{"id":811797,"date":"2022-05-27T15:00:15","date_gmt":"2022-05-27T13:00:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.gamesfanatic.pl\/?p=811797"},"modified":"2022-05-27T12:41:20","modified_gmt":"2022-05-27T10:41:20","slug":"historia-gier-w-polsce-czesc-9-lata-1993-94","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2022\/05\/27\/historia-gier-w-polsce-czesc-9-lata-1993-94\/","title":{"rendered":"Historia gier w Polsce – cz\u0119\u015b\u0107 9. Lata 1993-94"},"content":{"rendered":"

Kolejny odcinek Historii Gier w Polsce obejmuje tylko 2 lata aczkolwiek jest troch\u0119 odniesie\u0144 do tego, co dzia\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej ale nie zosta\u0142o uj\u0119te w poprzednim odcinku, bo efekty tych wcze\u015bniejszych zdarze\u0144 by\u0142y bardziej widoczne dopiero w latach 1993-94. A w tym okresie rzeczywi\u015bcie bardzo du\u017co si\u0119 dzia\u0142o. Przede wszystkim na polski rynek zacz\u0119\u0142y trafia\u0107 gry importowane w polskich wersjach j\u0119zykowych. Jedn\u0105 z pierwszych\u00a0 takich gier by\u0142 Rummikub<\/strong>.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Zadecydowa\u0142 o tym w du\u017cym stopniu przypadek. Lidia Hedzielska, b\u0119d\u0105c w 1990 w Holandii na wakacjach z grup\u0105 dzieci z dom\u00f3w dziecka\u00a0 trafi\u0142a do rodziny, w kt\u00f3rej Rummikub by\u0142 g\u0142\u00f3wnym sposobem sp\u0119dzania czasu i r\u00f3wnie\u017c zafascynowa\u0142a si\u0119 gr\u0105. Przywioz\u0142a j\u0105 do Polski i zarazi\u0142a pasj\u0105 grono znajomych. Niestety gry nigdzie w kraju nie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107, napisa\u0142a wi\u0119c do holenderskiego dystrybutora list z pro\u015bb\u0105 o umo\u017cliwienie zakupu 10 egzemplarzy. Po d\u0142u\u017cszym czasie otrzyma\u0142a przesy\u0142k\u0119 ale nie z Holandii tylko z Izraela \u2013 od firmy Lemada czyli producenta gry wraz z zaproszeniem do Jerozolimy na pierwsze Mistrzostwa \u015awiata i propozycj\u0105, by zaj\u0119\u0142a si\u0119 dystrybucj\u0105 w Polsce. Pocz\u0105tki nie by\u0142y \u0142atwe przede wszystkim ze wzgl\u0119du na cen\u0119 \u2013 gra kosztowa\u0142a 5 razy wi\u0119cej ni\u017c np. gry Sfery i kilkana\u015bcie razy wi\u0119cej ni\u017c przeci\u0119tne gry dla dzieci. Ale i tak Rummikub zosta\u0142 Gr\u0105 Roku<\/strong> 1993 w ostatnim, jak si\u0119 potem okaza\u0142o konkursie \u015awiata M\u0142odych.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Zach\u0119cona tym sukcesem firma Toma zacz\u0119\u0142a sprowadza\u0107 do Polski inne gry Lemady, przede wszystkim Rummikuba w wersji mini i s\u0142own\u0105 wersj\u0119 tej gry.\u00a0 Pozosta\u0142e pozycje to by\u0142y gry przeznaczone dla dzieci, z jednym wyj\u0105tkiem \u2013 gra \u201eW ciemno\u201d to wariant Connect 4, w kt\u00f3rym gracze wrzucaj\u0105 kulki do zas\u0142oni\u0119tych pionowych rowk\u00f3w. Je\u017celi gracz uzna, \u017ce u\u0142o\u017cy\u0142 zwyci\u0119sk\u0105 czw\u00f3rk\u0119, mo\u017ce zdj\u0105\u0107 zas\u0142onk\u0119. Ale je\u017celi jego przypuszczenia by\u0142y b\u0142\u0119dne \u2013 natychmiast przegrywa.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pocz\u0105tek lat 90-tych by\u0142 okresem sprzyjaj\u0105cym dynamicznym firmom. Niekt\u00f3re z nich, odni\u00f3s\u0142szy sukces w jednej bran\u017cy, pr\u00f3bowa\u0142y zaistnie\u0107 r\u00f3wnie\u017c w innych, ca\u0142kiem odmiennych. Tak na przyk\u0142ad szczeci\u0144ska firma Reg-Met<\/strong>, specjalizuj\u0105ca si\u0119 w metalowych rega\u0142ach, zosta\u0142a pierwszym w Polsce importerem gier i puzzli Ravensburgera<\/strong>. Nie na d\u0142ugo, bo w 1994 resztki sprowadzonego towaru sprzedawa\u0142 \u2026 Bank Morski, kt\u00f3ry zapewne chcia\u0142 w ten spos\u00f3b odzyska\u0107 pieni\u0105dze z udzielonego kredytu. Z kolei w\u0142a\u015bciciel firmy SanBud (bran\u017ca sanitarno-budowlana) otworzy\u0142 w Warszawie sklep z importowanymi grami. By\u0142 to projekt na \u00f3wczesne czasy nowatorski \u2013 na parterze by\u0142y stoliki z wy\u0142o\u017conymi grami, w kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o zagra\u0107, a w piwnicy punkt sprzeda\u017cy. W ofercie by\u0142o pocz\u0105tkowo oko\u0142o 30 pozycji w wersjach oryginalnych, z do\u0142o\u017conymi polskimi instrukcjami. By\u0142em w tym sklepie tylko raz i po tylu latach nie pami\u0119tam, co to by\u0142y za gry. Ale nie by\u0142y to chyba jakie\u015b hity, bo w artykule na temat sklepu, zamieszczonym w\u00f3wczas w Gazecie Wyborczej, jako najbardziej atrakcyjne wymienione zosta\u0142y 4 tytu\u0142y ca\u0142kiem ju\u017c dzi\u015b zapomniane: Oxford, Connections, Dark World i Zatre. Wprawdzie w\u0142a\u015bciciele sklepu zapowiadali zwi\u0119kszenia asortymentu do ok. 100 gier ale uruchomiony w kwietniu sklep nie dotrwa\u0142 do sezonu \u015bwi\u0105tecznego.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bardziej przemy\u015blany plan biznesowy mia\u0142 Jacek Ciesielski.<\/strong> P\u00f3\u0142 roku po upadku firmy Ultima (o czym pisa\u0142em w poprzednim odcinku) za\u0142o\u017cy\u0142 hurtowni\u0119 Joker. Pocz\u0105tkowo handlowa\u0142a ona tylko polskimi grami ale plany mia\u0142a bardziej ambitne. I w maju 1993 roku wprowadzi\u0142a na polski rynek gr\u0119 Scrabble, produkowan\u0105 w\u00f3wczas przez firm\u0119 Spear\u2019s Games, kt\u00f3ra mia\u0142a prawa do tego tytu\u0142u na ca\u0142y rynek europejski. Pocz\u0105tkowo gra sprzedawa\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 wolno. Przyczyn\u0105 by\u0142a oczywi\u015bcie wysoka cena, jeszcze wy\u017csza ni\u017c Rummikuba. Barier\u0119 stanowili przede wszystkim w\u0142a\u015bciciele sklep\u00f3w, kt\u00f3rzy bali si\u0119 inwestowa\u0107 w tak drogi produkt. By\u0142o to o tyle dziwne, \u017ce mieli w sprzeda\u017cy lalki Barbie w cenie jeszcze wy\u017cszej. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 z nadej\u015bciem sezonu \u015bwi\u0105tecznego. Scrabbli w rezultacie zabrak\u0142o, co z kolei spowodowa\u0142o skokowy wzrost sprzeda\u017cy Rummikuba, bo klienci szukali gry w podobnej cenie i podobnym wydaniu.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce do gwa\u0142townego wzrostu popularno\u015bci gry Scrabble<\/strong> przyczyni\u0142o si\u0119 zorganizowanie w pa\u017adzierniku 1993 pierwszych Mistrzostw Polski i turnieju dla dziennikarzy<\/strong>. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d najpopularniejszych wtedy w Polsce \u017curnalist\u00f3w by\u0142o kilku mi\u0142o\u015bnik\u00f3w gry, co z pewno\u015bci\u0105 pomog\u0142o w jej spopularyzowaniu. A skoro ju\u017c jeste\u015bmy przy temacie mistrzostw, to w czerwcu 1994 odby\u0142y si\u0119 pierwsze Mistrzostwa Polski w grze Rummikub, stanowi\u0105ce zarazem eliminacje do II Mistrzostw \u015awiata.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Joker nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 r\u00f3wnie\u017c z innymi zagranicznymi producentami gier. Od holenderskiej firmy Jumbo kupowa\u0142 r\u00f3\u017cne gry dla dzieci ale tak\u017ce jedn\u0105 z klasycznych gier dwuosobowych \u2013 Stratego. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c wcze\u015bniej by\u0142a na rynku polska podr\u00f3bka tej gry, wydana pod nazw\u0105 Waterloo. Oczywi\u015bcie du\u017co podobie\u0144stw do Stratego mo\u017cna doszuka\u0107 si\u0119 w wydawanej ju\u017c du\u017co wcze\u015bniej i do po\u0142owy lat 90-tych wci\u0105\u017c obecnej na rynku grze Manewry morskie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Kolejnym dostawc\u0105 Jokera by\u0142a niemiecka firma F. X. Schmidt, kt\u00f3ra w tym czasie osi\u0105gn\u0119\u0142a najwi\u0119kszy w swojej historii sukces \u2013 nagrod\u0119 Spiel des Jahres dla gry Blef i powi\u0105zany z ni\u0105 gigantyczny efekt sprzeda\u017cowy \u2013 blisko 2 miliony egzemplarzy w ci\u0105gu jednego roku. Niestety w Polsce gra sukcesu nie odnios\u0142a. O niemieckiej nagrodzie ma\u0142o kto s\u0142ysza\u0142, a Joker nie udzieli\u0142 grze wystarczaj\u0105cego wsparcia. Bez reklamy taka gra jak Blef\u00a0 nie mia\u0142a szans si\u0119 sprzeda\u0107. Pude\u0142ko nie jest specjalnie atrakcyjne, zawarto\u015b\u0107 pude\u0142ka tym bardziej – do\u015b\u0107 prymitywna plansza, 6 kubeczk\u00f3w, 31 kostek i to wszystko. \u017beby przekona\u0107 si\u0119, co to za gra, trzeba w ni\u0105 zagra\u0107. A \u017ceby zagra\u0107, trzeba kupi\u0107 i ko\u0142o si\u0119 zamyka.
\n\"\"<\/a><\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce powodem braku zaanga\u017cowania w promocj\u0119 Blefa by\u0142o podpisanie przez Jokera umowy dystrybucyjnej z firm\u0105 Hasbro. Jak pisa\u0142em w poprzednim odcinku, pierwszym\u00a0 dystrybutorem Hasbro w Polsce by\u0142a firma Ertrob. I to dla niej by\u0142y przygotowane pierwsze wydane po polsku gry Hasbro \u2013 Pu\u0142apka na myszy, Upiorne Zamczysko, Zgadnij kto to i przede wszystkim Monopoly<\/strong>. Na to, kto mia\u0142 by\u0107 importerem Monopoly, wskazuje plansza polskiego wydania tej gry. S\u0105 na niej np. ulice P\u0142owiecka i Marsa, a tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce siedziba firmy Ertrob znajdowa\u0142a si\u0119 przy ulicy P\u0142owieckiej, niedaleko skrzy\u017cowania z ulic\u0105 Marsa. Niestety pierwszy nak\u0142ad Monopoly musia\u0142 by\u0107 wycofany ze sprzeda\u017cy, bo za\u0142\u0105czone do niego banknoty nie pasowa\u0142y nomina\u0142ami do cen nieruchomo\u015bci na planszy. A w dodatku firma Labo Market, wydawca Eurobusinessu, chcia\u0142 zablokowa\u0107 wydanie w Polsce Monopoly, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na zastrze\u017cenie swojej gry w Urz\u0119dzie Patentowym.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W rezultacie Monopoly wesz\u0142o na polski rynek dopiero rok p\u00f3\u017aniej, wraz z Ryzykiem<\/strong> i wznowion\u0105 przez Hasbro gr\u0105 Master Mind. Z okazji polskich premier tych gier zosta\u0142a zorganizowana impreza, na kt\u00f3r\u0105 zosta\u0142o zaproszonych wiele znanych osobisto\u015bci. W turnieju uproszczonej wersji Monopoly (tylko 6 ulic) zwyci\u0119\u017cy\u0142 \u00f3wczesny wicepremier i minister finans\u00f3w Marek Borowski. Jedna z gazet nada\u0142a wi\u0119c reporta\u017cowi z tej gali tytu\u0142 “Borowski wykupuje Warszaw\u0119”.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Na rynku zabawkowym rok 1994 mo\u017cna uzna\u0107 za rok Kr\u00f3la Lwa<\/strong> oczywi\u015bcie za spraw\u0105 filmu Disneya, kt\u00f3ry wszed\u0142 wtedy na polskie ekrany. Firma Hasbro wyda\u0142a, a Joker dystrybuowa\u0142 okoliczno\u015bciow\u0105 gr\u0119 planszow\u0105 ale nie by\u0142a ona specjalnie udana i wielkiego sukcesu w Polsce nie odnios\u0142a. Hitem by\u0142y za to puzzle z Kr\u00f3lem Lwem, na kt\u00f3rych swoj\u0105 pot\u0119g\u0119 zbudowa\u0142a firma Trefl. Zapotrzebowanie by\u0142o tak du\u017ce, \u017ce niewielka w\u00f3wczas firma nie mog\u0142a nad\u0105\u017cy\u0107 z produkcj\u0105, a w hurtowniach w\u0142a\u015bciciele sklep\u00f3w dos\u0142ownie walczyli o puzzle z Simb\u0105.\u00a0 Oczywi\u015bcie Trefl gry planszowe te\u017c ju\u017c wtedy produkowa\u0142 ale to by\u0142y przede wszystkim domina obrazkowe i inne gry adresowane wy\u0142\u0105cznie do dzieci.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Dzi\u015b trudno w to uwierzy\u0107, ale na pocz\u0105tku lat 90-tych czeski (a w\u0142a\u015bciwie wtedy jeszcze czechos\u0142owacki) rynek gier planszowych by\u0142 znacznie ubo\u017cszy od polskiego. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce oparta na mechanice Monopoly gra satyryczna Budujemy Pomnik Stalina mog\u0142a tam odnie\u015b\u0107 ogromny sukces. Ale przeniesienie tej gry na rynek polski by\u0142o kompletnym niewypa\u0142em. Mimo, \u017ce gra by\u0142a reklamowana w telewizji, a w pude\u0142ku by\u0142 kupon, uprawniaj\u0105cy do udzia\u0142u w losowaniu BMW, Pomnik Stalina nie mia\u0142 szans w rywalizacji z\u00a0 Eurobusinessem i Fortun\u0105. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce dla polskiego odbiorcy tytu\u0142 by\u0142 ca\u0142kiem niezrozumia\u0142y.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W 1991 roku zosta\u0142a uruchomiona w Warszawie Gie\u0142da Papier\u00f3w Warto\u015bciowych<\/strong>. Pocz\u0105tkowo nie budzi\u0142a ona specjalnego zainteresowania ale hossa, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a w roku 1993 sprawi\u0142a, \u017ce gie\u0142da sta\u0142a si\u0119 tematem bardzo no\u015bnym. Przynios\u0142o to efekt tak\u017ce na rynku gier planszowych. Warszawska firma (nomen omen) Hossa, wyda\u0142a wtedy gry Makler gie\u0142dowy i Rekin gie\u0142dowy, a nieco p\u00f3\u017aniej firma, kt\u00f3rej nazwy nie pami\u0119tam (niewykluczone, \u017ce by\u0142a to ADMA s.c. z Zamo\u015bcia), opublikowa\u0142a gr\u0119 Czerwone szelki.\u00a0 Nawiasem m\u00f3wi\u0105c pierwsza gra pod tytu\u0142em Makler gie\u0142dowy ukaza\u0142a si\u0119 w Polsce ju\u017c pod koniec lat 80-tych XX wieku i by\u0142a podr\u00f3bk\u0105 (nawet z zachowaniem oryginalnej grafiki) gry Executive Decisions.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Za pewnego rodzaju ciekawostk\u0119 mo\u017cna uzna\u0107 gr\u0119 Rekin Finansjery<\/strong>, wydan\u0105 w 1993 roku przez olszty\u0144sk\u0105 firm\u0119 Shark. Jak wida\u0107 na obrazku, autor gry postanowi\u0142 skrzy\u017cowa\u0107 Monopoly z ruletk\u0105. Konkretnie wygl\u0105da\u0142o to w ten spos\u00f3b, \u017ce zdobywca pola 42 stawa\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem kasyna, w kt\u00f3rym inni gracze mogli zawiera\u0107 zak\u0142ady. Rol\u0119 ruletki pe\u0142ni\u0142a talia kart, z kt\u00f3rych losowany by\u0142 wygrywaj\u0105cy numer. Z za\u0142\u0105czonej do gry ulotki wynika\u0142o, \u017ce wydawca zaplanowa\u0142 ca\u0142\u0105 seri\u0119 turniej\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y wy\u0142oni\u0107 Mistrza Polski ale z powodu s\u0142abej sprzeda\u017cy nic z tego nie wysz\u0142o.<\/p>\n