ultima<\/strong> czyli za\u0142o\u017cony kilka lat wcze\u015bniej przez Jacka Ciesielskiego pierwszy w Polsce sklep wysy\u0142kowy z grami. Pod koniec 1990 roku Ultima mia\u0142a og\u00f3lnopolski zasi\u0119g &#8211; dysponowa\u0142a magazynami w 8 miastach i flot\u0105 samochod\u00f3w dostawczych. Niestety wielko\u015b\u0107 firmy czyli to, co by\u0142o atutem w sezonie \u015bwi\u0105tecznym sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 jej rych\u0142ego upadku, bo koszty prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci poza sezonem by\u0142y zbyt du\u017ce. By\u0107 mo\u017ce do upadku Ultimy przyczyni\u0142a si\u0119 ogromna konkurencja na rynku. W tym czasie na terenie Warszawy i okolic dzia\u0142a\u0142o blisko sto hurtowni, maj\u0105cych w swoim asortymencie importowane zabawki.<\/p>\n<p>Kolejnym istotnym wydarzeniem by\u0142a<strong> likwidacja PZPR<\/strong> w styczniu 1990 roku. Istotnym dlatego, \u017ce partia dzia\u0142a\u0142a nie tylko w sferze polityki ale praktycznie kontrolowa\u0142a r\u00f3\u017cnymi \u015brodkami ca\u0142e \u017cycie kraju. Wraz z upadkiem PZPR upad\u0142y te\u017c jej rozmaite przybud\u00f3wki, takie jak ZSMP, co z kolei spowodowa\u0142o zawieszenie dzia\u0142alno\u015bci Groteki. Ale wywodz\u0105cy si\u0119 z niej entuzja\u015bci gier zorganizowali si\u0119 w za\u0142o\u017conym w czerwcu 1992 Towarzystwie Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Gier Umys\u0142owych.<\/p>\n<p>Do PZPR nale\u017ca\u0142a poprzez koncern RSW \u201ePrasa-Ksi\u0105\u017cka-Ruch\u201d prawie ca\u0142a prasa. Rozwi\u0105zanie PZPR doprowadzi\u0142o wkr\u00f3tce do likwidacji RSW, polegaj\u0105cej w pewnym stopniu na rozdzieleniu istniej\u0105cych redakcji mi\u0119dzy r\u00f3\u017cne partie polityczne. W ten spos\u00f3b tygodnik \u201eRazem\u201d sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 KPN, co jednak wkr\u00f3tce doprowadzi\u0142o do konfliktu i w rezultacie upad\u0142o jedno z czasopism zas\u0142u\u017conych dla popularyzacji plansz\u00f3wek. Ale jednocze\u015bnie kilka gier, opublikowanych wcze\u015bniej przez ten tygodnik, zosta\u0142o wydanych jako samodzielne gry.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-2 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180daf65\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/brucelee.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"384\" height=\"600\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/brucelee.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/brucelee.jpg 384w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/brucelee-128x200.jpg 128w\" sizes=\"auto, (max-width: 384px) 100vw, 384px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/monstrum.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"370\" height=\"598\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/monstrum.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/monstrum.jpg 370w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/monstrum-124x200.jpg 124w\" sizes=\"auto, (max-width: 370px) 100vw, 370px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180daf65_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180daf65\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180daf65_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180daf65_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180daf65_script){su_image_carousel_6a9a9180daf65_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180daf65_script);}<\/script>\n<p>Dwie z nich \u2013 <strong>Bruce Lee<\/strong> i <strong>Monstrum<\/strong> opublikowa\u0142a drukarnia Fano. Wydawanie gier przez drukarnie by\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej cz\u0119sto spotykane. Na przyk\u0142ad drukarnia Ellert wyprodukowa\u0142a w latach osiemdziesi\u0105tych, oczywi\u015bcie pod szyldem sp\u00f3\u0142dzielni rzemie\u015blniczej Otwock, podr\u00f3bki Monopoly i Cluedo (pod nazw\u0105 Detektyw). By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce \u00f3wczesne gry mia\u0142y niewiele element\u00f3w plastikowych, nie m\u00f3wi\u0105c o drewnianych, a pakowanie w plastikowe torby czy sk\u0142adane pude\u0142ka minimalizowa\u0142o zakres prac introligatorskich.<\/p>\n<p>Kolejn\u0105 gr\u0105, kt\u00f3ra sw\u00f3j debiut mia\u0142a w tygodniku Razem by\u0142 <strong>W\u0142adca Podziemi<\/strong>. Zadebiutowa\u0142o ni\u0105 wydawnictwo Gambit, kt\u00f3re znacznie wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zdoby\u0142o dzi\u0119ki opublikowaniu gry <strong>Obcy<\/strong>, opracowanej przez instruktora Groteki Artura G\u00f3rskiego-Motyla.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-2 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180db8d5\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/gambit-wladca-podziemi.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"866\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/gambit-wladca-podziemi-733x1024.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/gambit-wladca-podziemi-733x1024.jpg 733w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/gambit-wladca-podziemi-143x200.jpg 143w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/gambit-wladca-podziemi-768x1073.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/gambit-wladca-podziemi.jpg 859w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obcy.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"418\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obcy.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obcy.jpg 300w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/obcy-144x200.jpg 144w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180db8d5_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180db8d5\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180db8d5_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180db8d5_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180db8d5_script){su_image_carousel_6a9a9180db8d5_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180db8d5_script);}<\/script>\n<p>Drugie z zas\u0142u\u017conych dla popularyzacji czasopism czyli \u015awiat M\u0142odych jeszcze przez pewien czas dzia\u0142a\u0142o i wci\u0105\u017c przyznawa\u0142o tytu\u0142y Gry Roku. Laureatem w roku 1990 zosta\u0142a gra <strong>Komandosi<\/strong>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/komandosi-pudelko.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-811431\" src=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/komandosi-pudelko.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/komandosi-pudelko.jpg 800w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/komandosi-pudelko-200x133.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/komandosi-pudelko-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Wydawc\u0105 Komandos\u00f3w by\u0142a za\u0142o\u017cona w 1987 roku firma Ertrob. Wcze\u015bniej dzia\u0142a\u0142a w ramach sp\u00f3\u0142dzielni Rembert\u00f3w, produkuj\u0105c m.in. dziecinne puzzle ale w roku 1990 skoncentrowa\u0142a si\u0119 na grach planszowych dla m\u0142odzie\u017cy, wydaj\u0105c obok Komandos\u00f3w r\u00f3wnie\u017c Batmana i Misj\u0119 Specjaln\u0105. Jak wida\u0107 na przyk\u0142adzie gier firmy Ertrob, a tak\u017ce Obcego, mo\u017cna by\u0142o wtedy wydawa\u0107 w Polsce gry, bez wnoszenia op\u0142at za wykorzystanie nazw i wizerunk\u00f3w postaci filmowych. Firma Ertrob wkr\u00f3tce bardziej ni\u017c grami zaj\u0119\u0142a si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 hurtow\u0105 zabawek, m.in. jako pierwszy importer Hasbro, a nast\u0119pnie produkcj\u0105 klock\u00f3w, ju\u017c pod nazw\u0105 Cobi.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/prezydent.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-811432\" src=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/prezydent-514x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"398\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/prezydent-514x1024.jpg 514w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/prezydent-100x200.jpg 100w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/prezydent.jpg 529w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Rok 1990 to tak\u017ce pocz\u0105tek dzia\u0142ania mojej firmy. Jej geneza zwi\u0105zana jest r\u00f3wnie\u017c z przemianami polityczno-gospodarczymi. M\u00f3j kolega jeszcze z dzia\u0142alno\u015bci w klubie Amplitron, a p\u00f3\u017aniej wsp\u00f3\u0142autor Grand Prix, pracowa\u0142 w instytucji, kt\u00f3ra w roku 1990 zosta\u0142a zlikwidowana. Postanowi\u0142 wi\u0119c wzi\u0105\u0107 z Urz\u0119du Pracy kredyt na rozpocz\u0119cie dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej i wci\u0105gn\u0105\u0142 mnie do sp\u00f3\u0142ki. A poniewa\u017c zbli\u017ca\u0142y si\u0119 pierwsze w Polsce wybory prezydenckie, postanowili\u015bmy wypu\u015bci\u0107 na rynek gr\u0119, kt\u00f3rej pierwowz\u00f3r powsta\u0142 jeszcze w Amplitronie. Roboczo gra nazywa\u0142a si\u0119 wtedy <strong>W\u0142adza<\/strong>. Ka\u017cdy gracz mia\u0142 do dyspozycji dwa pionki &#8211; kapitalist\u0119 i komunist\u0119 (w Prezydencie komunist\u0119 zast\u0105pi\u0142 polityk). Chodz\u0105c po planszy kapitalista zarabia\u0142 pieni\u0105dze, a polityk zdobywa\u0142 wp\u0142ywy. Co 6 kolejek by\u0142y wybory, w kt\u00f3rych ka\u017cdy kandydat zg\u0142asza\u0142 projekt ustawy czyli zmiany w zasadach gry. Wygrywa\u0142 gracz, kt\u00f3ry by\u0142 w stanie wprowadzi\u0107 ustaw\u0119, gwarantuj\u0105c\u0105 mu do\u017cywotni\u0105 prezydentur\u0119.<\/p>\n<p>Jak wida\u0107, projekt by\u0142 bardzo a mo\u017ce nawet zbyt ambitny. Niestety na\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 kilka niekorzystnych czynnik\u00f3w: po\u015bpiech (firma zacz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 w listopadzie, wi\u0119c zd\u0105\u017cyli\u015bmy dopiero na II tur\u0119 wybor\u00f3w), nasz brak do\u015bwiadczenia w sprawach produkcyjnych oraz poziom \u00f3wczesnej poligrafii. Problemem by\u0142o te\u017c podej\u015bcie wykonawc\u00f3w do kwestii jako\u015bci. Gdy zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 drukarzowi, \u017ce ka\u017cde pude\u0142ko ma nieco inny odcie\u0144, zada\u0142 mi podstawowe (w jego mniemaniu) pytanie:<br \/>\n&#8211; &#8220;Czy to ma by\u0107 na kraj czy na eksport?&#8221;<br \/>\n&#8211; &#8220;Na kraj&#8221;<br \/>\n&#8211; &#8220;To o co panu chodzi?&#8221;<\/p>\n<p>Ale m\u00f3j wsp\u00f3lnik wpad\u0142 na \u015bwietny pomys\u0142. W dniu drugiej tury wybor\u00f3w poszed\u0142 do telewizji i przekaza\u0142 egzemplarz redaktorowi <strong>Teleekspresu<\/strong>. I redaktor z tej sugestii skorzysta\u0142. W Teleekspresie pojawi\u0142 si\u0119 materia\u0142 o tym, \u017ce w USA wybory prezydenckie to od dawna okazja do produkcji r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciowych gad\u017cet\u00f3w, a tu mamy przyk\u0142ad, \u017ce co\u015b takiego zaczyna si\u0119 w Polsce. Materia\u0142 trwa\u0142 oko\u0142o minut\u0119 i praktycznie przez ca\u0142y czas nasz\u0105 gr\u0119 redaktor trzyma\u0142 w r\u0119ku. Gdybym mia\u0142 za taki &#8220;product placement&#8221; zap\u0142aci\u0107, to chyba jeszcze do dzi\u015b sp\u0142aca\u0142bym wzi\u0119ty na ten cel kredyt. Nic dziwnego, \u017ce gdy nast\u0119pnego dnia pojecha\u0142em do Ultimy czyli najwi\u0119kszej wtedy w Polsce hurtowni gier, jej w\u0142a\u015bciciel od razu chcia\u0142 wzi\u0105\u0107 ca\u0142y nak\u0142ad.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/biurokracja.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-811433\" src=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/biurokracja.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"222\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/biurokracja.jpg 705w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/biurokracja-200x148.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Drug\u0105 wydan\u0105 przez moj\u0105 firm\u0119 gr\u0105 by\u0142a <strong>Biurokracja<\/strong>. Inspiracj\u0105 do jej stworzenia by\u0142a gra &#8220;<a href=\"https:\/\/boardgamegeek.com\/boardgame\/361\/hare-tortoise\">Zaj\u0105c i \u017c\u00f3\u0142w<\/a>&#8221; albo (w wersji niemieckiej) &#8220;Zaj\u0105c i je\u017c&#8221; . Gr\u0119 znali\u015bmy jeszcze z czas\u00f3w Amplitronu. Mechanika gry wszystkim bardzo si\u0119 podoba\u0142a (nic dziwnego \u2013 by\u0142a to pierwsza laureatka Spiel des Jahres). Problem stanowi\u0142o tylko to, \u017ce wygl\u0105da\u0142a zbyt infantylnie dla uczestnik\u00f3w spotka\u0144, zar\u00f3wno w Amplitronie jak i w Grotece. I st\u0105d pomys\u0142, by przenie\u015b\u0107 j\u0105 w inny klimat, zast\u0119puj\u0105c bajkow\u0105 plansz\u0119 planem biurowca, a wyst\u0119puj\u0105ce w oryginalnej grze rekwizyty, czyli marchewki i sa\u0142aty, przybra\u0142y posta\u0107 znaczk\u00f3w skarbowych i za\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n<p>Biurokracj\u0119 wydali\u015bmy akurat wtedy, gdy upad\u0142a hurtownia Ultima. Zburzy\u0142o to nam koncepcj\u0119 dystrybucji tej gry, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 warszawskich hurtowni zabawkowych nie by\u0142o zainteresowanych wsp\u00f3\u0142prac\u0105. Zajmowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie sprzeda\u017c\u0105 gier z w\u0142asnego importu albo z Dalekiego Wschodu \u2013 jeszcze nie z Chin, raczej z Hongkongu, Tajwanu i Korei Po\u0142udniowej albo z kupionych na zachodzie Europy \u201estok\u00f3w\u201d czyli wyprzeda\u017cy, prowadzonych przez likwidator\u00f3w zbankrutowanych firm. Zmuszony by\u0142em wi\u0119c sam zaj\u0105\u0107 si\u0119 rozwo\u017ceniem gier do sklep\u00f3w. Ale reakcja w\u0142a\u015bcicieli by\u0142a r\u00f3\u017cna. Niekt\u00f3rzy woleli kupowa\u0107 z hurtowni ni\u017c od producent\u00f3w, bo \u0142atwiej im by\u0142o zapanowa\u0107 nad zam\u00f3wieniami od mniejszej liczby dostawc\u00f3w. Inni z kolei nie byli zainteresowani zakupem zaawansowanych gier i m\u00f3wili: \u201ejak by pan mi przywi\u00f3z\u0142 chi\u0144czyka, to bym kupi\u0142\u201d.<\/p>\n<p>Z chi\u0144czykiem problemu nie by\u0142o \u2013 produkowa\u0142o go wiele firm, mi\u0119dzy innymi Wsp\u00f3lna Sprawa. By\u0142a to firma, kt\u00f3ra najbardziej odczu\u0142a zmiany na rynku. Wcze\u015bniej sprawa by\u0142a prosta \u2013 pa\u0144stwowe hurtownie zamawia\u0142y 100 tysi\u0119cy sztuk chi\u0144czyka i po par\u0119 tysi\u0119cy innych gier, wi\u0119c o dystrybucj\u0119 nie trzeba by\u0142o si\u0119 martwi\u0107. Ale gdy o klienta trzeba by\u0142o walczy\u0107, takie firmy by\u0142y bezradne. Tym bardziej, \u017ce produkowa\u0142y gry poprawne jako\u015bciowo lecz odstraszaj\u0105ce wygl\u0105dem.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-2 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180dc26d\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"620\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie-1024x1024.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie-200x200.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie-768x768.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie-70x70.jpg 70w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/na_orbicie.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"620\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1-1024x1024.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1-200x200.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1-768x768.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1-70x70.jpg 70w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/labirynt1.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180dc26d_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dc26d\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180dc26d_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dc26d_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180dc26d_script){su_image_carousel_6a9a9180dc26d_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180dc26d_script);}<\/script>\n<p>Popatrzmy chocia\u017cby na pude\u0142ko gry \u201e<strong>Na orbicie<\/strong>\u201d (nawiasem m\u00f3wi\u0105c z do\u015b\u0107 ciekaw\u0105 mechanik\u0105). Czy zach\u0119ca ono do zakupu? Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce stopniowo Wsp\u00f3lna Sprawa sta\u0142a si\u0119 podwykonawc\u0105 dla innych wydawc\u00f3w gier. To w\u0142a\u015bnie tam by\u0142a klejona plansza do gry Biurokracja, a tak\u017ce wydanej przez sp\u00f3\u0142k\u0119 Elmark gry Super <strong>Labirynt<\/strong>.<\/p>\n<p>By\u0142a to gra z ruchom\u0105 plansz\u0105 \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 kwadratowych p\u00f3l by\u0142a na sta\u0142e przyklejona do podstawy, a pozosta\u0142e mo\u017cna by\u0142o przesuwa\u0107, zmieniaj\u0105c konfiguracj\u0119 korytarzy. Nie by\u0142 to polski pomys\u0142 lecz kopia gry <a href=\"https:\/\/boardgamegeek.com\/boardgame\/1219\/labyrinth\">Labyrinth<\/a>, wydanej kilka lat wcze\u015bniej przez Ravensburgera.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-3 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180dcc53\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojna_o_pierscien.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"479\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojna_o_pierscien.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojna_o_pierscien.jpg 400w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojna_o_pierscien-167x200.jpg 167w\" sizes=\"auto, (max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memory1.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"340\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memory1.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memory1.jpg 1000w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memory1-200x110.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memory1-768x421.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/stepbystep.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"897\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/stepbystep.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/stepbystep.jpg 652w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/stepbystep-138x200.jpg 138w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180dcc53_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dcc53\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180dcc53_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dcc53_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180dcc53_script){su_image_carousel_6a9a9180dcc53_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180dcc53_script);}<\/script>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/2022\/03\/25\/historia-gier-w-polsce-czesc-7-lata-1980-89\/\">W poprzednim odcinku<\/a> pisa\u0142em o efektownym debiucie <strong>Wojny o Pier\u015bcie\u0144<\/strong> w Ksi\u0119garni U Izy. W 1991 roku gra doczeka\u0142a si\u0119 tytu\u0142u Gry Roku \u015awiata M\u0142odych. Ale w tym czasie firma Encore zacz\u0119\u0142a zmienia\u0107 asortyment. Powoli wychodzi\u0142a z gier fantasy a jej najlepiej sprzedaj\u0105cym si\u0119 produktem zosta\u0142o <strong>Memory<\/strong>.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie i t\u0119 gr\u0119 Encore trudno uzna\u0107 za oryginaln\u0105, zar\u00f3wno je\u015bli chodzi o mechanik\u0119 jak i nazw\u0119. Ale niew\u0105tpliwie oryginalny by\u0142 dob\u00f3r obrazk\u00f3w.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memo2-\u2014-kopia.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-811447\" src=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memo2-\u2014-kopia-137x200.jpg\" alt=\"\" width=\"137\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memo2-\u2014-kopia-137x200.jpg 137w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memo2-\u2014-kopia-703x1024.jpg 703w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memo2-\u2014-kopia-768x1118.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/memo2-\u2014-kopia.jpg 824w\" sizes=\"auto, (max-width: 137px) 100vw, 137px\" \/><\/a>Inn\u0105 wa\u017cn\u0105 pozycj\u0105 w asortymencie Encore sta\u0142a si\u0119 gra<strong> Step by step<\/strong>, w kt\u00f3rej celem by\u0142o zbudowanie \u201ekrok po kroku\u201d jak najbardziej cennego domu. Oryginalnie gra by\u0142a wydana przez jej autora, a Encore by\u0142o tylko dystrybutorem. Ale drugi nak\u0142ad, w pude\u0142ku a nie w folii, zosta\u0142 ju\u017c wydany przez Encore i w\u0142a\u015bciciel tej firmy zosta\u0142 nawet uwieczniony na pude\u0142ku.<\/p>\n<p>W 1991 roku zacz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 firma <strong>Granna<\/strong>. Pierwsza gra tej firmy by\u0142a raczej puzzlem, uk\u0142adanym poprzez rzuty kostk\u0105, a jej g\u0142\u00f3wn\u0105 zalet\u0105 by\u0142a tematyka popularnych w\u00f3wczas Wojowniczych \u017b\u00f3\u0142wi Ninja. Nast\u0119pna pozycja wydana przez Grann\u0119 czyli <strong>Memo<\/strong> te\u017c przeznaczona by\u0142a dla ma\u0142ych dzieci.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-3 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180dd679\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/magia.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"902\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/magia-704x1024.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/magia-704x1024.jpg 704w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/magia-138x200.jpg 138w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/magia-768x1117.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/magia.jpg 825w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wampir.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"402\" height=\"600\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wampir.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wampir.jpg 402w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wampir-134x200.jpg 134w\" sizes=\"auto, (max-width: 402px) 100vw, 402px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mumia.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"949\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mumia-669x1024.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mumia-669x1024.jpg 669w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mumia-131x200.jpg 131w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mumia-768x1176.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mumia.jpg 784w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180dd679_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dd679\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180dd679_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dd679_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180dd679_script){su_image_carousel_6a9a9180dd679_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180dd679_script);}<\/script>\n<p>W poprzednim odcinku tylko jednym zdaniem wspomnia\u0142em o firmie <strong>Sfera<\/strong>, a w\u0142a\u015bciwie Biurze Promocji i Reklamy Fantastyki \u201eSfera\u201d. Bo chyba szczytowym punktem jej rynkowej kariery by\u0142 pocz\u0105tek lat 90-tych. <a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/robinhood.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-811448\" src=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/robinhood.jpg\" alt=\"\" width=\"180\" height=\"248\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/robinhood.jpg 435w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/robinhood-145x200.jpg 145w\" sizes=\"auto, (max-width: 180px) 100vw, 180px\" \/><\/a>Oczywi\u015bcie hitem by\u0142a \u201eMagia i miecz\u201d oraz dodatki do tej gry: Miasto, Podziemia i W kosmicznej otch\u0142ani. W 1991 roku wydany zosta\u0142 dodatek Jaskinia, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c samodzieln\u0105 gr\u0105. By\u0142a to zreszt\u0105 jedyna gra z tej serii nie pochodz\u0105ca z wydawnictwa Games Workshop. <strong>Magia i miecz<\/strong> zosta\u0142a w roku 1992 laureatem nagrody na Gr\u0119 Roku.<\/p>\n<p>Inn\u0105 gr\u0105, wydawan\u0105 przez Sfer\u0119 r\u00f3wnie\u017c na licencji Games Workshop by\u0142o <strong>Przekle\u0144stwo Mumii<\/strong> \u2013 gra z tr\u00f3jwymiarow\u0105 plansz\u0105.<\/p>\n<p>W 1992 roku Sfera wyda\u0142a gr\u0119 <strong>Wampir<\/strong>, kt\u00f3ra uwa\u017cana jest za wersj\u0119 <strong>Fury of Dracula<\/strong> ze zmienion\u0105 plansz\u0105 (tytu\u0142owy wampir podr\u00f3\u017cuje po Polsce, a nie Europie).<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c w 1992 roku Sfera wyda\u0142a gr\u0119 <strong>Robin Hood<\/strong>, opracowan\u0105 przez tw\u00f3rc\u0119 Jaskini czyli Adriana Markowskiego.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-3 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180dde68\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/saturn.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"398\" height=\"600\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/saturn.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/saturn.jpg 398w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/saturn-133x200.jpg 133w\" sizes=\"auto, (max-width: 398px) 100vw, 398px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojnapolarna.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"386\" height=\"600\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojnapolarna.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojnapolarna.jpg 386w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/wojnapolarna-129x200.jpg 129w\" sizes=\"auto, (max-width: 386px) 100vw, 386px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/lakomczuchy.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"550\" height=\"400\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/lakomczuchy.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/lakomczuchy.jpg 550w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/lakomczuchy-200x145.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180dde68_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dde68\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180dde68_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dde68_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180dde68_script){su_image_carousel_6a9a9180dde68_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180dde68_script);}<\/script>\n<p>Z tego samego roku pochodzi te\u017c seria czterech miniaturowych gier: <strong>Potyczka, Wojna Polarna, Kosmiczna wojna i W cieniu Saturna<\/strong>.<\/p>\n<p>Sfera by\u0142a r\u00f3wnie\u017c dystrybutorem gier Wydawnictwa Hawk. Jedn\u0105 z nich by\u0142y przeznaczone dla dzieci <strong>\u0141akomczuchy<\/strong>, a drug\u0105 <strong>L\u2019Amour<\/strong>, gra adresowana wy\u0142\u0105cznie do doros\u0142ych.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-2 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180de5ef\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"620\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41-1024x1024.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41-200x200.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41-768x768.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41-70x70.jpg 70w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grunwald41.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"620\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41-1024x1024.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41-200x200.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41-150x150.jpg 150w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41-768x768.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41-70x70.jpg 70w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/pustynnaburza41.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180de5ef_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180de5ef\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180de5ef_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180de5ef_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180de5ef_script){su_image_carousel_6a9a9180de5ef_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180de5ef_script);}<\/script>\n<p>Na pocz\u0105tku lat 90-tych <strong>firma Dragon<\/strong> mia\u0142a w swojej ofercie, opr\u00f3cz wspomnianych w poprzednim odcinku Wojen\u00a0 Napoleo\u0144skich, r\u00f3wnie\u017c Bzur\u0119, Tannenberg, Wiede\u0144, Ardeny i Kret\u0119. Wszystkie te gry by\u0142 wydane w plastikowych torbach.\u00a0 Pierwsz\u0105 gr\u0105 Dragona, wydan\u0105 w pude\u0142ku, by\u0142 <strong>Grunwald<\/strong>.<\/p>\n<p>Dragon nie by\u0142 jedynym wydawc\u0105 gier wojennych. W 1991 roku powsta\u0142o <strong>Wydawnictwo Lampart<\/strong>, kt\u00f3re ma na koncie tylko jedn\u0105 gr\u0119 &#8211; <strong>Pustynn\u0105 Burz\u0119<\/strong>. W tym samym roku gr\u0119 Arnhem opublikowa\u0142o wydawnictwo H.A.P. \u201eNeu-man\u201d czyli Wojciech Zalewski.<\/p>\n<div class=\"su-image-carousel  su-image-carousel-columns-3 su-image-carousel-has-lightbox su-image-carousel-has-outline su-image-carousel-adaptive su-image-carousel-slides-style-photo su-image-carousel-controls-style-dark su-image-carousel-align-center\" style=\"\" data-flickity-options='{\"groupCells\":true,\"cellSelector\":\".su-image-carousel-item\",\"adaptiveHeight\":true,\"cellAlign\":\"left\",\"prevNextButtons\":false,\"pageDots\":false,\"autoPlay\":5000,\"imagesLoaded\":true,\"contain\":false,\"selectedAttraction\":0.025,\"friction\":0.28}' id=\"su_image_carousel_6a9a9180dedc4\"><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/intelekt.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"535\" height=\"392\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/intelekt.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/intelekt.jpg 535w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/intelekt-200x147.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 535px) 100vw, 535px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/vendetta.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"439\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/vendetta.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/vendetta.jpg 948w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/vendetta-200x142.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/vendetta-768x544.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><div class=\"su-image-carousel-item\"><div class=\"su-image-carousel-item-content\"><a href=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/skance.jpg\" data-caption=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"620\" height=\"379\" src=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/skance.jpg\" class=\"\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/skance.jpg 719w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/skance-200x122.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 620px) 100vw, 620px\" \/><span><\/span><\/a><\/div><\/div><\/div><script id=\"su_image_carousel_6a9a9180dedc4_script\">if(window.SUImageCarousel){setTimeout(function() {window.SUImageCarousel.initGallery(document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dedc4\"))}, 0);}var su_image_carousel_6a9a9180dedc4_script=document.getElementById(\"su_image_carousel_6a9a9180dedc4_script\");if(su_image_carousel_6a9a9180dedc4_script){su_image_carousel_6a9a9180dedc4_script.parentNode.removeChild(su_image_carousel_6a9a9180dedc4_script);}<\/script>\n<p>Zanim w roku 1993 trafi\u0142a do Polski gra Scrabble, swoje 5 minut mia\u0142 <strong>Intelekt<\/strong> &#8211; jedyna chyba wtedy na rynku gra s\u0142owna, wydana w 1992 roku przez Zak\u0142ad Projektowania i Produkcji Gier, Zabawek i Pomocy Szkolnych (logo MK to inicja\u0142y w\u0142a\u015bciciela tej\u00a0 firmy). Gracz rzuca\u0142 kostkami i z wyrzuconych liter musia\u0142 w czasie ograniczonym klepsydr\u0105 u\u0142o\u017cy\u0107 krzy\u017c\u00f3wk\u0119 lub cho\u0107by jeden wyraz.<\/p>\n<p>Wspomnia\u0142em na pocz\u0105tku tego odcinka o firmach importuj\u0105cych zabawki. Gier w\u015br\u00f3d nich by\u0142o niewiele. Przede wszystkim dlatego, \u017ce zazwyczaj potrzebna jest ich lokalizacja, a przynajmniej dodanie polskiej instrukcji. Chyba, \u017ce jest to gra powszechnie znana, wi\u0119c w\u015br\u00f3d zabawek importowanych z Dalekiego Wschodu trafia\u0142y si\u0119 magnetyczne wersje klasycznych gier, takich jak szachy, warcaby, chi\u0144czyk czy m\u0142ynek. Spotka\u0142em si\u0119 tylko z dwiema grami, pochodz\u0105cymi ze \u201estok\u00f3w\u201d \u2013 <strong>Vendett\u0105<\/strong> czyli czteroosobow\u0105 wersj\u0105 szach\u00f3w i <strong>Skance<\/strong> \u2013 gr\u0105 zbli\u017con\u0105 do halmy. Mia\u0142y one do\u0142\u0105czone polskie instrukcje ale fatalnie przet\u0142umaczone, wi\u0119c sam musia\u0142em je napisa\u0107 od nowa.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-811444\" src=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne-736x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"278\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne-736x1024.jpg 736w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne-144x200.jpg 144w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne-768x1068.jpg 768w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne.jpg 863w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a> Na koniec pewna ciekawostka. Zapewne wielu czytelnik\u00f3w pami\u0119ta \u015awiat Gier Planszowych, w kt\u00f3rym zreszt\u0105 publikowane by\u0142y nieco kr\u00f3tsze teksty o historii gier w Polsce. Ale chyba ma\u0142o kto s\u0142ysza\u0142 o <strong>czasopi\u015bmie na temat gier logicznych.<\/strong><\/p>\n<p>We wrze\u015bniu 1992 pojawi\u0142 si\u0119 w kioskach pierwszy numer miesi\u0119cznika, po\u015bwi\u0119conemu w\u0142a\u015bnie takim grom. Oczywi\u015bcie od dawna by\u0142y na rynku czasopisma dla szachist\u00f3w i bryd\u017cyst\u00f3w ale \u201eGry logiczne\u201d mia\u0142y tematyk\u0119 znacznie szersz\u0105. Jak mo\u017cna by\u0142o przeczyta\u0107 we wst\u0119pie do pierwszego numeru miesi\u0119cznika, zamierzeniem wydawcy by\u0142o prezentowanie zasad r\u00f3\u017cnych gier, wprowadzenie w elementy strategii i taktyki, a tak\u017ce publikowanie zada\u0144, zwi\u0105zanych z tymi grami. W sumie ukaza\u0142o si\u0119 16 numer\u00f3w miesi\u0119cznika, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o zmierzy\u0107 si\u0119 z zadaniami, dotycz\u0105cymi szach\u00f3w klasycznych, heksagonalnych, chi\u0144skich i japo\u0144skich, warcab\u00f3w klasycznych, rosyjskich i stupolowych, a tak\u017ce bryd\u017ca, go, othello, mad\u017conga, renju, gomoku i kilku innych, mniej znanych gier. Wydawca by\u0142 z wykszta\u0142cenia matematykiem, co dobitnie ilustruje spos\u00f3b przyznawania nagr\u00f3d za rozwi\u0105zania zada\u0144:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"bezramek aligncenter wp-image-811446 size-full\" src=\"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne2.jpg\" alt=\"\" width=\"937\" height=\"205\" srcset=\"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne2.jpg 937w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne2-200x44.jpg 200w, https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/grylogiczne2-768x168.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 937px) 100vw, 937px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W zamierzeniu \u00f3smy odcinek cyklu mia\u0142 by\u0107 po\u015bwi\u0119cony latom 90-tym XX wieku. Przy zbieraniu materia\u0142\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce jego obj\u0119to\u015b\u0107 by\u0142aby monstrualna. Nie tylko dlatego, \u017ce w tym okresie rynek plansz\u00f3wkowy w Polsce bardzo si\u0119 rozwin\u0105\u0142. Ale przede wszystkim dzi\u0119ki temu, \u017ce opr\u00f3cz tego, co sam z tego okresu pami\u0119tam, mam do dyspozycji nieocenione &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":101,"featured_media":811467,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-808659","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/808659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/101"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=808659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/808659\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media\/811467"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=808659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=808659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=808659"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=808659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}