{"id":978,"date":"2008-10-13T22:01:00","date_gmt":"2008-10-13T22:01:00","guid":{"rendered":"http:\/\/gamesfanatic.wordpress.com\/2008\/10\/13\/na-radarze-tulipmania-1637\/"},"modified":"2018-12-18T12:57:40","modified_gmt":"2018-12-18T11:57:40","slug":"na-radarze-tulipmania-1637","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/2008\/10\/13\/na-radarze-tulipmania-1637\/","title":{"rendered":"Na radarze: Tulipmania 1637"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Scott Nicholson to go\u015b\u0107, kt\u00f3rego nie trzeba \u017cadnemu planszomaniakowi przedstawia\u0107. Cz\u0142owiek ten pomimo dziwacznych zainteresowa\u0144 (gry planszowe i bibliotekarstwo) zdo\u0142a\u0142 chyba wszystkich przekona\u0107 dowcipnymi i kompetentnymi prezentacjami r\u00f3\u017cnych gier, jakie w postaci ca\u0142kiem sporych film\u00f3w mo\u017cna sci\u0105ga\u0107 z jego strony internetowej<\/a>. Gdy wi\u0119c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Scott Nicholson wydaje w\u0142asn\u0105 gr\u0119, spojrza\u0142em na ten nowy projekt bardzo przychylnym okiem. Gdy w dodatku okaza\u0142o si\u0119, \u017ce akcja tej gry toczy si\u0119 w siedemnastym wieku w Holandii i traktuje o szalonych spekulacjach cebulkami tulipan\u00f3w, natychmiast przed oczami stan\u0119\u0142a mi ksi\u0105\u017cka Zbigniew Herberta “Martwa natura z w\u0119dzid\u0142em”, kt\u00f3ra by\u0142a jak dot\u0105d jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em mojej wiedzy o tym fascynuj\u0105cym zjawisku. Ten obraz bardzo mi si\u0119 spodoba\u0142.<\/div>\n

<\/p>\n

Najpierw s\u0142owo wprowadzenia – trzeba napisa\u0107 o istocie tego ob\u0142\u0119du. Ogarn\u0105\u0142 on zwyk\u0142ych szarych ludzi – zasadzi\u0107 tulipana m\u00f3g\u0142 przecie\u017c ka\u017cdy. Kwiaty te s\u0105 przepi\u0119kne i wyst\u0119puj\u0105 w wielu niezwykle zr\u00f3\u017cnicowanych kszta\u0142tach i kolorach. Przypadek – choroba lub mutacja – m\u00f3g\u0142 spowodowa\u0107, \u017ce zasadzony przez nas pospolity okaz zmieni si\u0119 w unikaln\u0105, now\u0105 odmian\u0119. Je\u015bli w dodatku uda nam si\u0119 t\u0119 odmian\u0119 rozmno\u017cy\u0107, fortuna mo\u017ce by\u0107 nasza. Ceny kolejnych powstaj\u0105cych gatunk\u00f3w z dnia na dzie\u0144 ros\u0142y w zawrotnym tempie. W\u0142adze dostrzega\u0142y skal\u0119 problemu i p\u0142yn\u0105ce st\u0105d zagro\u017cenia i t\u0119pi\u0142y ten proceder, st\u0105d handlarze tulipan\u00f3w spotykali si\u0119 potajemnie w tajnych lokalach. Pojawienie si\u0119 ka\u017cdej nowej twarzy kwitowano g\u0142o\u015bnym ostrze\u017ceniem dla innych – rozlega\u0142o si\u0119 wtedy “Pojawi\u0142 si\u0119 tu obcy!”. Je\u017celi nowy potrafi\u0142 odpowiedzie\u0107 na to um\u00f3wionym sygna\u0142em (np. gdakaniem kury), by\u0142 przyjmowany do grona handlarzy.<\/p>\n

Z tymi wydarzeniami wi\u0105\u017ce si\u0119 wiele anegdot. Odmiana d\u0142ugo utrzymuj\u0105ca si\u0119 na szczycie notowa\u0144 – Semper Augustus – bia\u0142y tulipan, kt\u00f3rego p\u0142atki s\u0105 na zewn\u0105trz pokryte czerwonymi \u017cy\u0142kami, a w \u015brodku niebieskie – osi\u0105ga\u0142 r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 domu z rozleg\u0142ym ogrodem. Za jedn\u0105 cebulk\u0119! Ca\u0142y czas trwa\u0142y te\u017c pr\u00f3by wyhodowania legendarnego Czarnego Tulipana. Gdy rzekomo uda\u0142o si\u0119 to ubogiemu szewcowi z Hagi, natychmiast wybra\u0142a si\u0119 do niego delegacja zwi\u0105zku handlarzy tulipan\u00f3w. Po twardych negocjacjach handlowych, szcz\u0119\u015bliwy szewc uzyskuje za sw\u00f3j kwiat mniej ni\u017c jedn\u0105 trzeci\u0105 ceny Semper Augustus i przera\u017cony ogl\u0105da jak kupcy rzucaj\u0105 go na pod\u0142og\u0119 i rozdeptuj\u0105 na miejscu na miazg\u0119. Po czym wyznaj\u0105, \u017ce nawet 7-krotno\u015b\u0107 tej ceny nie by\u0142aby za wysoka. Kupili by ten kwiat tak czy owak i zniszczyli tak jak zrobili to w\u0142a\u015bnie przed chwil\u0105. Wszystko w imi\u0119 zachowania w\u0142asnego monopolu na Czarnego Tulipana.<\/p>\n

Tytu\u0142owy rok 1637 to koniec tego szale\u0144stwa. Ba\u0144ka spekulacyjna pryska i ceny lec\u0105 na \u0142eb, na szyj\u0119. Zawodowcy, wytrawni handlarze tulipan\u00f3w minimalizuj\u0105 straty (a raczej maksymalizuj\u0105 zyski), wiedz\u0105 bowiem od dawna co si\u0119 w ko\u0144cu musi wydarzy\u0107 i s\u0105 na to przygotowani. Zwykli mieszczanie, kt\u00f3rzy zach\u0119ceni stabilnym wzrostem, inwestuj\u0105 wszystkie swoje oszcz\u0119dno\u015bci w ten rynek – ko\u0144cz\u0105 z niczym. Rok 1637 pe\u0142en by\u0142 \u0142ez i rozpaczy w Holandii.<\/p>\n

Tulipmania 1637<\/strong> wydaje si\u0119 pi\u0119knie odzwierciedla\u0107 te wydarzenia. Plansza do gry nie jest zbyt imponuj\u0105ca – to po prostu siatka z kursami tulipan\u00f3w, po\u0142\u0105czona sieci\u0105 strza\u0142ek obrazuj\u0105cych mo\u017cliwe \u015bcie\u017cki jakimi pod\u0105\u017caj\u0105 ceny. Na tej planszy przemieszczaj\u0105 si\u0119 znaczniki odpowiadaj\u0105ce aktualnej cenie kilku odmian tulipan\u00f3w b\u0119d\u0105cych w grze. Poni\u017cszy obrazek, to fragment ekranu komputerowej wersji gry.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W swojej rundzie gracz ma prawo wykona\u0107 trzy akcje. Po pierwsze musi sprzeda\u0107 cebulk\u0119. Wybiera jedn\u0105 z odmian i proponuje j\u0105 innym graczom. Ka\u017cdy z przeciwnik\u00f3w mo\u017ce zrobi\u0107 jedn\u0105 z pi\u0119ciu rzeczy – kupi\u0107 osobi\u015bcie cebulk\u0119 podbijaj\u0105c cen\u0119, napu\u015bci\u0107 naiwnych mieszczan \u017ceby kupili t\u0119 cebulk\u0119 przep\u0142acaj\u0105c, kupi\u0107 cebulk\u0119 za aktualn\u0105 cen\u0119 rynkow\u0105, napu\u015bci\u0107 znajomego kmiotka \u017ceby kupi\u0142 za cen\u0119 rynkow\u0105 lub spasowa\u0107. Decyzje gracze podejmuj\u0105 w ciemno i og\u0142aszaj\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie – transakcji dokona ten, kto najbardziej zaszala\u0142. Je\u017celi przep\u0142acamy (osobi\u015bcie lub przez po\u015brednik\u00f3w), cena tej odmiany skacze do g\u00f3ry na kolejne jasne pole na siatce kurs\u00f3w, a my p\u0142acimy cen\u0119 po\u015bredni\u0105 – z ma\u0142ego szarego pola.<\/p>\n

Je\u015bli kupimy po cenie rynkowej, cena po tej transakcji wzrasta wolniej, wzd\u0142u\u017c uko\u015bnych strza\u0142ek. Je\u017celi kupujemy przez mieszczan, tulipan wraca na rynek, a p\u0142atno\u015b\u0107 jest dokonywana z banku. Je\u017celi kupujemy osobi\u015bcie, tulipana dostajemy my, ale p\u0142acimy te\u017c my. Aby kupi\u0107 przez mieszczan, trzeba mie\u0107 karty z kupcami w kolorze odpowiadaj\u0105cym kolorowi kupowanej odmiany. Aby podbija\u0107 cen\u0119 trzeba odrzuci\u0107 dwie takie karty, aby kupi\u0107 po cenie rynkowej trzeba odrzuci\u0107 jedn\u0105.<\/p>\n

Gdy sprzedamy tulipana, mo\u017cemy wzi\u0105\u0107 do r\u0119ki kart\u0119 kupc\u00f3w (z puli wy\u0142o\u017conej na stole) i kupi\u0107 z banku cebulk\u0119 (po cenie rynkowej, powoduj\u0105c wzrost kursu po uko\u015bnej linii).<\/p>\n

Je\u017celi dowolna odmiana osi\u0105gnie cen\u0119 maksymaln\u0105 – jedn\u0105 z cen na jasnych polach umieszczonych najwy\u017cej – ba\u0144ka p\u0119ka. Cena leci na \u0142eb na szyj\u0119. Je\u017celi mamy tulipany tej odmiany na r\u0119ce i ch\u0119tnych na nie kmiotk\u00f3w (czyli karty kupc\u00f3w w kolorze tej odmiany), to mo\u017cemy kolejno sprzeda\u0107 jeden kwiat. Po ka\u017cdej transakcji cena spada na kolejne, ni\u017csze jasne pole. Na ko\u0144cu mo\u017cemy sprzeda\u0107 resztki na rynek (bez kart kupc\u00f3w), znowu patrz\u0105c jak cena spada. Gdy wszystko wyprzedamy, dana odmiana ca\u0142kowicie wypada z gry, a pozosta\u0142e gatunki nadal maj\u0105 si\u0119 dobrze.<\/p>\n

Gra ko\u0144czy si\u0119 gdy p\u0119knie przedostatnia ba\u0144ka. Wyprzedajemy reszt\u0119 kwiat\u00f3w i liczymy kas\u0119. Wygrywa najskuteczniejszy cwaniak.<\/p>\n

Jak wida\u0107, mechanika jest elegancka i kapitalnie oddaje istot\u0119 zjawiska. Mamy szalony wzrost cen, zupe\u0142nie niezale\u017cny od rzeczywistej warto\u015bci kwiat\u00f3w. Mamy naiwnych mieszczan, kt\u00f3rzy nie orientuj\u0105 si\u0119 w rynku i pos\u0142uchaj\u0105 ka\u017cdej naszej rady podbijaj\u0105c dla nas cen\u0119 odmiany. Mamy wreszcie krach, po kt\u00f3rym trzeba ju\u017c tylko minimalizowa\u0107 straty. Na pierwszy rzut oka mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce siatka cen jest troszk\u0119 za ma\u0142a \u017ceby rzeczywi\u015bcie obserwowa\u0107 i rozkoszowa\u0107 si\u0119 tym procesem. Mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce zanim kolejka do nas wr\u00f3ci, nasze zapasy z ca\u0142kiem bezpiecznych stan\u0105 si\u0119 w najwy\u017cszym stopniu zagro\u017cone i nikt nie b\u0119dzie chcia\u0142 ju\u017c od nas tych tulipan\u00f3w kupowa\u0107. C\u00f3\u017c – oka\u017ce si\u0119 to w praniu, znaj\u0105c wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie autora jestem dobrej my\u015bli. Ja mam na ten tytu\u0142 oko, dzi\u0119ki sentymentowi jaki \u017cywi\u0119 do ksi\u0105\u017cki Herberta i dzi\u0119ki mechanice, kt\u00f3ra mnie zaintrygowa\u0142a.<\/p>\n

Strona gry na BGG<\/a>
\nTu mo\u017cecie obejrze\u0107 zasady i wersj\u0119 komputerow\u0105<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Scott Nicholson to go\u015b\u0107, kt\u00f3rego nie trzeba \u017cadnemu planszomaniakowi przedstawia\u0107. Cz\u0142owiek ten pomimo dziwacznych zainteresowa\u0144 (gry planszowe i bibliotekarstwo) zdo\u0142a\u0142 chyba wszystkich przekona\u0107 dowcipnymi i kompetentnymi prezentacjami r\u00f3\u017cnych gier, jakie w postaci ca\u0142kiem sporych film\u00f3w mo\u017cna sci\u0105ga\u0107 z jego strony internetowej. Gdy wi\u0119c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Scott Nicholson wydaje w\u0142asn\u0105 gr\u0119, spojrza\u0142em na ten nowy …<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post_folder":[],"class_list":["post-978","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=978"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/978\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=978"},{"taxonomy":"post_folder","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp4wpuw.pedagog.uw.edu.pl\/test\/wp-json\/wp\/v2\/post_folder?post=978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}